John Lennon/Plastic Ono Band

Yoko Ono en Sean Lennon, de erven van John Lennon, zijn bezig met een mooi project. Het zit er naar uit dat de hele catalogus wordt heruitgegeven, in een nieuwe, schone, 'ultimate' mix, aangevuld met bonus-materiaal, te beluisteren via streamingdiensten, te downloaden, en fysiek te koop in verschillende formats: een of meer lp's of cd's. In 2018 verscheen Imagine, in 2020 een verzamelaar van de bekende nummers, Gimme Some Truth, en nu John Lennon/Plastic Ono Band. Ik kocht de limited super deluxe editie, een doos met 6 cd's, 2 blu-ray discs, een mooi boek, een poster en twee postkaarten. Of dat nog niet genoeg was kocht ik ook nog eens los het John & Yoko/Plastic Ono Band koffietafelboek.

Dit is volgens velen de beste John Lennon solo-lp, er zijn er ook die zelfs zeggen dat het de beste Beatles solo-lp is. Hij is in ieder geval erg goed. Gek genoeg kocht ik hem pas een paar jaar na verschijnen, ik denk in 1974, 75. Toen de plaat uitkwam (1970) had ik nog geen platenspeler, en toen ik die wel had, kocht ik Imagine, dat net was verschenen.

John Lennon/Plastic Ono Band – The Ultimate Collection (Limited Super Deluxe Edition) – Box Set

6 cd's, 2 blu-ray discs, een boek. Verder nog een War Is Over! poster en 2 postkaarten met de oorspronkelijke Plastic Ono Band advertenties. De management-summary luidt: schitterend. 

Het is een mooie doos, waarin het geheel verpakt is. 

Eerst de buitenkant: op de voorzijde de foto van de lp-hoes, John en Yoko liggend tegen een boom op hun landgoed Tittenhurst. De foto is wel helderder, sprankelender afgedrukt dan bij de oorspronkelijke  lp en bij eerdere cd-uitgaven. De fotograaf, assistent Dan Richter, wilde juist een gefilterd, pointillistisch, Seurat-achtig beeld, waarin de kleuren bijna uit elkaar zouden vallen. Wellicht is voor het helderder, sprankelender beeld gekozen om meer recht te doen aan de nieuwe mix? Ik vind het wel mooi, op deze manier.

De muziek. Ik heb geluisterd, en gelezen, en vergeleken. Met de oorspronkelijke plaat, maar voor de out-takes ook met andere releases, zoals John Lennon Anthology en Acoustic, Dit keer was er geen gelijktijdige release van een dvd, zoals in 2018 bij Imagine, Maar ik heb de Classic Albums dvd uit 2008 er bij gekeken. Boeiend verhaal, vooral door engineers Richard Lush en John Leckie, over de totstandkoming van de opnames. Voor de toegewijde Lennon-student verplichte lesstof.

cd1 ultimate mixes, album & singles
Ik herhaal maar wat ik ook bij de Imagine-box opmerkte. Ik ben geen voorstander van bonustracks op dezelfde cd als de oorspronkelijke lp. Dat geldt misschien nog meer voor POB, dat 'hoort gewoon' te beginnen met het vertraagde klokgelui bij Mother, en te eindigen met het huiveringwekkende lo-fi My Mummie's Dead. Die singles (Give Peace A Chance, Cold Turkey en Instant Karma! (We All Shine On)) plus bijbehorende mixen en out-takes hadden beter op een ander cd'tje geperst kunnen worden. Ze zijn bovendien niet afkomstig van dezelfde sessies als de lp, en passen er qua inhoud ook minder goed bij. Ironisch genoeg ontbreken juist wel de twee uitgebrachte singles die wél uit de sessie komen, namelijk Mother (single edit, behalve op de single nog te beluisteren op de compilatie-cd Lennon Legend) en Love (promo mix, volgens mij alleen gebruikt op een promo-single uit 1982 voor radiostations). Dit gemopperd hebbend ben ik uiteindelijk wel blij dat die 3 singles in de doos zitten, ze zijn prachtig opnieuw gemixt.

Net als bij Imagine is de hele lp opnieuw gemixt, uitgaand van de oorspronkelijke opnametapes. Het geluid is flink opgeknapt, het geluid is schoner, John klinkt meer op de voorgrond, de instrumenten klinken voller. Luister eens naar de gitaar en bas in I found out: fantastisch!

cd2 ultimate mixes/out-takes, album & singles

Dit zijn alternatieve takes van de lp-nummers en singles. Een beperkt aantal was al beschikbaar op eerdere releases: John Lennon Anthology en Acoustic. Hier beter. Het beste vond ik take 1 van Working Class Hero. Steengoed.

cd3 elements mixes, album & singles
Gelukkig is er dit keer voor gekozen om alle elements mixes op een cd te zetten, en niet, zoals bij Imagine, maar van 4 nummers, en de rest op blu-ray.

Deze elements mixes laten een of meer aspecten uit de opnames prominent horen: zang, een gitaarpartij, een niet gebruikte pianopartij, zoiets. Ze zijn interessant om te horen. Wat mij betreft zijn de hoogtepunten Mother, met de geïsoleerde zang van John, Remember met een piano-outro in plaats van het geluidseffect van een ontploffing, en Love, master take 37, maar zonder piano-intro, gevolgd door juist alleen de piano van take 38. Het ontroerende hoogtepunt van deze uitgave, naar mijn smaak.

cd4 raw studio mixes, album & singles en outtakes
Per nummer de mastertake, maar zonder editing, zonder toegevoegde effecten, zonder overdubs. In feite dus wat je gehoord zou hebben als je bij de opnames aanwezig was geweest. Ook van drie extra out-takes. Love take 37 wordt hier gegeven zonder Phil Spectors fade-in en fade-out. Dit komt in de buurt van de eerder genoemde promo-mix, die verder niet in deze doos zit.

Instant Karma is hier met overdubs, maar zonder echo, zonder Wall of Sound. Aan het eind is hoorbaar waarom hier toch voor een overdub van de zang is gekozen. Daar staat nog een klein stukje van John's oorspronkelijke vocal track: “just check and see if we got it”. Totaal kapot, die stem.

cd5 evolution mixes, album only
Hier is te horen is hoe elk nummer evolueerde, van een ruwe demo, via oefensessies, tussenopnamen en toevoegen van extra instrumenten of zanglagen, naar het eindproduct.

Interessant om te horen hoe nummers geprobeerd werden met verschillende gitaartechniek, andere instrumenten, hoe er gediscussieerd werd. Op 9 oktober, tijdens de sessies voor Remember, bezoekt George Harrison de studio om John te feliciteren met zijn 30e verjaardag. 'George!' verwelkomt John hem. Dan wordt de opname stilgelegd. Aaargh! Ik had graag gehoord hoe George, wellicht bij die gelegenheid, John zijn verjaardagscadeau overhandigde, het nummer It's Johnny's Birthday, op de melodie van Cliff Richards hit Congratulations. Later  op de 3lp All Things Must Pass.

cd6 jams live & improvised, the demos
Voorafgaande aan de eigenlijke opnames en tussendoor werd door de band vaak gejamd, om zich los te spelen. Op deze cd een hele rits van dit soort nummers. Rock 'n' roll standards (Johnny B Goode, parodieën, flarden van oude (Get Back) en nieuwe (I Don't Want To Be A Soldier Mama, I Don't Wanna Die)) nummers, en een volgens mij nooit uitgebrachte Lennon-compositie (Be Faithful To Me). Ook is er nog een opname van Don't Worry Kyoko, met zang van John. 

Opmerking: er moet nog veel bestudeerd worden aan deze box, wel viel mij al op (afbeelding blz. 67 van het boek) dat op 9 oktober ook een take werd opgenomen van Oh Yoko!, dat in 1971 op Imagine zou verschijnen. Deze take wordt verder nergens besproken en zit ook niet in de Imagine box, maar had ook wel op dit cd'tje gemogen. Vind ik.

Ten slotte staat op deze laatste cd ook een verzameling demo's van de lp-nummers. Soms thuis opgenomen, soms in de studio. In twee gevallen zijn het geen echte demo's, maar reguliere takes, wellicht omdat er geen demo aanwezig was.

Naast de cd's zijn er ook nog twee blu-ray discs. Inmiddels heb ik een blu-ray speler, maar geen 5.1 installatie, dus ik heb good old stereo geluisterd. Wat staat er op?

Blu-ray1 bevat een 5.1 mix van cd1, high-res stereo mixen van cd1, cd2, cd3, en van de demo's van cd6, met extra demo's van de drie singles. 

Blu-ray2 High-res mixen van cd4, cd5, met extra out-takes, evolution mixen van de singles, en van The Jams Live & Improvised tracks van cd6, plus Yoko Ono/Plastic Ono Band The Live Sessions.

Dat laatste vind ik bijzonder, en is wat mij betreft een hoogtepunt uit de box. 

In 1970 kwam, gelijk met John Lennon/Plastic Ono Band, ook een lp van Yoko uit: Yoko Ono/Plastic Ono Band, met vrijwel dezelfde hoesfoto, maar met heel andere nummers. De lp is (op een (1) nummer na) opgenomen tijdens de sessies voor Johns lp, met dezelfde musici, plus Yoko natuurlijk. Het is grotendeels vrij abstracte muziek, door John (gitaar), Klaus Voormann (bas) en Ringo (drums) waar Yoko haar vocale bijdrage aan toevoegt. 

De Yoko Ono live sessies zijn de complete, veel langere opnamen waar de lp is uit voortgekomen. Ze laten zich, naar mijn smaak, beter beluisteren dan de lp. Mij viel op hoe vooral Ringo de drijvende kracht is achter de nummers, en de wisselende tempo's aangeeft, eigenlijk in alle nummers, maar vooral in Touch Me. Veel abstracte gitaar door John. Top! Verder nog sessies van 3 niet eerder uitgebrachte nummers, en van de drie b-kantjes, die bij John's singles hoorden. 

(Yoko Ono/Plastic Ono Band, niet in box)

Terzijde: Spotify presenteert alle hierboven genoemde muziek (dus ook de Blu-ray tracks, behalve de Yoko Ono nummers) ook, in de vorm van 8 "cd's". 

Het boek uit de box. Ongeveer net als bij de Imagine box: hardcover, full colour, 132 bladzijden. Foto's, interviews, songteksten, herinneringen van betrokkenen, details over de bronnen en opnamen, wie speelt wat, op welke van de 8 opnametracks, surround sound maps, voor elk nummer, enzovoorts en enzoverder.

John & Yoko/Plastic Ono Band, het koffietafelboek, full colour, 288 bladzijden.

Een schitterend boek, al in 2020 verschenen. Nog meer foto's, songteksten, nog meer interviews, nog meer herinneringen, de aanloop naar de POB, de opnames van John's en van Yoko's lp, enzovoort en enzoverder. 

Het is veel, heel veel. Ik ben er blij mee, er is veel te genieten, ik zal er nog lang mee bezig blijven. Het zou mooi zijn als de serie inderdaad vervolgd wordt. Volgend jaar Some Time In New York City?

1500

Op 22 december 1989 verscheen in NRC Handelsblad een artikel van Felix Eijgenraam, getiteld De plezierfactor, Nut en genot van het boekenschrift. Een artikel over de bij sommige mensen aanwezige drang om de gelezen boeken op een of andere manier te noteren, meestal in een schrift. Ik vond dat zo'n aardig idee, dat ik op 1 januari 1990 ook met zo'n boekenschrift begonnen ben. Inmiddels heb ik naast het boekenschrift nog andere (digitale)  plekken waar ik gelezen boeken noteer, maar toch is er altijd nog het boekenschriftje. 

In 1990 verscheen het artikel ook in boekvorm, aangevuld met reacties van lezers. Ik zie in het boekje dat ik dit aanschafte op 22 december 1990, en ik lees in mijn boekenschrift dat ik dit op dezelfde dag uitlas.

Vandaag noteerde ik de 1500e titel in het (vervolg)schriftje, In weerwil van de woorden, van Dimitri Verhulst.

Dingen gaan kapot

Vanmorgen, onder de douche, begaf mijn scheerapparaatje het. Ik heb even gekeken, repareren gaat niet meer.

U ziet, het is gewoon een ouderwets houdertje, voor de klassieke 'double edge' scheermesjes. Krabbertjes werden ze ook genoemd. Moderniteiten als dubbele of driedubbele scheermesjes, of elektrisch scheren, heb ik nooit overwogen. Ik had het al sinds, uh, sinds ik baardgroei heb. Ik zal 16 geweest zijn. Nu is dat dus 50 jaar geleden. Ik denk dat er geen garantie meer zit op het houdertje. Dingen gaan kapot.

Update 18 mei.
Een nieuwe. Als deze het ook 50 jaar volhoudt ga ik het ermee redden.

Drie boeken

Het is 4 mei. Ik herlas vandaag twee boekjes. Menno ter Braaks Het nationaalsocialisme als rancuneleer en Rob Riemens De eeuwige terugkeer van het fascisme.

Beide schrijvers argumenteren ongeveer in dezelfde richting, het fascisme is geworteld in (Ter Braak) 'het ressentiment van allen tegen allen'. De moderne 'massamens' (Riemen) wil niet meer geconfronteerd worden, laat staan belast, met geestelijke waarden. 'Alles is mogelijk, voor iedereen.' De voeding voor fascisme is gelegen in rancune door de valse belofte van gelijkheid, en is dus de schuld van de elite, die vreemdelingen (joden, moslims) binnenhalen en bevoorrechten. Fascisme is niet altijd antisemitisch, maar kan nooit zonder het waanbeeld van 'de vijand'. 

Vorig jaar las ik De pest, van Albert Camus, ook over het fascisme. Aan het eind van het boek lijkt de pest overwonnen. De hoofdpersoon, dokter Rieux, kan niet echt blij zijn. 

Want hij wist wat die blije menigte niet wist en wat in de boeken te lezen staat: de pestbacil sterft nooit uit en verdwijnt nooit definitief; hij kan tientallen jaren achtereen blijven sluimeren in de meubels en het linnengoed, hij wacht geduldig, in kamers, kelders, koffers, zakdoeken en paperassen, en misschien komt er een dag waarop, tot schade en lering van de mensheid, de pest zijn ratten wekt om ze te laten sterven in de gelukkige stad.

(Albert Camus, De pest, blz. 350, 51) 

En zo is het, we zijn gewaarschuwd. Blijven opletten.

Had je nog willen wandelen?

Een nieuw boek van Voskuil, voor mij is dat natuurlijk verplichte kost. Toepasselijk genoeg in deze tijd van lockdown is het een wandelboek. Voskuil was een wandelaar. Om te beginnen wandelde hij dagelijks van huis naar werk, zo'n 30 jaar. Maar ook in de weekeindes en in de vakanties werd er gewandeld, en de belevenissen genoteerd. Ik was benieuwd.

Om te beginnen: dit boek bevat (behalve de Inleiding door Wim Huijser), niets dat niet al eerder gepubliceerd is. Alle fragmenten in dit boek komen uit Bij nader inzien, of uit een van de zeven delen van Het Bureau. Maarten (en Nicolien) Koning dus. Opmerkelijk genoeg is er niets opgenomen uit de drie verschenen wandeldagboeken Terloops, Buiten schot en Gaandeweg.

Ik heb het boek gelezen. Niet in een paar slagen van begin tot eind, zoals gewoonlijk, maar rustigjes, elke avond een aantal bladzijden, een aantal wandelingen dus. Ik vind het mooi, de wandelingen laten Voskuil  zien, vaak als hij het aandachtigst is, met een scherp oog voor situaties, personen, omgeving, de natuur, het weer. 

Ik heb Bij nader inzien en Het Bureau beide meerdere keren gelezen, laatst nog afgelopen jaar. Het was daardoor (weer) een feest der herkenning. Maar eerlijk gezegd vraag ik mij af of dit boek, zoals de tekst op de achterkant zegt, voor nieuwe lezers 'een ideale kennismaking met zijn werk' is. Daarvoor is het naar mijn smaak toch te fragmentarisch. En wie zijn die personen die af en toe opduiken: Ad, Flap, 't Mannetje? Tegen mogelijk nieuwe lezers zou ik toch zeggen: lees gewoon Bij nader inzien, een geweldig boek over (de onmogelijkheid van) vriendschap.

Overigens viel mijn oog wel op een zinnetje dat ik uiteraard al meerdere keren had gelezen, maar dat pas deze keer tot mij doordrong. In dit boek op bladzijde 323, in Het Bureau in deel 7 op bladzijde 172.

Maarten en Nicolien wandelen in Den Haag van de begraafplaats Oud Eik en Duinen richting Perenstraat.

Maarten loopt hier langs een voormalige school, later een bibliotheek. Die had ik eerder gemist in een blog over Voskuils scholen. Google leert mij dat dit het gebouw Mient 277 moet zijn, waar jaren een bibliotheek in zat. Voskuil ging hier kennelijk een jaar naar de lagere school. Ik heb de tekst in mijn blog hierover voorlopig aangepast, maar ik moet nog een keer naar de Mient om een eigen foto te maken. Toch ook weer wat te weten gekomen.