27 december 2007

Wat wij nodig hebben, is weer een Karel



Ik herlas Zie ook onder Mozes van Karel van het Reve, een publicatie in het kader van een symposium 'Cultureel alfabĂȘtisme' van de KNAW, in 1988. Het is een mooie verhandeling over het samenstellen van een overzicht van wat men moet weten over aardrijkskunde, schilderkunst, geschiedenis, literatuur, biologie, astronomie, natuurkunde, techniek, scheikunde boekhouden, politiek, godsdienst en muziek, om 'voor vol' te worden aangezien. Van het Reve betoogt dat deze 'canon' niet statisch is, en dat er bijv. een verschil is tussen alfa's en beta's en hun kennis over de wederzijdse vakgebieden. Opmerkelijk vindt VhR het bijvoorbeeld dat bijna iedereen wel weet wat een Oedipous-complex is, maar bijna niemand wat een Coriolis-kracht is, terwijl het eerste een kwestieuze theorie is en de tweede een harde, belangrijke fysische realiteit. VhR komt tot de conclusie dat er niet zoiets is als een culturele identiteit, deze is voor iedereen verschillend, en veranderlijk in de tijd. Verfrissend is ook de zelfrelativering van VhR, een eigenschap die in deze tijd door niet veel 'opinion-leaders' gedeeld wordt, tegenwoordig zijn het allemaal boze gelijkhebbers. Op de laatste bladzijde lees ik: "(...) wie zint op middelen om de Nederlandse 'nationale identiteit' te behouden jaagt een drogbeeld na." Hoewel betrekking hebbend op een andere 'problematiek' dan in de huidige politieke debatten wist ik meteen: "Wat wij nodig hebben, is weer een Karel."