50books - vraag 20

Vraag 20:
Welke boeken lees je stiekem omdat je je er eigenlijk voor schaamt?

Het zal lezers van dit blog niet zijn ontgaan: ik lees wel eens een boek. En daar blog en twitter (@fzwaan) ik dan wel over. A.F.Th. van de Heijden, Grunberg, J.J. Voskuil, de Russische Bibliotheek van Van Oorschot, het komt allemaal voorbij. Goed he! Op dit moment lees ik De stille kracht, van Louis Couperus, en Verzameld proza van Jan Hanlo. Dat u het maar weet!

Maar nu komt ineens de gewetensvraag op mij af:

Welke boeken lees jij wel eens waarvoor je je eigenlijk schaamt. Die je pas leest wanneer het huis leeg is en niemand je kan zien. Boeken waarmee je niet gezien wil worden. Boeken waarvan je nooit zal toegeven dat je ze leest. Maar je leest ze wel. Stiekem. Jouw ‘guilty pleasure’.

Het antwoord is, strikt genomen: geen! Ik heb boeken gelezen die ik nu niet meer zou lezen, mijn smaak is in de loop der jaren wel wat veranderd. Maar ik zou geen door mij gelezen boek kennen waarvoor ik niet durf uit te komen.
Als ik dan toch iets moet opnoemen dat ongeveer beantwoordt aan de bedoeling van de vraag dan is het dit:

De boeken van Theo Kars.



Theo Kars is een buitenbeentje in de literatuur, een kwalificatie waartegen hij geen bezwaar zal maken. Waarom lees ik boeken van Theo Kars? Een studiegenoot attendeerde mij jaren geleden eens op Onze hoogmoed, van Boudewijn van Houten. Dat is een zeer lezenswaardig boek over een groep vrienden, die besluiten de PTT op te lichten met vervalste postwissels, om zo een comfortabel leven te kunnen leiden. Van Houten heeft de PTT daadwerkelijk voor een tonnetje of wat opgelicht, en er ook voor in de gevangenis gezeten. Theo Kars deed ook mee aan deze oplichtingszaak, was meen ik zelfs de leider van de groep. Ook hij schreef er een boek over, De vervalsers. Dat heb ik toen ook gelezen. En nu komt het: Theo Kars is naar mijn smaak niet zo'n heel geweldige schrijver. Hij is tamelijk overtuigd van zijn eigen superioriteit, mensenkennis en legt het de lezer nogal vaak uit, bang als hij is dat deze het anders niet zou snappen. Maar hij heeft wel een (in ieder geval: mij) fascinerende, non-conformistische, amorele levenswandel en vertelt bijzondere verhalen. Het eerste deel van zijn memoires las ik met plezier, en ook het pas verschenen tweede deel zal ik binnenkort lezen.

Maar nu eerst weer verder, met Louis Couperus!

P.S. Het hierboven afgebeelde boek kocht ik in 1984. Geen idee meer waar het over gaat.

#50books is een initiatief van Peter Pellenaars. Iedere zondagochtend, voorlopig 50 weken lang stelt hij een vraag met betrekking tot boeken. De blogs die we daarover schrijven verzamelt hij op zijn weblog, daar is dan een overzicht te vinden van de reacties op deze en eerdere vragen.

Aanvulling 2016
In 2016 werd min of meer dezelfde vraag weer gesteld:

50boeken - vraag 14: Heb je ook ‘guilty-pleasure’ boeken en lees je die stiekem of juist niet?

Ik denk dat mijn antwoord uit 2013 nog steeds geldt, en hier ook van toepassing is.

Inmiddels is Theo Kars overleden. Het tweede deel van zijn memoires heb ik gekocht, maar nog niet gelezen. Echt niet.

#50boeken (eigenlijk: #50books) wordt in 2016 gedaan door Hendrik-Jan de Wit. Iedere zondag stelt hij een vraag met betrekking tot boeken. De blogs die we daarover schrijven verzamelt hij op zijn weblog, waar dus een overzicht te vinden is van alle reacties op deze vragen.

Kaarslichtconcert

Cultuurplein Alkmaar (een samenwerking tussen Theater De Vest, Grote Kerk, Stedelijk Museum, Artiance en Bibliotheek Kennemerwaard) bestaat 12 1/2 jaar. Onderdeel van het feestprogramma was een sfeervol Kaarslichtconcert in de Grote Kerk, met Tim Knol en Mathilde Santing. Hoewel ik laat binnenkwam was er toch nog een plekje op de voorste rij. Genieten!



Tim Knol gaf een soort Unplugged optreden, nummers van zijn cd's, nieuw werk en covers. Een leuk, informeel optreden, af en toe een beetje jongensachtig onzeker leek het. Wat kan die Tim hoog! Aan het eind durfde hij de microfoon te verlaten en zong rechtstreeks de fraai galmende kerk in. Dat was mooi. De opmerking voorafgaande aan een Moby Grape-cover dat dit een betere band was dan The Beatles beschouw ik als jeugdige onbezonnenheid, die ik maar heb laten passeren. :-)

Daarna voor de derde keer binnen een jaar (zie voor de twee eerdere optredens hier en hier) Mathilde Santing in Alkmaar!
Moet ik het nog een keer zeggen: wat een prachtige zangeres is dat toch. Weer begon ze zonder begeleiding, nu vanuit achterin de kerk. Daardoor meteen 150 % aandacht van het publiek. Tijdens het concert werd ze verder begeleid door gitaar, harp, contrabas en trombone. Eigenlijk allemaal (soms ontroerend) mooie nummers. Ik weet verder niet goed wat er van te melden, ik heb geen verstand van zingen. Maar dit is zo goed, zo mooi!

Pain throws you heart to the ground
Love turns the whole thing around
No, it won't all go the way, it should
But I know the heart of life is good

(John Mayer, The Heart of Life)

Het wachten is nu op de cd, hopelijk later dit jaar nog.

50books - vraag 19

Vraag 19:
Wie is er lid van een (online) leesclub?

Ik niet. Het klinkt misschien aantrekkelijk, met een groepje mensen over een door iedereen gelezen boek praten. De plaatselijke boekhandel heeft een aantal van dat soort clubjes bijelkaar gezet. Ik informeerde er eens naar en de boekhandelaar raadde het me af. "Dat is niks voor jou." Ik denk dat hij gelijk had. Ik lees te individueel, wil graag mijn eigen boeken kiezen op basis van voorkeuren, boekrecensies in de krant en impulsaankopen, ik lees soms drie boeken tegelijk. Daar past geen vaste clubavond bij. Heb ik ook geen tijd voor. Een door een voorzitter gemodereerde avond met vragen die je kunt beantwoorden, over het afgesproken boek, dat doet me denken aan de middelbare school. De leraar Nederlands daar had het bijna voor elkaar met zijn vragen, lijsten en verplichtingen. Nooit meer een boek lezen. Bijna had hij het voor elkaar. Bijna.

#50books is een initiatief van Peter Pellenaars. Iedere zondagochtend, voorlopig 50 weken lang stelt hij een vraag met betrekking tot boeken. De blogs die we daarover schrijven verzamelt hij op zijn weblog, daar is dan een overzicht te vinden van de reacties op deze en eerdere vragen.

#blogpraat

Vandaag voor het eerst eens meegekeken via Twitter bij #blogpraat. Het onderwerp voor vandaag was: waar zitten je lezers en hoe bereik je ze? Man man man. Het leek wel een ouderwetse verjaardag van de familie Zwaan. Het enige wat ontbrak waren de limonadeglaasjes met sigaretten, en de schaaltjes leverworst en augurk. De vragen en antwoorden buitelden over mijn scherm. Zo op het eerste gezicht lijkt het wel of iedereen maar wat roept en niemand luistert. Ik heb ook 2 of 3 keer wat gemompeld, maar heb geen reactie of antwoord kunnen waarnemen. Ik kon er in ieder geval niet echt wijs uit. Het zal wel nieuwigheid zijn. Of ouwigheid van mij. Eigenlijk maakt het me in dit geval ook niet uit, want het kan me niet zo heel veel schelen waar mijn lezers zitten. Dat had ik ook nog willen zeggen, maar toen was het al voorbij. Volgende week maandag weer? Leuk!

En de grote rodekolen en de rode kroten rooien

Wiel Kusters schreef een heel interessant boekje over de taal van Jan Hanlo.
Het is alleen te bestellen via de uitgever.
Aan de hand van een aantal gedichten (o.a. Ontboezeming in het Antwerps, Hoor de merel, De Mus, Jossie, Oote) en proza- en brieffragmenten betoogt Kusters dat Hanlo niet-standaardtaal, grammaticale onregelmatigheden, dialect en onomatopeeën gebruikt omdat hiermee een niet-formele, veilige omgeving gecreëerd wordt waarin de anders-heid en natuurlijke verbondenheid veilig verwoord kan worden. Een gedicht als De Mus bijvoorbeeld kan daarna niet meer als alleen grappig worden afgedaan, er is meer aan de hand.

Dit alles aan de hand van veel citaten en geïllustreerd met biografische gegevens. Met verwijzende noten, interessant, en een goede aanleiding om wat ik al eerder las (1), (2), (3) van Hanlo er weer bij te pakken, om het nog eens na te lezen.


De Mus


Oote

Vasili Grossman - Leven en lot

Ik kocht dit boek vorig jaar, na een 'liefdesverklaring' door Maarten van Rossem in NRC ('Grossman lezen betekent 900 pagina's lang gruwelen').

Eigenlijk heb ik hier niet veel aan toe te voegen. Het boek gaat over het leven en lot van mensen in verschillende omstandigheden. In Stalingrad, in een wetenschapsinstituut onder Stalin na 1937, in het hoofdkwartier van generaal Paulus, op de drempel van de gaskamer. Het gaat over macht, dwang en innerlijke vrijheid. Het is een MAGISTRAAL boek. Het wordt om allerlei redenen vaak vergeleken met Oorlog en vrede van Tolstoj, ook Grossman verwijst hier in het boek regelmatig naar. Oorlog en vrede heb ik tot nu toe niet uit kunnen lezen, maar dit boek wel. Met gemak. Bijna 900 pagina's, en daarna tientallen pagina's met personenregisters, stambomen, kaarten, een korte biografie van de schrijver en een brief die Grossman schreef aan Chroesjtsjov, nadat het boek in typoscript door de KGB in beslag was genoemen.

Noot voor de vertaler: In het boek wordt een paar keer verwezen naar een beroemde natuurkundige. Deze heette Lorentz, en niet Lorenz.

Examentijd!

Morgen beginnen de eindexamens van de middelbare scholen. Ook mijn jongste dochter doet mee, best spannend.

Heel, heel lang geleden deed ik ook eindexamen. MULO-B, wie kent dat schooltype nog? Als ik het mij goed herinner: de eerste dag in de Hoge Prins Willemstraat in Scheveningen, algebra, meetkunde en natuurkunde, en de tweede en derde dag op het IJsvogelplein de overige vakken, Nederlands opstel, Nederlands tekstverklaren, en vertalen en tekstverklaren Frans, Duits en Engels. Twee weken later in een school aan de Mient nog eens een mondeling examen in deze vakken plus geschiedenis en biologie, en aan het eind van de dag kreeg je al dan niet je diploma mee. Ik slaagde en fietste opgetogen naar huis om het aan mijn ouders te laten zien.

Goed. Tafels uit elkaar! U heeft 1 3/4 uur. Gebruik van pc, tablet of rekenmachine is NIET toegestaan (want die bestonden nog niet). Gebruik van een rekenliniaal is ook NIET toegestaan. Wel mag U eventueel gebruik maken van een logaritmetafel.
Wie betrapt wordt op overtreden van deze regels wordt van verdere deelname aan het examen uitgesloten. Veel succes!

50books - vraag 18

Vraag 18:
Welke door literatuur geïnspireerde tatoeage zou jij graag willen hebben?

Geen!

#50books is een initiatief van Peter Pellenaars. Iedere zondagochtend, voorlopig 50 weken lang stelt hij een vraag met betrekking tot boeken. De blogs die we daarover schrijven verzamelt hij op zijn weblog, daar is dan een overzicht te vinden van de reacties op deze en eerdere vragen.

50books - vraag 17

Vraag 17:
Hoe behandel jij je boeken?

Een boek is voor mij in de eerste plaats om te lezen, het is een gebruiksartikel. Ik verzamel geen bijzondere uitgaven of drukken, ik ben geen bibliofiel. Maar ik ben wel netjes op mijn boeken, zoals ik ook min of meer netjes ben op andere spullen.
Dus:
Alleen in 'noodgevallen' een tweedehands boek kopen, meestal zijn ze niet echt fris. Bij nieuwgekochte boeken: niet het bovenste boek kopen van een stapel, maar ergens halverwege een net, niet doorgebladerd exemplaar pakken. Prijsstickers zelf verwijderen, niet door de winkelmevrouw, want dan krijg je van die vervelende nagelkrassen en -indeukingen. Netjes lezen, niet openknakken, gladstrijken of hoekjes omvouwen. Bladwijzer gebruiken. In een boek wordt niet geschreven, dat heeft de schrijver al gedaan. Ik noteer opvallende zaken in een opschrijfboekje, maar doe er meestal verder niets meer mee. Geen pindakaasboterhammen eten tijdens het lezen. Gelezen boeken in de kast. Schrijvers op alfabet, per schrijver chronologisch.
Op de franse titelpagina rechtsboven noteer ik mijn naam, en de datum van aanschaf of verkrijging. Met zacht potlood.
Ik leen geen boeken uit, en ik leen geen boeken van anderen.

#50books is een initiatief van Peter Pellenaars. Iedere zondagochtend, voorlopig 50 weken lang stelt hij een vraag met betrekking tot boeken. De blogs die we daarover schrijven verzamelt hij op zijn weblog, daar is dan een overzicht te vinden van de reacties op deze en eerdere vragen.

Onnoemelijk geluk

Ik berichtte er al eerder over, die serie Literaire Juweeltjes bevat soms inderdaad een, euhhh, literair juweeltje. Dat geldt wat mij betreft hier slechts gedeeltelijk.

Twee verhalen van Jeroen Brouwers, die beide al eerder verschenen, maar nu niet meer of minder gemakkelijk verrkrijgbaar zijn.
De vervulling is een verhaal uit 1994. De schrijver kruipt in de huid van een bi-sexuele vrouw, torn between two lovers, die een brief schrijft waarin ze haar geliefde uitlegt dat er nog iemand is van wie ze houdt. Ik vind het minder geslaagd. Ik had niet het idee dat ik een echte Brouwers zat te lezen.

Het verhaal Onnoemelijk geluk verscheen eerder in een gelimiteerde uitgave als bde. Dit korte verhaal is wel een vintage Brouwers, zoals ik eerder schreef: met associaties, herinneringen, vervloekingen, gedachten over heden, verleden, dood en vergankelijkheid. En vol met mooie zinnen, zoals eigenlijk alleen Jeroen Brouwers dat kan.

De nieuwe titel, Onnoemelijk geluk, is veel beter dan de oude, bde.

4 mei

Vrijheid is niet alleen een zegen.
Vrijheid is moeilijk en soms ook pijnlijk; ze is het leven zelf.
(Vasili Grossman)

Vandaag, 4 mei, is de Nationale Herdenking. Officieel herdenken we in Nederland tegenwoordig de Nederlandse slachtoffers die sinds het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog in oorlogssituaties en bij vredesoperaties zijn omgekomen. Voor mij is het nog steeds en vooral de Dodenherdenking, waarbij de slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog herdacht worden.
Persoonlijk heb ik de oorlog niet meegemaakt, van mijn familie is voor zover ik weet alleen een oom door de oorlogshandelingen omgekomen, in een konvooi op de Atlantische Oceaan, door de Duitsers getorpedeerd, en is een oud-tante omgekomen bij het bombardement op Breskens.

Ik denk vandaag weer aan de familie Raphalowiz.

En ik denk ook weer aan mijn vader. In de oorlog wist hij zich te onttrekken aan de Arbeitseinsatz (een verhaal, hij stapte in Utrecht gewoon uit de trein en nam de trein terug naar Den Haag) en dook onder (dwz: hij ging op een ander adres wonen, bij zijn broer in de Haagse Boerenstraat). Op een dag fietste hij in Den Haag op de Brouwersgracht, en Duitse soldaten wilden hem aanhouden voor controle. Mijn vader spurtte er vandoor, over het Om en Bij. Rechtsaf de Hobbemastraat in, en daar kon hij een huis binnenvluchten bij iemand die hem binnenliet, een andere jas aantrekken en via achtertuinen wegkomen.

Dat klinkt als een jongensboek (en mijn vader was toen jonger dan mijn zoon nu is), maar er werd wél met scherp op hem geschoten. Gelukkig liep het goed af. De rest van de oorlog zat mijn vader elders ondergedoken, bij een oom.

Op 4 mei moest mijn vader altijd huilen.

5 x Kees van Kooten

Ter gelegenheid van de voorbije Boekenweek waren 6 titels van Kees van Kooten goedkoop herdrukt. Ik kocht er vijf, want de zesde (Koot graaft zich autobio) had ik al.
Bovenstaande titels had ik overigens grotendeels ook al eens gelezen, her of der. Van Kooten kan leuk, onderhoudend, ontroerend, melancholiek en scherp observerend schrijven. Hij wordt onderschat. Welke is het best, hoor ik U vragen. Ik denk Hedonia. Of Veertig. Of ...