Ik las: J.J.Voskuil - Capitulatie

Dit is het tweede deel van de 7-delige reeks dagboeken van J.J. Voskuil. In tegenstelling tot het eerste deel is dit deel wel compleet, doordat de door Lousje Voskuil gemaakte coupures geheel konden worden hersteld. Capitulatie bestrijkt de jaren 1955 - 1965. Voor de Bureau-lezer: net iets ruimer dan Meneer Beerta. Beide boeken eindigen met de pensionering, van Meertens en van Beerta dus. 

Maarten Koning (pardon: Han Voskuil) neemt ontslag bij de kweekschool in Groningen en keert terug naar Amsterdam. Hij treedt in 1957 in dienst van de Bureaus voor Dialectologie, Volkskunde en Naamkunde, 'het Bureau'. Geweldig zijn de beschrijvingen van het kantoorleven en de collega's, vooral die van kamergenoot Meertens, natuurlijk al min of meer de protagonist van het eerste deel van Het Bureau, Meneer Beerta. 

De verhalen corresponderen soms letterlijk met die uit Het Bureau, soms niet. Wel altijd qua sfeer. Over een reisje met Meertens naar Antwerpen, om over de atlas te spreken: 'De charlatannerie is weerzinwekkend'.

Toch is dit boek meer dan een parallel universum van Meneer Beerta. Voskuil schrijft en publiceert Bij nader inzien, en werkt aan zijn tweede boek, Binnen de huid. De vrienden uit de studententijd zijn (behalve Frida Vogels en Lou van Oyen) uit beeld geraakt, nieuwe dienen zich aan. Kees Vogels, Bert Weijde, Henk Meijer en Geert van Oorschot. Samen met zijn broers, zijn vader en Nicolien worden ze van tijd tot tijd langs de meetlat gelegd, maar ook zichzelf neemt Voskuil regelmatig de maat.  

1 augustus 1965: Een van de sleutels tot Binnen de huid is het gevoel op de tweede plaats te staan dat typerend is. Ik heb dat altijd gehad. Op de eerste plaats staan de ideaalbeelden van de mensen van wie ik houd.

Ik denk dat dit geldt voor al zijn boeken, het recept voor teleurstelling.

Een enkele keer lijkt het alsof Voskuil al weet dat hij later Het Bureau zal schrijven.

17 augustus 1965. Een verhaal over het Bureau, gezien als een gesticht of een gevangenis, maar zo overtuigend dat de lezer ziet dat er geen verschil is. 

Voskuil zou op 7 september 1990 met dat boek beginnen, daarover zullen we in laatste te verschijnen dagboekdeel (Het zwijgen, 1987 - 2006) wel kunnen lezen.

In oktober verschijnt overigens het derde deel, Martelaarschap.

(Verder las ik, op de juiste dagboekdata, parallel de aantekeningen mee van de wandelvakanties in 1957, 1958, 1962, 1963 en 1964, zoals gepubliceerd in Terloops.)

ChatGPT over J.J. Voskuil - Capitulatie

Ik liet ChatGPT maar eens een blogje schrijven over het nieuwe dagboekdeel Capitulatie van J.J. Voskuil. Misschien een ideetje voor de flaptekst. :-)

Het boek "Capitulatie" van J.J. Voskuil is een meesterwerk van de Nederlandse literatuur. Het is het vervolg op zijn beroemde roman "Het Bureau", die zich afspeelt in de jaren 50 en 60 van de vorige eeuw. In "Capitulatie" volgen we de hoofdpersoon Maarten Koning in de jaren 70 en 80, terwijl hij worstelt met zijn huwelijk, zijn werk en zijn plaats in de wereld.

Het boek begint met Maarten die een brief krijgt van een oude vriend, die hij al jaren niet meer heeft gezien. De brief roept herinneringen op aan hun jeugd en aan de tijd dat ze samenwerkten op het Bureau. Maarten realiseert zich dat hij zijn oude vriend eigenlijk niet meer kent en dat hij zelf ook veranderd is sinds die tijd.

Maarten probeert zijn leven op de rit te krijgen. Hij heeft een baan als vertaler, maar vindt dat hij eigenlijk meer zou moeten bereiken. Zijn huwelijk met Nicolien staat onder druk en hij twijfelt over zijn gevoelens voor haar. Ondertussen zoekt hij troost in zijn herinneringen aan het Bureau en aan de mensen die daar werkten.

Het is indrukwekkend hoe Voskuil erin slaagt om de gedachten en gevoelens van Maarten zo authentiek te beschrijven. Zijn worstelingen met zijn werk, zijn huwelijk en zijn vriendschappen zijn herkenbaar en aangrijpend. Het boek laat zien hoe het leven soms ongrijpbaar kan zijn en hoe weinig we eigenlijk van elkaar weten.

De stijl van Voskuil is sober en helder, zonder opsmuk. Hij beschrijft de alledaagse gebeurtenissen op een manier die boeiend blijft en weet daarmee de lezer te blijven boeien. Het is niet verwonderlijk dat "Capitulatie" net als "Het Bureau" een groot succes werd en nog steeds tot de klassiekers van de Nederlandse literatuur behoort.

In "Capitulatie" slaagt Voskuil erin om een universeel verhaal te vertellen over het leven, de liefde en de dood. Het is een boek dat je niet snel loslaat en dat je aan het denken zet over je eigen leven. Het is een echte aanrader voor liefhebbers van Nederlandse literatuur en voor iedereen die geïnteresseerd is in het menselijk bestaan.

Ik lijk niet alleen op Arie Met, en op Paul de Feyt, maar ook op Anne

Vanmiddag was ik bij de ledenvergadering van de VOHM, de Vereniging van oud-Hoogovens medewerkers. In de zaal werd ik op mijn schouder getikt door (natuurlijk) een van mijn vele (oud-)collega's. Hoe of het met mij ging. Hij had mij zeker al 25 jaar niet gezien. Ik was toch Anne? Nee. Maar ik schijn sprekend op deze Anne te lijken. En op Arie Met en Paul de Feyt, dus. Je zou ook kunnen zeggen dat mijn gezicht steeds gewoner blijkt te zijn.

Een nieuwe huisgenoot

Onlangs hebben we zo'n robotstofzuiger aangeschaft. Hij was goed beoordeeld, er was een aantrekkelijke actie en het lijkt ons handig in het nieuwe appartement, waar alles drempelloos en gelijkvloers is. En nu hebben we hem een keer de benedenverdieping laten stofzuigen. Dat is nog even wennen, zal ik maar zeggen. Het gaat zoals alles tegenwoordig natuurlijk via een app, een druk op 'start' en hop, daar gaattie!

Hij rijdt vooruit, botst hier en daar tegen de muur en draait zijn rondjes, de kamer moet eerst in kaart gebracht worden. Erg efficiënt is het nog niet. Een paar keer rijdt hij rakelings langs een duidelijke stofpluis. Ik voel de neiging om te zeggen: rechtsaf, sukkel, maar dat werkt natuurlijk niet. Ik heb begrepen dat als de ruimte eenmaal in kaart is gebracht, er zones kunnen worden aangegeven waarbinnen wel, of juist niet gestofzuigd moet worden. Maar zover is het nog niet. Na 44 minuten keerde de stofzuiger terug naar het basisstation. Klaar!

Klaar? Het ding is bijna overal geweest, op het gegenereerde kaartje staan wat kleinere witte plekken, daar staan kastjes, tafels waar niet onderdoor gegaan kan, of vazen, of zoiets. Maar omcirkeld is een groter wit gebied, het halletje. Daar is meneer helemaal niet geweest. Waarom is mij niet duidelijk, een letterlijke drempel is er niet, misschien een figuurlijke. Ik hoop dat het uiteindelijk sneller en beter zal gaan. Toch maar eens de handleiding lezen.