1968: de schoolverhuizing

Ik las dit boekje van Wim Daniëls, over de Mulo. Leuk jeugdsentiment, lang geleden was ik ook Mulo-leerling. Daniëls schrijft van alles over de Mulo: de geschiedenis van het schooltype, de verschillende soorten Mulo (Ulo, Mulo, Hulo, de bedrijfsmulo, en nog zo wat), de vakken, de examens, het belang voor de emancipatie van meisjes, de Mulo in Nederlands-Indië, en in Suriname (daar bestaat de Mulo nog steeds), het einde van de Mulo. Leuk om te lezen. Het bracht bij mij ook weer allerlei herinneringen naar boven.

Eerder schreef ik al eens over de eerste dag op de Mulo, en over het eindexamen. Nu dan maar een herinnering uit het midden van de Mulo-tijd: de verhuizing. Hoe zat dat? Met ingang van het schooljaar 1968-69 trad de Wet op het voortgezet onderwijs, beter bekend als de Mammoetwet, in werking. Het hele voortgezet onderwijs ging op de schop, de Mulo werd opgeheven, en vervangen door de Mavo. Leerlingen die al begonnen waren op een op te heffen schooltype konden dit afmaken tot en met het eindexamen, tenzij ze bleven zitten. In Den Haag Laakkwartier werden de Willem Ruys Mulo in de Bresterstraat (waar ik zat, zie eerste foto) en de Kamerlingh Onnes Mulo in de Elboogstraat samengevoegd als Kamerlingh Onnes Mavo in de Linnaeusstraat (zie tweede foto). We mochten weliswaar de Mulo afmaken (de Hulo-leerlingen (jawel, Hulo, lees dat boekje van Wim Daniëls nou maar) werden ergens anders ondergebracht) maar we moesten wel verhuizen.


(Fotograaf P.G. Kempf, collectie Haags Gemeentearchief)


(Fotograaf P.G. Kempf, collectie Haags Gemeentearchief)

(Beide foto's zijn gemaakt in 1981, ruim na de opheffing van de Mulo, veel later dan de verhuizing in 1968 dus.)

De verhuizing was aan het eind van het schooljaar, zomer 1968. Van leren kwam niet veel meer, van alles van de schoolinventaris werd opgeruimd en weggegooid. De laatste dagen van het schooljaar was de verhuizing. En dat deden de leerlingen. Volgens de route Bresterstraat - Capadosestraat - De Genestetlaan - Linnaeusstraat (zie kaartje) werd de hele te verhuizen inventaris door de leerlingen overgebracht.



Daar liepen we, meerdere keren, in een lange stoet, met tafels, stoelen, dozen met schrijfgerei, voetballen en honkbalknuppels, maar ook onderwijshulpmiddelen zoals een elektriseermachine, het emmertje en cilindertje van 's Gravesande, een biologiepop met uitneembare organen en weet ik wat nog meer door de wijk. Ik herinner me niet dat het vreemd gevonden werd. Maar dat was het natuurlijk wel.

In de hof van Van Eeden

24 bladzijden met dagboekaantekeningen van Detlev van Heest en zeven lino's van Pita Snoeck bij het overlijden van hun hond Vlam. Een mooi en dierbaar monument, fijn om te lezen en te bekijken.



Van Heests laatstverschenen eigen boek, Het verdronken land, dateert alweer van 2012. Ik noteerde toen nog optimistisch 'nu alweer het derde boek'. Ook was er nog een bijdrage in Ik ben ik niet, een bundeling kritieken van J.J. Voskuil. Tussendoor verschijnen er kleine boekjes bij De Hof van Jan. Van Heest is een fijne schrijver, ik hoop op een nieuwe roman, ooit. Die komt wel, zo verzekerde Van Heest mij in 2014: 'er komt ook weer een dik boek aan'.

Horror (2)

Ik zag gisteren Jakop Ahlboms Horror weer, na ruim 2 jaar. Wat ik toen schreef, geldt nu weer. Er was nu meer publiek dan toen, het was nu in de Grote Zaal. Nog niet uitverkocht, maar toch. Zeer verdiend. Ik ging met een goede vriend. Die is nu ook 'fan'. Nog tot ongeveer half januari her en der in de theaters. 
Was het maar alvast 20 april, dan komt Ahlbom weer, dan met een nieuw stuk, Le Bal, naar een film van Ettore Scola. Lang geleden dat ik die zag, lang geleden. In Delft, met diezelfde vriend.

Imagine

Ineens ligt er van alles van Imagine in de winkels. Waarom is eigenlijk niet duidelijk, het is geen 'kroonjaar', noch voor de plaat, noch voor John. Vraag niet hoe het kan, maar geniet er van, zeg ik maar. Een dvd of een blu-ray disk met twee films, een koffietafelboek, een nog dikker luxe gesigneerde collector's edition van het koffietafelboek. Die was mij wat te begrotelijk, ik ben gegaan voor de reguliere handelseditie. De muziek is er in in allerlei formaten en constellaties. Ik kocht de dvd met de films Imagine en Gimme Some Truth, en de Imagine – The Ultimate Collection (Limited Super Deluxe Edition) – Box Set, 6 muziekschijfjes (4 cd's, 2 blu-ray discs) en een hardcover boek van 120 bladzijden, en het genoemde koffietafelboek, groot formaat, 320 bladzijden.

Imagine & Gimme Some Truth



Op de dvd staan twee films. Imagine, oorspronkelijk een tv-film uit 1972 met alle tracks van het album aangevuld met 2 Yoko Ono nummers. Deze versie is schoongemaakt en gerestaureerd, met de nieuwe mix van de lp, en extra Yoko. Ik zag de film vorige maand ook in de bioscoop, schitterend. Nog fijner is de tweede film, Gimme Some Truth, in wezen een making of van de lp documentaire. Unieke beelden van de opnamen, met George Harrison, Klaus Voormann, Nicky Hopkins, en Alan White. Met Phil Spector aan de knoppen. En met Yoko. Naast deze twee films een aantal extra's, raw out-takes en een film van een photoshoot. Genieten, voor uw blogger. Maar ook weemoedig stemmend, John is in de film 30 jaar, misschien wel op de toppen van zijn kunnen, los van The Beatles, vol optimisme en vertrouwen op zijn eigen weg. Maar ik weet hoe het verder ging.

Imagine – The Ultimate Collection (Limited Super Deluxe Edition) – Box Set



4 cd's, 2 blu-ray discs en een boek. De management-summary luidt: het is een schitterende doos.

cd1 bevat de oorspronkelijke lp, aangevuld met wat single-tracks uit die periode en twee out-takes. Ik ben daar niet zo voor, die extra tracks. Althans niet op de cd waarop de oorspronkelijke lp staat. Die moet eigenlijk zijn zoals hij was. Beginnen met Imagine en eindigen met Oh Yoko! Aan de andere kant zou ik ze ook niet willen missen. Liever op een andere plek in de box. Maar goed. 

De lp is opnieuw gemixt vanaf de eerste generatie opnametapes, en dat is een echt hoorbare verbetering. Johns zang is wat naar voren gehaald, hier en daar is en klein beetje nagalm van de stem gehaald, Phil Spectors violen zijn nu in stereo gemixt. Er is daardoor veel meer detail hoorbaar, ook in de overige instrumenten. Ik hoop dat dit de nieuwe standaard-mix voor komende releases wordt, zoveel beter.

cd2 geeft van 4 nummers zogenaamde elements mixes, waarin 1 element van de opnames wordt weergegeven, bijvoorbeeld de strijkers van Imagine, of de piano van Jealous Guy, bijzonder om zo geïsoleerd te horen. Verder een hele serie album- en single-outtakes, alternatieve versies en demo's. Er zitten juweeltjes tussen.

cd3 geeft de raw studio mixes van de albumtracks, d.w.z. alle definitieve muziek, voordat er strijkers aan toegevoegd werden, of effecten als echo en nagalm, en voordat de nummers ge-edit werden, dus in veel gevallen langer doorlopend. Deze klinken daardoor directer dan de eindversies en doen een beetje denken aan het drogere geluid van Johns eerste lp, Plastic Ono Band. Alsof dat nog niet genoeg is, op deze cd daarnaast meer raw outtakes. IJzersterk, misschien wel het beste uit deze doos. Het beste vind ik Oh Yoko! Zoals vaker in deze doos: geweldige performance van Alan White en Nicky Hopkins. Het gaat maar door en je wilt niet dat het stopt. Wie gelooft na het horen van dit nummer nog dat John niet van Yoko hield?

cd4 bevat van alle nummers evolution mixes, waarin te horen is hoe elk nummer evolueerde, van een idee, een ruwe demo, via oefensessies, tussenopnamen en toevoegen van extra instrumenten of zanglagen naar het eindproduct. Omdat sommige van die stappen alleen in mono voorhanden zijn (bijvoorbeeld een demo op cassette) is deze cd mono.

Dan zitten er nog 2 blu-ray plaatjes in de doos. Ik kan ze niet spelen, want ik heb geen blu-rayspeler. Wat staat daar dan op? Nog veel, veel meer. All of the above, maar dan in een betere kwaliteit, 24 bits 96 kHz stereo (cd's zijn 16 bits, 44,1 kHz stereo), verder alles nog een keer, maar dan 5.1 surround gemixt, verder de 1971 quadrofonie-mix (weet u nog?) en nog meer outtakes, en nog veel meer. Waaronder twee easter eggs. Ik moet een blu-ray speler kopen.

Het boek uit de box. Hardcover, full colour, 120 bladzijden. Foto's, interviews, songteksten, herinneringen van betrokkenen, details over de bronnen en opnamen, wie speelt wat, op welke van de 8 opnametracks, voor elk nummer, enzovoorts en enzoverder.

Imagine, het koffietafelboek, full colour, 320 bladzijden.

Schitterend boek. Nog meer foto's, nog meer interviews, nog meer herinneringen, uitleg over apparatuur, plattegronden van Tittenhurst, ... heerlijk! U begrijpt, het is mij niet snel: te veel.

Dit alles heb ik (voor zover mogelijk) beluisterd en gezien. Ik ben zeer onder de indruk van de kwaliteit, de hoeveelheid en de variëteit van deze uitgaven. Imagine is nog steeds de geweldige plaat die ik in 1971 kocht en op mijn kamertje in Den Haag op mijn pick-upje afspeelde, 'maar niet te hard hoor!' Ik wil weer luchtgitaar spelen, of piano. Ik ben weer enthousiast, overdonderd en, jawel, geraakt.

In het voorwoord bij het boek schrijft Yoko: "Imagine was made with immense love and concern for the children of the world. I hope you enjoy it."

Ja Yoko, dankjewel.

Mooie tekening gekregen

Ik zat op de bank een kop koffie te drinken, toen ik twee kleuterdametjes naar de voordeur zag lopen. Er werd iets in de brievenbus gegooid. Een mooie tekening. Ik weet niet wie de kleuterdametjes zijn, ze wonen in ieder geval niet in de straat. Misschien hebben ze zich vergist en is de tekening voor iemand anders bedoeld. Ik heb 'm voorlopig maar in het raam gezet, voor als ze zich bedenken. Maar ik hoop van niet. Dank je wel, kleuterdametjes.

Ik las: Amstelglorie, de volkstuin van Jan Wolkers

En dat beviel me niet helemaal, helaas. Ik lees Wolkers graag en heb vorig jaar ook de biografie door Onno Blom en een daarbij horend satellietboekje met plezier gelezen. Na de publicatie tussen 2005 en 2014 van een wat onregelmatige reeks dagboekdelen (1974, 1969, 1972, 1976, 1967, 1975, 1970, 1970, 1971, zet de deeltjes zelf in de juiste volgorde) viel het in 2014 stil. In ieder geval ontbraken uit de tot dan bestreken periode de jaren 1968 en 1973, en uit de Wolkers-biografie blijkt dat ook na 1976 nog dagboek gehouden werd. Ik vroeg Onno Blom na afloop van een lezing bij het verschijnen van de biografie of er plannen waren om de ontbrekende dagboekdelen van Jan Wolkers nog eens te publiceren. 'De uitgeverij heeft daar wel belangstelling voor, misschien volgend jaar' luidde ongeveer het antwoord.
En nu is er dus Amstelglorie. Geen jaar-deeltje, maar de bijeengebrachte dagboekaantekeningen van Wolkers betreffende zijn volkstuin, van 1971 tot 1981. Ik heb een steekproefje met de eerder verschenen dagboeken gedaan, inderdaad heeft samensteller Onno Blom precies de alinea's met betrekking tot de volkstuin verzameld. Verder is er het volkstuinverhaal Dag moeder natuur, eerder gepubliceerd in 1973 in de Haagse Post (maar nooit gebundeld) opgenomen en zijn er drie fotokaternen.
Het boek is best interessant om te lezen. De volkstuin was voor Wolkers bepaald geen gebbetje, hij kwam er heel vaak en was volop bezig met zijn 300 vierkante meter. Tuinieren, maar ook het onderhoud in en rond het huisje, het gemeenschappelijke werk met de andere tuinders en incidenteel hulp aan de buren. Jaar in, jaar uit werden onthutsende hoeveelheden planten, struiken en bomen met de Jaguar (dat wel) of per (bak)fiets aangevoerd. Het aanzicht moet, ten opzichte van de aangrenzende, meer traditionele tuinen, bijzonder geweest zijn. Driehonderd vierkante meter groen, meters hoog.
In 1981 verhuisde Wolkers naar Texel, bij die gelegenheid werd de complete tuin weer leeg gegraven en naar Texel vervoerd, zodat er (tot ongenoegen van het bestuur) een 'Verdun-achtig landschap' overbleef.
Het boek is met ruim 400 pagina's aan de kloeke kant. Uiteindelijk vind ik het wat eenzijdig. Het gaat over de tuin, het kopen, het planten, het onderhoud, het bloeien, het snoeien. Dat vermoeide mij op den duur. Ik had de voorkeur gegeven aan de traditionele dagboeken per jaar, met afwisselender inhoud.
Ik vrees dat de kans op publicatie van de ontbrekende jaren, nu er zo'n ruime greep in dit boek is gepubliceerd, er niet groter op is geworden. Dat zou jammer zijn, ik hoop dat ik mij vergis.

Liever Christus dan Christo

Zoals eerder geblogd, was ik onder de indruk van de zijpanelen van het Laurentius-altaarstuk van Maarten van Heemskerck, die ik zag in de Grote kerk in Alkmaar.
Vorige week bezochten we zoon H. die in Gotenburg woont. Het leek ons een aardig idee om ook een dagje naar Linköping te rijden, waar in de kathedraal het achtergebleven middenpaneel (dit was te kwetsbaar om naar Alkmaar te vervoeren) hangt. Omdat dit nog steeds een behoorlijke autorit is (275 km vanaf Gotenburg, maar dat zou ik er voor overhebben), mailde ik een week voor vertrek de kathedraal met een vraag over de openingstijden, om zeker te zijn dat we niet voor een gesloten deur zouden staan.

We waren al een paar dagen in Gotenburg, toen ik een aardige mail ontving van het kerkbestuur van de kathedraal. We waren meer dan welkom, maar het centrale paneel was momenteel in plastic verpakt, vanwege stof bij een renovatie. Maar als ik kon aangeven op welke dag ik zou komen zou men het plastic speciaal voor ons even weghalen. Ik vind dat een geweldig gebaar.

Jammer dat dit bericht voor ons zo laat kwam, helaas dicteerde de agenda inmiddels dat we alleen de volgende dag (de zondag) nog naar Linköping zouden kunnen reizen, te ongelukkig, wellicht onmogelijk om zo snel het plastic voor ons te verwijderen. En 275 km heen en terug vonden we te ver voor een in plastic verpakt paneel. In dit geval liever Christus dan Christo, zeg ik maar. Met spijt hebben we ons verontschuldigd.

Hier een foto van Margareta Svensson van het complete altaarstuk, in de kathedaal. De middenpanelen verbeelden de Kruisdraging en de Kruisiging. Margareta heeft een internetpagina gewijd aan het fotograferen van het altaarstuk.

Inmiddels zijn de zijpanelen in de Grote Kerk neergehaald en gaan ze op transport naar Zweden. De 15e worden ze daar verwacht, en vanaf de 19e oktober is het altaarstuk weer in volle glorie te zien, in Linköping.

Begin volgend jaar gaan we weer naar Zweden, en dan gaan we alsnog kijken.

Melancholia

Gotenburg. De schemer daalt over de stad. We staan op het bovenste dek van de Stena Line veerboot Scandinavica. We praten niet, maar denken hetzelfde. H. is waarschijnlijk thuis, vandaag was voor hem weer een gewone werkdag. Gisteren de voorlopig laatste maaltijd samen. Een omhelzing, een kus. Tot Kerst, en ondertussen Skype. Waar staat zijn huis nou precies? Daar, achter die heuvel met de kerk met de dikke toren, waar we zijn wezen kijken. Het reuzenrad is net zichtbaar. Daar is het vlakbij. Het is bijna donker nu. De trossen zijn los, en langzaam, langzaam beweegt de boot van de kade. Midden op het water wendt de boot de steven naar het westen. Langzaam, heel langzaam, maar onafwendbaar. Dan varen we weg, sneller nu. Het is bepaald niet warm, er staat een stevige bries. We gaan naar binnen.