Boeken 2022

Het was me het boekenjaartje weer wel, zeg!

Natuurlijk weer gelezen en herlezen, in totaal 60 titels. Ik blader weer door mijn lijstjes: goede boeken die ik dit jaar las zijn bijvoorbeeld Vader van Karl Ove Knausgård (herlezen), de nieuwe editie van Honger door Knut Hamsun, Helgoland van Carlo Rovelli (een zeer goed leesbaar boek over kwantummechanica), Cliënt E. Busken van Jeroen Brouwers (herlezen n.a.v. de ge-wel-di-ge toneelvoorstelling van Gijs Scholten van Aschat, en Genialiteit staat nooit buitenspel van Onno Blom, een echt leuk boekje met verhalen, anekdotes de liefde voor sport van Jan Wolkers.

Het meest aangrijpende was Bij ons in Auschwitz, een bloemlezing samengesteld door Arnon Grunberg.  

Ik las ook boeken die mij minder bevielen. Die noem ik hier maar niet. Nou vooruit, eentje dan: John Lennon, My Brother, door Julia Baird en Geoffrey Guiliano. Oud boekje dat ik bij de kringloop tegenkwam, deels inmiddels achterhaald door nieuw-ontdekte feiten, dat gebeurt, maar vooral: niet goed geschreven. Ik herinner mij niet dat er dit jaar een boek was dat ik halverwege definitief heb dichtgeslagen. Ik doe dat te weinig.

De gelezen boeken zijn als volgt in te delen: 42 bellettrie, 18 meer informatief proza, 55 Nederlands of vertaald, 4 Engelstalig, 1 tweetalig Engels/Duits. 17 boeken las ik voor de tweede of derde keer. Dat doe ik wel meer, en steeds vaker. 

Maar dit jaar was ook vooral het jaar waarin ik afscheid nam van boeken. Van boeken die ik niet meer ga lezen, niet meer ga herlezen, niet meer ga openslaan om een passage terug te zoeken, boeken of schrijvers waar ik geen speciale band mee voel. Ik heb ze (achteraf: helaas) niet geteld, een ruwe schatting: zo'n 1500 boeken zijn weggegeven of verkocht. Hopelijk zijn ze op weg naar nieuwe lezers. Geen spijt, echt niet.

Dit was het boekenjaar 2022, volgend jaar weer een boekenjaar!

Al dat papier

Laat ik beginnen met te beloven dat het hier niet elke keer over opruimen of verhuizen zal gaan, na deze en deze eerdere blogposts. 

Maar vandaag zijn (voorlopig) de laatste boeken de deur uitgegaan, in verband met een naderende verhuizing naar een kleinere woning. Eerder gaf ik al zo'n twee dozen weg, en bracht ik 18 dozen naar De Slegte. Vandaag werden er nog eens 18 opgehaald. Totaal dus 38 redelijk volle dozen met boeken. 40, 50 boeken per doos, reken het zelf maar verder uit. 

Ik heb (vind ik) redelijk scherp gekozen. Ga ik het ooit herlezen, wil ik er nog eens wat in opzoeken, of is het dierbaar, dan mag het blijven. De rest gaat de deur uit. Ik heb er plezier aan beleefd (of niet) en wellicht zijn de boeken nu op weg naar iemand anders die er hopelijk ook plezier aan gaat hebben. Overigens: geen zorg, er blijven nog veel boeken hier, ik denk dat ik ongeveer de helft de deur uit heb gedaan, ik moet dat nog eens nagaan, preciezer. 

Boeken zijn belangrijk voor mij. Ik ben altijd bezig in of meer boeken. Momenteel is dat Rampjaar 1672 van Luc Panhuysen. Vanaf overmorgen De avonden, van Simon van het Reve (inderdaad, ik lees dit keer een oudere druk). 

De boeken die ik wegdeed, ik ben er de afgelopen weken, maanden doorheen gegaan, en weet van veel boeken nog wanneer ik ze kocht, van wie ik ze kreeg, waar ik ze las. Het doet een beetje denken aan die uitspraak van Rudy Kousbroek: 'Het treurigste gevoel dat ik ken, is de weg weten in een huis dat niet meer bestaat'. 

Maar treurig ben ik niet. Weemoedig wel, die boeken zijn immers ook deel van mijn geschiedenis. Al dat papier, om Jeroen Brouwers aan te halen. Maar nu is het weg.

Shoppers met snippers

Een mens bewaart wat, gedurende zijn of haar leven. In ieder geval: deze mens bewaart wat. Dat wordt mij weer eens goed duidelijk nu we aan het opruimen zijn, in verband met een aanstaande verhuizing. We gaan (bewust) aanzienlijk kleiner wonen, dus er moet veel spul afgestoten. Weggegooid, opgeruimd, weggegeven, verkocht, in ieder geval: de deur uit (zie ook: Het bureau).

Zo was er tot vorige week een betreurenswaardige hoeveelheid papieren foto's. Verhuisdozen vol. Globaal heb ik het dan over de periode 1985 - 2002. Daarvóór had ik geen eigen fototoestel, en zijn er dus weinig foto's; ze zitten allemaal in een (1) multomap. Daarná had ik een digitaal toestel, en tegenwoordig maak ik foto's met mijn mobieltje. (Die digitale foto's zijn en worden al overzichtelijk geordend in mapjes op twee externe hard disks, die nemen geen ruimte in.) Veel papieren foto's zijn opgenomen in albums, met foto's van de kinderen, of bijvoorbeeld van een vakantie. Maar nog meer is ongebruikt in fotomapjes blijven zitten. Minder aansprekend of de dubbel afgedrukte. De afgelopen maanden heb ik al die papieren fotomapjes bekeken, gedateerd en omschreven. 

Vervolgens heb ik ALLE in deze mapjes overgebleven foto's gescand (afhankelijk van het formaat 3 of 4 per scan, alle foto's uit de scans 'losgeknipt', genummerd (zoveel mogelijk op volgorde, indien mogelijk naar nummer op negatief) en in digitale mapjes gestopt met datum en omschrijving.

Met ALLE foto's bedoel ik in dit geval: ALLE foto's. Nadenken en afwegen kost tijd. Het voordeel is ook dat ik bijvoorbeeld nog de foto heb van de eerste slak die ik in 1990 zag vanuit ons toen nieuwe huis, 's avonds op de schuifpui. Ik weet nog dat ik dacht: Leuk, een slak. In de maanden erna bleek dit de eerste te zijn geweest van een geweldige slakkenplaag, waarbij ik vrijwel dagelijks tien, twintig slakken verzamelde in een emmer en naar een plantsoentje aan het eind van de straat bracht. Uiteindelijk heb ik gewonnen.

Maar nu die gescande papieren foto's. Het bleken er ruim 3500 te zijn, verdeeld over ruim 200 mapjes. Omdat we het een vervelend idee vonden om hele foto's weg te doen heb ik ALLE foto's verscheurd, in 6 stukken.

Dat leverde uren werk en boodschappenshoppers vol fotosnippers op, die in de blauwe bak zijn gekieperd. Opgeruimd staat netjes.

Die digitale bestanden zijn, behalve ruimtebesparend, ook een uitkomst voor de erfgenamen, later. Het ruimt te zijner tijd gemakkelijk op.

Revolver, Super Deluxe editie 2022

The Beatles maakten eigenlijk nooit een slechte plaat. Ik zeg altijd: Sgt. Pepper was het meest ambitieus, White Album het meest divers, Abbey Road het mooist. Nadat deze lp's en Let It Be opnieuw waren uitgebracht met een nieuwe mix, aangevuld met een of meer lp's met sessie-opnamen, demo's en out-takes was het nu de beurt aan Revolver. De BESTE Beatles-lp. 14 fantastische nummers. Alle Beatles-ingrediënten zijn aanwezig. Melodie en tekst briljant, scherpe gitaren, zachte gitaren, melodieuze bas, backward tapes, Indiase instrumenten, Ringo's back beat drummen, tape loops. De Leslie speakers draaien op volle toeren. GE-WEL-DIG! Verkrijgbaar in verschillende edities, ik kocht de 5cd Super Deluxe versie. Met zoals gebruikelijk een mooi boek.

cd1: Stereo Mix 2022

Een nieuwe mix van het album door Giles Martin. Deze lp is in 1966 opgenomen met een 4-sporenmachine. Dat betekent dat verschillende geluidsbronnen (bijvoorbeeld basgitaar en drums) meteen samen op een spoor terecht zijn gekomen, en dus niet opnieuw ten opzichte van elkaar gemixt kunnen worden. Totdat Peter Jackson (The Lord of The Rings, They Shall Not Grow Old) zich met The Beatles ging bemoeien. Hij stelde uit tientallen uren film en geluidsmateriaal uit januari 1969 de indrukwekkende, bijna 8 uur durende Get Back-documentaire samen. Speciaal voor dit project werd een computergereedschap ontwikkeld, waarmee versmolten geluidsbronnen (samenzang, twee gitaren, verschillende drum-onderdelen) uit elkaar getrokken kunnen worden. Bij Get Back is dat veel gebruikt, ook op gebruikte mono-tapes. Deze techniek is ook voor dit project beschikbaar gesteld. Met mooie resultaten. In de oorspronkelijke mix zijn veel nummers stereo gemixt met de basistrack aan de ene, en de overdubs aan de andere kant. Nu kon er een mooier, evenwichtiger stereobeeld worden gemaakt. Wat mij betreft is dat prima gelukt. Vooral bas en drums zijn beter gemixt dan oorspronkelijk, de zang zit in veel gevallen niet meer aan een kant, maar in het midden, en (zeker met hoofdtelefoon op) zijn veel details beter hoorbaar. Dankzij Peter Jackson zijn er nu twee gitaren hoorbaar in She Said She Said, en zijn piano en clavichord in For No One duidelijk apart hoorbaar gemaakt. Yellow Submarine is nu min of meer gemixt zoals de oorspronkelijke MONO-mix klonk, met extra Lennon-vocalen. En nog meer, nog veel meer. Een mooie plaat, om het maar eens onderkoeld te zeggen.

cd2 en cd3: Sessions One/Two

Twee plaatjes met out-takes en variaties in mixage. Een feest voor de liefhebbers. Veel interessants is er te horen. Het hoogtepunt van cd2 is voor mij take 5 van Rain, op de snelheid waarmee het is opgenomen. Voor de uiteindelijke versie werd deze take aanmerkelijk vertraagd, zodat het nummer een halve minuut langer duurde, maar vooral een andere 'textuur' kreeg, om engineer Geoff Emerick aan te halen.

Op cd3 is Yellow Submarine (Songwriting Work Tape, Part 1) dé verrassing van de hele doos. Het opgewekte kinderlied dat we allemaal kennen begon als een tamelijk melancholiek JOHN-nummer, ingegeven door zijn nogal getroebleerde jeugd. Zelfs John leek dat te zijn vergeten, in een van zijn laatste interviews in 1980 noemde hij YS 'Paul's baby', 'based on Paul's inspiration, Paul's idea, Paul's title'. 

Helaas bevatten deze cd's geen out-take of mixvariatie van Good Day Sunshine. Take 1 is (met overdubs) de uitgebrachte versie, maar er zijn zes takes opgenomen, en Take 1 is volgens Lewisohn zeven keer geremixt. Ik had daar wel wat van willen horen, het nummer ontbrak ook al op Anthology 2. 

Leuk dat deze plaatjes komen in de oorspronkelijke (maar afgekeurde) hoes voor de lp, een collage van foto's van Robert Freeman, die ook de vijf voorgaande lp-hoezen deed. Gelukkig niet (zoals vaak op internet) geroteerd of gespiegeld, maar zoals het bedoeld was.

cd4: Original Mono Master

Er zijn vele subtiele en minder subtiele verschillen tussen de stereo- en de mono-mix. In feite is de mono-mix de eigenlijke, zoals The Beatles de plaat bedoeld hadden. Hier weer beschikbaar, volgens mij identiek aan eerder uitgebrachte edities, zoals die uit 2009. Fenomenaal.

cd5: EP

Nieuwe mono- en stereo-mixen van de Paperback Writer/Rain single. Fijn, helderder dan eerst. Maar: slechts vier nummers op een cd ...

blu-ray: New album mix in stereo & hi res 96kHz/24-bit stereo + new Dolby Atmos mix.

Helaas, dit keer is geen blu-ray schijfje bijgevoegd. De hi res- en Atmos-mixen zijn alleen digitaal beschikbaar, als (betaalde) download, of streaming. Ik deel hier een dikke min uit.

Zoals bij eerdere uitgaven zit er ook nu weer een schitterend boek van 100 bladzijden bij, tjokvol achtergronden, foto's, facsimile's en opnamedetails van ieder nummer. Zelf vind ik vooral dat laatste interessant, met uitgebreide en in sommige gevallen verbeterde informatie ten opzichte van het onvolprezen The Complete Beatles Recording Sessions van Mark Lewisohn, zoals al vaker gezegd nog steeds een geweldig boek maar inmiddels aan een update toe.

Tevreden? Ja, maar. Wat er nu is, is zonder meer schitterend, en in een aantal gevallen bijzonder verrassend. Maar het is jammer dat er geen out-take van Good Day Sunshine is bijgevoegd of de George Harrison home demo's voor Piggies en Art of Dying, uit ongeveer deze periode, die niet verder uitgewerkt werden en later, op The Beatles en All Things Must Pass, zouden verschijnen. Het is ook nooit genoeg, ik weet het.

Einde Twitter, verder op Mastodon

Goed, de knoop is doorgehakt. Ik stop NU met mijn Twitter-account. Het gaat op slot. Ik (cross)post niet meer, ik reageer niet meer, ik kijk niet meer. Ik vind het jammer, want ik las de berichten in mijn tijdlijn met plezier en interesse. Het twitterriool waarover je wel hoort, ligt kennelijk bij mij net om de hoek, grotendeels buiten het zicht. Ik ben dan ook een Onbekende Nederlander. Niet interessant.

Af en toe kwam er toch bagger door, of werd ik erop geattendeerd. In voorkomende gevallen vond ik het zo ernstig dat ik er melding van maakte bij Twitter. Ik heb niet de indruk dat er wat mee gedaan werd. 

Een of andere snuiter had 44 miljard te besteden en in plaats van er iets nuttigs mee te doen besloot hij Twitter te kopen. Sindsdien is het een zooitje. De helft van het personeel is ontslagen, of weer aangenomen, het hangt er vanaf wanneer je kijkt. Per 'democratische' twitter-poll is 'besloten' dat haatzaaiers en levensbedreigers die waren verwijderd weer welkom zijn. Bijvoorbeeld de tienduizenden tot nu toe geblokkeerde QAnon-accounts, gevoed door trollen en bots.

Een vriend zei: maar wat is er nu eigenlijk veranderd? Nou, precies dat. Het is een zooitje, haatzaaiers en levensbedreigers zijn weer welkom, onder het mom van vrijheid van meningsuiting. 

De meesten van jullie zal ik missen. Sommigen ken ik persoonlijk, dat blijft. Anderen alleen 'digitaal'. Tegen hen zeg ik: dank je wel, het was mij een genoegen. Ik hoop jullie weer terug te zien op Mastodon, waar ik het ga proberen. Ik heet daar: @fzwaan@mas.to sinds 8 januari 2023: @fzwaan@mastodon.nl

Dank voor uw aandacht.

De Knat

Bij De Hof van Jan, een Haarlems collectief van margedrukkers, verscheen dit boekje, De Knat van J.J. Voskuil. Het heeft 48 bladzijden, wordt ingeleid door Nop Maas en van een nawoord voorzien door Detlev van Heest. Behalve Voskuils tekst bevat het ook een aantal fraaie tekeningen van Paul van der Steen. De oplage bedraagt 100 stuks, ik heb nummer 93.

Ik lees nu (ook) Bijna een man, het eerste deel met dagboeknotities van J.J. Voskuil, daarin wordt het genoemd. 

Op 7 juni 1948 schrijft Voskuil over zijn relatie met zijn ouders, hoe hij voelt dat hij ze teleurgesteld heeft en over andere misverstanden. "Over deze misverstanden ben ik een schertsroman begonnen, De Knat."

Voskuillezers herinneren zich wellicht uit Bij nader inzien, dat De Knat in die roman een prozafragment is, geschreven door Maarten Koning, en door hem aan de vriendenclub voorgelezen op 29 oktober 1948. In Bij nader inzien staat vanaf pagina 288 een fragment van 2½ pagina. Het voorlezen duurt anderhalf uur, wat erop duidt dat het stuk meer is dan het gebruikte fragment. 

In het dagboek valt op 30 oktober 1948 inderdaad te lezen, dat Voskuil de avond ervoor, tijdens het verlovingsfeest van Jaap (in BNI: Paul Dehoes) en Suus (Rosalie Balmakers) op verzoek De Knat voorleest. 

In de nalatenschap van Voskuil is De Knat aangetroffen, het is uitgebreider dan in Bij nader inzien, hier en daar met varianten, maar niet afgemaakt. Het is een wonderlijk verhaal met autobiografische elementen, maar het speelt in een andere werkelijkheid, een andere wereld. Heel anders dan de Voskuil die bekend is geworden. Zowel in het dagboek als in Bij nader inzien zijn de vrienden na de voorlezing enthousiast, ze vinden het verhaal 'mieters' en vergelijken het met Vestdijk, of Conserve van Hermans. Zelf had ik een gedachte-associatie met Een zwerver verliefd van Arthur van Schendel. In ieder geval is het niet de juiste vorm voor Voskuil gebleken. 

Op 7 december 1948 schrijft Voskuil: "De Knat (...) is voor mij een eindpunt. Het enige wat ik schrijven zal." Het kan verkeren. 

Het bureau

Mijn bureau. Midden jaren 70 ging ik studeren, en kreeg ik dit van een oom, het was dus eerst zijn bureau. Ik denk dat het uit de jaren 40 stamt of zo. Ik wurmde het in 1976 via een steil trapje naar mijn studentenkamertje, aan een Delftse gracht. En naar de volgende kamers. Ik heb mijn hele studie lang dit bureau gebruikt. 

Daarna is het met mij meeverhuisd. Onze zoon heeft er zijn huiswerk aan gemaakt, en op zijn beurt aan dit bureau gestudeerd in Delft. De laatste jaren stond het bij ons op zolder. In verband met de aanstaande verhuizing moet het weg. Samen met twee kledingkasten, nog een bureau, een commode en een ikea spullenrekje is het vanmorgen opgehaald door Dorcas Heiloo. Die zagen het staan en (hoewel we het niet hadden aangemeld omdat we dachten: dit is echt te oud) ze  wilden het toch hebben. Ze proberen de spullen weer te verkopen, de opbrengst gaat naar goede doelen. Bureautje kopen?

Toneeltip: Ongerijmd, door Punch

Er is een nieuw 'theaterbolwerk', Punch, dat zich erop toelegt teksten van onbekende schrijvers op de planken te brengen. Wat mij betreft een mooi initiatief, ik bedoel: De meeuw, Oom Wanja, Who's Afraid of Virginia Woolf en natuurlijk de hele Shakespeare zijn geweldig, maar die komen tóch wel regelmatig voorbij; dit is iets nieuws. Ze werken met goede, bekende acteurs en regisseurs.

Gisteren zag ik Ongerijmd, van Frank Siera. Ik in ieder geval had nog niet van hem gehoord. Het is een speelse voorstelling, met vijf 'stemmen', die proberen structuur aan te brengen in de biografie van Gerrit Achterberg. Geen droge opsomming van feiten en feitjes, maar over elkaar buitelende invallen en opmerkingen.

De vraag die de schrijver had en ons voorhoudt: Achterberg schoot (zoals wel bekend ) zijn hospita dood, maar werd niet-toerekeningsvatbaar verklaard voor zijn daad. Maar hoe zit het dan met je andere daden, zoals je gedichten? Feit is (zoals een bezoeker opmerkte) dat je een gedicht van Achterberg de eerste keer leest, en de keren daarna bestudeert.

De theatertekst (aangeschaft) leest ook als een gedicht, een partituur. Mooi. 

Ik zou zeggen: ga kijken, men is al onderweg, deze voorstelling wordt gespeeld tot begin november.

(Vanmorgen zat ik dan toch maar mooi weer te bladeren in Alle Gedichten van Achterberg. 'Symbolen worden tot cymbalen in de ure des doods ...', we lazen het (Werkster) op de middelbare school, lang geleden.)

Weer in Zweden

 De afgelopen twee weken waren we weer in Zweden. Voornamelijk in Gotenburg, waar onze zoon woont, en in Stockholm. En in de rond Gotenburg liggende natuur. Ik vind het een schitterend land. Jaren geleden waren we er voor het eerst, kamperen met de kinderen toen nog. 

Ik weet het, de indruk tijdens een vakantie is vaak positief, maar ik weet nog dat ik toen dacht: In dit land zou ik wel kunnen wonen. Bij andere vakantiebestemmingen (Frankrijk, Engeland, Duitsland, Italië, enz.) had ik dat in veel mindere mate. Ik denk het eigenlijk nog steeds. Maar we hebben net een nieuw huis gekocht in Alkmaar. En hier wonen ook kinderen. Wetten en praktische bezwaren dus.

We zijn er daarna nog meer geweest, en sinds 2018 woont en werkt onze zoon er en zijn we niet echt toeristen meer, maar inmiddels meer: bezoekers. Gotenburg is een fijne stad, doet mij een beetje aan Rotterdam denken. Actief, haven, grootte. En ze hebben er trams.

Wat mij in Zweden bevalt (ik weet, het is een inkijkje van buitenaf, maar toch, ik ben er vaker geweest) zijn de vriendelijke, wat gereserveerde mensen. Anders dan de Nederlander, luidruchtig en alles zeker wetend. Het verkeer is veel minder opgefokt. Ook in de drukkere winkelstraten: geen lege bekers en patatzakjes. En vooral: de natuur. 

Voor volgend jaar staat 'met potlood' in de agenda: een vakantie naar Noord-Zweden, Noorwegen en Finland. De Noordkaap. Jag ser fram emot det!

De eenzaamste 20 minuten van de mensheid

Dit is (na Stultifera Navis) een wat bijzonderder boek van A.F.Th. van der Heijden. Samen met striptekenaar Dick Matena, in dit geval. De eenzaamste 20 minuten van de mensheid, een stripversie van een deel van het hoofdstuk De eenzaamste twintig minuten uit de geschiedenis van de mensheid, uit Het schervengericht uit 2007. 

Een hoofdstuk dat ik destijds las met een ijskoude vuist om mijn hart, zo voelde het. Het verhaal (onderdeel van de Homo Duplex-reeks) is ingegeven door de gruwelijke moord op de hoogzwangere Sharon Tate in 1969 en bevat de gedachten en ervaringen van de voldragen foetus tijdens en na de moord.

Dit boekje bevat een deel van de teksten uit dit hoofdstuk, aangevuld met fragmenten uit twee andere: The Egg Man en Grafton Aviation. De tekeningen zijn grotendeels in oud roze-achtige tinten, op de pagina's 'buiten de baarmoeder' na.

Het is een mooie uitgave, zowel tekst als tekening, maar ik geef uiteindelijk toch de voorkeur aan de breed-uitwaaierende originele romans van AFTh. Er zijn 350 (gesigneerde) exemplaren, ik heb nummer 53.

) 

Get Back

 

De afgelopen dagen keek ik nog eens naar Peter Jacksons Beatlesfilm Get Back, nu op drie blu-raydisks.

Vorig jaar zag ik het al op Disney+, en in februari zag ik The Rooftop Concert, in IMAX-kwaliteit in de bioscoop. (Paul McCartney gebruikte verder tijdens zijn laatste tour dit jaar een speciale clip van I've Got A Feeling met alleen de zang van John, zodat Paul en zijn band 'samen met John konden spelen'. )

Ik vat het even samen: een geweldige documentaire, met een fantastische beeld- en geluidskwaliteit, die de 'beruchte' Get Back-sessies in een ander daglicht zet. Vooral John en George hebben deze sessies in interviews weggezet als 'worst, miserable, hell'. Niets van waar. Het sentiment is vooral ingegeven door wat er in de maanden erna gebeurde. Het waren soms moeizame sessies, ik denk omdat The Beatles geen focus hadden, niet konden besluiten wat ze aan het doen waren. Repeteren voor een optreden, een live-lp. een televisiedocumentaire, een film, een studio-lp? 

Overigens was Beatlesbiograaf Mark Lewisohn al eerder tot die conclusie gekomen, nadat hij in januari 2019 alle beschikbare materiaal 'real time' 50 jaar na de sessies had bekeken en beluisterd. Hier zijn opgeluchte tweet na afloop.

@TheBeatles did it and now I’ve done it. An exhausting but exhilarating month’s work comes to an end. Finally I know how it was – and how I’ve been wrong in all my past writings. We’ve ALL had it wrong. Roll on Peter Jackson’s film and my Volume 3. #Twickenham #SavileRow #Jan69 pic.twitter.com/XhX2DrtCUU

— Mark Lewisohn (@marklewisohn) January 31, 2019

Over de sessies zijn letterlijk boeken vol geschreven. Ik hou het bij mijn kleine observaties. De communicatie tussen The Beatles. Het gebrek aan communicatie. De oogopslag van Paul, die John als geen ander kent, en weet wat er gebeurt. Ik vind het fascinerend. Maar ook de omslag in humeur na de verhuizing naar Savile Row. 26 januari bijvoorbeeld vind ik een fantastische dag die veel van wat erover geschreven is weerspreekt. Die sessies waren zo slecht nog niet. In drie weken kwam er materiaal voor een een lp met daarop drie nummer-1 hits, veel nummers die naar Abbey Road zouden doorschuiven in de grondverf, en ook verschillende nummers die in de jaren erna op verschillende solo-lp's van John, Paul en George zouden verschijnen. 

Ik zie deze film ook in samenhang met de eerder verschenen Let It Be 51 Year Anniversary Edition en het toen ook verschenen koffietafelboek. Hebben we nu alles wat ons hartje begeert? 

Ik had graag ook de oorspronkelijke film Let It Be opnieuw uitgebracht zien. Beeld en geluid gerestaureerd door Peter Jackson en Giles Martin (graag wel in de oorspronkelijke 4:3 aspectratio, want als je dat omzet naar 16:9 snij je 25% van het beeld weg). Het had een mooie bonusdisk kunnen zijn. 

Ik zou graag het optreden op het dak zien zonder de straatinterviews, aanbellende politieagenten, gesprekken in de receptie, of gezien vanaf een dak aan de overkant. Leuk voor de documentaire, maar het is suboptimaal voor het optreden zelf. Dus alleen gezien door de 5 camera's op het dak zelf. Het had een mooie bonusdisk kunnen zijn.

Ik zou graag het volledige optreden op het dak uitgebracht zien op cd. Zie mijn eerdere blog, onder cd5, inmiddels is het wel beschikbaar via verschillende streamingdiensten. 

Ik zou graag de Apple Studio Performance van 31 januari niet tijdens en tussen de aftiteling zien. Ik begrijp dat Peter Jackson, net als Michael Lindsay-Hoge, op zoek was naar een rond verhaal, maar 31 januari was de laatste dag van de sessies, en leverde Let It Be, The Long And Winding Road en Two Of Us op. 

Peter Jackson heeft geweldig werk gedaan, door steeds meer materiaal in de documentaire te stoppen, naar eigen zeggen om te voorkomen dat het nog eens 50 jaar onbereikbaar zou zijn. Hij heeft ook gesuggereerd dat een versie van 12 uur goed mogelijk zou zijn. Dat is niet gebeurd. Inmiddels is er sprake van een nieuw Beatlesproject voor Jackson, daar is verder nog niets over bekend, behalve dat het een 'live action movie' zal zijn. Ik ben benieuwd en beducht.

Het moet, maar het is goed

Ik heb er een tijdje tegenaan gehikt, maar vanmiddag ben ik dan begonnen met het (naar mijn idee) drastisch uitdunnen van de boekenkasten.

Boeken, u weet misschien hoe dat gaat, vaak lees je ze maar een keer, en staan ze alleen maar plankruimte in te nemen. Bij mij 6 Billy's van 90 cm, 4 van 60, en een oudere lagere boekenkast. De meeste daarvan dubbel beladen, dus twee rijen achter elkaar. Vol.

Binnen afzienbare tijd gaan we verhuizen, kleiner wonen, en dus moeten er spullen de deur uit. Ook boeken. Het moet, maar het is goed. Veel van die boeken zal ik toch nooit meer inzien. Ik houd natuurlijk de boeken die mij dierbaar zijn, die ik soms herlees, waar ik soms in blader om iets in op te zoeken. 

Ik ga er redelijk systematisch doorheen, eerst de Nederlandse literatuur. De boeken staan alfabetisch op schrijver. 

Ik ben nu bij de K, het is genoeg voor vandaag, ik ga morgen verder met L - Z, daarna vertaald, Engels, Duits, en zo door. Ik heb nu een complete Billy gevuld met boeken die weg kunnen. 

Hier een foto van wat er aan de hand is. Deze boeken gaan overigens allemaal de deur NIET uit. Stel je voor: Biesheuvel, Brouwers, Canaponi, Elsschot!

Tussen de boeken kom ik soms aardige dingetjes tegen, die ik kennelijk even had weggelegd en daarna was vergeten.

Bijvoorbeeld deze oude Tirade, met een bijdrage van G.K. van het Reve. Later gebundeld in Schoon Schip (1945 -1984), met de iets gemoderniseerde titel Henrik Ibsen op het Televisiescherm (met een k en hoofdletter T).

In hetzelfde nummer ook de oorspronkelijke versie van het verhaal Gezinsverpleging van Jan Wolkers, met de volledige naam van huisgenote Marie. In Serpentina's petticoat is dit verhaal licht geretoucheerd om de privacy van deze toen nog levende persoon te beschermen.

Morgen verder mensen. Morgen verder.

Aanvulling 27 juli: De Nederlandse literatuur is gedaan. Ik heb nu 11 meter boeken apart gezet voor 'bestemming elders'. Volgende keer een Billy met Engels- en Duitstalige boeken, en een of twee verloren Franstalige boeken. Daarna vertaalde literatuur, enzovoorts. Moedig voorwaarts!

Wie boeken koopt krijgt boekenleggers mee. Deze heb ik uit de nu doorgenomen kasten geveegd. Er zullen er ook nog in boeken zitten. Ik spaar ze niet, dus ze gaan weg. Hoewel, ik zie er ook nog twee (uiterst rechts en ergens in het midden) van boekhandel Academia uit Delft. Dat was een fijne zaak, volgens mij zijn ze midden jaren '80 failliet gegaan.

6 juni 1962

Vandaag 60 jaar geleden, 6 juni 1962, begon een van de grootste muzikale avonturen uit de popmuziek. The Beatles (toen nog John, Paul, George & Pete) waren voor het eerst in de EMI Recording Studios in Londen, 's avonds tussen zes en acht, in Studio 2. Er waren aanvankelijk wat problemen met de tamelijk primitieve apparatuur van de groep, er moest een en ander aan gerepareerd en veranderd worden voor het kon worden aangesloten. Ze namen in een niet bekend aantal takes vier nummers op, Besame Mucho, Love Me Do, P.S. I Love You en Ask Me Why. Van deze sessie is een acetaatpersing bewaard gebleven met daarop de eerste twee nummers, misschien omdat deze als de beste werden beoordeeld, met een single als beoogd resultaat. The Beatles kregen voor deze sessie een vergoeding, zoals toen overeengekomen met de vakbonden voor studiowerk, van £7 10s (old money) per persoon.

Die nummers werden toen niet uitgebracht. In augustus 1962 werd Pete Best vervangen door Ringo Starr, in september werden Love Me Do en P.S. I Love You opnieuw opgenomen, en op 5 oktober uitgebracht als de eerste single. De bewaarde opnames van 6 juni kwamen in 1995 alsnog uit, op Anthology 1.

 

Een paar jaar geleden werd duidelijk dat Geoff Emerick, de tape operator van EMI die jarenlang betrokken zou blijven bij de Beatles-platenopnames, tegen de instructies van EMI in de niet-gebruikte opnames niet (zoals toen gebruikelijk was) had gewist maar had meegenomen. Wie wat bewaart, die heeft wat. Het eigendomsrecht daarvan wordt nu betwist door de rechtsopvolger van EMI-Parlophone, Universal Music en (de erven van) Geoff Emerick. Deze tape zou een geweldige toevoeging zijn bij een 60 year anniversary edition van de eerste lp, Please Please Me, in 2023. Maar dat zal er wel niet van komen.

Mijn schep

We ruimen de garage op, in stappen. Vanmorgen kwam dit ding uit een vak tevoorschijn.

 

Mijn schep. Of althans: wat er van over is. Toen ik vijf werd kreeg ik een mooie rode schep, met een essenhouten steel. Ik heb daarmee ongeveer het hele Stille Strand van Scheveningen omgeschept. Mijn kinderen hebben hem ook veel gebruikt, tot op een dag de steel brak. Een essenhouten steel breken, dan moet je je best doen. (U merkt, ik vind dat nog steeds 'een dingetje'.) 

Ik dacht toen: jammer, maar ik maak er een nieuwe steel aan. U weet hoe dat gaat. Life is what happens to you while you're busy making other plans. 

Mijn schep ligt nu in de vuilcontainer.

Aanvulling 17 juni:

Uit de garage kwam nu ook de steel tevoorschijn.

Het is goed dat ik het blad al had weggegooid, anders was ik wellicht gaan 'repareren'. Waarom? Voor wie?

It's a Wonderful Life, dus

Ik denk dat ik 9 jaar was, toen ik vlak voor Kerstmis met de klas naar een filmvoorstelling ging in het Haagse Gebouw voor Kunsten en Wetenschappen, beter bekend als K&W. 

Foto: Wikipedia

Ik vond het een indrukwekkende zaal, op Wikipedia lees ik dat er meer dan 2000 man in gingen. Volgens mij allemaal schoolkinderen, die middag. Ik moet het met de herinnering doen, dit was de enige keer dat ik er was. Ongeveer een jaar later brandde het gebouw tot de grond toe af, een legendarische fik in het Haagse. We zaten op een balkon, ergens achteraan, aan de rechterkant. De film werd ingeleid door iemand die het had over de maker, kennelijk een beroemd iemand, dat praatje duurde lang, weet ik nog. De film zelf ging over een man die zijn leven nutteloos vond en op het punt staat van een brug te springen, maar te zien kreeg hoe het zou zijn geweest als hij niet geleefd had. 

Op een of andere manier is die film altijd, zij het vaag, bij mij gebleven. Alleen, hoe heette die nou. Als 9-jarige sprak ik geen vreemde taal, dus de titel was mij niet bijgebleven. Van tijd tot tijd probeerde ik het mij te herinneren, de laatste jaren deed ik soms een Google-zoekopdracht. Iets als 'film, meaning of life, 1950's'. Dat gaf allemaal onbruikbare resultaten. 

Vannacht zat ik te lezen ik in Liefde, het tweede deel uit de Mijn strijd-reeks van Karl Ove Knausgård. Op bladzijde 458 gaat het dan ineens over It's a Wonderful Life, een film van Frank Capra uit 1946. Over een man in crisis, waarbij een engel ingrijpt en hem laat zien hoe de wereld er zonder hem zou hebben uitgezien. Dát was die film. Nagekeken op internet, het klopt helemaal, inclusief de herinneringen aan beelden uit de film die ik nog heb.

Het is misschien gek, maar ik vind het bevredigend dat dit gaatje in mijn geheugen na bijna 60 jaar weer gedicht is. Lezen is zo gek nog niet.

P.S.: Ik las dit boek van Knausgård overigens al eerder, in 2014. Toen viel het kwartje nog niet.

Drie struikelstenen - Stolpersteine aangevraagd

Kent u het Stolpersteine-project van Gunter Demnig? Het project houdt kort gezegd in, dat messing gedenksteentjes worden geplaatst in de bestrating bij huizen, waarvan de bewoners door de nazi's vervolgd en vermoord zijn. Joden, zigeuners, Roma en Sinti, homo's, politieke tegenstanders, verzetsstrijders.

Ik vind het een mooi en zinvol project. In een gewone straat, in een gewone stoep, ligt ineens zo'n steentje met een naam en wat gegevens. Het geeft de voorbijganger allicht een moment van nadenken.

In Den Haag zijn naar mijn idee nog niet heel veel Stolpersteine geplaatst. Opmerkelijk omdat het voor de oorlog na Amsterdam de gemeente was met het grootste aantal Joodse inwoners. In de wijk waar ik opgroeide, Laakkwartier, liggen volgens mij twee Stolpersteine, als ik bij mijn moeder op bezoek ben en boodschappen doe loop ik er wel eens langs.



De eerste steen ligt in de Paets van Troostwijkstraat bij nummer 115. Daar woonde Gerrit Jan Bakker, kassier op een effectenkantoor, geboren 1903 in Den Haag, vermoord 1944 in Mauthausen. Gerrit Jan Bakker was lid van het verzet. (Bron: Oorlogsgravenstichting)



De tweede steen ligt een paar straten verderop, in de Damasstraat bij nummer 174. Daar woonde Eduard Julius Bogman, automonteur, geboren 1924 in Den Haag, vermoord 1945 in Neuengamme. Ook Eduard Julius Bogman was lid van het verzet. (Bron: Oorlogsgravenstichting)

In Laakkwartier liggen volgens mij nog geen Stolpersteine voor Joodse slachtoffers. Die zijn er wel geweest. 

Eerder deed ik in dit blog al verslag van mijn onderzoek naar het leven van het gezin Raphalowiz-Velleman, dat tot augustus 1942 woonde in mijn latere ouderlijk huis in Den Haag. Meer uitgebreid heb ik allerlei verzamelde informatie, waaronder een beknopte levensloop en stamboomgegevens, geplaatst op een website, die van tijd tot tijd door mij aangevuld wordt met nieuw-gevonden informatie.

Ik heb vandaag drie Stolpersteine aangevraagd, voor dit gezin: Henri, Josephina en Marcel Philip Raphalowiz-Velleman. Ik heb contact met twee familieleden, zij vinden het een mooi gebaar. Voor mij een aansporing om de aanvraag, na te lang dubben en uitstellen, nu vol overtuiging door te zetten. Ik lees dat de beoordeling van de aanvraag 2 tot 8 weken duurt, en dat er daarna een lange wachtlijst is. Maar op een dag zullen die stenen (hoop ik) geplaatst worden, ter nagedachtenis aan dit gewone Haagse gezin.

Het is voor iedereen mogelijk om de plaatsing van een Stolperstein aan te vragen. In de gemeente Den Haag kan dat hier.

Aanvulling 30 maart: De aanvraag is goedgekeurd, echter maar voor 2 stenen, terwijl ik er 3 aanvroeg. Ik weet niet wat er mis ging, en zal navraag doen.

Aanvulling 17 mei: Ik ontving nu goedkeuring voor de 3 door mij aangevraagde stenen. Wellicht, hopelijk zullen ze in de eerste helft van 2023 geplaatst worden. Fijn.

Stultifera Navis

Ik las dit nieuwe boek van A.F.Th. van der Heijden. Helaas zult u het niet vinden in de boekhandel, want het is (vooralsnog) een gelimiteerde bibliofiele uitgave. Er zijn 125 Arabisch genummerde en 26 (A - Z) geletterde exemplaren. Alle gesigneerd door de auteur, ik heb nummer 77. Het is een prachtige gebonden uitgave, op geschept lompenpapier, met een fijne bladspiegel en letter.

Eerder (2016) verscheen op eenzelfde manier al Kastanje a/d Zee, het 7e deel van De Tandeloze Tijd. Daar is nog steeds geen handelseditie van, komt misschien ook niet, Van der Heijden heeft gezegd dat dit verhaal op enigerlei wijze terug te vinden zal zijn in twee volgende delen van DTT: Stemvorken en Venus van Mierlo. Stemvorken (deel 8) verscheen vorig jaar, ik kan niet beoordelen het daarin (deels) verwerkt is, want ik heb Kastanje a/d Zee niet.

Nu Stultifera Navis. Ook weer enigszins verwarrend, hier wordt het gepresenteerd als deel 10 van DTT. Maar in het prachtige Mijlpalen en millimeterwerk van Jan Brands zegt Van der Heijden dat het een van de verhaallijnen is uit de beoogde roman Het Narrenschip, zoals deel 10 van DTT elders wordt aangekondigd. We zullen zien hoe het uitpakt. Beide titels zullen een verwijzing zijn naar het Middeleeuwse Das Narrenschiff of naar Plato's Het schip der dwazen. 

Stultifera Navis is het verhaal (zo'n 170 bladzijden) van Corinne Suwijn en Albert Egberts, die in 2019 tijdens een cruise terugkijken op de dood van Hans Krop. DTT-lezers kennen de namen, het verhaal vertel ik hier maar niet, wellicht lezen we dat nog eens in Het Narrenschip.