Boeken 2013

Oudejaarsdag. Tijd voor een overzicht.



Het aantal uitgelezen boeken en het daarin vervatte aantal bladzijden is ongeveer gelijk aan voorgaande jaren. Zie het grafiekje (een mens moet wat). Een boek per week. Niet zichtbaar zijn de niet-uitgelezen boeken, en het boek van ruim 1700 bladzijden waarin ik nog bezig ben, maar waarvan ik al wel 900 bladzijden heb gelezen.

Het dunste boekje was De plevier, van Detlev van Heest (12 p.)
Het dikste boek was Verzameld werk 3, van Karel van het Reve (1075 p.)

Het beste boek vond ik Leven en lot, van Vasili Grossman (959 p.)
Het slechtste boek vond ik Bonita Avenue, van Peter Buwalda (493 p., niet uitgelezen)

Speciale vermelding:
Dit jaar las ik Ulixes, van James Joyce (914 p.)

Dit was het boekenjaar 2013, volgend jaar weer een boekenjaar!

50books - vraag 50

Vraag 50: Welke vraag zou je zelf als eerste stellen mocht je het stokje van #50books overnemen?

Het is voorbij. De vijftig vragen zijn gesteld en dit is het laatste antwoord. En ook: de eenenvijftigste vraag. De enige die ik stel.

Vraag 51: Gemiddeld lezen we jaar na jaar steeds minder. Minder boeken, minder kranten, minder uren. Hoe zit dat bij jou. Of in je directe omgeving? Lees je minder dan, pakweg, 10 jaar geleden? Hoe komt dat, is er misschien iets anders voor in de plaats gekomen? En is dat eigenlijk wel zo 'erg', en waarom? Of niet?

#50books is een initiatief van Peter Pellenaars. Iedere zondagochtend, voorlopig 50 weken lang stelt hij een vraag met betrekking tot boeken. De blogs die we daarover schrijven verzamelt hij op zijn weblog, daar is dan een overzicht te vinden van de reacties op deze en eerdere vragen.

50books - vraag 49

Vraag 49: Denk je ook dat boekbloggers een belangrijke(re) rol kunnen spelen in het promoten van een boek? En heb je daar nog tips voor?

Ik geloof daar niet in. Ten eerste: dat woord promoten suggereert (misschien onbedoeld) een reclame-achtige blogpost. Hmm. Ten tweede: zijn er boekbloggers met een bereik in de orde van de oplage van Volkskrant of NRC? Ik lees behoorlijk wat boekenblogs, en van een aantal daarvan merk ik dat hun beschrijvingen overeenkomen met mijn ervaringen. Als die een boek tippen neem ik dat wel mee. Maar spelen ze daardoor een belangrijke rol in het promoten van een boek? Ik denk van niet. De wereld draait door, en Brands met boeken, daar gaat het om.

#50books is een initiatief van Peter Pellenaars. Iedere zondagochtend, voorlopig 50 weken lang stelt hij een vraag met betrekking tot boeken. De blogs die we daarover schrijven verzamelt hij op zijn weblog, daar is dan een overzicht te vinden van de reacties op deze en eerdere vragen.

Morgen is het weer zover

Elk jaar, sinds 1985, word ik half september gebeld, of krijg ik, de laatste 15 jaar, een mailtje met als boodschap: 'Kunnen we al wat in de agenda's schrijven?'

Na lang of kort delibereren is dan de uitkomst: 'Jawel, en dit keer meteen met inkt!'

En zo staat het ook voor morgen weer op het programma. Een dag met vriend K. naar Amsterdam, boekhandels en cd-winkels aflopen. Meestal op Vierde Kerstdag, maar als dat niet goed voegt, een andere dag tussen Kerstmis en Nieuwjaar. We spreken overigens, ongeacht de datum, altijd over 'Vierde Kerstdag'.

We weten hoe het loopt, want de dag heeft een ijzeren schema. Om 9 uur staat K. voor de deur, en heb ik de koffie klaar. Als die op is vertrekken we richting Amsterdam. We bezoeken een aantal boekhandels, antiquariaten en een platenzaak of wat. Tussendoor eten we een boterham met kroket bij Luxembourg en drinken een glas bier. Eigenlijk kopen we niet echt bijzondere boeken (voor morgen staat op mijn lijstje bijvoorbeeld deel 4 van het Verzameld Werk van Karel van het Reve, en in Alkmaar, waar ik woon, zijn ook fijne boekhandels en we gekscheren wel eens dat we zelfs ook vanachter een pc onze zaakjes zouden kunnen doen.

Maar kennelijk gaat het daar niet om, het is een leuke traditie die ik niet graag mis. Op de terugweg kopen we wat oudjaarsgebak voor bij de koffie. Thuis drinken we nog een biertje, en laten aan mijn echtgenote de stapels aangeschafte boeken en cd's zien en horen. Dan eten we (ook altijd) een bord stamppot zuurkool.

Een kop koffie met een oliebol en dan is die dag weer geweest. Morgen is het weer zover. Ik verheug me.

50books - vraag 45

Vraag 45: Waarom zou een roman zich onmiddellijk voor ons moeten ontsluiten?

Die vraagstelling klopt naar mijn smaak niet helemaal, is in ieder geval niet eenduidig, want afhankelijk van de klemtoon zijn er meerdere betekenissen aan toe te kennen. Maar goed.

De goede roman ontsluit zich niet onmiddellijk voor de lezer. Niet alles is meteen klip en klaar. De goede lees en herlees je, en je ontdekt er af en toe toch weer wat nieuws in. Het hoeft niet per se een raadsel te zijn, maar er moet toch wel een bepaalde gelaagdheid waar te nemen zijn. Romans die ik meerdere keren heb gelezen en weer zal herlezen bij gelegenheid zijn o.a. De avonden, Terug naar Oegstgeest, De vergaderzaal en vooral: Bij nader inzien. Dit jaar las ik Ulixes, zo'n beetje het archetype van een veelomvattend boek. En dat is het ook, er zit van alles in. Mijn tip: lees, lees, lees. Laat je niet ontmoedigen. Begin gewoon en laat je meevoeren. Durf ook eens terug te bladeren, of juist gewoon door te lezen als het niet allemaal duidelijk is. En geef niet te snel op. Ik sprak dit voorjaar met vertaler Erik Bindervoet over het lezen van Ulixes, en liet mijn exemplaar signeren. Aan het leeslint zag hij waar ik was (toen: p. 693 van de 902, aan het begin van het derde deel). 'Kijk eens', sprak hij bemoedigend, 'Dat gaat lukken, je hebt het ergste achter de rug!'

Soms is het overigens ook wel lekker om gewoon een makkelijk boekie te lezen.

#50books is een initiatief van Peter Pellenaars. Iedere zondagochtend, voorlopig 50 weken lang stelt hij een vraag met betrekking tot boeken. De blogs die we daarover schrijven verzamelt hij op zijn weblog, daar is dan een overzicht te vinden van de reacties op deze en eerdere vragen.

50books - vraag 44

Vraag 44: Welk boek heeft je onlangs nog hardop aan het lachen gebracht?

Hardop lachen om een boek, dat doe ik niet veel. De boeken die ik lees zijn niet per se leuk, en lachen is een sociale uiting, dus dat doe je vooral in gezelschap van anderen. Lachen in je eentje (ha ha ha, ho ho ho!) terwijl je een boek leest, hmmm.

Ik heb 'onlangs' uit de vraag maar opgevat als 'afgelopen jaar'. Al terugbladerend in het boekenschrift kom ik dan uit bij Kees van Kooten, dit jaar de schrijver van het boekenweekgeschenk. Een aantal van zijn boeken verschenen ter gelegenheid daarvan in goedkope edities, en in eerste instantie kocht ik er 5. Iets later kocht ik 'ter completering' Koot graaft zich autobio erbij, hoewel ik dat al had, in een andere druk.



Van Kooten is niet alleen maar leuk. Toch af en toe grinniken of (glim)lachen. Maar hardop? Nee.

#50books is een initiatief van Peter Pellenaars. Iedere zondagochtend, voorlopig 50 weken lang stelt hij een vraag met betrekking tot boeken. De blogs die we daarover schrijven verzamelt hij op zijn weblog, daar is dan een overzicht te vinden van de reacties op deze en eerdere vragen.

50books - vraag 38

Vraag 38: Kunnen we met online publiceren iets van de oude vertelkunst terugkrijgen die verloren is gegaan met de boekdrukkunst?

Om te beginnen heeft de boekdrukkunst niet het verhalen vertellen verdrongen, ik moet bij dat woord vertelkunst meteen ook aan Roald Dahl denken.

Ik weet het niet. Ik weet overigens ook niet precies wat met de oude vertelkunst wordt bedoeld. Ik neem nu maar even aan: de kunst om een verhaal te vertellen, meestal uit het hoofd, aan familie, vrienden, bekenden, dorpsgenoten, aan vreemden. Herhaald, veranderd, aangepast, gecombineerd met andere verhalen, steeds opnieuw, aangepast aan omstandigheden en publiek. Een kunst die niet iedereen gegeven was. Ik weet bijna niets van die traditie, maar stel me voor dat de goede vertelkunst zich van de slechte onderscheidt door de geboeidheid van het publiek. Nu zouden we zeggen: aantal volgers, vrienden, of lezers.
Wat met online publiceren er bij is gekomen is de brede mogelijkheid om wat je meent te zeggen te hebben ook vrijwel meteen te kunnen zeggen. Iedereen heeft een computer, tikken gaat makkelijk en het ziet er meteen nogal aardig uit, het lijkt verdraaid wel een boek. Uitgeverijen zijn bereid deze hobbyboeken na betaling ook nog eens te publiceren, dat wil zeggen er een ISBN-nummer op te plakken en bij een bestelling er een te drukken, eh.... printen.
Naar mijn smaak is dat echter geen schrijven, en ook geen vertelkunst, de enkele diamant tussen het gruis daargelaten.

Nee, de oude vertelkunst komt op deze manier niet terug, maar zal zich misschien daarnaast, in aangepaste vorm, naast boeken en online publicaties, verder blijven ontwikkelen. Misschien niet alleen in een groot of klein gezelschap van mensen, maar ook via internet. Zijn er al vertellers die op gezette tijden via een podcast gewoon een verhaal vertellen? Vast wel. Nu nog luisteraars.

#50books is een initiatief van Peter Pellenaars. Iedere zondagochtend, voorlopig 50 weken lang stelt hij een vraag met betrekking tot boeken. De blogs die we daarover schrijven verzamelt hij op zijn weblog, daar is dan een overzicht te vinden van de reacties op deze en eerdere vragen.

50books - vraag 43

Vraag 43: Kun jij herkennen of een boek door een man of vrouw is geschreven?

Oei. Een vraag die op verschillende manieren te lezen en te beantwoorden is. Is er verschil tussen vrouwelijk en mannelijk schrijven? Heeft Hella S. Haase een vrouwelijker stijl dan Jan Wolkers? Kun je uit de tekst opmaken dat George Sand een vrouw was? Zou je niet eigenlijk een blinde test moeten doen, dus stukken tekst zonder vermelding van de auteur?

Het antwoord is: ik weet het niet, of ik dat zou kunnen. Nu ik er over nadenk: ik lees betrekkelijk weinig vrouwelijke schrijvers, en als ik ze lees weet ik dat het vrouwen zijn, maar tegelijkertijd denk ik daar verder niet over na. Hoewel: dit najaar las ik Aan niemand vertellen van Simone van der Vlugt. Ik schreef daarover dat ik de 'nogal kletserige stijl' storend vond, en het boek daardoor te kneuterig. Is dat typisch vrouwelijk?

Het staat me bij (maar ik kan het nergens terugvinden, dus misschien verwar ik het met iets of iemand anders) dat Jan Wolkers ooit anoniem, met een meisjesnaam, meedeed aan een opstelwedstrijd in Libelle. Of zoiets. Zijn opstel werd lovend besproken, maar betekent dit dat Wolkers de vrouwelijke stijl goed nadeed, of betekent het dat er geen mannelijke of vrouwelijke stijl is?

In 1981 debuteerde de onbekende Eefje Wijnberg met een erotische bekentenisroman, Een meisjesleven. Het schijnt dat er nogal wat over te doen is geweest. Wie was deze Eefje? Bestond ze wel echt? Diverse recensenten namen kennelijk aan dat Eefje gewoon Eefje was. Hans Warren schreef in de Zeeuwse Provinciale Courant: 'Ze kan schrijven, ze heeft stijl, intelligentie en gevoeligheid.'



In 1990 verscheen de tweede druk, nu onder de werkelijke naam van de schrijver.



#50books is een initiatief van Peter Pellenaars. Iedere zondagochtend, voorlopig 50 weken lang stelt hij een vraag met betrekking tot boeken. De blogs die we daarover schrijven verzamelt hij op zijn weblog, daar is dan een overzicht te vinden van de reacties op deze en eerdere vragen.

Death by Powerpoint

Ik had vrijdag een wat vervelende, vermoeiende dag. E. en ik besloten daarop deze voorstelling te bezoeken. Daar knapte ik van op. Wat heb ik gelachen! Wat herkenbaar, en ook totaal overdreven.
Zit U op een kantoor, bezoek dan deze voorstelling, het kan nog tot 12 januari, in Amsterdam. Alles wat een kantoor tot een kantoor maakt wordt behandeld. Collega's, chefs, management-speak, competenties, vergaderen, cursussen, presentaties.
Een soort Lantink-meets-Voskuil. GE-WEL-DIG leuk. Vele keren hardop gelachen. Een mooi begin van de kerstvakantie.

50books - vraag 1 en 2

50books is voorbij. Alle vragen zijn gesteld. Ik moet er nog wel een paar beantwoorden. In het begin beantwoordde ik 2 vragen door op de webpagina van Peter te linken naar eerdere blogs van mij. Om de beantwoording nu toch compleet te krijgen in dit blog, post ik die antwoorden hier nu ook.

Vraag 1: Welk boek heeft in je vroegste jeugd de meeste indruk op je gemaakt?

Het antwoord op deze vraag staat hier: http://foxxblok.blogspot.nl/2011/07/ik-heb-al-een-boek.html

Vraag 2: Welk boek krijg je maar niet uitgelezen, hoe vaak je er ook aan begint?

Verslag van een mislukking in drie bedrijven:

http://foxxblok.blogspot.nl/2008/08/aan-de-voet-van-het-gebergte.html

http://foxxblok.blogspot.nl/2009/10/tweede-poging.html

http://foxxblok.blogspot.nl/2010/01/21-december-2010.html

#50books is een initiatief van Peter Pellenaars. Iedere zondagochtend, voorlopig 50 weken lang stelt hij een vraag met betrekking tot boeken. De blogs die we daarover schrijven verzamelt hij op zijn weblog, daar is dan een overzicht te vinden van de reacties op deze en eerdere vragen.

50books - vraag 46

Vraag 46: Welke liefdesgeschiedenis(sen) heb je ooit gelezen die je iedereen zou willen aanraden ook te lezen?

Weer een moeilijke vraag. Ik heb er veel gelezen, maar welke zou ik aanraden? Ik kies dan gewoon de eerste die mij te binnen schiet.



Nadere toelichting overbodig, dunkt mij. Een geweldig verhaal. Liefde, dood, vergankelijkheid. Met een gezonde portie seks. Lezen dus.

Terzijde: dit is een blog in de serie 50BOOKS. Ondanks Monique van der Ven en Rutger Hauer gaat toch ook hier de regel weer op dat het boek beter is dan de film.

#50books is een initiatief van Peter Pellenaars. Iedere zondagochtend, voorlopig 50 weken lang stelt hij een vraag met betrekking tot boeken. De blogs die we daarover schrijven verzamelt hij op zijn weblog, daar is dan een overzicht te vinden van de reacties op deze en eerdere vragen.

Don't let me down(load)

Auteursrechten op liedjes, dat is een ingewikkeld ding. Als ik het goed begrepen heb zit het in Europa zo:
Nummers die zijn uitgebracht, daarop rustte tot vorige maand een auteursrecht op de geluidsopname van 50 jaar. Peildatum 1 januari van het haar volgend op de publicatie. Vanaf vorige maand geldt op uitgebrachte liedjes een auteursrecht van 70 jaar, ook met terugwerkende kracht. Maar gepubliceerde liedjes die door verjaring in het publieke domein zijn gekomen kunnen niet meer terug naar bescherming door auteursrecht.
Dus bijv. Love me do van The Beatles (1962) is inmiddels publiek domein (althans de geluidsopname), iedereen kan daarvan een cd'tje maken en dat te gelde brengen (overigens moeten nog wel andere rechten betaald worden), maar Please, Please Me (1963) van The Beatles valt (precies op tijd) in de nieuwe regeling en is ook de komende 20 jaar nog auteursrechtelijk beschermd.
Maar bovenal: voor niet-uitgebrachte nummers (denk aan sessietapes, live-uitvoeringen, ander takes van nummers) geldt dat de geluidsopnamen na 50 jaar rechtenvrij zijn. En dat is interessant.
Voor een aantal oudere pop-acts is dat nu actueel geworden. Denk aan Bob Dylan, The Beatles, The Beach Boys, vanaf volgend jaar The Rolling Stones. De platenmaatschppijen hebben een manier gevonden om de rechten op die niet-officieel uitgebrachte nummers en versies te verlengen. Door ze alsnog uit te brengen.
Maar dat doen ze min of meer stiekem, in zeer gelimiteerde oplagen. Voor het auteursrecht maakt dat niet uit. Vorig jaar verschenen er 4 cd's van Bob Dylan met werk uit 1962, in een oplage van een paar honderd, en onlangs 6 lp's met spul uit 1963, ook weer honderd of zo. Daarmee zijn deze opnamen ineens weer voor 70 jaar beschermd. Vandaag waren The Beatles aan de beurt. Zij kozen voor een publicatie via iTunes. Op fan-sites werd er al dagen over gesproken. 17 december. Gistermiddag was het zover, op iTunes in Nieuw-Zeeland kwamen de nummers beschikbaar, ruim 2 uur materiaal voor iets minder dan 15 NZD. In de loop van de avond kwamen daar Japan, Thailand, China, India, Rusland en Saoedie-Arabië bij.
Uw trouwe blogger en Beatlefan zat er klaar voor. Om 1 uur vannacht was iTunes Nederland aan de beurt. Een vriendenprijsje, 9 euro 99. Eerst werd mij weer eens gevraagd de credit card opnieuw te valideren, en daarna.... kon ik er niet bij komen. Ik vermoed dat er betrekkelijk wat fans probeerden bij de download te komen, en dat de beschikbare bandbreedte door Apple behoorlijk was afgeknepen. Na iets meer dan een kwartier was het afgelopen, de downloadlink verdween weer van de iTunes-site. Vanmorgen na het opstaan probeerde ik het nog even, maar weg is en bleef weg. Jammer maar helaas. Als een soort wave waren de Beatles bootleg recordings 1963 over de aardbol getrokken.

In de loop van de dag gebeurde er iets opmerkelijks. Op verschillende fan-sites werd volop gepiept en gemauwd over de gemiste kans. En: op een bbc-site verscheen vanmiddag het bericht dat de teruggetrokken downloads in de loop van de dag weer beschikbaar gemaakt zouden worden om aan de gebleken grote vraag te voldoen. Zou het waar zijn? Alle verloven werden daardoor weer ingetrokken. En inderdaad, op dit moment staan ze weer on-line. Er is wel een verschil, de prijs is iets naar boven bijgesteld. In plaats van 9 euro 99 moet er nu 39 euro 99 worden neergeteld. Marktwerking, zal men wel zeggen. Voor een serie digitale nummers die men in eerste instantie eigenlijk niet uit wilde brengen. Ik noem het cynisme.



PS: Waren het nu (voor de verzamelaar) interessante opnamen? Toch wel, volgens de berichten waren het geen onbekende opnamen, al eerder verschenen ze op bootlegs, maar de geluidskwaliteit schijnt aanzienlijk beter te zijn bij deze kort verkrijgbare release.

PPS: Voor wie het interesseert: op dit moment zijn The Beach Boys aan de beurt, met ook zo'n collectie: The Big Beat 1963. Vorig jaar verscheen ook al een collectie van 6 albums met Motown-outtakes.

50books - vraag 47

Vraag 47: Welke boek(en) uit de NRC lijst heb je nog niet gelezen maar ga je zeker binnenkort alsnog lezen (oftewel: waarom maken we onszelf gek met een almaar groeiende lijst van ‘nog te lezen’ boeken)?

Om te beginnen: het gaat om deze lijst. De 50 beste fictieboeken van de laatste 5 jaar. Volgens NRC Boeken.

Het zijn 25 oorspronkelijk Nederlandstalige boeken, en 25 vertaalde.

Nu lees ik meest oorspronkelijk Nederlands. Daar heb ik er inderdaad een redelijk aantal van gelezen. Van de boeken die ik van deze lijst nog niet gelezen heb, ga ik er geeneen zéker lezen. Maar misschien toch nog wel een paar. Pier en oceaan, of La superba, of misschien toch nog Naar de overkant van de nacht. De andere ongelezen boeken laat ik waarschijnlijk ook ongelezen. Ongevraagd zeg ik nog het volgende: ook hier weer Bonita Avenue, een totaal overgewaardeerd testosteronboek. Niet om door te komen. Herman Kochs Het Diner laat ik ongelezen, want de boeken die ik wél van hem las vond ik niet geweldig. Andere boeken die ik nu juist erg goed vond staan er niet in. Binnen de huid van J.J. Voskuil bijvoorbeeld, misschien wel het boek waarin hij het eerlijkst naar zichzelf kijkt. Of Gestameld liedboek van Erwin Mortier, prachtig boekje.

Vertaalde literatuur. Dat lees ik relatief weinig. Ik las Stoner, zoals iedereen. Maar in het Engels. Het is overigens ouder dan 5 jaar. Ik vond het niet zo'n uitzonderlijk goed boek als mij voorgespiegeld was. De hype was beter. En ik las Vader, van Knausgård. De rest van de lijst las ik niet en ga ik ook niet lezen. Ik was zeer onder de induk van de twee Grossmans: Leven en lot van Vasili, en Uit de tijd vallen, van David. Die eerste is echter ook al ouder dan 5 jaar. Nog een tipper: Our Story Begins, van Thomas Wolff. Schitterende short stories. Geen idee of het vertaald is. Ook ouder dan 5 jaar, want uit 2008.

Nou ja. Dit over de NRC-lijst. 'Nog te lezen' boeken, ik heb er heel veel van. Maar die staan dus niet op die lijst. En ook niet op een andere. Ze bevinden zich, afwachtend, ergens in huis. Een stapel naast mijn bed. En een plank vol staat in de 'studeerkamer'. Ik ben er mee bezig, ja. De afspraak op dit moment luidt: pas weer een boek kopen als er twee gelezen zijn. Dan moet het lukken. Op den duur.

#50books is een initiatief van Peter Pellenaars. Iedere zondagochtend, voorlopig 50 weken lang stelt hij een vraag met betrekking tot boeken. De blogs die we daarover schrijven verzamelt hij op zijn weblog, daar is dan een overzicht te vinden van de reacties op deze en eerdere vragen.

NNT - Fellini

Antwoorden zijn niet zo interessant, misverstanden, daar gaat het om.

En weer een prachtige voorstelling door NNT, met Ko van den Bosch. Circus, muziek, dromen, dood, herinneringen, weemoed, fantasie, clowns, acrobatiek, film natuurlijk. Een prachtige, wervelende kaleidoscoop. Ga dat nou eens gewoon zien, in plaats van naar de tv te loeren. U heeft nog een week. www.nnt.nl.

50books - vraag 42

Vraag 42: Wie van jullie leest er tegenwoordig nog poëzie?

Tja. Ik lees, in vergelijking met wat ik nog meer lees, heel weinig poëzie. Inderdaad het gevoel van: begrijp ik dit wel? Hoe lees je een dichtbundel? Een roman gaat van kaft tot kaft, bij een dichtbundel lijkt dat minder vanzelfsprekend. Meer heen en weer bladeren en sonderen, vind ik. En wanneer heb je een dichtbundel 'uit'? Een roman is uit wanneer je op de laatste bladzijde 'Einde van den roman' leest. En dan kun je hem nog eens lezen, soms. Maar gedichten? Ook dat ligt wat ingewikkelder. Vind ik, weer.

Op de MULO moesten we gedichten uit het hoofd leren en duiden. De Tuinman en de Dood. Ik kan dat nog steeds opdreunen. Vanmorgen ijlt mijn tuinman, wit van schrik, mijn woning in. "Heer, heer! Een ogenblik! [...]".
Ook moesten we 'zelf gedichten maken'. Wat een rare opdracht. Ik deed dat dus niet en schreef om maar wat te hebben een paar zinnetjes op. Prompt moest ik voor het bord komen. Ik herinner me nog twee regels: Boe, boe, boe, waar gaat de koe naartoe? De leraar zag hierin een verre verwantschap met Jan Hanlo, voor mij (15-jarige puber) een aanwijzing dat poëzie vooral een pose was.

Vanaf midden jaren '80 publiceerde Jan Wolkers regelmatig gedichten in NRC Handelsblad. Die vond ik wel goed. Vooral (want dat deed hij ook) als hij ze op de radio nog eens voordroeg. Maar als je Jan Wolkers de gebruiksaanwijzing van een blikopener zou laten voorlezen had het ook goed geklonken. Pas in 2003 zijn Wolkers' gedichten gebundeld, in Wintervitrines. Een prachtige, krachtige bundel met veel natuur. Na zijn dood is dat aangevuld met (helaas een stuk minder van kwaliteit) nagelaten werk, tot de Verzamelde Gedichten.

Over het lezen van poëzie: Gerrit Komrij had ooit een prachtige rubriek, ook in NRC, waarin hij Nederlandse gedichten besprak. Dat vond ik meesterlijk. Die stukken zijn later gebundeld in 3 boeken: In Liefde Bloeyende, Trou Moet Blycken en Kost en Inwoning. Tipper. En daarnaast natuurlijk de grote bloemleesbundels met Nederlandse, Zuid-Afrikaanse en Kinderpoëzie. Ik blader daar wel in en lees een gedicht of wat, maar niet vaak.

Welke dichters las en lees ik dan zoal: dat is denk ik een vrij traditionele keuze: Vasalis, Michaelis, de gedichten van Frida Vogels (in: De harde kern 3) vind ik ook goed, de natuurgedichten van Hans Warren (niet zijn homo-erotische gedichten, dat is aan mij niet besteed), Hanlo, en de grote Gorter.

Bekentenis: Achterberg, Bloem en Leopold staan grotendeels nog ongelezen in de kast. Ik kom er maar niet aan toe. Ik vergeet vast nog wat. Reve.

Poezië lezen, ik doe dat dus wel, af en toe, maar toch in veel gevallen: hap-snap. Voor mijn gevoel geeft dat aan dat ik nog steeds geen echte smaak heb ontwikkeld, op dat gebied.

#50books is een initiatief van Peter Pellenaars. Iedere zondagochtend, voorlopig 50 weken lang stelt hij een vraag met betrekking tot boeken. De blogs die we daarover schrijven verzamelt hij op zijn weblog, daar is dan een overzicht te vinden van de reacties op deze en eerdere vragen.

50books - vraag 48

Vraag 48:Hebben jullie nog boeken ergens opgeborgen in dozen? Zo ja, waarom?

Deze vraag leidt mij terug naar een wat chaotischer periode in mijn leven, namelijk toen het boekenbezit rommelig geordend was. We hebben het dan over de periode vóór medio 2009. Op internet is zelfs nog een pagina te vinden waarop deze situatie is vereeuwigd. (Site bestaat niet meer, stuk herplaatst op dit blog.)

Ik licht er een foto uit, als illustratiemateriaal.



Zoals uit het bijschrift blijkt: een van de vijf dozen. Waarom? Ik wist er geen raad meer mee. In 2009 is de woonkamer opnieuw ingericht, en zijn er ook op de verdiepingen boekenkasten bij gekomen, zodat nu alles netjes op zijn plaats staat. Verreweg de meeste boeken in de dozen zijn in de boekenkasten terruggekeerd. Dat leverde overigens ook nog aardige verassingen op. He, ik wist niet dat ik dit ook had. Een paar boeken zijn weggegooid (die ik inmiddels zo slecht vond dat ik er niemand mee wilde opzadelen), of doorgegeven.

Op dit moment staan er bij mij dus geen boeken meer in dozen. De uitdaging is om dit zo te houden, want er komt eigenlijk alleen maar bij.

#50books is een initiatief van Peter Pellenaars. Iedere zondagochtend, voorlopig 50 weken lang stelt hij een vraag met betrekking tot boeken. De blogs die we daarover schrijven verzamelt hij op zijn weblog, daar is dan een overzicht te vinden van de reacties op deze en eerdere vragen.

50books - vraag 41

Vraag 41: Is het korte verhaal meer of minder dan een ingekorte roman?

Het korte verhaal is meer dan een ingekorte roman. Het korte verhaal is compleet. De ingekorte roman is incompleet. Een kort verhaal is anders. Korter, rechtlijniger, strakker misschien. Ik ben niet per se een 'korte verhalen-lezer'. Ze zijn me te kort, te klein. Vaak bekruipt mij het gevoel: is dit alles? Dat is natuurlijk vaak niet terecht. De kracht van korte verhalen is niet de uitgesponnen verhaallijn, maar een opgeroepen emotie of sfeerbeeld. Bijvoorbeeld Jan Wolkers: publiceerde aanvankelijk veel korte verhalen. Dominee met strooien hoed, opgenomen in de bundel Gesponnen suiker, mag ik dat nog eens noemen? Alle Wolkers-elementen zitten er in. Het geloof, de verhoudingen binnen het gezin, de vader, de broer, de dood. 12 bladzijden, een parel.



#50books is een initiatief van Peter Pellenaars. Iedere zondagochtend, voorlopig 50 weken lang stelt hij een vraag met betrekking tot boeken. De blogs die we daarover schrijven verzamelt hij op zijn weblog, daar is dan een overzicht te vinden van de reacties op deze en eerdere vragen.

The Beatles: All These Years. Deel 1: Tune In

Over The Beatles is al veel geschreven. Heel veel. En ik heb er ook al veel over gelezen. Ook heel veel. Verreweg de meeste van die boeken zijn op z'n best 'wel aardig'. Steeds wordt ongeveer hetzelfde verhaal naverteld. Min of meer zoals het al honderden keren is verteld. Een paar foto's erbij, en klaar is je Beatle-boek. De wat betere schrijvers doen zelf onderzoek, interviewen een paar betrokkenen en schrijven dan een inderdaad wat beter boek. Het bekendste voorbeeld is de geautoriseerde biografie The Beatles, van Hunter Davies. Die trok een paar maanden op met John, Paul, George en Ringo, sprak met familie en vrienden en schreef een redelijk goed boek. Maar er zijn tekortkomingen. Ten eerste omdat het boek in 1968 uitkwam en dus niet het volledige verhaal vertelt. Ten tweede omdat het door The Beatles geautoriseerd is. The Beatles zijn door de jaren heen, behalve in muziek maken, ook erg goed geweest in het bewaken van hun imago. Bepaalde zaken zijn op aanwijzing uit de tekst van de Hunter Davies-biografie geschrapt. En ten derde omdat ook toen al de herinneringen aan de vroege jaren begonnen te vervagen. Niet onbegrijpelijk, gezien het meer dan turbulente leven dat ze leidden. Zo dateert Davis de dag dat John en Paul elkaar ontmoetten op 15 juni 1956.

En dan is er Mark Lewisohn. De wellicht grootste Beatles-expert ter wereld. In 1978 deed hij mee aan een quiz en werd Beatle Brain of Britain. Hij werd door EMI in de jaren '80 uitgenodigd om in de Abbey Road Studios alle sessietapes en studiodocumentatie te beluisteren en door te nemen en schreef daar een fantastisch, zeer gedetailleerd boek over. In een volgend boek behandelde hij ook, dag voor dag, wat The Beatles buiten de studio deden. Optreden, platen maken, films maken, foto-sessies, interviews geven. Hij schreef nog meer boeken, o.a. The Beatles' London. Alles zeer gedetailleerd en nauwkeurig. The Beatles zelf deden meermalen een beroep op hem om details in boeken, cd's en dvd's kloppend te krijgen.

Oorspronkelijk was het idee een boek te schrijven over 1963, The Beatles' annus mirabilis, het jaar waarin in Engeland de beatlemania compleet was. Maar het dijde uit, en besloten werd er een complete biografie van te maken. Uitgangspunt was om de verhalen niet na te vertellen, maar alles from scratch opnieuw uit te zoeken en na te gaan (Lewisohn is per slot van rekening een professioneel historicus). Gebaseerd op zo'n 30 jaar gegevens verzamelen, honderden interviews met direct betrokkenen, van Liverpool tot in Nieuw Zeeland, jarenlang spitten in de archieven en 10 jaar schrijven, is dat boek er nu. 2 banden, 1714 bladzijden, 2,5 kilo. Meer gedetailleerd en beter gedocumenteerd dan dit bestaat niet. Er is ook een verkorte versie, van (toch ook nog) zo'n 900 bladzijden.

O ja, zoals in de titel vermeld: dit is dan nog maar alleen deel 1 (deel 2 en 3 zijn aangekondigd, maar onbekend is wanneer deze verschijnen, dat kan zo maar weer 10 jaar duren). Deel 1 dus, dat loopt tot en met 31 december 1962. The Beatles hadden net een plaatje (Love me do) in de top 20 en traden die dag voor het allerlaatst op in de Star-Club, Hamburg. De wereld wist nog van niets.

Vandaag werd dit bezorgd. Ik ga het nu lezen.

Hear That Voice Again

Ik zou willen dat meer artiesten dit deden. Een concert opnemen, dat doen veel artiesten. Maar dat dan als cd of mp3 uitbrengen, dat zie je maar weinig. Faithless had ook zoiets, bij hun laatste concert in Ahoy, in 2010.

En nu (weer, ook in 2004 kocht ik al zo'n 2cd) Peter Gabriel, het concert laatst in Ziggo Dome. Goede kwaliteitsopname, professioneel gemixt, echte cd's, dat is toch fijner dan veel bootlegs. Ik kreeg er ook nog een 24-bits/96kHz download 'gratis' bij. Daar moet ik dan nog wel even de juiste afspeelapparatuur bij kopen.

Vandaag is het ook precies 50 jaar geleden dat ...

de tweede lp van The Beatles, With The Beatles, verscheen. Op 20 november verschenen de eerste exemplaren in de winkels, maar 22 november was de officiële release.



Deze lp is misschien een beetje vergeten, maar dat is onterecht. De lp daarvoor, Please Please Me, was deels geïnspireerd op hoe manager Brian Epstein dacht dat de groep in de smaak zou kunnen vallen bij platenmaatschappijen, en de lp er na, A Hard Day's Night, laat onze vier helden al in een volgende carrièrestap zien.

With The Beatles is van die vroege lp's misschien nog het meest zoals de groep klonk tijdens de urenlange optredens in The Cavern in Liverpool en in The Star Club in Hamburg. Eigen nummers en covers, in dit geval meest Tamla-Motown-nummers.

Vooral in Engeland, waar de Beatlemania al was losgebarsten, verkocht de lp geweldig. Hij kwam binnen op 1 en bleef daar bijna een half jaar staan. De plaat verkocht zo snel, dat hij ook in de singlescharts stond.

Verplichte afspeeltip: even niets van de buren aantrekken, opzetten die plaat en het geluid op 10.

Mijn Kennedy-moment

Vandaag is het vijftig jaar geleden dat president John F. Kennedy in Dallas werd vermoord. Sindsdien hebben we het over het "Kennedy-moment". Waar was je en wat deed je toen je hoorde dat Kennedy was vermoord.

Welnu. Op 22 november 1963 was ik negen jaar oud. Die dag was de vijfde verjaardag van mijn broer. Ik herinner me dat er na schooltijd verjaardagsvisite was, met wat tantes (de bijbehorende ooms waren aan het werk), neefjes en nichtjes en de opa's en oma's. De opa's en oma's bleven ook eten. Na het eten zal mijn vader die opa's en oma's naar huis hebben gebracht, dat weet ik niet meer, en ging mijn broer naar bed. En ik herinner me dat mijn vader daarna onder andere naar Bonanza wilde kijken (een western-serie die in de jaren 60 werd uitgezonden), maar dat alles na de moord (in Nederland: vroeg in de avond) anders was. Ik herinner mij een steeds door pauzes onderbroken programma, zwart-wit natuurlijk, waarin de ernstige situatie besproken werd, en telefonisch contact met Amerika werd gezocht. Maar is dat ook zo, of is dat achteraf geconstrueerd, verzonnen of verkeerd onthouden? Ik meen mij ook een geëmotioneerde televisie-omroepster te herinneren. Maar misschien was dat de dag er na. Ik weet dat niet meer.

Ik heb bij Beeld en Geluid in Hilversum nagezocht welke programma's voor die dag gepland waren en welke daadwerkelijk zijn uitgezonden.

Hieronder de voorkant van de Vara Radio TV Gids van die week, die wij thuis ook hadden, met daarop een jonge Hedy d'Ancona, en een stuk van de bladzijde met de programma's voor 22 november.





De herinnering dat mijn vader naar Bonanza wilde kijken klopt, het stond gepland voor 10 uur (afl.: The Ride), met daarvoor o.a het NTS-journaal, Brandpunt, een showprogramma en een documentaire over de bouw van de IJ-tunnel.

Maar het liep anders. Om 12.31 uur plaatselijke tijd in Dallas (19.31 uur in Nederland) werd Kennedy neergeschoten, om 13 uur (20 uur in Nederland) werd in het ziekenhuis vastgesteld dat hij was overleden en om 13.33 uur (20.33 uur in Nederland) werd dat nieuws bekendgemaakt.

De programmering werd omgegooid. Hieronder het logboek van de NTS waarin het werkelijk uitgezondene staat.



Mijn herinnering blijkt goed te kloppen: Tot 20.29 werd de gewone programmering gevolgd, met de aantekening dat het door Fred Emmer gepresenteerde journaal van 8 uur opende met de mededeling dat President Kennedy was beschoten en gewond geraakt, maar dat er nog geen verdere details bekend waren.

Om 20.29 begon Brandpunt. Er was op dat moment alleen een nog onbevestigd bericht dat president Kennedy inmiddels was overleden. Om 20.35 kwam een tweede bericht binnen op de telex, van Reuter, waardoor het nieuws definitief bevestigd werd. Vanaf 20.46 uur waren er opeenvolgende uitzendingen waarin het binnenkomende nieuws werd gebracht, afgewisseld door pauzes. Zo herinner ik het mij ook.

Bedacht moet worden dat de communicatie toen veel moeizamer was dan nu. Er waren voor het trans-Atlantische verkeer sinds een jaar 3 communicatiesatellieten beschikbaar, waarvan Telstar de bekendste was. Door een samenloop van omstandigheden stonden die op deze avond allemaal uit. Dus de nieuwsvoorziening ging per telex en lijntelefoon. Beelden waren er niet. Pas rond middernacht was Telstar weer beschikbaar, en kwamen er beelden door, maar de uitzending was toen al afgelopen.

De eerste beelden uit Dallas werden pas de volgende ochtend uitgezonden, om 9.03 uur.



Daar heb ik geen herinnering aan. Maar het zal ander beeld geweest zijn dan (pas op: schokkende beelden) het Zapruder-filmpje, dat jaren in een kluis werd opgeborgen en pas in 1969 in een rechtszaak werd afgespeeld, en eerst midden jaren '70 op tv vertoond werd.

Verdere logboeken laten zien dat het hiermee niet afgelopen was, en dat later die ochtend de uitzending hervat werd met meer nieuws, beelden van een herdenking in Amsterdam op de Dam met toespraak van burgemeester Van Hall, enzovoorts en enzoverder.

Maar wij gingen die zaterdag, zoals elk weekeinde, naar de markt en daarna koffie drinken bij opa en oma. Met mijn vader liep ik nog voor een boodschap naar een houthandel, Ten Cate, die als ik het mij goed herinner ongeveer in de Joubertstraat of Smitstraat of in ieder geval: daar in de buurt was. In de Schalkburgerstraat, bij de Julianakerk, kwam mijn vader een collega tegen, meneer Meurs, met wie hij een tijdje over het nieuws sprak. 's avonds bracht de Haagsche Courant als opening een paginagrote foto van Kennedy, met als kop: Kennedy vermoord.

Dat is wat ik mij herinner en daarover teruggevonden heb over 22 november 1963, de dag dat John F. Kennedy vermoord werd.

P.S. Eerder deze week zag ik een programma van Coen Verbraak met interviews en herinneringen aan die dag, onder andere met Ad van Liempt. Deze betoogde dat de Nederlandse berichtgeving op televisie die dag veel trager was geweest dan in andere landen, als voorbeeld werd de Britse tv genoemd. Dat lijkt eigenlijk wel mee te vallen. Volgens historicus Mark Lewisohn (even scrollen naar SOME NEWS JUST IN . . .) was de primeur van de aanslag die dag voor Granada TV, een regionale zender uit noord-west Engeland. Zij brachten het nieuws, dat op dat moment niet veel meer was dan de mededeling dat Kennedy beschoten was en gewond, even voor 19 uur plaatselijke tijd. De BBC zond om 19.05 uur tussen twee programma's door een News Flash uit, ook weer niet veel meer bevattende dan een eerste mededeling. Dus net iets later dan het Nederlandse journaal. De gewone programmering werd in Engeland afgebroken om 19.26 uur plaatselijke tijd met de mededeling dat Kennedy's toestand kritiek was. Toen kwam een niet-officiële mededeling per telefoon dat de president was overleden, daarna 19 minuten pauze, waarna om 19.45 plaatselijke tijd de aangepaste programmering begon, overigens ook een programma met nieuwsberichten en pauzes. Welgeteld dus 1 minuut eerder dan in Nederland. Ook voor Engeland ligt Amerika aan de andere kant van de oceaan.

Ik vind: dat valt dus wel mee, met dat verschil. Andere tijden, terug naar de onze.

Micha Wertheim - Voor je het weet

Ik zag deze voorstelling. Ik ga het gewoon zeggen. Geniaal. Niet een mitrailleurvuur van grappen en grollen, maar een heel knap inelkaar zittende meta-voorstelling over het maken van voorstellingen. Micha 'schrijft de voorstelling' live op het toneel, op de laptop, ook reagerend op wat er in de zaal gebeurt. Verder veel over het vaderschap en zijn kinderen, maar dan weer op een totaal ongewone Micha-manier. En allerlei verdere gedachtesprongen en interacties met het publiek. Niet uit te leggen, niet na te vertellen. Niet te snel naar de jassen lopen: ook de toegift, een spel van Micha met de webcam is werkelijk bijzonder.

GAAT DAT ZIEN!

The Beatles: On Air - Live at the BBC Volume 2

Bijna 20 jaar na Live at the BBC is er tamelijk plotseling een Volume 2. 2 cd's met meer BBC-opnames, destijds live opgenomen voor radioprogramma's. Aardig vind ik dat geprobeerd is de sfeer van die radioprogramma's over te brengen door stukjes dialoog tussendoor, waarin onze helden aangekondigd of geinterviewd worden, of brieven met verzoekjes van fans voorlezen, of anderszins de clown uithangen.

De muziek: niet zo gepolijst als de EMI-opnames, want live, met vrijwel geen overdubs, en wat pittiger opgenomen omdat men niet beducht hoefde te zijn voor uit de groef springende pick-upnaalden. Veel eigen nummers, maar ook een aantal die ze nooit zelf opnamen voor EMI, net als op Live at the BBC. Ik hoor vooral ook hoe goed The Beatles live speelden, niet overspoeld door de bij concerten gebruikelijke Beatle-mania. PLAY LOUD!

Er is altijd wat te mopperen: Op de cd's staan ook 4 wat langere (8 min) interviews. Niet de gebruikelijke clownerieën, maar redelijks serieus, door Brian Matthew (John: Brian Bathtube), maar ik had ze liever op een bonus-cd gehad. In dat halve uur hadden nog wel zo'n 10 andere nummers kunnen staan, bijv. I Should Have Known Better, I'm Happy Just To Dance With You en The Night Before, die er nu niet op staan, en die verder nooit ergens live werden gespeeld, behalve nu juist bij de BBC.

Completisten: van de nauwelijks meer verkrijgbare ep Baby It's You (waarop ook BBC-opnames staan), staan I'll Follow The Sun en Boys op deze 2cd.



Maar de opname van Devil In Her Heart is een andere dan die op de ep. Dus die ep blijft een 'noodzakelijke aanschaf'. Lend Me Your Comb ten slotte is dezelfde opname als op Anthology 1.

Alsof het nog niet genoeg was, ik kocht deze 2cd samen met Live at the BBC in een verzameldoosje.



Live at the BBC is namelijk ook opnieuw uitgebracht. Met een hoesje in grijstinten, aardiger dan de bruine blob uit 1994. Maar ook de nummers klinken in veel gevallen frisser, omdat waar mogelijk schonere kopieën zijn gebruikt, die sinds 1994 teruggevonden zijn. Hier en daar is wat gesleuteld aan de dialogen tussen de nummers, een of twee cross-fades zijn verwijderd, en From Us To You (disc 1, track 2) heeft nu een dj-voice-over. De schone versie staat nu op disc 2, track 36. Ik vind deze versie superieur aan de uitgave uit 1994. Thumbs Up!





Voor wie dit nog niet genoeg is, in het bootleg-circuit is daar Unsurpassed Broadcasts, met vrijwel alle beschikbare Beatles radioshows, in chronologische volgorde, op 12 cd's. Google Is Your Friend.

14 november 1959

Soms wil je de tijd terugdraaien. Naar 14 november 1959. Of liefst nog eerder. Voor een dag, meer hoeft niet.

Alles was voorbij. We reden in de Volkswagen Kever 'met brilletje' naar een oom en tante in de Wapenveldestraat, om daar een paar maanden te gaan logeren. Ik herinner me een enorme plas water, op de Soestdijksekade, waar we doorheen reden. Maar volgens het KNMI regende het die dag niet of nauwelijks, dus misschien vergis ik me. Dat is eigenlijk alles wat ik nog weet. 14 november 1959.

Een bokking als madeleinegebakje

Ik had al jaren geen bokking meer gegeten. Eerder deze week werd op Twitter gesproken over gerookte haring. Die zie je niet veel meer, was mijn idee. Vroeger meer. Het was relatief goedkoop, en werd daarom vooral door de arbeidersklasse gegeten. Ik lees dat het ooit zelfs volksvoedsel nummer een was, voordat het vlees goedkoop werd. Ik vond het een lekkernij. Zou het nog bestaan? Ik kreeg als suggestie een vishandel op Scheveningen. Maar ja, daar kom ik niet zo heel vaak.

In de weekeinden bezoek ik vaak mijn moeder, om koffie te drinken, boodschappen te doen, de administratie bij te werken en om te praten. Ook wordt (vaste prik) de Rijswijkse markt bezocht, voor aardappelen, groente, fruit en bloemen. Ik vroeg aan mijn moeder hoe lang het geleden was dat zij een bokking had gegeten.

'Ach jongen dat is jaren terug, misschien wel veertig jaar niet.'

Net als ik dus. Maar, volgens mijn moeder waren ze nog steeds te koop, nota bene bij de viskraam op diezelfde Rijswijkse markt. Gewoon jarenlang niet goed opgelet, dus.
Zaterdag kochten we twee bokkingen. Er is een nadeeltje, je moet ze wel zelf schoonmaken, kop en staart er af, ontvellen, graten weg. Het overgebleven vlees in blokjes snijden en met een vorkje prikken. Smullen maar.

Ik had de smaak jaren niet meer geproefd, maar herkende meteen de typische rook-zout-viscombinatie.

'Weet je wanneer we dat altijd aten? Met verjaardagen.'

Ik zag het weer voor me. Zowel van vaders- als van moederskant hadden we een grote familie, die op verjaardagen allemaal bij elkaar op visite kwamen. Spullen aan de kant, twintig, vijfentwintig gehuurde stoelen in de voor- en achterkamer langs de muur, in het midden de behangtafel (mijn vader en zijn broers hadden allemaal bij de behangerszaak van mijn opa gewerkt). Met koffie met koek, later op de avond bier, jenever, boerenjongens en advocaat. En een bord met een paar bokkingen. Later werd het wat luxer, met kaas en leverworst. Niet te vergeten: limonadeglazen met sigaretten en sigaren, de 'rokertjes, voor wie wil'. Bijna iedereen wilde, dus na korte tijd stonden de kamers altijd blauw van de rook.
En vooral: praten, (meerstemmig) zingen, lachen. Tante Marie met haar gitaar! Mijn broer en ik moesten natuurlijk vroeg naar bed, maar van slapen was geen sprake. Vanuit de gang keken en luisterden we om een hoekje stiekem mee. Vooral de verhalen. Over vroeger thuis (ook toen was er al een 'vroeger thuis'), over de oorlog, over het werken in de behangerij van mijn grootouders. Een van de vaste nummers waarbij de ooms hard lachten en de tantes griezelden was van mijn vader. Hij moest een keer na sluitingstijd behangen en stofferen in de tearoom van Lensvelt Nicola, toen een bekende banketbakker in Den Haag. Op een gegeven moment kreeg mijn vader trek en ging hij op zoek ging naar wat eetbaars. Vanuit de tearoom liep hij door een gangetje naar achteren en kwam in de donkere keuken, waar op een klein gasstelletje nog een ketel op het vuur stond te pruttelen. Mijn vader deed het licht aan, tilde het deksel op, keek in de pan en zag toen een in bouillon rondhangend paardenbeen met hoef. Het hoefijzer zat er nog aan, benadrukte mijn vader, en nam nog een stuk bokking.

Zo, tijdens het eten van die bokkingen, gingen onze gedachten en herinneringen, waarschijnlijk geleid door de smaak- en geurherkenning, vanzelf naar die oude familieleden met hun verhalen op die verjaardagen 'vroeger thuis'. Ongeveer zoals bij het dopen van een madeleinegebakje in een kop bloesemthee, beschreven in 'Op zoek naar de verloren tijd' van Marcel Proust.

Dit stukje stond eerder in De Leunstoel.

III Ξ III

Hey, everybody out there! Een nieuw plaatje van Paul McCartney. NEW. Gelukkig weer terug bij zijn eigen vak. De vorige plaat, Kisses On The Bottom, met allemaal standards uit de jaren '40 - '50 vond ik niet geweldig.
U kent Paul McCartney. Dus U weet wat voor muziek er ongeveer op staat. Catchy muziek, waarvan je na een dag merkt dat je het mee loopt te zingen. Niet allemaal vernieuwend, maar hee, dat heeft hij allemaal al gedaan toen wij nog niet bestonden. De meer experimentele muziek bewaart hij tegenwoordig voor de wat obscuurdere projecten die hij onderneemt met Youth, onder de naam The Fireman.
Deze plaat vind ik ongeveer even goed als Memory Almost Full, toch een van de betere McCartneyplaten.
De muziek: De Wet van Paul McCartney geldt nog steeds. Elke plaat bevat minstens 1 briljant nummer. MINSTENS. Na 10 keer luisteren voorlopig: het beste nummer vind ik Appreciate, wat experimenteler, met een drum in de back-beat die Ringo benadert. Early Days, een breekbaar nummer over zijn begintijd met John Lennon, op zoek naar hun vorm, in Liverpool, lang voordat iemand ooit over The Beatles had gehoord. Mooie, mooie tekst. Ook goed: Road, dat weer wat meer tegen muziek van The Fireman aanleunt qua sfeer. Er staat nog een hidden track op de plaat, Scared, een love ballad op piano in de traditionele McCartney-sfeer, richting Let It Be. En er is Everybody Out There, een lekker up-tempo gitaarnummer, een beetje in de sfeer van Mrs Vandebilt, lang geleden, op Band On The Run. Als je dat nummer op zet gaat de zon schijnen. Hey, everybody out there!

Naar aanleiding van de uitslag van de NS Publieksprijs 2013

Het zal de lezers van dit blog niet zijn ontgaan: ik zat in de Kernjury van de NS Publieksprijs 2013. 'Uit dien hoofde' heb ik alle genomineerde boeken gelezen en mijn stem uitgebracht. Ik heb het met plezier gedaan.

Eerder deze week werd in De Wereld Draait Door de winnaar bekend gemaakt. De prijs is gewonnen door Gijp van Michel van Egmond, met ruim 40% van de stemmen.
Persoonlijk had ik op een andere winnaar gehoopt, maar Gijp is ontegenzeggelijk een boek dat ongelooflijk goed verkocht, en de uitgever heeft het op tv ook nog een paar keer omhoog gehouden met de oproep op dit boek te gaan stemmen. Bij deze Publieksprijs gaat het om de meeste stemmen, dus: een onbetwiste winnaar.

Gijp had ruim 40% van de stemmen, maar naar wie zijn die andere bijna 60% dan gegaan. Dat werd er niet bij verteld. Ook op de site van de NS Pubieksprijs is dat niet te vinden, evenmin als in de bedankmail die ik als Kernjurylid ontving.

Ik zou dat graag hebben willen weten. Was het een afgetekende overwinning geweest, of was er ook nog een boek met 35% van de stemmen? En hoe was bijvoorbeeld de uitslag bij de Kernjuryleden, kwam die ongeveer overeen met de landelijke uitslag, of lagen de verhoudingen daar anders.

Ik stuurde de NS Publieksprijs een mailtje, waarin ik vroeg waar ik deze informatie kon vinden. De volgende dag ontving ik het antwoord.

Namens de CPNB laat ik u weten dat zij dit helaas niet openbaar maken.

Is dat nou niet raar? Waarom wordt dit niet openbaar gemaakt? Wil men de 'verliezers' sparen? Is de stemverhouding binnen de Kernjury sterk afwijkend geweest van het landelijke beeld? Zijn er niet-genomineerde boeken geweest die toch flink wat stemmen hebben gekregen?

Over dat laatste het volgende. In de beschrijving van de taken van de Kernjury staat onder meer:

2) de Kernjury is de beschermheer van de NS Publieksprijs: een boek kan alleen de NS Publieksprijs winnen als het ook in de einduitslag van de Kernjury voorkomt.

Dat klinkt fraai, maar wat betekent dit? Wat is die uitslag? Zijn dat alle door Kernjuryleden uitgebrachte stemmen? Is één stem van een Kernjurylid voldoende om het mogelijk te maken dat een niet-genomineerd boek toch wint? Of telt alleen de top-5? Het is 'helaas niet openbaar'.

Nogmaals, ik geloof graag dat Gijp de meeste stemmen heeft gekregen, daar gaat het mij niet om. Ik zou gewoon graag de volledige uitslag weten van een verkiezing waaraan ik heb meegedaan.

P.S. Nu dan toch maar even een aanvullende mening over De voedselzandloper van Kris Verburgh. Dat boek had naar mijn smaak helemaal niet genomineerd mogen worden. In het Reglement van de Publieksprijs staat:

De titel moet voldoen aan de volgende criteria: [...] de titel behoort tot het genre fictie dan wel factie (een verhalend boek met een groot non-fictie karakter).

Naar mijn idee behoort het boek van Verburgh niet tot deze categorieën. Het is namelijk geen fictie en het is niet verhalend. Of zou de CPNB met deze nominatie duidelijk hebben willen maken dat zij dat dieet van Verburgh wél als fictie beschouwt?

Van Gouden Koets tot Oude Schicht

Op de dag af precies 14 jaar hebben we deze auto gehad. Nieuw gekocht, en vandaag besloten we definitief de voor APK nodige reparaties niet meer uit te laten voeren. Toch nog onverwacht van ons heen gegaan. 270.000 km, vrijwel probleemloos, door Nederland, België, Luxemburg, Frankrijk, Duitsland, Zwitserland, Oostenrijk, Italië, Denemarken, Zweden, Noorwegen en Engeland.
De ideale gezinsauto voor kampeervakanties. Alles paste er in, inclusief de kinderen.



En nu is hij in handen gevallen van een vreemde meneer.

50books - vraag 40

Vraag 40: Hoe belangrijk is de eerste zin van een boek en welke goede voorbeelden ken je?

Ja, dat hoor je vaak; de eerste zin van een boek is heel erg belangrijk. Ik geloof dat niet zo. In ieder geval geldt dat niet voor mij. Natuurlijk ken ik ook een paar van die zinnen, die je dan ook altijd hoort in dit soort discussies.

De volle maan, tragisch dien avond, ...

Ik ben makelaar in koffi, ...

Het was nog donker, ...

Behalve den man, die de Sarphatistraat ...

Het zijn mooie, opvallende zinnen, maar wat mij betreft niet bepalend voor de waardering van het betreffende boek. (De boeken waarvan dit de beginzinnen zijn vind ik overigens wel goed, allemaal. De meeste vis zit inderdaad tussen de kop en de staart.) Niet echt belangrijk dus. Niet voor het kopen van een boek, want in de winkel blader ik wat willekeurig door zo'n boek heen, bekijk de achterkant en lees her en der een flard, en ook niet voor het al dan niet uitlezen, want dat wordt bepaald door 'het leesplezier' in de eerste 50, 100 bladzijden.

Hier twee beginzinnen van boeken die veel voor mij betekenen. Ik kan ze niet uit het hoofd opschrijven. Maar het zijn geweldige boeken. Desondanks. Vind ik.

Het lijkt wel een hut in een boomkruin of de roef van de ark, die kamer met zijn houten wanden, waar die baardige patriarchale gorilla zich temidden van zijn kroost heeft laten fotograferen.

Hij nam de bloemen in zijn andere hand, bij de koffer, en trok de glazen tussendeur open.

#50books is een initiatief van Peter Pellenaars. Iedere zondagochtend, voorlopig 50 weken lang stelt hij een vraag met betrekking tot boeken. De blogs die we daarover schrijven verzamelt hij op zijn weblog, daar is dan een overzicht te vinden van de reacties op deze en eerdere vragen.

Dit Kernjurylid NS Publieksprijs 2013 is er uit

Een maand, zes boeken. Dat was best een kluifje. Maar ik heb ze, zoals ook de bedoeling was, allemaal gelezen. En wat commentaar gegeven (1, 2, 3, 4, 5, 6).

Ik koos De vergelding van Jan Brokken. Zoals al eerder gemeld:

Wat een geweldig goed boek is dit. Ik heb het min of meer in een ruk uitgelezen. In de Tweede Wereldoorlog wordt in het dorp Rhoon een Duitse soldaat gedood, doordat hij tegen een losliggende hoogspanningskabel aanloopt. Is het een ongeluk, of een aanslag? De Duitsers vergelden deze dood met de fusillade van 7 dorpsgenoten en het in brand steken van hun woningen, waardoor eigenlijk een compleet buurtschap vernietigd wordt. Na de oorlog wordt er in het dorp niet meer over gesproken. Te pijnlijk, te schrijnend. Totdat aan het eind van de vorige eeuw Brokken op onderzoek gaat naar dit gesloten hoofdstuk uit de geschiedenis van het dorp van zijn jeugd. In dit boek worden de verhalen verteld zoals die uit interviews met de (meeste) betrokkenen en uit de archiefstukken naar voren komen. Het goede vind ik dat er niet een verhaal is, maar tientallen. Van mensen die 'goed' waren, van mensen die 'fout' waren, of ertussenin. Elkaar overlappend, aanvullend en tegensprekend. Over dezelfde gebeurtenissen, op 10 oktober 1944, maar vaak persoonlijk gekleurd of vertekend door eigen belangen en opvattingen. En Brokken laat ook zien wat de gevolgen zijn geweest voor de bewoners van het dorp, eigenlijk tot op de dag van vandaag.

Ik vind dit een heel, heel goed boek.



De uiteindelijke winnaar wordt op 15 oktober bekendgemaakt in De wereld draait door.
Iedereen bedankt voor steun, commentaar en geduld. Ik ga nu weer andere boeken lezen.

Wel of niet mee eens? Ik heb mijn stem uitgebracht, maar U kunt zelf nog steeds stemmen, op een van de zes boeken, of op een eigen voordracht. Onder de stemmers wordt een stapel boekenbonnen verloot, en een jaar gratis reizen met de NS. En als U de stem uitbrengt via de hierna volgende link, en ik weet daarmee de meeste stemmers te verzamelen, krijg ik ook zo'n prijs. Stemmen dus, dat kan meteen hier!

50books - vraag 39

Vraag 39: Ga je door het lezen van literatuur de wereld beter begrijpen?

Deze vraag is kennelijk ingegeven door het bericht in de Volkskrant dat uit onderzoek is gebleken dat het lezen van literatuur het empathisch vermogen bevordert.

Mijn antwoord op de vraag luidt: ik hoop van wel, al is het maar omdat ik veel literatuur lees en het idee heb de wereld nog steeds niet te begrijpen. Dan is er nog hoop. Toch?

Ik zeg al jaren dat wie wil weten hoe de wereld in elkaar steekt, vooral geen non-fictie boeken moet lezen, maar verhalen van de grote vertellers. De grote vertellers geven ons in hun verhalen inzichten in relaties, hoe liefde kan zijn, of hoe het noodlot ons kan treffen.

Een voorbeeld dicht bij huis. Lees eens in Kort Amerikaans wat Jan Wolkers schrijft over de dood van zijn broer, het laatste bezoek aan het sterfbed, en hoe hij daarna langs de Rijnsburgerweg loopt, daar een tekening maakt waarin hij 'de zon stil zet', en zijn ouders ziet passeren, op weg naar het ziekenhuis. Waarachtiger dan dat bestaat niet. Zo is het, in ieder geval voor de hoofdpersoon. Die hoofdpersoon en dat gevoel, dát begrijp ik. Dat kan, met alle respect, Dick Swaab niet zo uitleggen.

Het artiklel in Science, waarnaar de Volkskrant verwijst, is via een van de reacties op Peter Pellenaars vraag, op dit moment hier te downloaden.

De Volkskrant publiceerde overigens ook nog een tegengeluid. De titel van dit artikel laat al zien dat de schrijver er niets van begrepen heeft.

#50books is een initiatief van Peter Pellenaars. Iedere zondagochtend, voorlopig 50 weken lang stelt hij een vraag met betrekking tot boeken. De blogs die we daarover schrijven verzamelt hij op zijn weblog, daar is dan een overzicht te vinden van de reacties op deze en eerdere vragen.

NS Publieksprijs 2013: Dit zijn de namen

Het zesde en laatste van de zes voor de NS Publieksprijs genomineerde boeken. Ik zou het zelf wel gekocht hebben en dat heb ik ook, ik las het al eerder dit jaar.

En wat ik daar toen over schreef, dat vind ik na herlezing eigenlijk nog steeds. Ik ga dat niet nog eens opschrijven. Samengevat: het is een goed boek, maar voor mij niet Tommy Wieringa's beste.

Dat klinkt allemaal wat gereserveerd, daarom nog dit: de beschrijvingen van gedachten, herinneringen of van het verloren gaan daarvan ten koste van veelbekeken foto's, van hoofdpersoon Pontus Beg vind ik heel goed. Bijvoorbeeld het verloren gaan van de herinnering aan zijn moeder op bladzijde 138, 139.

Wel of niet mee eens? U kunt zelf ook stemmen, op een van de zes boeken, of op een eigen voordracht. Onder de stemmers wordt een stapel boekenbonnen verloot, en een jaar gratis reizen met de NS. En als U de stem uitbrengt via de hierna volgende persoonlijke link, en ik weet daarmee de meeste stemmers te verzamelen, krijg ik ook zo'n prijs. Stemmen dus graag, dat kan meteen hier!

#bloginterview door @marysjabbens

• Wil jij je even voorstellen?
Dag, de meesten zullen nu wel weten dat achter de halfdoorzichtige naam van mijn blog 'Fokke' schuilgaat. Born in the Fifties. Geboren en getogen in Den Haag, maar inmiddels woon ik al langer dan waar ik ook ooit gewoond heb, in Alkmaar. Waar ik wel de weg ken, maar nauwelijks straatnamen weet. En met wie heb ik het genoegen?

• Wat is de reden dat je bent gaan bloggen?
Ik blog dus ik besta. Het leek mij wel een aardige manier om een soort dagboek op internet te maken. Dat bleek een naïef misverstand, want ik blog niet dagelijks en ik blog (zoals elke blogger) alleen maar over dingen die ik wil delen. In een dagboek zou ik meer schrijven. Als ik een dagboek had.

• Hoe lang blog jij al?
Mijn blog is begonnen op 1 januari 2007. Daarvoor heb ik een 'valse start' gehad op Blogger, en veel eerder (eind jaren '90) 'blogde' ik al op een eigen site. Die stukjes zijn weggegooid en die andere site bestaat niet meer. Dat geldt dus allemaal niet.

• Hoe vaak blog jij?
Steeds minder. In het begin zo'n 4 keer per week, nu 2 tot 3 keer. Ik weet niet precies wat het is. Alles behandeld? Ik denk dat het Twitter is. Dat is de pest voor het bloggen. Daar moet ik wat aan doen.

• Heb jij vaste tijden waarop jij je blogs schrijft?
Niet echt. Meestal is het 's avonds, omdat ik overdag werk. Ik schrijf een stukje als het opkomt. Er is op dit moment een klein voorraadje, dat op een geschikt moment voor publicatie wacht. Of op de delete-knop.

• Heb jij altijd een thema of idee waarover je wilt bloggen of komt dat pas als je er voor gaat zitten?
Ik ga pas zitten als ik een onderwerp denk te hebben.

• Blog jij over alles?
Nee. Ik blog over bijna niets. (Zie de volgende vraag.)

• Hoe zou jij jouw blogs omschrijven?
Ruwweg kun je mijn blog karakteriseren als: gelezen boeken, Beatles, theater, vroeger in Den Haag en "wat ik verder allemaal meemaakte en met jullie wil delen". Omdat ik niet zoveel meemaak, de Beatles het rustigjesaan doen, het theaterseizoen net van start is en ik 'zelden nog de ouderlijke woning bezoek' (Wolkers), gaat het de laatste tijd betrekkelijk veel over gelezen boeken.

• In hoeverre en waarom houd jij rekening met jouw lezers, of doe je dat helemaal niet?
Ik houd rekening met mijn lezers doordat ik mij van de aandachtige aanwezigheid van die lezers bewust ben. Hoewel mijn blog in zekere zin over mij gaat, zet ik er zeker niet alles in, want sommige zaken gaan nu eenmaal niemand wat aan.

• Zijn er onderwerpen waarover je wilt schrijven maar het nog niet durft/wil/kan?
Die zijn er. Maar ik durf/wil/kan er (nog) niet over schrijven, dus meer dan dit vertel ik niet. Misschien is mijn blog wel een (inmiddels al bijna 7 jaar aangehouden) aanloop, bedenk ik mij nu.

• Hoe belangrijk zijn de statistieken voor jou?
Die zijn niet belangrijk, maak ik mezelf wijs. Ik heb me lang geleden al over de teleurstelling heengezet dat stukjes waarover ikzelf erg tevreden ben soms nauwelijks gelezen worden en zeer marginale dingetjes er in de statistiek torenhoog bovenuit steken. Dit bijvoorbeeld is al tijden het meest gelezen stukje. Het is meer dan 3 keer zoveel bekeken als de nummer 2 en 3, die weer 3 keer meer zijn gelezen dan de rest van het peloton. En volgens Google Analytics is dit stukje het minst gelezen, namelijk maar 1 keer. Dat had ik liever andersom gezien.

• Op wat voor manier en waar, maak je kenbaar dat je een nieuw blog hebt geschreven?
Meestal stuur ik een Twitterberichtje (@fzwaan) rond, en als ik niet heel ontevreden ben over het stuk herhaal ik dat na een dag of zo.

• Ben je tevreden over jouw site?
Het is een tamelijk standaard Blogger-site. Ik denk er wel eens over om opnieuw te beginnen met WordPress of zo, maar ja, dan bevriest de huidige site. Zit ik een beetje mee. Waarom weet ik dan weer niet. Een indeling in categorieën, dat lijkt mij ook wel wat.

• Wat vind je van de reacties van lezers op jouw blog?
Er wordt vrijwel niet gereageerd, althans niet in mijn blog. De enige die betrekkelijk veel reageerde is overleden. Ik krijg nog wel reacties via de mail, of soms mondeling. Dan heb ik toch het idee dat het gelezen wordt. Dank U.

50books - vraag 37

Vraag 37: Leggen jullie ook wel eens boeken (en welke dan?) opzij voor het juiste moment?

Boeken voor speciale momenten? Niet dat ik weet. Ik loop af en toe een boekhandel binnen en koop dan een of meer boeken, die dan op een stapel naast mijn bed komen. En die stapel probeer ik mijn hele leven al weg te lezen. Soms MOET een boek meteen gelezen worden, maar dat heeft niet perse met DAT moment te maken, maar meer met het feit dat het boek op DAT moment gekocht kon worden. Over ruim een maand komt de luxe versie van het eerste deel (!) van de ultieme Beatlesbiografie Tune In uit. Ik zal dat boek dan kopen en dan gaan lezen. Als ik het nu kon kopen zou ik het nu gaan lezen.

De uitzondering die de regel bevestigt is De Avonden van Gerard Reve, dat herlees ik ongeveer elk jaar, tussen 22 en 31 december.



#50books is een initiatief van Peter Pellenaars. Iedere zondagochtend, voorlopig 50 weken lang stelt hij een vraag met betrekking tot boeken. De blogs die we daarover schrijven verzamelt hij op zijn weblog, daar is dan een overzicht te vinden van de reacties op deze en eerdere vragen.

NS Publieksprijs 2013: De voedselzandloper

Het vijfde van de zes voor de NS Publieksprijs genomineerde boeken. Ik zou het zelf niet gekocht hebben. Ik heb het nu gelezen en ik kan iedereen afraden dit boek te kopen. Echt.

Loop een boekhandel binnen en je ziet de stapels boeken over bewegen, gezond oud worden, afvallen, etc. Er is behoefte aan, want we zijn te dik en bewegen te weinig. Kris Verburgh beschouwt veel kwalen als verouderingsziekten en geeft in dit boek advies hoe die te voorkomen of te stoppen, door middel van een gezondere manier van eten. Bijkomend voordeel is een flinke gewichtsafname.

Verburgh schreef dit boek uit zijn overtuiging (en gesteund door veel publicaties) over wat goede voeding is, en om de vele diëten en voedingsadviezen kritisch tegen het licht te houden.

Waarom vind ik dit een slecht boek? Ik ben geen voedingsdeskundige, en voor een eventueel dieet heb ik dus een advies nodig. Maar dat advies moet mij wel overtuigen. En daar gaat het hier fout. Verburgh schrijft:

[...] wat is nu gezonde voeding? Elke dag worden we blootgesteld aan een tsunami van gezondheidsadviezen via populaire magazines, talkshows, documentaires, en kookprogramma's. En dan hebben we het nog niet over internet en de stortvloed van gezondheids- en dieetboeken. Vaak zijn deze boeken geschreven door zelfuitgeroepen 'experts' die hun methode als de enig ware methode aanprijzen. (p. 17)

Een tsunami aan gezondheidsadviezen, dat is nu precies wat dit boek ook is. Verburgh haalt de ene wetenschappelijke publicatie na de andere aan.

Bijvoorbeeld (maar het gebeurt in het hele boek) als hij schrijft over omega-3 vetzuren. Dan loopt hij werkelijk he-le-maal leeg. Het ene voorbeeld na het andere, bladzijden lang. De invloed op het brein, het hart, de celwand, het bloed, de spieren, het immuunsysteem en weet ik wat nog meer. Dat leest dodelijk vermoeiend, vind ik. En zo ook over proteïnen, vetten, bewegen, enzovoorts en enzoverder.

Het boek wordt verluchtigd met een groot aantal tabellen, grafieken en chemische structuurformules. Ik kan dat (als beta) best hebben. Maar het gaat nogal eens mis.



Bijvoorbeeld de grafiek op p. 108 over de invloed van omega-3 vetzuren op depressies heeft een vreemd onderschrift. Patiënten die na herstel van een depressie een placebo slikten hebben volgens deze grafiek na een depressie na 120 dagen 40 procent kans om niet in een depressie te zijn hervallen, en omega-3-vetzuur-patienten 90 %. Dus de kans om wel in een depressie te zijn hervallen is 60, resp. 10 %. Mijn conclusie zou dan zijn: een 6 keer zo kleine kans. Verburgh: nagenoeg de helft minder kans. Het onderschrift van de grafiek is dan ook slecht gekozen bij de (verwarrende) assen.

Andere grafieken weer hebben geen duidelijk onderscheid tussen verschillende datalijnen, wellicht omdat alles in zwart is afgedrukt.



Op pagina 138 staat een grafiek met drie lijnen, maar de belangrijkste lijn, die zou moeten aangeven wat Verburgh concludeert (Resveratrol verlengt niet de levensduur van gezonde muizen), staat er helemaal niet in. Kennelijk is zijn er geen gegevens van gezonde muizen met normaal dieet en toediening van Resveratol.

Op pagina 230 wordt een betoog gehouden over de invloed van curcumine/kurkuma op Alzheimer en ontstekingen in de hersenen. In India eten ze dat volop, wordt als illustratie betoogd. Maar wat vervolgens niet gezegd wordt is of er in India dan ook daadwerkelijk minder Alzheimer of ontstekingen in de hersenen voorkomt.

Echt, het is een greep. Vele lukrake (althans zo komt het op mij over) voorbeelden, een grabbelton aan betogen en citaten, soms slechte logica in de redenaties. Ik stop, anders wordt dit ook een tsunami. Misschien is het allemaal gewoon keihard waar wat Verburgh schrijft. Maar dat had dan minder overdonderend en meer overtuigend neergeschreven moeten worden. Ik vind dit daarom een slecht boek.

Wel of niet mee eens? U kunt zelf ook stemmen, op een van de zes boeken, of op een eigen voordracht. Onder de stemmers wordt een stapel boekenbonnen verloot, en een jaar gratis reizen met de NS. En als U de stem uitbrengt via de hierna volgende persoonlijke link, en ik weet daarmee de meeste stemmers te verzamelen, krijg ik ook zo'n prijs. Stemmen dus graag, dat kan meteen hier!