Vorig jaar 50 jaar geleden verscheen All Things Must Pass, de eerste post-Beatles soloplaat van George Harrison. Een geweldige plaat. Doordat George op een Beatles-lp meestal maar 1 of 2 tracks toebedeeld kreeg, was er rond 1970 een stuwmeer van Harrisongs onstaan. En dus werd het meteen maar een 3lp. Er zijn er, die dit de beste Beatles-solo-lp vinden. Misschien. Het is in ieder geval een monument, geproduceerd door George en Phil 'Wall Of Sound' Spector. Er kwamen twee hit-singles vanaf, en er werden er miljoenen van verkocht.
Onlangs verscheen, door corona enigszins vertraagd, de 50th Anniversary Edition. Er is weer een veelheid aan edities, op lp's en cd's, van Spotify tot en met de Uber Deluxe Box Set: een houten krat met cd's, lp's, boeken, gedichten, beeldjes en een boekenlegger, gemaakt van hout afkomstig van een gevelde boom van George's landgoed. Voor die laatste editie dient wel zo'n 1000 euro betaald te worden.
Zelf schafte ik de Super Deluxe editie aan, met 5 cd's, een bluray disc, een poster en een boekje.
Het is een mooi doosje, wat opvalt is dat het kleiner is (7 inch) dan de tot nu toe verschenen Lennon-, McCartney- en Beatles-dozen. Does size matter? Wat mij betreft niet echt, ik vind de drie tot nu toe verschenen Lennon-dozen (10 inch) misschien een iets betere maat, en grotere dozen, waar laat je ze.
Benieuwd was ik naar de muziek. Hoe is die?
cd1 en cd2 bevatten een nieuwe mix van het oorspronkelijke 3lp-album. Paul Hicks heeft de opnametapes opnieuw gemixt, vooral de galm verminderd, George wat naar voren gehaald en de rest wat meer naar achteren gemixt.
ATMP was (en is) een 3 lp. De oorspronkelijke cd-versie verdeelde de nummers over twee cd's, 14 nummers (de oorspronlkelijke kanten 1, 2, 3) op cd1 en 9 nummers (kant 4, 5, 6) op cd2.
De nieuwe release heeft 9 nummers (kant 1 en 2) op cd1, en 14 nummers (kant 3, 4, 5, 6) op cd2. Verder valt het mij op dat de nummers van 'Apple Jam' weer gepresenteerd worden zoals in 1970, en niet in de 'correct order' die George voor ogen stond en zoals in 2001 wél werd aangehouden.
Zoals gezegd: Phil Spector was de man van de 'Wall of Sound'. En super vet geluid, dat echter ook het gevaar heeft te worden tot een geluidssoep. De nieuwe mix, door Paul Hicks repareert dat laatste op een aangename manier. Het geluid blijft groots, maar de detaillering is fijner. Ik ken de plaat letterlijk 50 jaar, maar hoorde een gitaar, een synthesizer, een percussie, een zanglijn die er altijd al waren, maar bijna verdronken in de mix, nu voor het eerst. Wel even luisteren op een fatsoenlijke installatie, niet op je mobiel.
cd3 Day 1 Demos en cd4 Day 2 Demos
George nodigde Phil Spector uit om ter voorbereiding op de eigenlijke sessies, te komen luisteren naar 'een paar nummertjes'. Dat waren er maar liefst 30, die gedurende twee dagen ge-demo'd werden. 15 nummers met Ringo en Klaus Voormann, 15 alleen, met gitaar. Dit zijn die nummers. Een paar verschenen eerder officieel op Early Takes, Volume 1 uit 2012, een aantal andere was beschikbaar op bootlegs. Nu staan ze bijelkaar, en de geluidskwaliteit is voortreffelijk. Opmerkelijk is dat lang niet alle nummers ATMP gehaald hebben, sommige verschenen op (veel) latere Harrison-platen, of verdwenen niet-gebruikt in de mist.
cd5 Session Outtakes and Jams
Altijd leuk, de outtakes. Work in progress. Soms met opnames die verrassend anders zijn dan ik gewend ben. Bijvoorbeeld Run Of The Mill, take 36.
Naar mijn smaak iets teveel van het goede, George zag dat misschien ook en musiceerde verder. Op de lp staat take 61.
Na de schitterende cd's naderen we nu de onderdelen waar ik minder over te spreken ben. De bluraydisc en het boekje.
De bluraydisc bevat een 5.1 mix en high-res stereomixen van het originele album. Die 5.1 speler is er nog steeds niet, maar de high-res stereo-mix is wel erg fijn. Maar: het is alleen de 3lp. De Lennon-boxen voor Imagine en Plastic Ono Band hadden bluray-plaatjes waar niet alleen de lp op stond, maar ook alle extra cd's (POB: in totaal: 6) en nog veel meer extra tracks, waaronder de complete Yoko Ono/Plastic Ono Band sessies. Zoveel als het is, All Things Must Pass, dit alleen op dit plaatje toch karig.
Het boek(je) is mooi samengesteld, met per nummer herinneringen, interviews, foto's, facsimile teksten en (beknopte) opname-info. Maar het steekt (ook inhoudelijk) met 60 bladzijden, soft cover, op 7 inch formaat wat petieterig af tegenover de 150 bladzijden, hardcover op 10 inch formaat boeken van de verschenen Lennon-dozen. Ik had heel graag heel veel meer willen lezen. Toch las ik veel interessants, bijvoorbeeld dat van Art of Dying door Harrison in 1966 al een demo werd opgenomen, voor een mogelijke Beatles-sessie voor Revolver. Als er ooit een doos van Revolver komt ...
P.S. ATMP werd opgenomen met een veelheid aan musici. Ringo Starr, Klaus Voormann, Pete Drake, Bobby Keys, Derek and The Dominos (tijdens deze sessies geboren), Badfinger, enzovoorts. Als Phil Spector je plaat produceert en je een Wall of Sound wil, dan moet je dat zo doen. Bij Art of Dying speelde de latere Genesis-drummer/zanger Phil Collins (toen 19 jaar) ook ergens mee in de mix, op conga's. Tot zijn teleurstelling werd op de verschenen lp zijn naam niet genoemd als meespelend musicus. Jaren later vroeg hij George er eens naar, maar die kon zich het niet meer herinneren. Weer enige tijd later ontving Collins van Harrison een studiotape van Art of Dying, met daarop de 'teruggevonden' percussie van Phil, maar helaas ook de stem van George in de studio, die aan producer Phil Spector vroeg of die slechte congatrack niet opnieuw opgenomen kon worden. Enige tijd later belde George lachend op en vroeg of Phil de tape al beluisterd had. Die conga partij was niet die van Phil Collins, maar een week geleden of zo opgenomen door Ray Cooper, die expres slecht en uit de maat speelde. In 2001werd Phil alsnog vermeld als musicus op de 30 Years Anniversary editie. Nu, in 2021, wordt zijn naam weer niet genoemd. Jammer, Phil.
P.P.S. Let It Be - Get Back. Film, doos, boek. Hopelijk dit najaar. Ik ben er klaar voor.
