De Franschman

Vanmiddag hebben we een aardige wandeling gemaakt door de duinen tussen Bergen en Bergen aan Zee, in De Franschman, zoals het gebied wordt aangeduid. Bij het verlaten kwamen we ook Herman Gorter weer tegen, die hier destijds gewoond heeft.


Daarna door de duinen teruggefietst naar Bergen, en daar nog even neergestreken bij Het huis met de pilaren, voor een koele versnapering.

Gorter

Tijdens mijn studie kocht ik eens een bloemlezing van gedichten van Herman Gorter, De dag gaat open als een gouden roos. Mooie gedichten. Dit nu is een heruitgave van Verzen, en wel van de oorspronkelijke editie uit 1890. Gorter heeft deze bundel een paar keer herzien, maar dit is dus het origineel, met alleen een paar duidelijke drukfouten gecorrigeerd. Gorter-kenner Enno Endt heeft hierbij een verhelderende uitleiding geschreven, met per gedicht aantekeningen, drukvariaties en referenties. Hoogst interessant allemaal. Maar het gaat natuurlijk hierom:

Het strand was stil en bleek
ik zat doodstil en keek
naar de blauwe rimpeling -
er was ook windgezing.

Ik wist wie naast me zat
witrokkig en ze had
roosrood het glad gezicht -
er was ook veel zonlicht.

Hier draait het vaak om bij Gorter: de natuur en de ander.

Volgende schrift

Op 22 december 1989 verscheen in NRC Handelsblad een artikel van Felix Eijgenraam, getiteld De plezierfactor, Nut en genot van het boekenschrift. Een artikel over de bij sommige mensen aanwezige drang om de gelezen boeken op een of andere manier te noteren, meestal in een schrift. Ik vond dat zo'n aardig idee, dat ik op 1 januari 1990 ook met zo'n boekenschrift begonnen ben. 

Nu, ruim 19 jaar later, is het schrift vol. Ik heb in die tijd 894 boeken gelezen (inclusief herlezingen). De laatste jaren zijn het er zo'n 50 per jaar, dus wat meer dan in het begin. Ik begin vandaag aan het volgende boekenschrift. In 1990 verscheen het artikel ook in boekvorm, aangevuld met reacties van lezers. Ik zie in het boekje dat ik dit aanschafte op 22 december 1990, en ik lees in mijn boekenschrift dat ik dit op dezelfde dag uitlas. 

Nederlands beste schrijver

Ik meldde het al eerder. Een van de vuistregels die ik in de boekhandel hanteer, luidt: alle boeken van Jeroen Brouwers zijn goed. Ook deze weer. Officieel gebracht als het volgende deel van zijn een-mans tijdschrift Feuilletons (ik heb ze allemaal) is dit Brouwers' uitleg over het hoe en waarom van zijn weigering om de literaire Prijs der Nederlandse Letteren in ontvangst te nemen. De pijlen worden gericht op de Taalunie, op minister Plasterk en vele anderen. Brouwers slaat hard om zich heen, maar heeft een overtuigend verhaal, dat bovendien prachtig is opgeschreven. Wat een taalbeheersing. Brouwers is Nederlands beste schrijver.


Bij wijze van tussendoortje ook nog een literair juweeltje, twee mooie verhalen van Brouwers, een tijdje geleden al voor 1 Euro te koop bij de Bruna. Ik kende ze, want ze waren eerder gepubliceerd in Feuilletons 3, resp. 6.

Hier zitten ze

Hier zitten ze, maar op nog veel meer plaatsen. De ambtenaren. Met hun broodtrommels. Met hun bureaus, hun commissies, hun loketten, hun leges-stempels, hun verordeningen, hun vergaderingen, hun besluiten. Ze kunnen nauwelijks ontslagen worden. Het is ze (eind mei) nog steeds niet gelukt om 50 Euro naar mijn moeder over te maken, als eindejaarstegemoetkoming voor mensen met een gering inkomen. Vanmiddag kreeg ik weer zo'n ambtenaar aan de lijn. Na veel zoeken kon hij bevestigen dat de aanvraag die we in december ingestuurd hadden, op 4 maart inderdaad was goedgekeurd. Daarna was er niets meer mee gebeurd. Ik stel voor: de helft van alle ambtenaren standrechtelijk ontslaan, overal, in het hele land. Niet in de WW, maar in de bijstand. De rest: aan het werk, nu!

Gewoon een lekker dagje

was het vandaag. 's ochtends in de tuin, boekje lezen, koffie drinken. 's middags zijn we de stad in gegaan, rondgeshopt voor informatie over een nieuwe vloer voor in de woonkamer. Aanzienlijk wijzer geworden, dit keer. Ook nog een plaatje gekocht:


Het is een EP'tje met 4 Paul McCartney live opnames (Amoeba's Secret) uit een kleinschalig concert in 2007. De heer Macca maakt tegenwoordig weer wat steviger muziek, een beetje zoals de powerrock van zijn live-shows uit de jaren '70. Niet slecht, maar daar is het dan ook wel ongeveer mee gezegd. In ieder geval met 4 nummers veelsteweinig.
(O ja, het hoesje is gewoon zo, dit is dus geen slechte scan, maar KUNST.)
Thuis aangekomen weer in de tuin neergestreken met een glaasje wijn. Daar kwamen nog wat kennissen bij aangewaaid. Na het avondeten naar De Vest voor een toneelstuk.


Daar heb ik jammer genoeg gemengde gevoelens over. Het verhaal was gekunsteld, een toneelstuk in een toneelstuk, over een acteur die met zijn tweede vrouw speelt in een stuk over zijn relatie met zijn eerste vrouw, die dan ook weer komt opdraven. Derek de Lint en Renée Soutendijk vond ik tamelijk vlak spelen, teksten opzeggen. Kitty Courbois speelde veel beter, maar kon het niet echt redden. Jammer.

4 en 5 mei

Een week of twee verlaat kocht ik een boekje met daarin de 4 mei lezing van Wim de Bie, en de 5 mei lezing van Frans Timmermans. Wim de Bie haalt persoonlijke herinneringen op aan zijn ervaringen en impressies als kleuter in de Tweede Wereldoorlog. Een mooi klein persoonlijk verhaal uit een straat in Den Haag, dat eigenlijk universeel geldig is. Frans Timmermans betoogt dat we onszelf kunnen leren kennen, door naar anderen te luisteren. Inspirerend, vind ik.

Schoolkamp

Jongste dochter was de afgelopen dagen 'op schoolkamp'. Dat klinkt erger dan het was, het was drie dagen met de klas kamperen en verder naar strand, bos, zwembad, bowlingbaan, bonte avond. Het was natuurlijk ook prachtig weer.
Vanmorgen was ik er ook, ik had me aangemeld om te helpen bij het terugvervoeren van de spullen, slaapzakken en tenten. Toch nog even wat meegenoten, heerlijk.
Ik moest onvermijdelijk terugdenken aan mijn eigen 'drie-daagse schoolreis'. Dat was in 1966.


Hierbij een foto'tje, waarop we staan/zitten te wachten bij de slagerij Zandvliet, op de hoek. Op wat of wie we wachtten weet ik niet, de school en ook het vertrek was verderop, aan het eind van de straat. Allemaal zijn we voorzien van een prettig formaat koffer. Uw blogger zit gehurkt aan de rechterkant. Ik weet nog, dat het toen drie dagen geregend heeft.

Nog een oude Tirade

Ik las deze oude Tirade, uit 1998. Daar stond weer van alles in, natuurlijk. Maar ik schafte dit aan vanwege de opgenomen Voskuil-bijdrage. In dit geval was dat het Dankwoord bij de aanvaarding van de Bordewijk-prijs. Een interessant betoog over de rol van vrouwen bij Bordewijk. Maar ook goed toe te passen op Voskuils eigen werk, van het schijnbaar (maar zeker niet: volkomen) seks-loze Bij nader inzien tot en met het onlangs verschenen Binnen de huid.

Dienstmededeling

Die lijst met labels bij deze blog was een lachertje. Veelstelang. Daarom: alle labels zijn verwijderd, er kan immers gezocht worden met de zoekfunctie bovenin.

Spannunt!

Vandaag beginnen de schriftelijke eindexamens. Mijn zoon doet mee, 6VWO. Hij kan bijna niet zakken, maar is wat onrustig omdat hij naar eigen zeggen "wellicht te ontspannen" hiernaartoe heeft "gewerkt". Vandaag Nederlands.

Afgelast!!

Vanmiddag (en vanavond) zouden we naar een voorstelling waarin onze jongste dochter speelde. Bij het gebouw aangekomen, hoorden we dat de voorstellingen waren afgelast, omdat er na de generale repetitie een ongelukje was geweest waarbij een van de spelers vreselijk de teen had bezeerd. Nagel er af, bloeden. Zielig, maar ja. Misschien is er in juni een herkansing.

Blackface

Een liefdesverhaal, over een onmogelijke liefde. Mooi theater, mooie muziek, Porgy Franssen.

Wat doet een ambtenaar bij de gemeente Den Haag

Ik kan er kort en lang over schrijven. Na veel gedoe (ik sla hier heel veel ellende over) lukte het mij eind vorig jaar een eindejaarstoelage van 50 Euro voor mijn moeder aan te vragen bij de gemeente Den Haag. In MAART dit jaar kreeg ze bericht dat de aanvraag was goedgekeurd. Nu, half MEI 2009 is dit geld nog steeds niet bijgeschreven. Voor mijn eigen gemoedsrust laat ik ook hier weer heel veel ellende weg uit het verhaal, anders word ik weer boos. Wat een [...]

Oude Tirade

Ik las deze oude Tirade, uit 1996. Daar stond weer van alles in, natuurlijk. Interessant stuk van Guus Middag over een toen juist verschenen dichtbundel van Leo Vroman. Maar ik schafte dit natuurlijk aan vanwege de ook hierin opgenomen Voskuil-bijdrage. Dit was een voorpublicatie uit Het Bureau dat ook in 1996 zou beginnen te verschijnen, met als titel De moeder van Nicolien. Naar mijn smaak een wat vreemde voorpublicatie, want nu juist bestaand uit fragmenten die niet rechtstreeks met de typische Bureau-situaties te maken hebben. Wel een ontroerend verhaal over het dementeringsproces van de moeder van Nicolien. En weer van die haarscherpe observeringen en typeringen, dat viel me wel weer op. De hier gepubliceerde korte versie werd door Voskuil aanzienlijk uitgebreid met fragmenten die niet in Het Bureau vookomen, en in die meer uitgebreide vorm afzonderlijk gepubliceerd in 1999.

Jambe en trochee

Ik lees momenteel met regelmaat in Verzen van Herman Gorter, en probeer ook nog wat op te steken van de toelichting daarbij van Enno Endt.
Vandaag viel mij daarbij het volgende in:
het woord jambe is een voorbeeld van de trocheïsche versvoet, en het woord trochee is een voorbeeld van de jambische versvoet.
Onhandig misschien, maar wel een ezelsbrug.

Wat nu weer

Na Wuivend graan alweer een toneelstuk van Wim T. Schippers met Kees Hulst en Titus Muizelaar. Een stuk of 10 losse tableaus met twee mannen en een vrouw. Typische Wim T. Schippers dialogen:
"Wie bent u dan wel niet?"
"Ja, wat wilt U nu weten: wie ik wel ben of wie ik niet ben?"
De titel is misschien wel de meest-passende van alle theater die ik tot nu toe zag. Erg gelachen.

Lees dit boek niet!

Een boekje met '27 meest academische reacties op Het Bureau'. Een misleidende ondertitel, het zijn reacties van mensen met een academische graad, maar de reacties zijn daardoor nog niet academisch.
Saai boekje.

Zondagmiddag in Bergen

Het was prachtig weer vanmiddag. Ik fietste door de Bergermeer naar Bergen. Een prachtige polder in bloei. Het gras rook heerlijk en de zon scheen op mijn gezicht. In Bergen was een boekenmarkt, waar ik een uurtje toefde om de stalletjes te monsteren. Door een combinatie van concentratie en uiterste wilskracht lukte het mij zonder boeken aangeschaft te hebben weer verder te gaan. Omdat ik deze morgen de Brieven van Du Perron uitlas, fietste ik even langs de twee woonadressen van EdP in Bergen. Het eerste adres, waar hij twee keer een paar weken woonde, is Nesdijk 19. Ik trof daar onderstaand huis.


Het lijkt mij dat dit niet meer het huis is waar EdP destijds woonde, het oogt te nieuw. Du Perrons huis lag en dit huis ligt nog steeds aan de rand van Bergen, met een schitterend uitzicht over het polderlandschap. Destijds was hier een klein vliegveld gelegen.
Op 1 mei 1940 verhuisde Du Perron naar een daar dichtbij gelegen adres: Doorntjes 32.



Dit huis bestaat nog wel, hoewel verbouwd. Het was gebouwd voor NRC-redacteur David Kouwenaar, die het huis De Kouw doopte. Die naam staat nog steeds op de dakrand. EdP was zeer ingenomen met dit huisje. Op 18 april 1940 schreef hij aan D. de Vries (Brieven VIII, pag. 583): (...) We hebben nu, met 1 Mei, een allergeschiktst huisje hier gevonden, gemeubileerd-en-al voor f 50. (...) Twee groote kamers beneden, waarvan 1 héél groot en, de 2e, veel kleiner, mijn werkkamer; boven: 5 kamers; 1 ruime, 3 gewone, 1 kleintje. (...) Het huis heet 'De Kouw' en is gelegen Doorntjes 32, Bergen (N.H.). Noteer dat dus als 'vast adres', - tot 1 April 1941, dan moeten we eruit. (...)
Zoals bekend brak op 10 mei 1940 (vandaag 69 jaar geleden) de oorlog met Duitsland uit. Vanwege de bombardementen op het nabij gelegen vlegveld moest het gezin Du Perron evacueren, naar het huis van een vriendin van de familie aan de Eeuwige laan in Bergen. Daar stierf E. du Perron op 14 mei, aan angina pectoris.

Uit

Vandaag las ik de laatste twee delen (8 en 9) uit van de brievencollectie van E. du Perron. Twee delen, want de eerste 8 delen bevat de chronologische brievencollectie, en deel 9 de later terug gevonden brieven, ook chronologisch, en andere aanvullingen. Dit las ik parallel met de andere delen, en is nu dus ook uit. Du Perron werkt keihard. Hij schrijft kritieken en stelt boeken samen over Multatuli. Ook werkt hij aan een roman over Dirk van Hogendorp. Hij komt weer terug naar Nederland en strijkt uiteindelijk neer in Bergen, waar hij 14 mei 1940 overlijdt.

Er liggen nog zo'n 10 boeken van Du Perron boven die ik wil lezen, ooit. Ik ben dus nog niet klaar met 'dien Du Perron'.

Hotel Atlantico

Ik zag met mijn oudste dochter deze voorstelling. Een tragikomedie over vriendschap, jalouzie, onvervuld verlangen en de dood. Marc-Marie bleef een beetje in zichzelf hangen, Paul Groot was bepaald inwisselbaar, Hajo Bruins bleek een maniertje, maar Dick van den Toorn, Dick van den Toorn speelde groots. De avond gered.

4 mei

Vandaag is het 4 mei, Dodenherdenking. Ik schreef hierover al eerder, hier en hier.

Het Toneel Speelt

Niet ontmoedigd door de matige recensie in NRC zag ik vanavond Geslacht, door Het Toneel Speelt. Wat mij betreft is die matige recensie grotendeels onterecht. Drie 'archetypen' van de moderne westerse mens, te weten de denker, de idealist en de kapitalist zien, door de confrontatie met een andere levenshouding (i.c. die van een Chileense jongen die als vriendje van de idealist naar Europa is gehaald) dat hun levens om uiteenlopende redenen mislukt zijn. Ze proberen om beurten dit andere leven in het hunne te betrekken, wat mislukt.
Er zit humor en pijn in de dialogen. Een schitterende rol voor Mark Rietman, met mooie zinnetjes en kleine gebaartjes. Daartegenover Carine Crutzen die haar wanhoop uitschreeuwt. Minpunt: een lange Spaanstalige monoloog, die qua inhoud volledig aan mij voorbijging.

Henriette slaat (fijntjes) terug

Binnen de huid van J.J. Voskuil werd (zoals alle boeken van deze schrijver) gemengd besproken. Arjan Peters in de Volkskrant (Voskuil-fan) was positief, Elsbeth Etty in NRC was bepaald minder enthousiast. Opmerkelijk, want het is een echt Voskuil-boek en destijds was ze wel bijzonder positief over Het Bureau. Haar recensie heb ik met stijgende verbazing gelezen. Ze gebruikte een paar buiten-literaire argumenten (wat mij ergerde, en die mij naar de inhoud verbaasden) om het boek af te branden. Ik kon mij niet aan de indruk onttrekken dat een en ander vooral te maken had met Etty's huidige situatie, te weten een professoraat aan de Amsterdamse universiteit. Twee weken geleden was er al een begrijpelijke reactie van de weduwe van Voskuil. Vandaag staat in NRC een uiterst zorgvuldig geformuleerd weerwoord van Frida Vogels. In 3/4 kolom wordt Elsbeth Etty fijntjes de les gelezen. Uiterst bevredigend.