Vetproppen

Vandaag weer oliebollen gebakken, sinds 1981 doe ik dat elk jaar zelf. En dan zo'n warme bol met een glaasje champagne, dat hoeft niet pas om 12 uur, maar mag de hele dag. Heerlijk. In Breskens, het geboortedorp van mijn moeder, werden oliebollen aangeduid als vetproppen. Dat klinkt toch wat minder.

Prettige jaarwisseling en gezond en gelukkig 2008.

Top2007

December is de maand van lijstjes, dus ik geef ook wat: In 2007 heb ik 64 boeken uitgelezen. Daarnaast zijn er nog de boeken waar ik nog mee bezig ben, of die ik niet heb uitgelezen. Hier volgt een grafiekje.

Opvallend is dat ik in de vakantiemaanden weinig boeken heb uitgelezen. Enerzijds komt dat doordat ik in juli Het schervengericht heb gelezen, een dikke pil van meer dan 1000 bladzijden, tevens het beste en dikste boek van 2007, anderzijds heb ik deze vakantie niet veel gelezen, maar vooral gewandeld en geklommen.
Het dunste boek dit jaar was Een fractie van een kus van Leonard Nolens, een dichtbundeltje van 12 bladzijden, het slechtste boek was Alles is verlicht van Jonathan Safran Foer.
Hierna nog een grafiekje met lange termijngegevens, 2007 was een uitzonderlijk boekenleesjaar.

De Avonden (2)

‘Alles is voorbij,’ fluisterde hij, ‘het is overgegaan. Het jaar is er niet meer. Konijn, ik ben levend. Ik adem, en ik beweeg, dus ik leef. Is dat duidelijk? Welke beproevingen ook komen, ik leef.’
Hij zoog de borst vol adem en stapte in bed. ‘Het is gezien,’ mompelde hij, ‘het is niet onopgemerkt gebleven.’ Hij strekte zich uit en viel in een diepe slaap.

Het is pas een feest als Harry is geweest (2)

Op het feestje voor Harry Mulisch (zie hier) las Connie Palmen de feestrede. Nu als klein boekje verkrijgbaar. Bij herlezing beviel de tekst me wat beter dan op de avond zelf, het bevat een geestige vergelijking tussen Mulisch en zijn eigen filosofie/mythologie opvattingen.

Wat wij nodig hebben, is weer een Karel (2)

Ik zit nog wat rond te bladeren en te neuzen in boeken van Karel van het Reve. De man had een soort parmantige grappigheid die mij bijna doet besluiten weer eens flink te gaan lezen in 's mans werk. Zo lees ik in de bundel De ongelooflijke slechtheid van het opperwezen een aardige passage:
"De tijd die je uitspaart door de boeken over Tjechov niet te lezen kun je gebruiken voor het lezen van Tjechov zelf. En omdat het oeuvre van Tjechov veel minder omvangrijk is dan het oeuvre van hen die over hem geschreven hebben spaar je een boel tijd, die je kunt gebruiken om over Tjechov na te denken - tijd die de mensen die over Tjechov schrijven niet hebben."

Dat zijn fijne zinnetjes. Meer lezen dus maar van Karel? Even verderop haalt KvhR Schopenhauer aan: iemand die zoveel gelezen heeft moet wel heel weinig te denken gehad hebben.....

Vanaf volgend jaar verschijnt het verzameld werk van KvhR.

Bezorgd

Sinds 25 december is onze kat Syb zoek. Da's niks voor hem, meestal is hij te vinden in de buurt van de etensbak. We hebben al lopen zoeken en vanavond heb ik een briefje opgehangen bij de C1000.

Dag meneer

Vandaag bekeek ik de scheurkalender. Gedurende een fractie van een seconde was mijn blik gericht op het in het plaatje rood omcirkelde (gek woord, het is geen cirkel maar een ellips) gedeelte. De hersenen proberen de ontvangen informatie altijd meteen te duiden en te ordenen. En zo gebeurde het dat ik gedurende diezelfde fractie van een seconde meende dat er stond: "dag meneer". Wonderlijk.

Nuttige informatie

Ik bladerde in de boekhandel door het Klein ABC van de popmuziek, een handzaam naslagwerkje met allerlei weetjes over (natuurlijk) de popmuziek, gerangschikt op artiestennaam, van Abba tot ZZ-Top. Het is geschreven door de 'professor' van de popmuziek Leo Blokhuis, die dezer dagen met de onvermijdbare Matthijs van Nieuwkerk weer het programma Top 2000 a gogo doet. Ik keek eens bij Beatles, een onderwerp waar ik nou net wat meer van weet dan de gemiddelde lezer, zo verbeeld ik me. Ik las daar dat The Beatles hun eerste podiumervaring opdeden in Hamburg, eerst als begeleidingsband van Tony Sheridan, later alleen. Kijk, dat nu is nuttige informatie. Ik wist daarna dat ik dit boekje niet hoefde te kopen, want dit is op allerlei manieren niet waar. En hoe weet ik dan of wat er verteld wordt over The Osmonds of Diana Ross wel waar is?

Wat wij nodig hebben, is weer een Karel

Ik herlas Zie ook onder Mozes van Karel van het Reve, een publicatie in het kader van een symposium 'Cultureel alfabêtisme' van de KNAW, in 1988. Het is een mooie verhandeling over het samenstellen van een overzicht van wat men moet weten over aardrijkskunde, schilderkunst, geschiedenis, literatuur, biologie, astronomie, natuurkunde, techniek, scheikunde boekhouden, politiek, godsdienst en muziek, om 'voor vol' te worden aangezien. Van het Reve betoogt dat deze 'canon' niet statisch is, en dat er bijv. een verschil is tussen alfa's en beta's en hun kennis over de wederzijdse vakgebieden. Opmerkelijk vindt VhR het bijvoorbeeld dat bijna iedereen wel weet wat een Oedipous-complex is, maar bijna niemand wat een Coriolis-kracht is, terwijl het eerste een kwestieuze theorie is en de tweede een harde, belangrijke fysische realiteit. VhR komt tot de conclusie dat er niet zoiets is als een culturele identiteit, deze is voor iedereen verschillend, en veranderlijk in de tijd. Verfrissend is ook de zelfrelativering van VhR, een eigenschap die in deze tijd door niet veel 'opinion-leaders' gedeeld wordt, tegenwoordig zijn het allemaal boze gelijkhebbers. Op de laatste bladzijde lees ik: "(...) wie zint op middelen om de Nederlandse 'nationale identiteit' te behouden jaagt een drogbeeld na." Hoewel betrekking hebbend op een andere 'problematiek' dan in de huidige politieke debatten wist ik meteen: "Wat wij nodig hebben, is weer een Karel."

Happy X-Mas (war is over, if you want it)

Kijk hier nog eens naar de misschien naïeve, maar oprechte denkbeelden over vrede van John Lennon. Blijf vooral kijken naar de muziekvideo van de kersthit Happy X-mas die na een paar minuten later begint.

Prettige Kerstdagen en een Gelukkig Nieuwjaar!

Er was eens een oude man

Er was eens een oude man van 84 jaar. Hoewel op leeftijd was hij nog redelijk vief. Op een koude, kwade zaterdag viel hij en schaafde handen en gezicht. Ook had hij erge pijn aan de knie. Hij hield een taxi aan, maar deze wilde hem niet meenemen en reed weer weg. De oude man strompelde 500 meter naar het plaatselijke station en klampte een voorbijganger aan. De man ontving echter een belangrijk telefoongesprek en wendde zich af. De oude man klampte een volgende voorbijganger aan. Deze belde gelukkig wel een ambulance. Na ongeveer 25 minuten arriveerde de ambulance. In het ziekenhuis aangekomen werd de oude man in een stoel gezet. Na vier uur werd er naar hem gekeken, hij bleek een gebroken knie te hebben. De man werd in een ziekenhuisbed gelegd. Ondertussen was ook de zoon van de oude man gekomen. Weer drie uur later werd het been gespalkt, in afwachting van een gipsbeen, dat later die dag zou worden aangebracht. Inmiddels was het jammer helaas weekend geworden, en kon het gips niet meer aangebracht worden. Maandag zou men verder gaan. De hele maandag lag de oude man alleen in zijn kamer te wachten op transport naar de gipskamer. On half vijf kwam de zoon, deze informeerde meteen hoe het nu zat. Druk getelefoneer heen en weer. Jammer helaas, het was Kerstmis geworden en het gips kon niet meer aangebracht worden. Over twee dagen zou men het weer proberen, maar het kan ook vrijdag worden. De oude man ligt weer alleen in zijn bed op een kamer in het op een na grootste ziekenhuis van.... Lagos? Nee, van Den Haag. De oude man is mijn vader, en die zoon, dat ben ik.

In de mensen een welbehagen

Kerst, misschien wel het fijnste familiefeest. Bij elkaar op bezoek, lekker eten en genieten van de warme sfeer. Voor velen ook een kerkelijk feest met bidden en vreugdevol de geboorte van Jezus vieren. Kijk hier hoe Tiny en Lau hun woning alvast gezellig in kerstsfeer brengen.

De Avonden

Het was nog donker, toen in de vroege morgen van de tweeëntwintigste december 1946 in onze stad, op de eerste verdieping van het huis Schilderskade 66, de held van deze geschiedenis, Frits van Egters, ontwaakte.

De komende dagen zal ik elke dag weer een hoofstuk lezen uit De Avonden van Gerard Reve.

Martin Ros

Vandaag was de laatste boekenrubriek van Martin Ros bij de Tros ontbijtshow. Ik luisterde bijna altijd. Ik was het lang niet altijd met hem eens, vond soms zijn keuze eigenaardig, en betrapte hem met regelmaat op slordig lezen. Maar wat een passie, wat een enthousiasme. Vandaag presenteerde hij als afscheid zijn meest geliefde boeken. Een beetje doorelkaar herinner ik me Schuld en boete van Dostojevski, Moby Dick van Melville, Lolita van Nabokov, De toverberg van Thomas Mann, Rumeiland van S. Vestdijk, Het slot van Franz Kafka en Lucifer van Connie Palmen. Ik zal Martin gaan missen.

Het groot dictee der Nederlandse taal

Dit jaar was het dictee van de hand van Jan Wolkers. Ik had graag meegedaan in Den Haag, maar ik werd niet ingeloot. Gisteren kon ik niet met de uitzending meeschrijven, maar vanavond had ik tijd om via de dvd-recorder alsnog mee te doen. Geheel zonder voorbereiding, en ook zonder de na-correctie in de laatste minuten, kwam ik uit op 13 fouten, net 2 punten beter dan het gemiddelde der niet-prominenten.
Grootste dommigheid: ik schreef breiïg in plaats van brijig.

Het kan altijd gekker

Peter d'Hamecourt, bekend van het NOS-journaal, heeft een boekje geschreven over Moskou. Het is geen reisgids, maar een bundel verhalen, meest over het Moskou van na de Sovjet-Unie. De overgang van de volkomen failliete communistische plan-economie naar het rauwe kapitalisme. De verwoesting van waardevolle monumenten en plekken. De megalomanie van de burgemeester. De mooie Moskouse metro. Het klatergoud van de nieuwe rijken met hun burgerlijke smaak. De maffia. De nieuwe tsaren. d'Hamecourt's vrouw (geboren in Moskou) laat in een eigen hoofdstuk zien dat er ook nog een ander Moskou is, dat van schoonheid, wetenschappers en dichters.

Gevaarlijke spelletjes

Mooie voorstelling gisteren, Liaisons dangereuses, met Gijs Scholten van Aschat en Ariane Schluter. "Wraak is een gerecht dat koud geserveerd dient te worden". Nog tot eind januari in de theaters. Gaat dat zien!

Help! De professor loopt leeg!

In september woonde ik een lezing bij van professor Heertje, zie hier. Die avond kocht ik in de pauze een boek, Economie in een notendop, dat ik nu gelezen heb. Mwah. Economie leer je hier niet uit. Het boek is een lange opsomming van allerlei weetjes, definities en omschrijvingen betreffende de economie. Maar vrij onevenwichtig, het wordt geen afgerond betoog. De keuze van de onderwerpen doet willekeurig aan. Zo wordt uitgebreid behandeld wat part-time werken is, of pinnen en chippen. Maar een definitie van wat nu precies passiva en activa zijn, heb ik niet gevonden. In het boek komt geen grafiek voor. De Eerste Wet van Gossen wordt terloops genoemd. Het gegeven dat de 18e eeuwse econoom David Ricardo woonde op een landgoed dat later aan prinses Anne van Engeland behoort is een leuk triviant-weetje, maar doet hier niet terzake. De hoofdstukken waarin leven en werk van Tinbergen en Hennipman worden beschreven, zijn nog het beste.
Het laatste hoofdstuk sluit aan bij zijn eerder gelezen boek Echte economie. In dat hoofdstuk komt een alinea voor die het verdient elk halfjaar luidkeels op het Binnenhof te worden uitgeroepen: "(...) Met betrekking tot de Betuwelijn is zelfs van een maatschappelijk drama sprake. Terwijl de overheid wist dat miljarden werden geïnvesteerd in een projekt dat geen opbrengsten en slechts vernietiging van natuur, historische boerderijen en milieu kent, ging men door uitsluitend met het oogmerk gezichtsverlies te vermijden. Het risico van het project is volledig gelegd bij de belastingbetaler." Kijk nog eens hier of hier.

Hij staat weer

De kerstboom.

Alleen op de wereld

Een collega van mij ontvangt onze afdeling aanstaande zaterdag thuis. We willen niet met lege handen komen en dus is er geld ingezameld voor een cadeau. Een van ons had wel een idee: een dromenvanger. Huh? Een dromenvanger. Ik had er nog nooit van gehoord, en het klonk behoorlijk zweverig. Thuisgekomen vroeg ik aan tafel wie er wel eens van een dromenvanger had gehoord. Iedereen dus. Dat ik daar nog nooit van gehoord had, een dromenvanger, van de indianen, je weet wel. Zojuist even gegoogled, en nu weet ik het ook. Ze zien er ongeveer zo uit:



Het idee is dat de boze en goede dromen door de ruimte vliegen. De boze dromen worden door dit ding gevangen en verbranden 's ochtends in het zonlicht, de goede dromen worden ook gevangen maar vallen dan zachtjes naar beneden, op het bed van de slapende eigenaar van dit ding. Juist ja. Ben ik nou gek of de rest van de wereld, die dit allemaal kennelijk kent?

A.F.Th.

Dit is alweer het derde boek van A.F.Th. dit jaar. Maar het is een dun boekje (53 bladzijden) en het is eigenlijk niet nieuw. Eerder verscheen het al in een iets andere vorm (Er is nu een prozagedicht als Inleiding toegevoegd, en in de eigenlijke tekst is ook een hoofdstuk bijgevoegd) in de bundel De requiems (2003). Het is een novelle over het overlijden van A.F.Th.'s moeder, en als zodanig een pendant van Asbestemming, dat een requiem voor de vader was. Dit boekje is dun, klein en bevat niet meer dan een aantal schetsen. Toch wordt trefzeker een schrijnend beeld opgeroepen van het leven van de moeder: huwelijk, ziekte en overlijden. Het is duidelijk (maar dat bleek al uit eerdere verhalen van A.F.Th. rond deze thema's) dat Van der Heijden een kind van zijn moeder is, niet van zijn vader.

Dries van Agt

Vandaag, op de Dag van de Rechten van de mens, opende Dries van Agt zijn website over het conflict tussen Israël en de Palestijnen. http://www.driesvanagt.nl

Ik citeer de Motivatie:

'Tussen 1977 en 1982 was ik minister-president van Nederland. In die periode heb ik mij nooit met Israël/Palestina ingelaten, behalve dan toen ik met de oorlogsmisdaden in de Palestijnse kampen te maken kreeg. Maar nadien heb ik mij opnieuw lange tijd niet om de Palestijnen bekommerd. Waarom niet? Verblind bleef ik en sprakeloos over wat het Joodse volk in de Tweede Wereldoorlog is aangedaan. Lange tijd in de waan dat Israël, een enkele misstap daargelaten, geen zware vergrijpen tegen het internationale recht zou kunnen begaan. Ik heb dus gefaald. Wat Israël doet, zo dacht ik met velen in Nederland, moet welgedaan zijn of minstens vergeeflijk.

De werkelijkheid is helaas anders. Voor honderdduizenden Palestijnen is de vorming van de staat Israël een ramp geworden, al zestig jaar geleden. Wat zij toen nog aan eigen gebied overhielden is door Israël veertig jaar geleden bezet en sindsdien bezet gehouden. Die bezetting is hardvochtig en in menig opzicht strijdig met het internationale recht. Bovendien worden grote delen van de bezette gebieden gaandeweg door de bezetter geannexeerd.'

Niet alles is duur, vandaag de dag

Ik ben bezig met een geweldige klus, namelijk het inplakken van ruim 10 jaar familiefoto's in verschillende albums. Leuk, maar erg tijdrovend en een secuur werkje. Ik wilde van een foto een exemplaar bijbestellen bij de HEMA. Na een paar dagen was hij klaar. Dit kostte mij bij afhalen 17 cent, en omdat ik contant betaalde, werd het afgerond naar 15 cent. Een keurige 15 x 10 afdruk, in een envelopje, mij overhandigd door een HEMA-mevrouw. Om met Reve te spreken: "Je vraagt je wel eens af: waar hebben we het aan verdiend."

De Kromme

Deze week werd een telefoonboekdikke biografie gepresenteerd van Willem van Hanegem, ook bekend als 'de Kromme'. Hoewel het weer een flinke deuk in de portemonnee slaat, denk ik dat ik het boek ga kopen *). Ik ben weliswaar geen echte voetballiefhebber meer, maar Van Hanegem heeft me altijd bijzonder aangesproken. In de jaren '70 had ik zelfs een seizoenskaart bij Feijenoord (toen nog met ij i.p.v. y) en vond ik hem als voetballer geweldig, vanwege de perfecte balbeheersing. Loepzuivere passes over tientallen meters. Wat ik ook fascinerend vind is zijn granieten humeur, dat mij liever is dan de lef en branie van 'Amsterdamse' voetballers. Een deel van de fascinatie komt ook voort uit zijn persoonlijke geschiedenis: Van Hanegem is geboren in Breskens, zijn vader kwam om bij het bombardement op Breskens in 1944, Willem was toen nog geen jaar oud. Ook mijn persoonlijke geschiedenis heeft met Breskens en het bombardement te maken, ik schreef daarover al wat op http://foxxblok.blogspot.com/2007/09/11-september-1944.html.
Een tante van mij woonde voor en tijdens de Tweede Wereldoorlog naast de familie Van Hanegem, en heeft naar eigen zeggen de kleine Willem nog op schoot gehad. Na de oorlog trok het gezin Van Hanegem weg uit Breskens. Willem komt er nog wel, om familie te bezoeken en misschien ook om iets te zoeken wat er eigenlijk niet meer is. Een beetje net als ik.

*) Het boek blijkt binnen 1 dag overal uitverkocht te zijn. Ik hoop op een tweede druk.

Vandaag is het 27 jaar geleden dat John Lennon werd vermoord

Kwarto

Vanmiddag kocht ik een nieuw schrijfblok. Zelfs zo'n eenvoudige boodschap kan een probleempje opleveren. Het blijkt dat het kwarto-formaat niet overal meer te krijgen is. Pas in de derde winkel slaagde ik. Dat was (ik had het kunnen weten) gewoon bij de HEMA. De boekhandels die ik daarvoor afliep hadden alleen A4-schrijfblokken. A4 is 210 x 297 mm, en dat vind ik voor brieven geen mooi formaat, het is namelijk te lang. Kwarto (203 x 245 mm) is prettiger. De HEMA heeft het....bijna, want ik heb het net even nagemeten, het papier meet 210 x 255 mm dus het is het toch net niet. Nu ja, in ieder geval beter dan A4.

Alles gekregen van die goede Sint

Sint-Nicolaas had voor mij dit jaar twee cadeaus: een chocoladeletter M met hazelnoten en een CD van Trijntje Oosterhuis. Mooie muziek.

Het derde deel

In dit (alweer) derde deel van Du Perron's Brieven belandt de lezer in een periode van grote veranderingen. E. du Perron scheidt, hertrouwt, verhuist en richt samen met Menno ter Braak en Maurice Roelants het tijdschrift Forum op. En hij schrijft, o.a Uren met Dirk Coster, en natuurlijk veel brieven. Jammer genoeg zijn de brieven aan Ter Braak buiten deze uitgave gehouden, omdat ze al apart waren gepubliceerd. Juist in deze Forum-periode wil ik die graag lezen. Om in het jargon te blijven: ze zijn essentieel. Nu ja, die briefwisseling schaf ik t.z.t. wel aan.

Stop de verWildering

De afgelopen dagen heb ik me verwonderd over, nee geërgerd aan, de reacties van politici van verschillend pluimage over het initiatief van Doekle Terpstra om naast Geert Wilders een ander geluid over onze samenleving te laten horen. Veel politici staan er kennelijk afwijzend tegenover omdat het op de man gespeeld zou zijn, omdat de discussie in Den Haag gevoerd moet worden, en omdat het het recht van Wilders is om de dingen te zeggen die hij zegt.

Wilders maakt zich boos, het is 'op de man gespeeld'. Ik herinner me dat Geert Wilders in een debat minister Vogelaar als 'knettergek' bestempelde.

Het recht van Wilders om de dingen te zeggen die hij zegt. Precies! Net als het recht van Terpstra om de dingen te zeggen die hij zegt.

De discussie moet in Den Haag gevoerd worden. Wat een onzin. Ook de SP met zijn buiten-parlementaire traditie meent dit te moeten zeggen. Wilders doet zijn uitspraken ook buiten de Kamer. Politiek moet toch dichter bij de mensen komen? Het gaat wel over ONZE samenleving.

Stop de verWildering.

Hetzelfde anders

A.F.Th. van der Heijden debuteerde onder het pseudoniem Patrizio Canaponi. Zijn eerste boek, Een gondel in de Herengracht, verscheen in 1979. Daaraan voorafgaand, in 1976, had Van der Heijden al getracht een novelle gepubliceerd te krijgen, De gebroken pagaai. Dat is toen niet gelukt. Deze novelle en de verhalenbundel zijn in 2005 in een band verschenen. Het blijkt dat Een gondel in de Herengracht een herbewerking is van De gebroken pagaai. Het is hetzelfde verhaal, maar in een compleet andere stijl verteld. De novelle is veel korter, en geschreven in een oer-hollandse stijl, die bij vlagen doet denken aan de vroege familievertelsels van Gerard Reve. Een gondel in de Herengracht is veel zwieriger, barokker, literairder geschreven. De familievertelling wordt hier vanuit verschillende perspectieven in een aantal verhalen verteld. Oidipous, castratieangst en het stilzetten van de tijd spelen hier, net als in later werk van Van der Heijden, een rol. Interessant om deze twee versies naast elkaar te zien.

Een vreemde gewoonte

Vanmiddag kwam ik per trein aan in mijn woonplaats A. Ik haalde mijn fiets op, die gestald stond in de bewaakte fietsenstalling naast het station. De bewaker daar zit in een hokje bij de ingang. Vanwege het slechte weer had hij de deur dichtgedaan, maar via een glazen ruit kon hij het komen en gaan van de bezoekers in de gaten houden. Zo zag hij mij aankomen, en hief zijn hand ter begroeting. Ik knikte hem groetend terug, terwijl (en nu komt het) ik het woord 'goedenmiddag' naar hem mimede. Dat is toch raar? Waarom zei ik niet gewoon 'goedenmiddag'? Dacht ik onbewust: 'Hij hoort het toch niet' en wilde ik niet meer moeite doen dan strikt noodzakelijk? Wat bespaar ik daarmee? Kennelijk is het zeggen van een woordje als 'goedenmiddag' soms al een opgave die, indien mogelijk, vermeden wordt. Vreemd en bedenkelijk.

Troost

Vanavond was er een concert van Egon Kracht & The Troupe, plus Lydia van Dam, Gerard van Maasakkers en Jeroen Zijlstra. Egon is vooral bekend als contrabassist bij Maarten van Roozendaal, maar hij heeft daarnaast een clubje musici om zich heen verzameld waarmee hij bijzondere muziekprojecten uitvoert. Twee jaar geleden bijvoorbeeld woonde ik een integrale uitvoering bij van Joe's Garage van Frank Zappa. Vanavond waren er dus drie extra zangers en werden er liedjes gebracht van (o.a.) Maarten van Roozendaal, Theo Nijland, Bob Dylan, Leonard Cohen, met als gemeenschappelijk kenmerk dat ze over troost gaan. Ik werd voluit geraakt door een sentimenteel liedje van Gerard van Maasakkers over zijn jonggestorven zusje, geschreven toen ze vijftig zou zijn geworden, over de plaats die ze toch (weer) innam in het gezin, en hoe haar leven zou zijn geweest als.

Ik moest daarbij denken aan mijn broertje. Die zou vorige week 49 jaar geworden zijn.

Ik wist niet dat dit bestond...

Schaakboksen! Een mooie nieuwe combinatiesport die de nr. 1 denksport en de nr. 1 vechtsport combineert. Een gezonde geest in een gezond lichaam is het credo. Ik hoorde er vanmorgen over, en dacht dat het een grap was, maar dat is echt niet zo. De wedstrijd bestaat uit een aantal rondes, steeds 4 minuten schaken, afgewisseld (dus niet tegelijk, dat had ook nog gekund) met 3 minuten boksen, net zolang tot je de tegenstander mat hebt gezet of KO hebt geslagen. Kijk maar eens op: http://site.wcbo.org/content/index_en.html

Youp!

Dit vind ik leuk. Youp van 't Hek heeft een glossy gemaakt, de Youp! Het is een perfecte parodie op al die ego-trip glossy's zoals daar zijn: de Linda, Catherine, Heleen, Ruud, Matthijs, Felderhof en what have you nog meer.
De keutel-onderwerpen, het toontje, de vorm, het is allemaal perfect geparodieerd. Ik heb al een paar keer hardop gelachen, vanavond.

Nieuwe politiek leidt niet, maar volgt

Vandaag stond in de Volkskrant onder deze titel een artikel van Mark Rutte en Joshua Livestro met daarin een directe maar ook inhoudelijke aanval op Verdonk en Wilders. Ik zit politiek gezien meer in de richting van de PvdA en zal waarschijnlijk nooit op de VVD stemmen. Maar een stevig liberaal geluid is mij liever dan de haatzaaiende eendimensionale xenofobe uitingen van Verdonk en Wilders. Dus ik zeg dan toch: 'Dat werd tijd.'

Het woord is: absurd

Tante Patent

Ik was vanavond met de jongste dochter bij een voorstelling van Riek Swarte, Tante Patent van Annie M.G. Schmidt. Daar knapt een mens werkelijk helemaal van op.

Motto van de voorstelling:
Het leven is gemakkelijk als je maar gewoon doet.

En zo is het maar net.

Psalm 131

Vanavond droeg Herman Finkers bij Pauw en Witteman Psalm 131 voor, in het Twents.

Psalm 131

(‘n Bedevaartsleed, van David.)

Mien herte is nich greuts,
ik kiek nich astraant oet de ogen;
ik hoal miej nich gängs met grote zaken,
met wat miej boaven 't benul geet.
Nee, ik heb miejzölf tot röstbracht,
ik bin stiller wörden,
zo as nen kleanen biej de moder lig,
as zonnen kleanen, zo bin ik.

(...)

Ik beschouw mijzelf als niet-gelovig (hoewel dat volgens Herman Finkers niet mogelijk is), en ik ben geen Twentenaar maar Hagenees.

Maar wat een mooi gedicht. Die laatste regels, zo mooi.

Nee, ik heb miejzölf tot röstbracht,
ik bin stiller wörden,
zo as nen kleanen biej de moder lig,
as zonnen kleanen, zo bin ik.

Deze vertaling is van Anne van der Meiden. 

De cirkel is weer rond

Vandaag kwam ik op mijn werk wat proefgegevens tegen over het stolgedrag van paraffines. Men had geconstateerd dat dit afhankelijk was van de afkoelsnelheid. Of ik er wat over kon zeggen. Dezelfde vraag stelde professor Hoogendoorn mij al (in een ander verband) in 1981. Ik maakte er mijn vierdejaarswerk van. Voor mij ligt nu het verslag uit september 1982, getiteld: DTA en DSC analyse ter bepaling van de thermische eigenschappen van wassen en enige andere organische stoffen ten behoeve van warmteopslag.

Ik citeer de eerste alinea's:

De alsmaar toenemende behoefte aan energie, de stijgende olieprijzen en het besef dat de wereldvoorraad olie en aardgas niet onuitputtelijk is, zijn er de oorzaak van dat naarstig is gewerkt aan het operationeel maken van andere energiebronnen.
Men denke hierbij aan kernenergie, welks problematiek (o.a. afvalverwerking) er weer toe heeft geleid dat "milieuvriendelijke" bronnen als de wind en vooral de zon in de belangstelling zijn komen te staan.

Kijk, dat is duidelijk. Hier werd (zo'n 25 jaar voor Al Gore) al gewerkt aan oplossingen voor mondiale problemen.

De cirkel lijkt gesloten.

Of....we zijn sinds 1982 geen klap opgeschoten.

Hun geleerde opa

Gisteravond was er een programma over Karel van het Reve, de 'geleerde broer' van Gerard Reve. Het was een portret aan de hand van herinneringen van zijn vier kleinzoons. Ik had me er op verheugd, de paar boeken die ik van Van het Reve heb gelezen bevielen mij erg goed. Helaas was het programma ronduit slecht. De vier kleinzoons waren duidelijk niet zo gewend om een verhaal voor de camera af te steken, waardoor het houterig, hak-op-tak en onsamenhangend was. Geen camera gewend, dat kan natuurlijk, maar neem het dan nog een keer op, en nog een keer, totdat het wel goed is. De jongemannen lazen om beurten stukjes voor uit het werk van hun grootvader. Gevraagd naar het waarom van hun keuze, antwoordde er een: "Uh, uh, uhhhh. Ik vind het een mooi stukje." Niet erg verduidelijkend dus. En dat gold jammergenoeg voor het hele programma.

Cadeautje voor Harry (4)

Zoals al eerder gemeld: dit jaar viert Harry Mulisch zijn tachtigste verjaardag. Een van de cadeaus is een stapeltje speciaal voor hem geschreven boeken. Deze week las ik er weer een van, MIM door A.F.Th. van der Heijden.
Van de verschenen eerbetonen is dit boek het minst een pastiche van Mulisch' werk (eigenlijk zelfs in het geheel niet) en misschien juist daardoor het meest geslaagd. De overeenkomst zit slechts in het beeld van de doorstoken globe (zie ook: Het schervengericht) dat eerder door Mulisch gebruikt werd in De versierde mens. Via deze doorstoken globe wordt de handeling van Californië (in Schervengericht) naar de Randstad Holland (in MIM) verplaatst. MIM is onderdeel van de Homo Duplex reeks, waarin eerder drie boeken verschenen, nl. De Movo Tapes, Drijfzand koloniseren en Het schervengericht. Het eerste boek viel mij tegen (maar misschien moet ik het herlezen, een aantal details is mij inmiddels duidelijker geworden), het tweede was gelukkig beter en de laatste ronduit briljant. MIM zit naar mijn smaak ergens tussen die laatste twee in. De schrijver beoogt in deze Homo Duplexreeks de ondergang van de beschaving 'as we know it' met de rauwe hedendaagse en nabij-toekomstige extremen en banaliteiten te verbeelden als een serie modern vormgegeven Griekse tragedies. In MIM herkennen we een omwerking van Koning Oidipous, zowel in de personen, als in de achtergrond van rivaliserende staten/steden en voetbalsupportersgroepen, alsook in de plaats van handeling, het Knooppunt Hellegatsplein. De hoofdpersoon Movo komt er (evenals Koning Oidipous 2500 jaar geleden) via allerlei omwegen achter dat hij andere ouders heeft dan tot nu toe gedacht, en dat hij zijn vader heeft vermoord en met zijn moeder is getrouwd. Na de zelfmoord van de moeder beneemt hij zich (net als in de klassieke versie) van zijn ogen. De manier waarop A.F.Th. dit alles vormgeeft is onnavolgbaar. Stilistisch is het allemaal in orde, hoewel de dialogen net als in De Movo Tapes naar mijn smaak af en toe mank gaan aan een overdaad aan bijdehandterigheid. A.F.Th. is een meester in de minutieuze beschrijving en in het oproepen van een snijdende stille spanning, die vervolgens doorbroken wordt door luid kabaal en geschetter in expliciete beschrijvingen van geweld, seks en drugsgebruik. MIM is geen boek voor al te tere zieltjes. A.F.Th. ontpopt zich als een geweldige thrillerschrijver, met een ongeëvenaarde gave voor een duizelingwekkende plot, die zich hier als boekje van 190 pagina's goed los laat lezen, maar die ook onderdeel is van een voor ons nog niet te overzien groter geheel in de totale reeks. MIM heeft in de reeks een sleutelplaats tussen de al verschenen delen (ook hier is Apollo weer de verteller van de tragische gebeurtenissen) en de delen die hopelijk nog volgen en die (voor ons) in een nabije toekomst (nl. ca. 2023) zullen spelen. Een aantal vragen uit episodes in de eerder verschenen delen valt hier op de plaats, andere open eindes blijven voorlopig bestaan. Ik verwacht dat de handelingen in de tot nu toe verschenen delen de preludes zullen blijken van een door de verteller (Apollo) te ontketenen 'wereldstaking' in het slotdeel van de reeks. Maar (Van der Heijden kennende) daar moeten we nog even op wachten.

Met nog twee boeken te gaan staat het nu overigens nog steeds 3-1 voor Mulisch.

Weer es een weeralarm

Het KNMI gaf deze week weer eens een weeralarm uit. Ik weet niet meer precies voor de hoeveelste keer dit jaar. Het zou weer HEEL ERG HARD GAAN WAAIEN. Windkracht 9 maar liefst. Het NOS Journaal deed ook mee. Overal verslaggevers op de kades en dijken. Vroeger zou de nieuwslezer gezegd hebben: het viel eigenlijk overal wel mee. En over tot de orde van de dag. Maar onder leiding van Hans Laroes moet het Journaal een menselijker gezicht krijgen, en dus schakelen we over naar Vlieland. Het viel inderdaad daar wel mee, eigenlijk. En ook in Harlingen, Petten, en Hoek van Holland.

Nou, KNMI, dankjewel en tot de volgende keer maar weer. Dahaaag!

Die Adri!

A.F.Th. van der Heijden heeft met zijn waarlijk schitterende boek Het schervengericht de AKO literatuurprijs 2007 gewonnen. Ik schreef er al eerder over, het is een geweldig goed boek. Nogmaals:
http://foxxblok.blogspot.com/2007/08/gelezen.html

Inmiddels is er al een volgend deel in de serie Homo duplex verschenen, getiteld MIM. Daarover later meer.

Remember remember

Ik was een paar dagen in Engeland. Een paar dingen deden me terugdenken aan lang geleden:

5 november is in Engeland Guy Fawkes Day. Guy Fawkes beraamde een aanslag op het Engelse parlement, maar werd tijdig tegengehouden. Op 5 November wordt, om dit te vieren, op veel plaatsen een vreugdevuur ontstoken en gaan er vele vuurpijlen de lucht in.

Bij Engelse les op de middelbare school leerden we het volgende rijmpje:

Remember, remember the Fifth of November,
The Gunpowder Treason and Plot,
I know of no reason
Why Gunpowder Treason
Should ever be forgot.

's avonds in de hotelkamer knipte ik langs de televisiekanalen. Op een daarvan viel ik in een aflevering van Coronation Street. Daar keken we in de jaren '60 thuis al naar. Toen speelde het zich af in een oudere arbeidersbuurt, en dan voornamelijk in The Rovers Return, een pub waar de straat bijelkaar kwam. Elsie Tanner, Ena Sharples, Ken Barlow en Len Fairclough. Gek genoeg kwamen ze in mijn herinnering ineens weer boven drijven.
De serie bestaat dus nog steeds. Het muziekje is er nog, maar de huizen zijn gerenoveerd, en de oude bewoners weg. Maar toch: hoewel veranderd, op een of andere manier toch nog steeds dezelfde mensen in dezelfde straat met dezelfde problemen.

Dat is het geruststellende van Engeland, je bent er soms tijden niet geweest, maar het is er gewoon nog steeds.

Geert en Jeroen

Vorige week stond in NRC dat dit boekje niet meer leverbaar zou zijn. Het tuurtouw is een al wat ouder boekje van Brouwers met herinneringen aan Geert van Oorschot. Vanavond zag ik het bij boekhandel De Vries in Haarlem. Wachtend op een afspraak heb ik het in een café aan de Grote Markt 'in einem Gusz' gelezen. De herinneringen van Brouwers aan deze man (Van Oorschot) zijn kleurrijk. Ik merkte het ook al bij Voskuil, schrijvend over Van Oorschot kun je nauwelijks overdrijven, de werkelijkheid was vaak nog bizarrer. Liefde voor de literatuur, drank, sigaren, vrouwen en grote emoties.

60

Vandaag is het 60 jaar geleden dat De avonden van Simon van het Reve verscheen.

Die had ik ook nog

Ik vond ineens dit boekje, een oud Boekenweekgeschenk uit 1999. Een nuttig vooroordeel weerhield mij totnutoe van het lezen van boeken van Connie Palmen, haar debuut De wetten was mij slecht bevallen.
Dit boekje beschrijft de relatie tussen een schrijver en haar secretaris. Maar het gaat over relaties, familie, vriendschap, de verhouding tussen taal, literatuur en werkelijkheid. Vanwege het sterk wisselende vertelperspectief niet altijd even makkelijk te lezen. Pittige kost voor een Boekenweekgeschenk.

Schande!

Naar het zich laat aanzien is Lucia de B. op een schandalige manier de gevangenis in gemanoevreerd, zonder deugdelijke bewijzen. Maarten 't Hart schreef er al diverse artikelen over. Hij heeft gelijk gekregen. En weer was daar Harm Brouwers van het OM, die op een wel heel bureaucratische wijze in NOVA trachtte zijn stoepje schoon te vegen, zonder ook maar het geringste mededogen naar De B., die al jaren op onterechte gronden vastzit met een snel verslechterende gezondheid. Een nare, misselijkmakende man die snel uit zijn functie ontheven moet worden. Onder zijn verantwoording zijn al te veel levens verwoest. Denk niet 'het gaat mij niet aan', het gaat ons wel aan.

Nederland leest

Van vrijdag 19 oktober tot en met vrijdag 16 november 2007 vindt de tweede editie plaats van de campagne Nederland Leest. De initiator van deze campagne is de Stichting Collectieve Propaganda van het Nederlandse Boek (CPNB). Iedereen wordt tijdens deze landelijke campagne uitgenodigd met elkaar in discussie te gaan over een boek, vorig jaar was dat Dubbelspel van Frank Martinus Arion, dit jaar De gelukkige klas van Theo Thijssen (1926). Dit boek krijgen de leden van de openbare bibliotheken cadeau, zolang de voorraad strekt. Vervolgens worden de lezers aangemoedigd er met elkaar over in gesprek te gaan. Verder is er ook een luxe editie, die voor 10 Euro in de boekhandel te koop is. Omdat ik geen lid van de bibliotheek ben, heb ik deze uitgave gekocht. Het boek wordt beschouwd als een van de meest geëngageerde werken van Thijssen, die onderwijzer was in Amsterdam, en later vakbondsman en politicus voor de SDAP. Onderwerp van het boek zijn een onderwijzer en zijn klas. Thijssen vertelt ons dat de kinderen het meest gebaat zijn bij een veilige klassikale omgeving, waar wordt lesgegeven door een betrokken leraar die zo weinig mogelijk gehinderd wordt door regels. 'Niet de letters van den man aan de schrijftafel maar de daden van den man voor de klasse zijn paedagogiek'. Wat dat betreft is het boek zeker nog actueel.
Maar het boek zelf, het verhaal, is anno 2007 niet meer van deze tijd. Het is te zoetsappig, melodramatisch en wel erg braafjes.
Wat dat betreft vind ik het ook een minder geslaagde keus voor deze actie. Verder is het boek eigenlijk het tweede deel in een groter verhaal, waardoor we ergens halverwege komen binnenvallen. Het boek loopt overigens zeer plotseling af, met de onaangekondigde dood van Meester Staal. Kennelijk was het toen op bij Thijssen. En toen kwam er een olifant met een grote snuit, dacht ik. Tenslotte een weinig attractieve omslag, die nu niet bepaald uitnodigt tot oppakken in de boekhandel en lezen. Men is zich dit kennelijk bewust, want er loopt via de website een prijsvraag voor een mooiere omslag.

Vader en zoon

Na jaren is er eindelijk weer een nieuwe roman van Jeroen Brouwers. Ik hanteer al tijden de volgende vuistregel (speciaal handig als je in de boekhandel eens niet weet wat nu weer te kopen):

Alle boeken van Jeroen Brouwers zijn goed.

Dit bleek ook nu weer. We maken kennis met een typische Bouwers-hoofdpersoon, dus iemand die ergens goed vast zit, zich dat terdege realiseert en er vervolgens niet uitkomt. Onderwerp is een bijzonder gemankeerde vader-zoonrelatie. Er valt weer veel te genieten van Brouwers' onovertroffen stijl, en het verhaal loopt weer niet goed af. In NRC werd er op gewezen dat dit boek wel eens de verbeelding kon zijn van Brouwers zelf en zijn verhouding tot zijn literaire oeuvre (de zoon). In dat geval moet ervoor gevreesd worden dat Datumloze dagen zijn laatste boek zal blijken te zijn.

P.S. Jeroen Brouwers heeft terecht de Prijs der Nederlandse Letteren geweigerd.

Niet zo, maar zo!

Deze week verscheen er een aantal gedichten bij gelegenheid van het overlijden van Jan Wolkers. Remco Campert schreef een mooi gedicht, dat woensdag in de Volkskrant werd gepubliceerd, en dat hij die middag bij de crematieplechtigheid voordroeg.

In NRC Handelsblad werden er twee andere gedichten gepubliceerd.

Op woensdag: Dag Jan, door onze Dichter des Vaderlands, Driek van Wissen. Nou, dat was niet best.
Ik prik twee regels uit het eerste couplet:
"Hoe of een jonge god tot broze man
Door Moedertje Natuur werd omgebouwd"
Wat is hier mis: in de eerste regel het woordje of, in de tweede regel dat Moedertje. Krom Nederlands en een lettergreepopvuller. En zo eigenlijk door het hele sonnet op nog meer plaatsen.
Nee, het is al meer gezegd, die Driek daar hebben we geen goede Dichter des Vaderlands mee. Dat komt er van als er over kunst gestemd mag worden, dan wordt degene die het meeste bier uitdeelt gekozen.

Helaas kwam het ook nog eens verminkt (weggevallen regel) in de krant. De dag daarop werd er gecorrigeerd, maar het bleef niet al te best.

Vandaag stond er weer een gedicht in de krant.

VOOR ALLE ZEKERHEID
in memoriam Jan Wolkers

Ik merk dat ik nog steeds op zoek ben
naar een soort remedie voor de dood,
bijvoorbeeld dat ik een paar klokken
terugzet, waarna jij gewoon weer wakker
wordt. Zoiets. Of dat ik op hoge poten
naar een grijs loket stap om te klagen
en dat alles dan wordt opgelost (er
wordt zelfs iemand om ontslagen).
Het is onzin, zoals elk geloof, maar ik
buig me over deze dagen als een schaker
die de stelling niet herkent, een bioloog
die een vreemde plantensoort ontdekt.

Vannacht laat ik het raam wel open.
Als je heimwee krijgt mag je erdoor.

INGMAR HEYTZE

Kijk, zo kan het ook. Mooi he?

Samenleven is een werkwoord

In 2000 schreef Paul Scheffer in NRC het essay Het multiculturele drama. De toestand in Nederland ten aanzien van islamitische immigranten. Zoals juist deze week weer werd aangetoond is deze toestand zorgwekkend. Scheffer heeft de afgelopen jaren hier over gesproken, gelezen en geluisterd, en er daarna een dik boek over geschreven, dat als uitbreiding van en vervolg op dit essay kan worden gezien. Hierin worden allerlei vragen behandeld. Hoe ziet de Nederlandse samenleving er uit? Hoe gaan we om met immigranten? Hoe gaan immigranten om met 'ons'? Wat zijn de overeenkomsten en verschillen met andere geloofsgemeenschappen? Wat zijn de overeenkomsten en verschillen met andere minderheidsgroepen? Met andere immigratiesteden als Parijs, Antwerpen, New York en Malmö? Klopt de immigratiemythe van de Verenigde Staten? Hoe ziet de toekomst er uit?
Een BELANGRIJK boek, dat een mij overtuigend alternatief biedt tussen de beknopte denkwerelden van Geert Wilders en de multiculti's. Helaas is hier geen duidelijk pasklaar antwoord op de problemen te formuleren, maar het is dan ook een moeilijke vraag. Samenleven is een werkwoord.

Other voices, other rooms

Vandaag bezocht ik de Andy Warhol tentoonstelling in het Stedelijk museum in Amsterdam. De perfecte locatie voor dit overzicht. De poster vertelt precies wat er te zien was. De films waren voor mij het hoogtepunt, hier heb ik uren zitten kijken.

Afscheid van een held (2)

Vaandaag was de crematie van Jan Wolkers. De afgelopen dagen was er een vloed aan terugblikken, eerbetonen en heiligverklaringen op televisie. Ik denk dat Jan Wolkers het allemaal vermakelijk heeft gevonden, zo vanaf zijn wolk. Zelf heb ik ook wat van Wolkers herlezen.



Het verhaal Dominee met strooien hoed is een van de pareltjes uit het oeuvre. Het is geschreven in 1962, verscheen later dat jaar in De Gids en werd in 1963 gebundeld in Gesponnen suiker. Het is een bijzonder gaaf verhaal, dat veel Wolkers-elementen die ook in andere verhalen en romans voorkomen (maar misschien nergens zo mooi als juist in dit korte verhaal), in zich heeft. Ik noem: het gereformeerde gezin, de vader, de oudere broer, de scherpe observatie van de natuur, het vrouwelijk lichaam, en dieren. Bij herlezing valt mij ook een verwantschap op met de vroege verhalen van Gerard (van het) Reve. Ik had het verhaal lang niet gelezen, voor het laatst eind 1990. Te lang geleden.

Terug in Delft

Ik was vandaag met zoonlief in Delft, en bezocht de open dag van de TU Delft. Ook voor mij leuk, om er weer eens terug te zijn. De "TH wijk" heet nu "TU Campus", en er is in dertig jaar veel veranderd. Maar ook wel hetzelfde gebleven. Op de terugweg ook nog even langs het oude huis. Het staat er nog steeds.



Het is het smalle huis, waarvan de begane grond ook toen al als etalage gebruikt werd, destijds voor een tapijthandel, nu een computer/video winkel. Ik woonde op de eerste verdieping, in een kamer van 2 1/2 bij 3 meter. Verder was er een nauwelijks extra ruimte op de verdieping, behalve een steile trap, die naar de hoger gelegen verdiepingen leidde. Daar woonden nog twee andere studenten. Een op de zolder die 's zomers bloedheet en 's winters ijskoud was. En een op de tweede verdieping. Daar was een wel heel piepklein kamertje, en een gezamenlijke keuken/douche/wc. Laat de combinatie even tot u doordringen. In een nostalgische bui zou je dat bijna vergeten. Toch blij dat ik daar niet meer woon.

Afscheid van een held

Jan Wolkers (1925 - 2007)

Zelfportret zonder kik

Ik was gewend aan vrouwen op mijn schoot,
Een sjerp bedekt maar tijd'lijk het fatsoen,
Korsetten zijn het bladerdeeg van nee, 'niet doen',
Het glas geheven tegen het verval.
De warmte van het vlees zet zelfs een schots in brand,
Fluweel is zachter dan een poes zijn vel.
Het duurt maar kort de omlooptijd op aarde,
Wolken van sepia verduisteren de blik,
Volgen de stramme loop van het papier.
Wie drukt mij in de cirkel der voleinding,
Een kraai krast dat het is volbracht.
Ik sluit mijn mond en geef geen kik,
Dit is de dood en dat ben ik.

Uit:
Jan Wolkers, Wintervitrines.
De Bezige Bij 2003

Lekker belangrijk

Ik las het volgende ANP-bericht:

EINDHOVEN - Uitgever Wolters Noordhoff gaat een nieuwe versie ontwikkelen van de kaart met carnavalsplaatsnamen die in de vorige week gepresenteerde Bosatlas staat.
Reden is de onrust in een groot aantal Brabantse carnavalsplaatsen die niet in het naslagwerk zijn genoemd.

De uitgever laat weten dat de afgedrukte kaart voor de overzichtelijkheid onvolledig is gelaten. Samen met het Eindhovens Dagblad is het initiatief ontstaan om een volledige versie te maken en in de krant af te drukken. Een aparte bijlage bij de Bosatlas is vooralsnog niet aan de orde, aldus een woordvoerster van de uitgever.

Bremspoersengat (Riethoven) is een van de vele plaatsnamen die er niet in staat. Secretaris Jos van Esch van carnavalsvereniging De Bremspoersen noemt dat verloedering van het het cultureel erfgoed. Hij is wel blij met de toezegging van de uitgever.

De Brabantse kranten maakten afgelopen dagen al een flinke opsomming van ontbrekende namen. Het gaat onder meer om Krulstarteland (De Mortel), Bergkneuterrijk (Handel), Ulewappersrijk (Neerkant), Pintewippersrijk (Hapert), Berenland (Hooge Zwaluwe), Mangelpeejenland (Moerstraten).

Multiculti

Als opmaat naar het volgende te lezen boek herlas ik nog twee essays: Het multiculturele drama en Het multiculturele drama: een repliek van Paul Scheffer, uit NRC's in 2000, destijds 'stenen in de multiculturele vijver'. Deze essays schetsen een vrij somber beeld van onze samenleving in 2000 en geven aanbevelingen om uit de neerwaartse spiraal te ontsnappen. Hoogste tijd! Destijds niet bepaald omarmd door bijvoorbeeld de PvdA. Inmiddels is het 2007. In Scheffers juist verschenen boek Het land van aankomst zal ik denkelijk lezen hoe de stand van zaken volgens Scheffer nu is.

Als we allemaal nou wat beter ons best deden

Bas Heijne onderzoekt in dit boek hoe de cultuuromslag heeft kunnen plaatsvinden van de idealen uit de jaren '50 en '60 (een optimistich gestemde wereld waarin religies goed naast en met elkaar samengingen, op weg naar een Europa, ontkerkelijking) naar de huidige situatie, waarin religiositeit weer belangrijker wordt, Europa breed gewantrouwd wordt, en er breuken ontstaan tussen de verschillende geloofsopvattingen. Hij doet dat op een aanstekelijke manier, uitgaande van zijn eigen jeugd in Zwanenburg, en geeft verhelderende voorbeelden van de veranderingen. Het slothoofdstuk geeft een oplossing om uit deze ongewenste situatie te komen, maar is in mijn ogen wat naief: 'Je moet alleen leven in het besef dat jouw overtuigingen niet, en waarschijnlijk nooit, door iedereen gedeeld zullen worden.' De beoefenaars en de bestrijders van de onredelijkheid lijken elkaar maar tegen te spreken, zo meent Heijne; het is slechts een kwestie van bij de enen het besef te laten kiemen dat 'zelfs identiteit en eigenheid in tijden van globalisering en immigratie relatieve begrippen zijn' en bij de anderen dat 'mensen alleen pluralistisch kunnen zijn wanneer ze ook de ruimte hebben om zich ergens helemaal thuis te voelen'. Een praktische weg hiernaartoe geeft Heijne niet, waardoor het meer een wensdroom dan een praktisch bruikbaar scenario lijkt te zijn. Enigszins verwant hiermee sprak vandaag in Buitenhof Paul Cliteur, die sprak van behoefte aan een 'Moreel Esperanto', de titel van zijn nieuwste boek. Een wat ongelukkige titel, Esperanto is nu net het voorbeeld van een mooi idee, dat praktisch niet haalbaar bleek. We spreken nu allemaal Engels.

Bent U wel goed geïntegreerd?

Ik las vandaag in Trouw een artikel van Paul Cliteur over de verhouding tussen godsdienstvrijheid en vrijheid van meningsuiting. Ik ruk een citaat even uit zijn verband: "Ik heb een hekel aan het Nederlands elftal, en ik heb niets met het Koninklijk Huis. In die zien ben ook ik niet goed geïntegreerd in de Nederlandse samenleving.".

Bij nader omzien

Ik heb de afgelopen week veel aan Bij nader inzien moeten denken. Ten eerste door het opnieuw bekijken van de film van Frans Weisz vorig weekend, ten tweede door een e-mail die ik kreeg van een oude vriend uit mijn studietijd, die ik sinds 1985 niet meer gezien had en van wie ik me kan voorstellen dat hij een niet zo aardig boek over mij zou kunnen schrijven, en ten derde door het herlezen van een artikel uit HP/De Tijd van 23-1-1998, getiteld Bij nader omzien. In dit artikel worden de oude vrienden van Voskuil geïnterviewd, en lezen we over hun herinneringen aan de studietijd, en over hun oordeel over Voskuil en zijn boek. Dat nuanceert het beeld wel enigszins. Ik citeer hier Jaap Oversteegen, in het boek Paul Dehoes: "Han heeft de werkelijke betrekkingen in die periode gemythologiseerd volgens het Du Perron-ideaal van vriendschap. Maar ik weet niet in hoeverre hij ooit iets van echte vriendschap heeft begrepen. {...) En wat ik het meest trieste van alles vind is dat uit het beeld dat Voskuil heeft opgeroepen en dat is blijven doorleven, de onschuld en de argeloosheid die er ook waren, zijn verdwenen." Toch blijft het boek voor mij recht overeind, omdat ik als lezer uiteindelijk niet te maken heb met de al dan niet gekwetste gevoelens van de mensen die zich geportretteerd weten. Het boek gaat over de onmogelijkheid van vriendschap, en over de morele standpunten die daarmee samenhangen. Ik herken er heel veel in. Ik schreef deze week al eerder: Ik wil het boek weer gaan lezen.

Mieters! (2)

Weer een zeer lezenswaardig deel uit de dagboekenreeks van Frida Vogels. Vogels noteert weer het wel en wee van haar Italiaanse familie, maar vooral ook haar eigen positie en houding daarin. Of daartegenover. Ze begint ook aan een roman over deze problemen, Kanker, die overigens pas dertig jaar later zal verschijnen als onderdeel van de cyclus De harde kern. In de periode die in dit deel behandeld wordt verschijnt Bij nader inzien van haar studiegenoot en vriend Han Voskuil. Ook daarover schrijft ze natuurlijk, het blijkt dat Vogels dat boek vooral bewondert omdat het tot partijkiezen dwingt: vóór of tegen de schrijver, vóór of tegen zijn personages. In een brief aan Voskuil worden de rollen die de verschillende personen in het boek vervullen en de reacties van de oude vrienden puntig weergegeven.
Ook Vogels broer Michiel speelt weer een rol in dit deel, de verhouding tussen broer en zus is een problematische. Deze broer komt als 'Kees' voor in weer een ander boek van Voskuil, 'Onder andere'. Ook hier kun je weer aardig vergelijkend lezen tussen de twee auteurs.
De hele constellatie van deze boeken: Bij nader inzien, De harde kern, de Dagboeken van Frida Vogels, en op wat meer afstand Het Bureau en Onder andere en zelfs Onder het ijs van Bert Weijde (in Het Bureau: Frans Veen) ervaar ik als een mycelium vanwaar uit allerlei invalshoeken steeds gekeken wordt naar dezelfde personen, maar wezenlijker: naar hun morele opvattingen.
Op 23 november 1963 lezen we: "Kennedy is vermoord", daarna lezen we er niets meer over, zeer in tegenstelling tot wat ik mij ervan herinner, namelijk dat het dagenlang op televisie en in de krant nergens anders over ging.

Let's dance

Gisteren voor het eerst sinds jaren weer naar een modern ballet geweest. Dat is wel apart. Het waren drie verschillende dansen, door Scapino, naar ik begrijp wel de wereldtop op dit gebied. Voorafgaande aan de eigenlijke voorstelling was er een masterclass, waar een van de choreografen nadere toelichting gaf. Het is een bijzonder expressieve kunstvorm, die bij uitstek geschikt is om menselijk contact (of juist het gebrek daaraan of verlangen ernaar) te verbeelden. Ik zie wel de uiterste lichaamsbeheersing in deze dansen, de techniek kan ik als leek niet goed op waarde schatten. Ik keek ernaar als naar een abstract schilderij. Het is niet zo belangrijk wat het voorstelt, interessanter is wat het met mij doet. De eerste dans, GERAUM, waar de choreograaf op zoek is naar de uiterste expressiemogelijkehden van het lichaam, was naar mijn smaak erg hoekig. De twee andere dansen, QUARTET en BRAVO CHARLIE, bevielen mij beter. De dansen waren vloeiender, en voor mijn oog daardoor prettiger. Tijdens de voorstelling ging overigens wel vier keer een mobiele telefoon af. Wat is dat toch voor angst om alleen te zijn of, om met Midas Dekkers te spreken, kan dan niemand zijn of haar gesprek meer ophouden?

De week van de democratie (2)

Het schiet al weer op, die week van de democratie. Vandaag konden we op tv (bij de VPRO, godbetert) zogenaamd een nieuw volkslied kiezen. Wat een flauwekul. De Utrechters konden bovendien een nieuwe burgemeester kiezen, een PvdA'er die dit referendum eigenlijk niks vond of een andere PvdA'er. Op de website van de PvdA lees ik verder: De PvdA is geen voorstander van een direct gekozen burgemeester.

Vandaag is de 67e geboortedag van John Lennon

Bij nader inzien

Deze week ontving ik van de VPRO drie dvd's met daarop de zes afleveringen van de film Bij nader inzien van Frans Weisz uit 1991. Ik had de film destijds op tv gezien, en bij de herhaling (1997?) weer. En nu weer. Er is veel kritiek geweest op het scenario van Leon de Winter en Jan Blokker, die het oorspronkelijke boek van J.J. Voskuil als uitgangspunt namen en er een heel nieuwe draai aan gaven. Ik begrijp die kritiek, maar deel deze niet. Er is een heel ander, maar verwant kunstwerk onstaan. Het boek van Voskuil telt ruim 1200 pagina's, en heeft geen echte verhaallijn, maar is een zeer gedetailleerde weergave van voornamelijk gesprekken tussen een aantal vrienden in hun studententijd, over literatuur, vriendschap en morele standpunten. Door het totaal van die gesprekken illustreert Voskuil "het menschelijk tekort", la condition humaine, d.w.z. de onmogelijkheid van echte vriendschap. Zijn boek was destijds ook bedoeld als laatste brief aan de vriendenclub, om dat te illustreren. Moeilijk te verfilmen dus. Vanwege de eis van verfimbaarheid (drama) is hier gekozen voor het belichten van een sleutelpassage uit het boek door de verschillende hoofdpersonen, in elke aflevering is dat er een. Ook is er dramatische wending veertig jaar later, rond 1990, als de personen weer bijelkaar gebracht worden door het overlijden van Maarten Koning. Ook dan worden de verschillende visies weer tegenoverelkaar geplaatst. Het zal de laatste keer zijn dat ze elkaar spreken.

Ik vind het een meesterlijk boek en een meesterlijke film. Eigenlijk alles is goed. Er zijn dan ook meerdere Gouden Kalveren mee in de wacht gesleept. Het verhaal, de verschillende personen als contrasten, de acteurs (een sterbezetting met oa. Coen Flinck, Annet Nieuwenhuizen, Willem Nijholt, Rijk de Gooyer, Porgy Franssen, Loes Wouterson, Jeroen Willems, Rik Launspach, Erik van der Donk). Ook de filmmuziek van Theo Nijland is erg mooi, en gelukkig ook op CD verkrijgbaar.

Ik heb vannacht tot drie uur zitten kijken, en toen was het uit. Ik wil het boek weer gaan lezen.

Cadeautje voor Harry (3)

Zoals al eerder gemeld: dit jaar viert Harry Mulisch zijn tachtigste verjaardag. Een van de cadeaus is een stapeltje speciaal voor hem geschreven boeken. Vandaag las ik er een van, De eerste jaren door Doeschka Meijsing. Het boekje is bedoeld als thematische voorloper van het verhaal De pupil uit 1987 van Mulisch. Ook dit herlas ik deze week.



Ik kan kort zijn: de pastiche haalt het weer niet bij het origineel. Het verhaal van Mulisch is origineel, magisch, humoristisch en afgerond. Het is de herinnering van een 60-jarige schrijver aan een periode in Italië vlak na de oorlog, voorafgaand aan de schrijversloopbaan. Hij woont dan bij een steenrijke oude dame, geeft haar de jeugd en herinnering terug in de vorm van dromen, en krijgt als dank de de personages die hij in zijn komende schrijverscarriere zal gaan gebruiken in zijn boeken. Een magisch-realistisch verhaal over het begin, een symbolische sluitsteen op de schrijverscarriere. (Mulisch schreef hierna overigens rustig verder, onder andere De ontdekking van de hemel). De roman van Meijsing vertelt het verhaal van een andere jongeling, een jongen eigenlijk nog, die in de verte aan Mulisch doet denken en die we gedurende zijn jeugd volgen, die eindigt bij dezelfde dame op Capri. dan houdt het verhaal op. Maar waarom eigenlijk? Ik heb het niet kunnen ontdekken. Ik heb in dit verhaal geen duidelijk thema kunen ontdekken, het verhaal was niet magisch, er zat geen humor in, het is meer de opmaat of het eerste hoofdstuk in een veel groter verhaal over de jongen, maar dat zit hier dus niet in. Niet echt interessant, dus. Gelukkig maar 94 bladzijden. Zoals Het Parool al schreef: 3 - 0 voor Harry.

Komrij bloemleest

Ik heb De Nederlandse kinderpoëzie in 1000 en enige gedichten van Gerrit Komrij gekocht. Wat een leuk boek is dat weer. Komrij is de grootste bloemlezer aller tijden, en daardoor een groot ambassadeur voor de Nederlandse poëzie. Het begon in 1979 met De Nederlandse poëzie van de negentiende en twintigste eeuw in 1000 en enige gedichten, inmiddels uitgegroeid tot de Michelingids voor dichters. Ik heb daarvan de elfde druk uit 1996. Dit boek is daarna verder uitgebreid tot Komrij's Nederlandse poëzie van de 19e t/m de 21e eeuw in 2000 en enige gedichten. Die heb ik ook, af en toe pluk ik daar een gedicht uit. Ik heb ook de andere bloemlezingen: De Nederlandse poëzie van de zeventiende en achttiende eeuw in 1000 en enige gedichten, De Nederlandse poëzie van de twaalfde tot en met de zestiende eeuw in 1000 en enige bladzijden, De Afrikaanse poëzie in 1000 en enige gedichten. Schatkamers van taal. Voor wie dit allemaal teveel of te onoverzichtelijk is: Gerrit Komrij heeft tijden lang een poëzierubriek in NRC Handelsblad verzorgd. Deze stukjes zijn gebundeld in In Liefde Bloeyende, Trou Moet Blijcken en Kost en Inwoning. Komrij behandelt hier in korte stukken steeds een gedicht. Hij geeft telkens aan waarom hij dit dan een goed, of juist een slecht gedicht vindt. Lezenswaardige inleidingen in de poëzie, niet persé voor navolging, maar juist goed voor de eigen ideevorming.

En nu dus een dik boek met kinderpoëzie. Ik heb er al een tijd in zitten snuffelen, en kwam bekende gedichten en dichters tegen. Maar nog veel meer onbekende. Dit zijn boeken die je nooit uit hebt. En dat voor twee tientjes, het is geen geld.

De week van de democratie

Hoera, vandaag is de Week van de democratie begonnen. De slogan is "Wij zijn de baas". Dat bleek gisteren nog maar eens, toen was er nog gedoe in de Tweede Kamer over wel/geen referendum over een nieuw Europees verdrag. De PvdA pleegde dus kiezersbedrog, en de grootste regeringspartij, het CDA, was van mening dat er geen referendum moest komen, en als er onverhoopt toch een wet van die strekking door de Tweede Kamer zou worden aangenomen, dat de regering die wet dan gewoon maar niet moest ondertekenen. Premier Balkenende tenslotte weigerde te vertellen of er over dit onderwerp in het kabinet was gesproken en wat er eventueel besloten was. Wat een land....

De glorie der wereld

Twee weken geleden stond ik met een collega even in de buitenlucht in de Haarlemmermeer. In de sloot voor ons stond een peilstok. Mijn collega merkte op dat het waterniveau op -8 m NAP stond. Bovenaan de peilstok stond -4 m NAP, en het waterniveau stond daar weer 4 meter onder. Ik kon dat niet lezen. Twee dagen later ging ik naar de opticien, het oordeel was een bril, niet alleen voor lezen, maar gewoon, altijd. Vandaag heb ik hem opgehaald, en ik heb hem nu een uur op. Het is wennen. Sic transit gloria mundi.

De bril valt te bekijken op onderstaand plaatje, het hoofd is niet van mij.

Vluchten kan kennelijk niet

Mijn dochter moet een boek lezen voor school. 'Wat moet ik kiezen?' Tja, daar vraag je wat. Nog steeds geldt het criterium, dat het boek wel een verhaal moet hebben, maar vooral niet te dik mag zijn. In de boekenkast zag ik Bleekers zomer van Mensje van Keulen. Ongeveer honderd bladzijden, niet te kleine lettertjes. Maar waar ging dat boek ook weer over? een man die wegliep, geloof ik. Ik heb het boek in november 1984 gelezen, zag ik. En nu weer. Een mooi boekje, dat in de verte doet denken aan Nescio, of De Avonden. Man loopt weg van vrouw en baan, beleeft allerlei avonturen in Amsterdam en observeert de misselijkmakende wereld om hem heen. Vluchten kan kennelijk niet. Enfin, ik geloof dat mijn dochter uiteindelijk heeft gekozen voor De aanslag. Ook een goed boek.

Het Gesprek

Vandaag begon er een nieuwe televisiezender, Het Gesprek. Dat kan wel interessant worden. De programma's zijn alleen maar gesprekken, en dan wel van minstens een half uur, dus niet de losse flodders die je elke dag bij De wereld draait door ziet. Afhankelijk van interviewer en geïnterviewde kan dat mooie televisie geven. Vanavond was er onder andere een gesprek tussen Kluun en Harry Mulisch, toch min of meer twee tegenpolen in boekenland. Kluun mocht de vragen stellen en leek duidelijk geïmponeerd door de halfgod Mulisch. Daardoor verliep het gesprek wat stroefjes. Mulisch, duidelijk geheel op zijn gemak onder de cameralampen, redde voor mij toch het gesprek, en doceerde welwillend zijn ideeën over Ibiza, kleding, schrijvers, God, vrouwen en nog zo wat onderwerpen. Maar het kan nog veel beter. Waarom is Harry Mulisch interessant? Niet vanwege zijn T-shirts, maar omdat hij (ik noem er maar een) De compositie van de wereld heeft geschreven. Kijk, daar moet hij dan een uur lang diepgaand over ondervraagd worden, bijvoorbeeld door een filosoof of theoloog. Dan kan er iets heel moois ontstaan. Ik hoop dat de zender het redt.

Cadeautje voor Harry (2)

Zoals al eerder gemeld: dit jaar viert Harry Mulisch zijn tachtigste verjaardag. Een van de cadeaus is een stapeltje speciaal voor hem geschreven boeken. Vandaag las ik er een van, Een vrouw door Marcel Möring. De titel doet al denken aan de roman Twee vrouwen uit 1975 van Mulisch. Ook dit verhaal las ik deze week.



Ik kan kort zijn: de pastiche haalt het niet bij het origineel. Het verhaal van Mulisch is snel, spannend en nodigt steeds uit tot doorlezen. Zijn verhaal gaat over een ongewone liefde tussen twee vrouwen. De verwikkelingen zijn steeds verrassend origineel. De roman van Möring vertelt het verhaal van dezelfde hoofdpersoon, 25 jaar later. Helaas, vergeleken met die van Mulisch is deze roman babbelig en nergens echt boeiend. Het boeiende en ongewone is uit het leven van de hoofdpersoon verdwenen. Ze is daarmee doorsnee geworden. Niet echt interessant, dus. Gelukkig maar 92 bladzijden. Zoals Het Parool al schreef: 2 - 0 voor Harry.

Gezien

Mooie muziek, liedjes, gedichten, dans, mime en teksten. Behalve de conferences, die waren oubollig.