Uit!

Dit was dan het laatste, eenentwintigste deel van het Geheim dagboek van Hans Warren. Het tweeëntwintigste deel over Warrens laatste levensjaar 2001 verscheen al in 2002. De complete reeks beslaat de periode 16 april 1942 tot en met 16 december 2001 (Hans Warren overleed 19 december 2001). Daaraan vooraf gaat dan nog het afzonderlijk gepubliceerde Natuurdagboek, dat liep vanaf 25 april 1936. Een mensenleven. Dit immense uitgeefproject heeft ook jaren gelopen, het eerste deel verscheen in 1981. Zelf ben ik begonnen te lezen op 3 mei 1985.
Wat maakt dat ik ruim twintig boeken van Warren heb gelezen? (De meeste delen heb ik zelfs meerdere keren gelezen, om 'alles weer op een rijtje te hebben'.) Tja, ik weet het niet precies. Dagboeken en biografiën vind ik vaak interessant. De verzorgde schrijfstijl telt mee, de onderwerpen: natuur, kunst, Zeeland, schoonheid en onttakeling, de vaak niets ontziende eerlijkheid, het draagt er allemaal aan bij. Het nu verschenen deel is naar mijn smaak overigens niet het sterkste. De ontluisterende onttakeling van de estheet Warren zet door, en de ruzies met de (ongetwijfeld ook: radeloze) M. nemen toe. Op weg naar het einde. Dat laatste staat beschreven in het deel over 2001, dat zoals gezegd eerder verscheen. Dat is een werkelijk magistraal slotakkoord, of ook: een ware mokerslag.

Warren voelde zichzelf vooral dichter, ik heb zijn Verzamelde gedichten, maar eerlijk gezegd is dat het toch niet voor mij, voor mij is hij vooral dagboekanier. Warren schreef ook 50 jaar lang een Letterkundige Kroniek in de Provinciale Zeeuwse Courant, en schreef behalve in zijn dagboeken, ook in de krant regelmatig een Kunstkroniek. Al deze aspecten komen naar mijn smaak mooi samen in het boekje De Oost, verschenen in 2001. Daarnaast publiceerde hij ook jaarlijks een Poëziekalender, en vertaalde hij samen met zijn partner Mario Molegraaf het complete werk van Plato.

Momenteel zijn er in Middelburg twee tentoonstellingen over Warren: in de Zeeuwse Bibliotheek over zijn nalatenschap (boeken, manuscripten, gedichten en tekeningen), in het Zeeuws Museum over zijn kunstverzameling. Ga ik komende maand naartoe.

Het seizoen is geopend!

Vandaag was de officiële opening van het theaterseizoen hier ter stede. Altijd een feestelijke gebeurtenis, het personeel draagt sjieke kleding, er is een rode loper en champagne.
De voorstelling vanavond was een spectaculaire mix van dans, acrobatiek en stunts, rondom twee grote objecten op het toneel: The Wheel (zie afbeelding) en The Boat. Heel professioneel en kundig, maar mij greep het niet echt. Goed, het is ook moeilijk om het altijd overal iedereen naar de zin te maken. Het was overigens totaal niet vervelend of zo, maar er ontbrak toch een bezieling of sprankeling in deze voorstelling. Voor mij dan.

Shakespeare op TV

Dae afgelopen weken was er aardig wat toneel op de Nederlandse televisie te zien, een aantal prachtige voorstellingen. Dit weekend keek ik naar (eerder opgenomen) De koopman van Venetië door De Theatercompagnie (inmiddels ook slachtoffer van onze cultuurvijandige regering), met schitterende rollen voor Jappe Claes (Antonio) en Pierre Bokma (Shylock).

Het stuk is vaak bestempeld als anti-semitisch, vanwege de bepaald ongunstige rol voor de jood Shylock, waarin veel vooroordelen tegen joden zichtbaar zijn. Toch is dit maar een kant van de zaak. Evengoed kan het stuk dan als anti-christelijk worden opgevat. Hun onderling zakendoen gebeurt onder het mom van naastenliefde, maar is in werkelijkheid hoogst speculatief en opportunistisch. En Shylock wordt uiteindelijk veroordeeld door juridische list en bedrog.

Het stuk gaat m.i. over onderling, wederzijds onbegrip en wantrouwen, een typisch modern vroeg-eenentwintigste eeuws thema, helaas.

Hath not a Jew eyes? Hath not a Jew hands, organs, dimensions, senses, affections, passions; fed with the same food, hurt with the same weapons, subject to the same diseases, heal'd by the same means, warm'd and cool'd by the same winter and summer as a Christian is? If you prick us, do we not bleed? If you tickle us, do we not laugh? If you poison us, do we not die? And if you wrong us, shall we not revenge? If we are like you in the rest, we will resemble you in that. If a Jew wrong a Christian, what is his humility? Revenge. If a Christian wrong a Jew, what should his sufferance be by Christian example? Why, revenge. The villainy you teach me, I will execute, and it shall go hard but I will better the instruction.

—Act III, scene I

Lousje Voskuil

In het Volkskrant magazine van afgelopen weekeinde stond een aardig interview met Lousje Voskuil, de weduwe van. Het beeld van haar dat uit Voskuils boeken naar voren komt werd in dit interview bevestigd, maar ook genuanceerd. Een dame met principes, maar ook met humor en het vermogen tot relativeren. Volgens mij een leuk mens. In ieder geval een leuk interview om te lezen.

In het huis van mijn grootouders

Vandaag was een bijzondere dag. Ik ging op bezoek bij een lieve nicht van mij, in Breskens. Zij woont sinds kort in het huis dat eerder van haar moeder (een tante van mij) was, en daarvoor van onze grootouders. Mijn moeder is er geboren en heeft er gewoond tot ze uit huis ging. Het huis is weliswaar in 1944 weggebombardeerd maar op dezelfde funderingen herbouwd, waarna de familie er weer in trok. Door omstandigheden, waarvan bespreking niet past in deze blog, was ik er sinds 1960 niet meer geweest. Ik heb er nog wel herinneringen aan, en wilde het huis graag nog eens zien. Vandaag dus. Ik heb het al eerder gemerkt, een kostbare herinnering wordt krachtig in het geheugen opgeslagen. Hier ook. Ik herinner mij scherp dat ik als vijfjarige broekeman daar onder een tafel zat en via de achtertuin de lage duinen in ging om te spelen. Mijn (15 jaar oudere) nicht kon dit bevestigen, destijds stond er een tafel op de door mij aangewezen plaats, en achter het huis lagen destijds lage duintjes, inmiddels door een tot 12 meter deltahoogte opgespoten dijk vervangen. Ik ontving enige familiefoto's en een aangrijpende brief van mijn vader, ook uit 1960, een geweldig moeilijke tijd. Zijn handschrift, het had een stempel kunnen zijn, ik herkende het op de enveloppe, zo onveranderd door de jaren. Bij een korte tour de la maison stond ik dan tenslotte ineens in de toenmalige slaapkamer van mijn moeder. Dat liet me niet onberoerd.

Abbey Road (2)

Vandaag is het 40 jaar geleden dat Abbey Road uitkwam.

Twitter

Eens kijken of Twitter iets voor mij is. Volg het rechtsboven in deze blog, of via je telefoon.

Let It Be

Let It Be is de laatste LP die The Beatles uitbrachten. De plaat werd overigens voor Abbey Road opgenomen, maar werd door allerlei verwikkelingen pas in 1970 uitgebracht. De LP is overal alleen in stereo uitgebracht, alleen in Brazilië was er een fold down monomix.
Let It Be wordt vaak een mindere plaat genoemd. Ja en nee: vergeleken met andere Beatlesplaten is de studiotechniek minder, maar dat was nou juist de bedoeling. De wat rommelige gesprekjes tusssendoor vind ik juist aardig, ze dragen bij aan een soort audio verité.

Paul was eigenlijk altijd tegen de kamerbrede orkestarrangementen die Phil Spector toevoegde. Hij liet de plaat een paar jaar geleden re-mixen. Deze in 2003 uitgebrachte de-Spectorized versie Let It Be ... Naked is weer op een andere manier geweldig.

Terug naar Let It Be: een LP met daarop Get Back, Let It Be, The Long And Winding Road en Across The Universe kan eigenlijk niet anders dan gewoon goed zijn. Nou ja, als dat dan een mindere Beatlesplaat is ...


De remaster klinkt voor mijn gevoel wat helderder dan het origineel, hoewel de verschillen niet zo groot zijn als bij veel eerdere platen. Gitaren zijn gedetailleerder te horen, drums en zang komen beter uit. Hier en daar is een klik weggewerkt, bijv. na 9 seconden in Let It Be. In de 1987 versie duidelijk hoorbaar, in de remaster nauwelijks meer.

Abbey Road

Een majestueuze LP, de laatste die The Beatles opnamen. De LP is overal alleen in stereo uitgebracht, alleen in Brazilië was er een fold down monomix. Er werd een daverende single van getrokken: Something b/w Come Together. Verder commentaar overbodig.


Laat ik eerlijk zijn. Ik vind het verschil tussen de 1987 versie en de remaster niet duidelijk. Misschien omdat de oorspronkelijke mastertape al erg goed van kwaliteit was, ik weet het niet. Hier en daar zijn wel een paar kleine imperfecties weggewerkt, zoals een brom in Mean Mr. Mustard, na ongeveer 15 seconden. Maar dat is alleen bij zeer aandachtig luisteren hoorbaar. Een verschil is (evenals bij de overige remasters) natuurlijk wel de 3 dB waarmee het geluid is opgekrikt, gelukkig zonder de dynamiek aan te tasten. Het was een goede plaat, en het blijft een goede plaat, maar echt beter vind ik het niet geworden.

Yellow Submarine

The Beatles waren (en zijn) een wereldact, omdat ze in staat waren een bijzonder breed publiek aan te spreken. De platen zijn bijzonder gevarieerd. Met ironie voeg ik er aan toe dat ze zelfs een plaat maakten voor mensen die niet van The Beatles houden: Yellow Submarine. De Beatle-oogst is op deze plaat, die uitkwam vlak na de 2-LP The Beatles, nogal mager. De plaat hoort bij de animatiefilm met dezelfde naam uit 1968. Op kant 1 staan 2 eerder uitgebrachte nummers, en slechts 4 'nieuwe', die overigens ook al maanden eerder waren opgenomen, of zelfs meer dan een jaar daarvoor. Niet de meest inspirerende nummers, helaas. De hele tweede kant van deze LP zijn niet eens The Beatles, maar het George Martin Orchestra met filmmuziek. Verder is Only A Northern Song geen echt stereo, maar mock-stereo, waarbij het geluid links en rechts iets uit fase wordt gezet, zodat het 'voller' klinkt. Hey Bulldog heeft een stereomix met extreme kanaalscheiding: links piano en drums, midden bas, rechts gitaar en zang.
Dit is de eerste LP waarbij geen aparte monomix werd gemaakt. Yellow Submarine zit daarom niet in de mono-box. De monoversie was een simpele fold-down van de stereomix, ook in de gevallen waar wel een echte monomix bestond (Yellow Submarine Only A Northern Song, en All You Need Is Love). Ironisch genoeg was daardoor de monoversie van Only A Northern Song een fold down van de mock-stereoversie van de monomix. Omdat er vanwege de wat magere inhoud wat milde kritiek was op deze LP, werd een half jaar na uitkomen besloten een mono-EP van de nieuwe nummers te maken, aangevuld met Across The Universe, dat toen alleen op een liefdadigheids-LP beschikbaar was. De benodigde monomixen werden inderdaad gemaakt, maar die EP is nooit uitgekomen.


Opgeknapt! De mock-stereoversie van Only A Northern Song is hier vervangen door de echte monoversie.

Ter meerdere verwarring: in 1999 verscheen de CD Yellow Submarine Songtrack. Hier werd de filmmuziek van George Martin vervangen door Beatlesnummers, zodat alle in de film voorkomende nummers (op een na: A Day In The Life) hier op een CD staan. Verder werden alle nummers opnieuw vanuit de multitrack tapes gemixt. Er werd hierbij geen nieuw (eerder ongebruikt) geluid in de eindmix toegelaten, alleen de bestaande geluiden werden opnieuw stereo gemixt. Dit leidde in sommige gevallen tot een drastisch verbeterd resultaat, en bijvoorbeeld tot een echte stereomix voor Only A Northern Song. Een geweldige CD. Deze 1999 mixen zijn niet gebruikt in de remaster series, hier is namelijk niet opnieuw gemixt, maar zijn de bestaande master tapes opgeknapt.

Bert

Vanmiddag hebben we Bert begraven. Bert was tot voor kort onze buurman. Een aardige zorgzame man, die niet veel zei maar er wel 'altijd was'. We kwamen op elkaars verjaardag, of zo maar, op de koffie of de borrel. Bert had het moeilijk met de boze wereld. Vorige week werd het te veel en maakte hij er een eind aan. Wij zijn verbijsterd. Zijn vrouw en twee dochters blijven in scherven achter. Bert was niet voor The Beatles, maar voor The Rolling Stones. As tears go by werd tijdens de plechtigheid gespeeld. Ik luister naar dit nummer en hef het glas op zijn nagedachtenis.

As tears go by

It is the evening of the day
I sit and watch the children play
Smiling faces I can see
But not for me
I sit and watch
As tears go by

My riches cant buy everything
I want to hear the children sing
All I hear is the sound
Of rain falling on the ground
I sit and watch
As tears go by

It is the evening of the day
I sit and watch the children play
Doin things I used to do
They think are new
I sit and watch
As tears go by

The Beatles

De witte dubbel-lp, met een lawine aan nieuwe nummers. Heel divers en niet allemaal even goed of toegankelijk misschien. George Martin wilde liever een keuze maken en een super-album uitbrengen maar kreeg niet zijn zin. Er wordt al 40 jaar over gesproken wat dan de beste nummers zouden zijn, etc. maar: wat is dat nu voor gepiep, dit zijn The Beatles! Dertig nummers, variërend van Good Night tot Revolution 9, van Martha My Dear tot Birthday, en van Julia tot Helter Skelter. Ik beluister dit in twee dagen, 1 disc per dag.


Ik heb nu disc 1 van de stereo remaster beluisterd ... FANTASTISCH!!! Ik heb dit nog nooit zo gehoord. Bijvoorbeeld While My Guitar Gently Weeps: Het is alsof ik in Studio 2 van EMI Studios sta, links van mij staat Eric Clapton, rechts staat Paul McCartney aan zijn fuzz bass te plukken en George staat recht voor mij te zingen, levensecht. Dit geldt eigenlijk voor alle nummers. Een geweldige verbetering. Nu disc 2: ditto. Het geluid is zo gedetailleerd, en vooral de bas en drums komen veel rijker in geluid naar voren. Harmoniezang is in veel gevallen beter in verschillende stemmen te onderscheiden.

Toch moet ik proberen me niet te veel te laten meeslepen: ik meende vanavond in Revolution 9 een nieuw detail te hebben ontdekt, namelijk 'diep in de mix' een piano en fluit versie van Help! Dat hoorde ik weldegelijk, aleen stond het niet op de CD. Het kwam toevallig net op dat moment van de TV, en ik hoorde het lekken op de achtergrond langs mijn hoofdtelefoon. Musique concrete....


Deze mono-LP zit tjokvol kleine en grotere verschillen met de stereoversie, Every Little Thing wijdt er een bladzijde of 16 aan, ik doe dat maar niet. Het klopt natuurlijk allemaal met de literatuur, bijv. de bijna een minuut kortere versie van Helter Skelter, zonder Ringo's I've got blisters on my fingers! Ik heb het nog wel even over de verpakking, die is ook hier weer perfect tot in detail. Witte klaphoes (type 'bovenlader') met opschrift The BEATLES in reliëfletter, zwarte binnenhoezen en de kleurenfoto's en poster als bijlage.

Magical Mystery Tour

Oorspronkelijk een dubbel-EP, maar in Amerika uitgewalst tot een hele LP door toevoegen van een aantal eerder verschenen singles. Wat wisselend van kwaliteit, maar hé, I Am The Walrus, Penny Lane en Strawberry Fields Forever staan er op!


Zoals altijd een mooier geluid, duidelijk in details. Nu ik het over details heb, Strawberry Fields Forever staat er op in de zgn. Odeon Stereo Mix, net als in 1987, maar die mix is in 1971 gedaan, en dus niet de originele stereomix uit 1967, wat het boekje wel suggereert. Zie voor alle details Joseph Brennan. Verder op de CD een drukfout, nl de vermelding van Let It Be mini documentary, i.p.v. Magical Mystery Tour.
Dat U het maar weet.


Veel grote en kleine mix-verschillen voor de fijnproevers. Wat ik ook wel leuk vond was de hoes, weer een perfecte replica, in dit geval van de kartonnen Capitol 'plakhoes'.

Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band

Pepper is de bekendste plaat van The Beatles, en waarschijnlijk de meest grensverleggende. Evenals Revolver (vind ik persoonlijk net een streepje beter) een revolutie in de popmuziek, en in studiotechniek. Op 4 sporen opgenomen...


Het kan niet genoeg gezegd worden, daarom herhaal ik het maar bij elke CD: wat is dit toch een mooie heruitgave. De geluidskwaliteit is sterk verbeterd, de (vooral op deze plaat voorkomende) effecten worden prachtig, duidelijk en helder weergegeven. Overigens werd bij de introductie gewezen op de betere detaillering door o.a. te wijzen op de hoorbaarheid van een pianokruk, op 4:50 in A Day In The Life, tijdens het eindakkoord op drie piano's. Dat moge zo zijn, maar ook op de 1987 release was dit hoorbaar, en ook op de LP. Maar goed, het is nu wat duidelijker, dat wel. Strikt genomen is hier toch geremixt, want het random geluid uit de LP eindgroef wordt hier (evenals in 1987) herhaald tot een fade-out, op de master tape staat het maar een keer.


George Martin zei ooit: You’ve never really heard Sgt. Pepper until you’ve heard it in mono. Nu ben ik zo gelukkig dat ik die versie inderdaad gehoord heb, sterker nog, ik heb de mono LP (die ik overigens niet meer kan draaien, want geen platenspeler).
De mono Pepper is inderdaad op vele punten afwijkend van de stereoversie. Andere geluidseffecten, en (om maar wat te noemen) phasing in Lucy In The Sky With Diamonds, en een bijzonder afwijkend geluidsbeeld bij She's Leaving Home, dat bijna een andere opname lijkt. Zowel Pauls zang als het orkest klinken veel intiemer, bijna in de huiskamer, lijkt het. Aan de mono mix is veel meer aandacht besteed dan aan de stereo mix, dit is de versie die The Beatles voor ogen moeten hebben gehad. Gek genoeg is er een punt waar dit niet opgaat, de cross fade tussen Good Morning Good Morning en Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band (reprise) is in de monoversie duidelijk minder geslaagd dan in de stereoversie. Wonderlijk.

Revolver

Dit is de beste LP van The Beatles. Alle, ik herhaal: alle nummers zijn briljant. Ruim drie jaar daarvoor speelden ze Love Me Do, en nu kwamen ze uit op Tomorrow Never Knows ....
Alle Beatles-ingrediënten zijn aanwezig. Melodie en tekst briljant, scherpe gitaren, zachte gitaren, melodieuze bas, backward tapes, Indiase instrumenten, Ringo's back beat drummen, tape loops. De Leslie speakers draaien op volle toeren. GE-WEL-DIG!


Kort: prachtig! Het beste is nog beter geworden..... Dankzij de experimentelere opnametechnieken die men ging gebruiken, bevat deze LP veel voor die tijd onorthodoxe geluidseffecten. Op deze remaster is er weliswaar niets bijgekomen, maar ze zijn nu veel beter hoorbaar.


Een flink aantal subtiele verschillen is er tussen stereo en mono bij deze LP. De monomix is fenomenaal. Met name de meer rock georienteerde nummers (She Said She Said) klinken geweldig solide. Wat een band!

Rubber Soul

Ook Rubber Soul werd door George Martin voor CD geremixt in 1987. Hierbij werd het oorspronkelijke 'Beatles stereo' (instrumenten links - zang en overdubs rechts) in een aantal (maar niet alle) gevallen vervangen door een meer natuurlijk stereobeeld. Ik was dat al weer vergeten, ben benieuwd hoe de 1965-mix op de mono-CD ook weer klinkt.


De remaster is een verbeterde versie van de 1987 CD. As usual: schoner, scherper, duidelijker. Meer details hoorbaar, door de hoofdtelefoon.


Deze mono-mix is weer in details verschillend van de stereo, het blijft fascinerend om dat te (her)ontdekken. In het laatste nummer (Run For Your Life) is kennelijk een ongewenst microfoongeluid dat door Joseph Brennan nog vermeld werd, weggewerkt, althans ik hoor het niet.

De 1965 mix:
Drive My Car: in 1965: zang rechts, in 1987: midden.
Norwegian Wood: op eerste gehoor geen verschil, zang in beide: rechts.
You Won't See Me: op eerste gehoor geen verschil, zang in beide: rechts.
Nowhere Man: 1965: zang rechts, in 1987 meer naar het midden. In de 1965-mix zit op 1:04 links een vreemde double-track zangpartij, in 1987 kennelijk weggepoetst
Think For Yourself: op eerste gehoor geen verschil, zang in beide: links en (minder) rechts.
The Word: op eerste gehoor geen verschil, zang in beide: rechts.
Michelle: 1965: zang rechts, in 1987 meer naar het midden.
What Goes On: 1965 zang links, in 1987 meer naar het midden
Girl: 1965: zang rechts, in 1987 meer naar het midden.
I'm Looking Through You: 1965: zang rechts, in 1987 meer naar het midden, op 1:34 zit ineens een mono noot.
In My Life: de versie van 1987 heeft reverb toegevoegd aan John's zang.
Wait: op eerste gehoor geen verschil, zang in beide: rechts.
If I Needed Someone: op eerste gehoor geen verschil, zang in beide: rechts.
Run For Your Life: ook hier is (net als bij de mono-mix) kennelijk een ongewenst microfoongeluid dat door Joseph Brennan nog vermeld werd, weggewerkt. Het intro klinkt anders dan in 1987, meer mono, bijna.

Help!

Een kleine verandering: vanaf Help! zijn de 1987-CD's stereo, ik zal om de vergelijking zo goed mogelijk te kunnen maken vanaf nu na de 1987-CD eerst de stereo remaster luisteren en daarna de mono.


In 1987, toen de Beatles-CD's uitkwamen, besloot George Martin om Help! en Rubber Soul opnieuw te mixen. Dit is dus niet de oorspronkelijke 1965-mix. Destijds was het wennen, omdat in een aantal gevallen (bijv. Dizzy Miss Lizzy) een behoorlijke hoeveelheid reverb was toegevoegd. Ticket To Ride werd ook geremixt, waarbij met name het basgeluid werd versterkt. De CD klinkt erg goed, het geluid is zo duidelijk dat je hier en daar de Leslie speakers in de studio hoort draaien. Ik ben benieuwd of de remastered versie hier nog een merkbare verbetering laat horen.


Saai verhaal: misschien wat minder opvallend dan bij de eerste vier CD's, maar ook hier beter basgeluid, meer details in percussiegeluiden en schone zang. Luister naar drums en bas in Ticket To Ride. John's zang. Messcherp.


De monoversie is op een aantal punten verschillend: andere zang bij Help!, zowel in de tekst als in de textuur zitten verschillen. Op een aantal punten verschil in reverb of double-tracking. Er zit een vreemd stemgeluid (John?) in de fadeout van I've just Seen A Face. Enige extra echo in Yesterday. Geen reverb op Dizzy Miss Lizzy, maar dat is omdat het een 1965-mix is.

Deze CD bevat naast de monoversie ook nog de oorspronkelijke 1965 stereomix, die niet eerder op CD verscheen. Het verschil met de 1987 en 2009 versies zit veelal in de reverb, zoals hierboven al aangegeven. Daarnaast hier en daar gitaar of hand clapping (bijv. Ticket To Ride) anders, zo viel mij op.

Beatles For Sale

The Beatles namen twee LP's per jaar op, dan moet ik er toch twee per dag kunnen beluisteren?


Tegen de heersende opinie in vond ik dit altijd een goede plaat. Onder grote tijdsdruk opgenomen, schudden The Beatles bijna achteloos een goeie plaat uit de mouw. Kick-ass band!


Tja, het wordt eentonig: ook hier een superieure geluidskwaliteit. Duidelijke slaggitaren, percussie, hammond, in detail hoorbare meerstemmige zang, kortom een prachtig helder geluid.


In dit geval zijn er niet zoveel verschillen tussen mono en stereo als bij A Hard Day's Night. Maar het is duidelijk dat ook hier de correcte stereo masters gebruikt zijn. Het duidelijkste verschil is de kortere stereoversie van Words Of Love. No Reply heeft subtiele verschillen in double tracking, en ergens een onderdukte kuch die niet in de monomix zit. I'll Follow The Sun heeft extra reverb (nagalm) in de stereomix. En er zijn meer, kleinere details.

A Hard Day's Night

Een hele LP volledig gevuld met Lennon-McCartney nummertjes. Wat wil een mens nog meer? Nog 1 keer: veel algemene opmerkingen gemaakt in mijn blog over Please Please Me gelden ook hier, en zal ik niet herhalen.


Wat mij destijds (1987) opviel waren de hier en daar kortere uittro's, vergeleken met de mij bekende LP-stereo-mixen. Destijds ging het verhaal dat dit gedaan was om de hoorbare ruis in de zachte passages te beteugelen.


Deze release maakt voor die kortere uittro's volgens mij geen verschil, dus ik denk nu dat het inderdaad een mono-stereoverschil is.
Maar nu de geluidskwaliteit ten opzichte van 1987. Het verschil is letterlijk bij de eerste noot al hoorbaar. Het bekende George Harrison akkoord waarmee de plaat begint is zuiverder weergegeven dan in de 1987 release. In mijn koptelefoon klonk het in ieder geval minder 'uitgestuurd'. Het begint eentonig te worden: het geluid is (gehoord door een koptelefoon) aanmerkelijk schoner dan bij de 1987 release. Veel meer detail, zowel in hoog als laag.


De stereoversie van A Hard Day's Night is geweldig!! De nummers zijn op 4 sporen (four-track) opgenomen. Dit gaf meer mogelijkheden tot indubben, en het maken van true stereo mixen. Ik hoor bijna te veel details om hier op te noemen. In steekwoorden: 6 x gitaarriff in A Hard Day's Night, de 'fout' in de harmonica-intro van I Should Have Known Better, een misser van Paul in If I fell, in Tell Me Why zat altijd een ongewenst geluid, dat nu weggepoetst is, enzovoorts en enzoverder. De duidelijke gitaarakkoorden in I'll Be Back, prachtig. Een nooit eerder opgevallen reeks lage pianonoten in Any Time At All, het houdt niet op. Next!

With The Beatles

Meteen dan maar door met de tweede LP, With The Beatles, een van mijn favoriete Beatles-platen. Veel algemene opmerkingen gemaakt in mijn blog over Please Please Me gelden ook hier, en zal ik niet herhalen.


Wat mij in 1987 meteen opviel was de mono-mix van Money, betrekkelijk verschillend van de mij bekende LP stereo-mix. Iets rustiger, leek het.


Een eerste opmerkelijk verschil is de hoes. Er zijn duidelijke verschillen in grijswaarden van Robert Freemans hoesfoto tussen de verschillende versies.
De hoes van deze mono-remaster is weer een mini-replica van de oorspronkelijke hoesfoto, en dus staat er op de achterkant (foutief) You Really Gotta Hold On Me en zo hoort het ook.
De muziek: ook hier een verbeterde kwaliteit, die vooral tot uiting komt in de details van de muziek. Als je deze CD in de auto draait zul je het niet horen, maar de verschillende instrumenten lopen bepaald minder in elkaar over dan bij de 1987 release. Alles is veel helderder en gedetailleerder hoorbaar. Ik vermoed dat de CD veel harder afspeelbaar zal zijn zonder vervorming, ik zal dat nu niet doen want het is al na twaalven.


Hier weer een stereomix, in werkelijkheid twin-track. Een aantal nummers klinkt anders dan bij de mono-versie, intrigerend is vooral de true stereo mix van Money (ook op de LP), hoe is dat nu mogelijk bij twee twin-track tapes in 1963....
Maar vooral: wat klinkt het goed!!!!

Please Please Me

Eerder meldde ik al dat ik me te buiten was gegaan aan twee Beatlesdozen, ik ben nu aan het luisteren. Voor Beatlesfans is het altijd al fascinerend geweest om de verschillen tussen verschillende uitgaven vast te stellen. Dat ga ik nu ook doen, in ieder geval hoop ik dat er een kwaliteitsverschil met de in 1987/88 verschenen CD's hoorbaar zal zijn. Ik zal de verschillende CD's (om huiselijke twisten te voorkomen) met een hoofdtelefoon beluisteren. Per LP/CD eerst de uitgave uit 1987/88, en daarna de nu verschenen mono- en stereoversies.

Als referentie en leesvoer gebruik ik daarnaast:
The Usenet Guide to Beatles Recording Variations door Joseph Brennan
Every Little Thing door William McCoy en Mitchell McGeary
The Complete Beatles Recording Sessions door Mark Lewisohn
en
The Complete Beatles Chronicle door Mark Lewisohn

Ik luister chronologisch, en begin dus met Please Please Me, de eerste LP, die op 11 februari 1963 in minder dan 10 uur (netto: 585 minuten) werd opgenomen. Kom daar nu nog maar eens om.


De CD uit 1987 verscheen in glorious mono, dat was toch even wennen voor fans zoals ik, die stereo-LP's gewend waren geweest. Maar alle LP's van The Beatles tot en met The Beatles uit 1968 (de witte dubbel-lp) verschenen destijds in mono, daar werd de meeste aandacht aan besteed, de stereoversies werden minder belangrijk geacht, en bij wijze van spreken in een verloren uur achteraf gemixt.


Algemeen: de mono-remaster uit 2009 is (evenals alle andere nu verschenen mono- en stereoversies) geen remix, maar een schoongemaakte versie, waarbij de oorspronkelijke muziek onveranderd is weergegeven, en een aantal ongewenste onvolkomenheden (zoals drop-outs of microfoon-pops) zijn weggepoetst. Onvolkomenheden in de muziek worden beschouwd als onderdeel van de uitvoeringen en zijn gehandhaafd.
De hamvraag: hoor ik een verschil met de mono-CD uit 1987. De verschillen zijn subtiel, het is immers dezelfde muziek, maar toch: ja! De nieuwe CD klinkt frissser, helderder, soms zijn details (zoals een slaggitaar op de achtergrond, of Ringo's hi-hats) beter hoorbaar. Please Please Me en Twist and Shout (toch al geen slechte nummers ;-)) knallen nu nog meer de speakers uit. De CD's zijn perfect vormgegeven, het zijn mini-replica's van de oorspronkelijke mono-LP's, niet alleen de hoezen, maar ook release-nummers, en zelfs de binnenhoesjes, waarop we evenals in de jaren '60 informatie kunnen lezen over hoe onze microgroove records in conditie te houden, en dat het belangrijk is om de naald van de platenspreler regelmatig te controleren. Leuk!


De stereo-CD. Het opmerkelijke is dat vanaf nu (09.09.09) dit de standaardversie zal zijn, de mono-CD's zijn slechts tijdelijk beschikbaar. Opmerkelijk, want zoals gezegd: in de jaren '60 was mono de eigenlijke standaardversie. Deze CD bevat daarenboven geen echte stereomix, maar (evenals de LP destijds, overigens) de oorspronkelijke twin-tracks, met instrumenten links, en zang en overdubs rechts. Twee nummers (Love Me Do en P.S. I Love You) veschijnen zelfs in mono, omdat de twin-track tapes daarvan in 1963 niet bewaard zijn, en Please Please Me is (zoals het hoort) een andere versie dan de monomix.
De twin-track weergave geeft overigens wel een betere mogelijkheid om de opnames in detail te bestuderen, wat mij vooral opvalt is dat je als het ware de studio hoort, de ruimte waarin het opgenomen is. Voor de luisteraar uit 2009 is ook opmerkelijk dat (op een paar overdubs na) alles live in de studio is gespeeld, instrumenten en zang allemaal tegelijk. Patsboem. Goede geluidskwaliteit. Perfect gedaan.
De verpakking van de CD is veel aantrekkelijker dan die uit 1987. Die bestond uit een eenvoudig boekje, dat met een schaar was samengesteld uit de oorspronkelijke LP-hoes, de nieuwe standaard is een boekje met de oorspronkelijke hoestekst, daarnaast nieuw-geschreven Historical Notes en Recording Notes, en veel leuke foto's.
Als bonus staat op deze en alle andere stereo CD's een QuickTime minidocumentaire over de betreffende LP, met quotes van John, Paul, George en Ringo, en producer George Martin.

Ik ga verder met luisteren, en zal bij volgende besprekingen proberen niet teveel in herhaling te vallen.

Alsnog

Alsnog werd de eerder afgelaste voorstelling van een toneelstuk met onze dochter gegeven. Een fris leuk stuk met en over jonge pubers. Ik heb genoten, maar zit als vader natuurlijk wel met een flinke roze bril in de zaal.

Herhaling

Op 11 september gaan mijn gedachten altijd uit naar mijn moeder: zie dit eerdere bericht.

Number 9, number 9, number 9

Het is U waarschijnlijk niet ontgaan, vandaag 09.09.09 zijn alle Beatles CD's opnieuw uitgekomen.
Er is naar verluid jaren aan gewerkt, om deze meer dan 40 jaar oude opnames schoon te maken en te restaureren. En dat was nodig, want de CD's uit 1987 vertoonden nogal wat tekortkomingen, die bij het uitbrengen destijds meteen opvielen, maar (nog) niet verbeterd konden worden. Nu wel. Behalve de stereoversies zijn apart ook de monoversies uitgebracht, de echte liefhebbers (waartoe ik mij ook reken) weten dat dit het eigenlijke neusje van de zalm is. Verder nog een dvd met minidocumentaires over elk album. Het kost wel een zak geld, maar daarvoor krijg je dan wel het complete werk van de beste band uit de popgeschiedenis, in de best mogelijke vorm.
En zo ziet het er uit.



Maar hoe klinkt het, hoor ik U vragen. Dat weet ik nog niet, want ik heb nog geen gelegenheid gehad om te luisteren. Dat zal ik de komende dagen doen, en er over schrijven. Ik ben erg benieuwd.

P.S.: De titel van dit blog verwijst naar de datum, en naar een fragment uit Revolution 9, waar een niet nader geïdentificeerde stem monotoon herhaalt: Number 9, number 9, number 9. Snappez-vous?

P.P.S.: Voor wie dit alles nog niet genoeg is, er is ook nog een computergame uitgekomen, The Beatles: Rockband, waarmee je zelf een Beatle kunt worden: You are the walrus. Ik houd niet van computergames, dus die is niet voor mij.

Klein maar fijn

Een klassieker, die ik om wat voor reden dan ook tot nu toe niet gelezen had. Het begint als een soort absurdistische versie van Het Bureau, maar gaat veel verder. Droomachtig, hallucinerend, vervreemdend. Het kost maar 3 Euro 50, een geweldige prijs-kwaliteitverhouding!


Dit boekje is niet te koop! Althans niet in de boekhandel. Het is een uitgave ter gelegenheid van de honderste geboortedag van dichteres Vasalis, en bevat een kleine keuze proza uit de nalatenschap. Het zijn zeven korte schetsen en herinneringen. Het verhaal over de werkster is grote, grote klasse. Wat een beschrijving, en wat een ontknoping, in een niet meer dan anderhalve bladzijde. Een gering aantal van dit boekje is via de website van Van Oorschot te bestellen. Ik hoop vurig dat dit (in verder aangevulde vorm) nog eens een officiële publicatie zal mogen beleven.

Caesarion

Het vorige boek van Tommy Wieringa, Joe Speedboot, was voor mij een openbaring. De vrees is dan, dat het volgende boek alleen maar kan tegenvallen. In ieder geval is Caesarion een bijna aan Joe Speedboot tegengesteld boek. Het gaat niet over jeugd, groei en ontwikkeling, maar over verval, ziekte en dood.
Door de recensies was ik daar al op voorbereid. Het gekke is dat mijn leeservaring weer tegengesteld is aan die van de recensie in NRC. Daar wordt het begin als traag, het midden als ijzersterk omschreven, ik heb dat juist omgekeerd ervaren. Tel daarbij op het (weer naar mijn smaak:) sterke slot, een ode aan Joseph Conrads Heart of darkness en het oordeel van Uw blogger luidt: goed boek, maar ik heb wel eens een beter Wieringa-boek gelezen.

De zegeningen van de socialistische heilstaat

Gisteren hebben we nog een lamp opgehangen, een van de restklusjes na de herinrichting van de woonkamer. Het was een Chinese lamp, van hout met glazen paneeltjes, gekocht in de Damstraat in Amsterdam. Zonder glas had ik hem al eens opgehangen, om te zien hoe hij hing 'qua hoogte'. Gisteren hebben we de glaspaneeltjes er aan bevestigd, erg leuk. Daardoor werd het ding ook wat zwaarder. Na bevestiging bleek: te zwaar. Het meegeleverde stalen haakje vervormde vrijwel meteen zodanig, dat de lamp naar beneden viel. In een onwaarschijnlijke reflex wist ik het ding op te vangen, zonder dat er ook maar een glaspaneeltje sneuvelde. Ik heb het Chinese staalhaakje daarna vervangen door een deugdelijker eigen maaksel. Nu blijft hij wel hangen.

Voorbij

Mijn ouders hadden geen platenspeler. Ik kocht er een in 1971, van het geld dat ik met een krantenwijk verdiende. Mijn eerste LP was Imagine van John Lennon, de laatste Dirty work, van The Rolling Stones. Daartussen kocht ik er nog zo'n 600. In 1986 kocht ik een CD-speler. Nadat ik eenmaal zo'n 10 CD's had, heb ik nooit meer een LP gedraaid. Teveel gedoe.
In de loop der jaren heb ik de meeste LP's weer verkocht, maar ik hield er zo'n 200 over, waar ik nog geen afstand van kon doen. Ik verhuisde naar Alkmaar, en de 200 LP's verhuisden mee. Ik draaide ze nooit. Ik had zelfs geen platenspeler meer. Vandaag heb ik ze in de auto geladen en naar een opkoper gebracht. Ik kreeg nog een redelijke som geld voor iets dat ruim 20 jaar in een hoek opgestapeld heeft gestaan.
Nu heb ik geen LP's meer. Hoewel, ik heb er ongeveer 10 achtergehouden, die ik inschat als collector's items, en die ik nog eens wat voordeliger zal proberen te slijten. Maar niet over 20 jaar.

25 jaar

Vandaag, 3 september, is het precies 25 jaar geleden dat ik de eerste werkdag had bij Hoogovens. Op 1 september is daar op mijn werk wat aandacht aan besteed, door het overhandigen van een speld, het uitkeren van een maandsalaris en het mij laten meespelen in een speciale versie van 2 voor 12. Daarna met zijn allen in het café een drankje gedronken en een hapje gegeten. Administratief begon ik weliswaar op 1 september, maar dat was een zaterdag in 1984. Mijn eerste werkdag was maandag 3 september. Ik kwam toen meteen ruim een uur te laat (ik reisde per NS op en neer tussen Delft en Beverwijk).
Ik heb bovenstaand plaatje van Internet geplukt, met de situatie in 1951. Voor degenen die bekend zijn: zichtbaar zijn Hoogovens 1, 2 en 3, alle sinds lang buiten gebruik en afgebroken.

Zomergasten 2009

 

Zomergasten zit er weer op voor dit jaar. Ik heb relatief weinig gekeken, want veel andere dingen te doen. Viktor en Rolf waren teleurstellend, daar kwam helemaal niets uit. Ze zaten alleen maar interessant te zitten zijn, en keken vooral betekenisvol naar elkaar. Prem deed het veel beter, hoewel er naar mijn smaak wel erg veel voetbal in zat. Toen wat afleveringen niet gezien. Zondag Jaap van Zweden. Kijk, dat was een ideale zomergast. Interessant, afwisselend, je deelgenoot makend van ideeën en gevoelens zonder klef of gluurderig te worden, mooie muziek, goede documentaire-fragmenten. Met Jaap van Zweden was de uitzending van 3 uur veelstekort.