Voskuil en Forum

Ik blogde er al meerdere keren over. Over Voskuil wordt vaak gezegd dat hij Forumser dan Forum is. Van Du Perron las ik Het land van herkomst, van Ter Braak (nog) niets, maar ik las wel hun uitgebreide correspondentie, waarin ook veel over hun denkbeelden over literatuur in het algemeen en over hun gezamenlijke tijdschrift Forum wordt geschreven. Hoe zit het, met Voskuil en Forum? Ik zet hier als gewone liefhebber een paar puntjes die mij bij lezing opvielen.
Bij nader inzien is naar mijn smaak J.J. Voskuils beste boek, beter nog dan Het Bureau, waarmee hij bekend werd. In ieder geval is het een boek dat mij geweldig aanspreekt.
Bij nader inzien is (Voskuil heeft dat vele keren betoogd) een boek vooral geschreven voor de vrienden. Hij zinspeelde zelfs op de mogelijkheid dat die vrienden ook hun boek zouden schrijven over dezelfde gebeurtenissen, maar dat is niet gebeurd. (J.J. Oversteegen (in het boek: Paul Dehoes) schrijft er bijna terloops over in zijn boek met leeservaringen Etalage) Het schrijven voor vrienden, voor de happy few, om als het ware te laten zien wie je bent, is een duidelijke echo van het Forum-idee.

Bij het lezen van de briefwisseling tussen Ter Braak en Du Perron viel het mij overigens op hoezeer een personage als Paul Dehoes geënt lijkt te zijn op Ter Braak, maar dan als epigoon, niet als waarachtig. Het lijkt soms of complete alinea's uit de briefwisseling in Bij nader inzien zijn opgenomen. Toen Voskuil dit boek schreef was de correspondentie overigens nog niet gepubliceerd.
Overigens schreven Du Perron en Ter Braak 'dat men voor zijn vrienden nooit zoo zuiver schrijft als voor de vrienden die men niet kent', en: 'Bij vriendschap zit er altijd nog iets extra tussen, (...) bij echte vriendschap zijn geen boeken nodig.'
In Bij nader inzien schrijft Voskuil: 'Als je werkelijk schreef zoals het moet (...) zou je geen vriend meer overhouden'.
Voskuil was van mening dat Ter Braak en Du Perron geen echte vrienden waren, althans niet wat hij er onder verstond, maar dat ze een literaire vriendschap onderhielden. Dat laatste mag waar zijn, het eerste naar mijn idee niet, wel was het zo dat ze elkaar betrekkelijk weinig zagen of spraken, maar uit de briefwisseling blijkt op vele plaatsen een oprechte wederzijdse hartelijkheid, ook tussen de respectievelijke echtgenotes.
Voskuils werk (met name Bij nader inzien en Het Bureau) vertoont enkele opvallende overeenkomsten met Du Perrons Het land van herkomst. Autobiografische elementen, het (in ieder geval op het oog) letterlijk weergeven van gesprekken en gedachten, alles rond de vraag "Wie ben ik, en hoe is dat zo gekomen".

Ook de houding ten opzichte van de wetenschap, i.c. de discussies over de colleges van Springvloed en vooral natuurlijk het wetenschappelijk bedrijf in Het Bureau lijken verwant aan de opvattingen van Forum over wetenschap, nl. een niet serieus te nemen spel dat door amateurs beoefend zou moeten worden.

In Lam naast leeuw, een bundeling interviews met Voskuil, door J. Heymans, neemt Voskuil afstand van Ter Braak en (in mindere mate) van Du Perron. Van Ter Braak omdat deze tenslotte alles wegrelativeert, en van Du Perron omdat deze uiteindelijk toch anders in het leven staat, namelijk als buitenstaander (Indiesman) in een hem vreemde cultuur. Daarmee voelt Voskuil zich niet meer verwant. Voskuil zocht schrijvers die nog strenger dan de mannen van Forum rekenschap willen afleggen over zichzelf. Inderdaad Forumser dan Forum, dus.

Nescio: Questo paradiso

Gisteren verscheen een fraai vormgegeven boekje met twee brieven van Frits Grönloh uit 1908, later bekend als de schrijver Nescio. De brieven werden geschreven vanuit Veere, waar Grönloh verbleef, aan zijn vrouw Agathe Tiket, en kwamen kennelijk onlangs tevoorschijn bij de erven Nescio. Het bijzondere van deze brieven (en daarmee de rechtvaardiging van de publicatie nu) is dat hierin beschrijvingen voorkomen die nauw verwant zijn aan elementen uit het in 1911 gepubliceerde De uitvreter.
Een heelen zomer had Bavink in Zeeland geschilderd. In Veere had-i Japi voor 't eerst gezien. Japi zat daar maar. Bavink had al enkele malen gedacht: wat is dat toch voor een kerel? Niemand wist 't, altijd vond je hem ergens aan den waterkant. Daar zat hij maar, uren achtereen, onbeweeglijk. Om twaalf uur en om zes uur ging-i voor een uurtje naar binnen om te eten; de rest van den dag zat-i. Dat duurde een week of drie.; toen zag Bavink hem niet meer. Uit: Nescio, Verzameld werk I, p. 9.
Ik doe aldoor 't zelfde net als 't water en de Arnemuiders. De ene golf rolt over de andere en daarna zie je ze nooit weer om, zoo leef ik hier, de uuren beteekenen hoogstens eten, overigens is 't water hoog of 't is laag en als 't een tijdje donker is ga je naar bed. Uit: Nescio, Brieven uit Veere, p. 20.
Deze brieven duiden er op dat Nescio's De Uitvreter inderdaad (mede) gebaseerd is op zijn eigen ervaringen, en zijn ontmoetingen met anderen destijds, in 1908 in Veere, Nescio's Nirwana.
Bezorgd en van een toelichting voorzien door Lieneke Frerichs, die onder meer ook Nescio's Verzameld werk samenstelde. Mooi boekje weer, van Van Oorschot.

Menno ter Braak en E. du Perron

Ik las de afgelopen maanden vier dikke boeken (totaal: ca. 2250 blz.) met ruim 1150 brieven, gewisseld tussen Menno ter Braak en E. du Perron. Dat klinkt saai, maar dat was het toch niet. Ter Braak en Du Perron onderhielden een intense vriendschap, en bespraken in hun correspondentie (soms meerdere brieven per dag) het onderlinge wel en wee, het literaire bedrijf in Nederland, zaken betreffende hun gezamenlijke tijdschrift Forum en (vooral na 1935) de internationale politiek, met name de toenemende dreiging van het nazisme.

Ik ben deze brievenboeken (en eerder 7 delen brieven van Du Perron aan andere correspondenten) gaan lezen uit nieuwsgierigheid. Du Perron en Ter Braak zijn voorbeelden geweest voor de na-oorlogse generatie schrijvers. Van Du Perron had ik Het land van herkomst gelezen, en zijn vijf Cahiers van een lezer, maar van Ter Braak niets. Na deze brieven ben ik ook nieuwsgierig geworden naar zijn boeken. Het lijkt mij dat Politicus zonder partij zijn belangrijkste boek is geweest. Ik zal het wel eens tegenkomen bij De Slegte, want opmerkelijk genoeg worden ze nu niet meer gelezen, Ter Braak is zelfs helemaal niet meer nieuw leverbaar.

Als Voskuillezer was ik met name benieuwd naar hun opvattingen over schrijven, en het ideaal van de honnête homme, de Vent. Het gaat bij Ter Braak en Du Perron niet om het schoonheidsideaal van de Tachtigers, l'art pour l'art, maar om de zuivere weergave van de eigen uitgesproken opvatting, in het werk moet de persoonlijkheid van de schrijver zo sterk mogelijk tot uitdrukking komen. Het is mij na lezing van deze brieven volkomen duidelijk geworden dat Voskuil in zijn Bij nader inzien een van de hoofdpersonen (Paul Dehoes) volledig heeft geportretteerd als epigoon van Ter Braak. Zoals al eerder gemeld kom ik nog eens op Voskuil en Forum terug, in een later bericht.

Staatstelevisie

Na enig gehannes is het dan gelukt: ik zend uit op alle kanalen! Een soort staatstelevisie dus.
Al enige tijd kon op Foxxblok mijn getwitter gevolgd worden. Omgekeerd worden nieuwe berichten op dit blog via Twitterfeed nu ook naar Twitter doorgezet. U hoeft dus nooit meer iets te missen, gefeliciteerd!

Just a test, please ignore

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipisicing elit, sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua. Ut enim ad minim veniam, quis nostrud exercitation ullamco laboris nisi ut aliquip ex ea commodo consequat. Duis aute irure dolor in reprehenderit in voluptate velit esse cillum dolore eu fugiat nulla pariatur. Excepteur sint occaecat cupidatat non proident, sunt in culpa qui officia deserunt mollit anim id est laborum.

Jammer maar helaas

Vanavond een gezellig weerzien met vrienden. We hadden daartoe afgesproken bij een Italiaans restaurant in Haarlem. Was mij door een collega aanbevolen, hier dus. Gezellige Italiaanse drukte en lekker eten, zo was mij voorgehouden. Helaas, niet dus. We waren de enigen, de zaak was onverwarmd, gelukkig mocht op gegeven moment toch de kachel aan. Het eten was ook niet al te speciaal en bovendien niet goed op temperatuur. Nul fooi dus. A once in a liftime experience zal ik maar zeggen. Maar met de vrienden was het gezellig, daar zorgden we zelf wel voor.

Jeugdherinneringen

Ik kocht vandaag dit boekje, en las het vanmiddag in een ruk uit. Het is niet dik (64 pagina's) en bevat twee verhalen, Alleen op de wereld en Een socialistische jeugd. Beide verhalen verschenen eerder in Tirade, en het laatste ook in Onder andere. Ik las ze al eerder, in die vorm. Toch is het leuk en ook 'nuttig' dat ze nu gebundeld verschijnen, in zekere zin kunnen ze in deze vorm beschouwd worden als het eerste deel(tje) in een serie met Bij nader inzien, Binnen de huid, Het Bureau, die samen (een groot deel van) Voskuils leven beschrijven.
In de verhalen zijn veel biografische gegevens te vinden over Voskuils jeugd. Dat is op zich al hoogst interessant, en het boekje bevat bovendien een aantal onbekende jeugd- en familiefoto's. Maar het mooist, het ontroerendst is het monument dat Voskuil hier opricht voor zijn vader, de socialistische voorman Klaas Voskuil. Het is een beeld dat veel mensen zullen herkennen: eerst is vader 'de man die alles weet en alles kan', later is ook een ontroerende kwetsbaarheid zichtbaar. Herkenbaar, maar hier o zo mooi opgeschreven. In beide verhalen staan prachtige alinea's met gevoelsbeschrijvingen van een 'volstrekt vrij bestaan (Alleen op de wereld), vol geluksverlangen, eenzaamheid en melancholie'. Niet voor niets was Arthur van Schendel een van Voskuils favoriete schrijvers. En dat voor een tientje, het is eigenlijk geen geld voor een middag genieten.

Gerucht: Arjan Peters meldde alweer ruim een maand geleden in de Volkskrant dat er misschien nóg een postuum Voskuilboek aan zit te komen, met kennelijk weer nieuwe ruzies tussen Han en Lousje Voskuil, of Maarten en Nicolien Koning, uit de periode ná Het Bureau. Daarmee zou de levensbeschrijving dan min of meer compleet zijn. Nog niks van te zien op de site van Van Oorschot. Afwachten maar, of ondertussen nog eens een ander Voskuilboek (her)lezen.

Strange Days Indeed

Niets is voor de eeuwigheid, maar ik vind het toch wel wat: de Abbey Road Studios van EMI zijn te koop. En misschien verdwijnt het wel helemaal, om plaats te maken voor appartementen.
DAT KAN TOCH NIET!
The Beatles hebben er opgenomen, maar ook Pink Floyd, Sir Malcom Sargent, Peter Sellers, Shirley Bassey, Duran Duran, Daniel Barenboim, Nat King Cole, Glenn Miller, Yehudi Menuhin en vele, vele anderen. Nog steeds is de studio van wereldklasse, soundtracks van veel films werden opgenomen in de gigantische (in feite: 's werelds grootste) Studio One, waar een compleet symfonieorkest plus een koor van 100 man tegelijk in past. Ik noem: Braveheart, Starwars, Lord of the Rings, Harry Potter, de lijst is weer eindeloos lang. Maar het beroemdst is de kleinere Studio Two, de heilige plek waar The Beatles de meeste van hun nummers opnamen.



Hierboven onze helden in 1964, in Studio Two van (toen nog) EMI Recording Studios.


Maar na de LP Abbey Road werd de naam veranderd in Abbey Road Studios.

Update 22-2: EMI ontkent alles.

Twee nieuwe plaatjes

Als Beatle-fan is het continu opletten geblazen. Als je er even niet bij blijft, mis je weer een plaatje van de fabuleuze mannen. Vandaag twee aanwinsten.



Ten eerste een promo-cd'tje Live in Los Angeles, dat vorige maand in Engeland bij de Mail on Sunday gratis werd weggegeven. Dat hoesje ken ik, hoor ik sommigen zeggen. Klopt (bijna), het stond al in dit eerdere bericht. Vorig jaar kwam dat als een 4-track EP uit, de promo van nu is het complete miniconcert met 12 nummers. Bekend werk, allemaal, enthousiast gespeeld door McCartney tijdens een gratis concert in een platenzaak in Hollywood. Het plaatje was in Nederland niet te krijgen, ik kocht het voor een schappelijk prijsje op Marktplaats.



Dan plukte ik de nieuwe Ringo Starr CD vanmorgen uit de rekken. Y Not, en zo is het maar net. De vorige CD van Ringo Liverpool 8 vond ik maar gewoontjes. Deze is gelukkig beter, leuke Ringorockers, en er staan een paar echt goede nummers op: Peace Dream, met verwijzingen naar John Lennon, een autobiografisch nummer The Other Side of Liverpool, en Walk With You, door Ringo en Van Dyke Parks. Het is een sentimenteel (in de goede zin des woords) nummer, over een oude vriendschap.

When I walk with you
When I talk with you
Everything will be fine

In dit nummer zingt Paul McCartney de tweede stem. En hij speelt een fab baslijn. En dan is het ineens errug goed. De ritmesectie van The Beatles, weet je. Die twee moeten samen een plaat maken. Of een band beginnen.

Tweet tweet

OK, ik ben er weer. Ook mijn tweets zijn hier weer te zien, maar ook op Foxxtweet

Boektip

Een vriend tipte mij dit boek. Ik moet bekennen, in het begin dacht ik: wel een vroom boekje, dit. Nou, het is ook wel wat religieus, maar het is dan ook een parabel. In dit korte verhaal wordt de lezer voorgehouden hoe je je leven kunt inrichten: leef je eigen legende! Ik vond het inspirerend.

In Absentia

Ondertussen las ik: Menno ter Braak/E. du Perron, Briefwisseling 1930 - 1940, deel II en III. En kwam daardoor ook op nadere gedachten over Bij nader inzien van J.J. Voskuil. Maar daarover weer een andere keer.