Boeken 2024

Dit jaar heb ik 62 boeken gelezen of herlezen. Dat is meer dan vorig jaar, maar geen 'persoonlijk record'. En hé, het is geen wedstrijd. Ik lees 'gewoon' elke dag, en soms gaat dat wat sneller, soms wat langzamer. 

Ongeveer 40 boeken waren bellettrie, de rest zakelijk beschrijvend werk. 46 van de boeken zijn oorspronkelijk Nederlands, 11 zijn vertaald, 5 las ik in het Engels. Twaalf boeken las ik voor de tweede of derde keer, meest van Maarten 't Hart (afgelopen voorjaar, dus voordat hem de P.C. Hooft-prijs werd toegekend) en van Karl Ove Knausgård. Verder was er een (1) boek dat ik, omdat het slecht beviel, niet uitlas. Dat blijft hier ongenoemd.

Twee boeken vond ik heel bijzonder. Deze en deze. Ik kijk uit naar deel 3, dat in april 2025 moet verschijnen. Ook goed: Duidelijkheid van Tom-Jan Meeus, In den vreemde van Frida Vogels en Naar zachtheid en een warm verlangen van Adriaan van Dis.

Drie boeken vond ik echt slecht, maar las ik toch uit. Het boekenweekgeschenk van de familie Chabot, en (nota bene) twee Beatles-boeken van Ken McNab. Hoed u daarvoor!

Op de stapel: Frits van Oostrom - De Reyneart (vorig jaar al, en nu nog steeds), Arnon Grunberg - Waarheidsliefde en biefstuk. (ook nog steeds), P.F. Thomése - Black-Out, Michail Boelgakov - De meester en Margarita, Karl Ove Knausgård - De wolven van de eeuwigheid, Nino Haratischwili - Het achtste leven (voor Brilka) en Jeroen Brouwers/Geert van Oorschot - Briefwisseling 1968-1986. Maar er kan zomaar weer iets tussenkomen. Wat verder ter tafel komt, dus.

Ik lees nu Freek de Jonge - De Zeeuwse jaren en Sander Schimmelpenninck - De domheid regeert.

Dit was het boekenjaar 2024, volgend jaar weer een boekenjaar!

One and One and One is Three

In 2015 zag ik de Analogues voor het eerst, met Magical Mystery Tour. Dat was toch wel iets anders dan het doorsnee Beatlekofferbandje. Sindsdien ben ik naar elke show geweest, volgens mij steeds drie keer. Maar nu is de koek op, alle latere Beatle-lp's zijn gedaan. Ik had alleen Revolver niet gezien, die hebben ze volgens mij maar een keer gespeeld, helemaal in het begin, toen ze nog onbekend waren (The Silver Analogues). Geplande Revolver-shows in oktober 2020 in AFAS (ik heb de kaartjes nog) gingen niet door, door corona. 

The Analogues sluiten hun missie af met drie shows in Ziggo. One and One and One isThree. 

20 september 2024: Part 1, Revolver en Sgt. Pepper

The Analogues speelden Revolver (de beste Beatles-lp) alsnog, en Sgt. Pepper (de meest ambitieuze Beatles-lp).

Het was allemaal weer dik in orde. Ik ken de muziek van haver tot gort, en het is leuk om de muziek gespeeld te zien worden, op de authentieke instrumenten. Ik ZIE dan hoe het gemaakt is. Alles was goed, maar gisteren viel mij weer eens op hoe goed gitarist Jac Bico eigenlijk is. Ook de 'terugwaartse' gitaar van George in sommige Revolver-nummers weet hij te reproduceren. 

Naast Revolver en Pepper werden ook andere nummers uit 1966 en 1967 gespeeld. De singles en de dubbel-ep Magical Mystery Tour. Ik miste alleen Paperback Writer, Rain en Baby You're A Rich Man. Rupsje-nooit-genoeg, ik weet het. 

Een leuke verrassing was Mark Lewisohn, die tussen de bedrijven door twee keer een kort verhaal hield over hoe het allemaal zo gekomen was. Niet echt nieuws (dat komt wel in de nog te verschijnen delen 2 en 3 van zijn definitieve Beatles-biografie All Those Years), maar wel onderhoudend.

Ik kocht nog een plaatje en een T-shirt. Op 2 november ga ik dus weer, dan spelen ze 'The White Album'. 

2 november 2024: Part 2, The Beatles (White Album)

The Analogues speelden The Beatles (White Album), (de meest veelzijdige Beatles-lp). 

Wat een band is het toch. Vrijwel met dezelfde snelheid als op de 2lp werden de nummers gespeeld (het wisselen van instrumenten vergt een goed ingestudeerde choreografie), de uitvoering was vrijwel vlekkeloos. Vorige keer ontbrak Fred Gehring (wegens fysiek ongemak), dit keer deed hij de tweede helft mee. Vervanger Kees Schaper was overigens erg goed, onwillekeurig (en onterecht) moest ik toch even aan Jimmie Nicol denken. Wat moet ik zeggen? Alles was goed, de solo in While My Guitar Gently Weeps kwam er vlekkeloos uit, en Diederik deed een mooie Yoko in Bungalow Bill. Mooi was (weer) de Jaap Drupsteen-video die gemaakt is als begeleiding bij Revolution 9. Indrukwekkend, ik zou willen dat John die had kunnen zien. 

Hier een fotootje tijdens Good Night.

In de toegift werden Hey Bulldog, Lady Madonna en Hey Jude gepeeld. (Rupsje-nooit-genoeg miste The Inner Light, Revolution en de andere Beatle-tracks uit Yellow Submarine.)

En toen was het bijna voorbij. Ik kijk uit naar 28 december voor Abbey Road en Let It Be. 

28 december 2024: Part 3, Let It Be en Abbey Road

The Analogues speelden voor het allerlaatst. Let It Be (de rommeligste Beatles-lp) en Abbey Road (de mooiste Beatles-lp).

Een daverend slotakkoord. Wat een avond! 

Voor het concert was er via het geluidssysteem van Ziggo weer solowerk van onze 4 helden te horen. Er was dit keer een voorprogramma, 'The Young Analogues', 4 jonge gasten (afkomstig van conservatoria), die een leuke set Beatles-nummers uit de beginjaren speelden: I Saw Her Standing There, Help!, Eight Days A Week, She Loves You , I Want To Hold Your Hand en Twist And Shout. 3 gitaren en een drumstel. Inclusief het à la 1963 geschud met de hoofden bij She Loves You en de buiging na elk nummer. Strakke set, aanstekelijke muziek.

Daarna, net als op de eerste avond, Beatles-biograaf Mark Lewisohn, die in het kort vertelde over de tot-stand-koming van Let It Be. Voor mij bekende lesstof, maar altijd prettig om deze man te horen vertellen.

The Analogues speelden vervolgens de lp Let It Be bijna puntgaaf na. Bijna, want volgens mij miste ik de (nerd-alert) Danny Boy-flard aan het eind van The One After 909. Maar wel hoorde ik bijvoorbeeld de scherpe hi-hats-echo's in het nummer Let It Be, aanwezig op de lp, niet op de single. Details, details, details. LIB is een beetje een rommelige verzameling van nummers die in januari 1969 óf 'gewoon' netjes opgenomen zijn, óf live gespeeld op het dak van Apple, óf in de studio gejamd en geïmproviseerd. Maar hé, er staan wel drie nummers op die nummer 1 waren. Zo matig is die lp helemaal niet. Zoals gebruikelijk bij The Analogues waren er weer strijkers en blazers, zodat de Phil Spector-orkestratie goed overkwam. Mooi. Sorry Paul. Als tussentijdse toegift het nummer dat NIET op Let It Be kwam, maar later een single werd, Don't Let Me Down.

Er was nog een kort verhaal van Mark, wellicht dat niet iedereen al op de hoogte was van het feit dat The Beatles na Abbey Road het plan hadden om nog een lp, en een single voor Kerst 1969 op te nemen. Hij vertelde daar al eerder over, o.a. bij zijn Hornsey Road-presentatie, en het was volgens mij ook al vermeld in Nicholas Schaffners The Beatles Forever, uit de jaren 70. Die single en lp kwamen er niet, The Beatles gingen uit elkaar.

Abbey Road. Ik heb het The Analogues al meerdere keren zien uitvoeren, ook dit keer klopte echt alles. De details in de instrumenten, het aambeeld in Maxwell's Silver Hammer, de arrangementen van George Martin, de full stop in I Want You (She's So Heavy), het halve akkoord in Her Majesty. Perfect. 

En nog was het niet voorbij. Na het applaus was er een dankwoord, en volgden nog The Ballad Of John And Yoko, Yesterday en All You Need Is Love. Einde.

Voor de trouwe fans, die alle drie avonden hadden bijgewoond was er een speciale genummerde off-set afdruk (A3 formaat) van een iconische foto die Nico Koster maakte tijdens de bed-in van John en Yoko in het Amsterdamse Hilton Hotel. Ik heb nummers 1709 en 1710. Ook bijgevoegd waren replica's van John's Hair Peace en Bed Piece plakkaten, ook zichtbaar op dezelfde foto.

(Foto © Nico Koster, screenshot van nicokoster.com)

En nu. The Analogues zijn klaar, vanaf oktober 2015 heb ik elke show die ze speelden 3 of meer keren gezien. Waarom toch? Het is de muziek, natuurlijk. The Beatles zijn de soundtrack van mijn leven. Ik herinner me dat She Loves You een hit was, en in de Vara Gids Top 10 stond. Dat was eind 1963. Ik ben blijven luisteren, nu dus meer dan 60 jaar. Ik ken de muziek van haver tot gort, en toch: The Analogues speelden ze na op dezelfde instrumenten als bij de opnames gebruikt. Het klinkt daardoor fantastisch, en gek genoeg: door het te ZIEN spelen op deze manier hoorde ik beter, leerde ik ook meer en meer hoe die nummers nu precies in elkaar zitten. De wisselende gitaren, de samenzang, het drummen van Ringo in dit of dat nummer. Bijvoorbeeld: in het nummer I want You (She's So Heavy) is het laatste stuk een repeterend door John en George gespeeld gitaarrif, met drums, bas, orgel en een Moog synthesizer. Een geluidsstorm. En dan wandelt er bij TheAnalogues na een tijdje een ondersteunend muzikant het podium op en slaat een paar maten ritmisch twee houtblokjes tegen elkaar, nauwelijks hoorbaar. Is dat ook zo bij The Beatles? Misschien hoor ik, rond de 6 minuten in het nummer, diep in de mix, wat hoge droge tikken. Dat zou het kunnen zijn. Maar misschien verbeeld ik het me ook. Nou ja. 

The Analogues zijn dus wel klaar, maar The Beatles nog niet. Komend jaar komt er misschien een archiefuitgave van Rubber Soul, misschien ook van Johns Walls And Bridges, Paul heeft aangegeven dat er een nieuw album komt, en op 10 januari al is er de nieuwe Ringo Starr lp, Look Up! Ik kijk er naar uit.

Mijn 'migratieachtergrond'

De laatste tijd hoor je veel over 'migratieachtergrond'. Mensen met een 'migratieachtergrond' moeten volgens een meerderheid van de Tweede Kamer gemonitord worden. Passen ze zich wel genoeg aan aan 'onze' normen en waarden? Het schijnt dat de overheid, het CBS, op dit moment voor het etiket 'migratieachtergrond' twee generaties terugkijkt. Maar dat zou zomaar kunnen veranderen, weten we uit de geschiedenis. 

Hoe zit het eigenlijk met mijn 'migratieachtergrond'? Als ik twee generaties terugkijk liggen mijn wortels in Den Haag, Breskens en Groede. Voorlopig lijk ik dus buiten schot te zijn.  Maar verder terugkijkend zijn er wel degelijk voorouders geboren buiten het huidige Nederland. Bijvoorbeeld: de familie van mijn moeder. Haar familie heet Manhave. De meesten woonden en wonen in Zeeuwsch-Vlaanderen. Zo'n 25 jaar geleden bezocht ik een genealogische dag in Zeeland. Het internet was nog niet wat het nu is, maar je kon een naam opgeven en dan kreeg je een uitdraai van beschikbare gegevens. Veelal kopieën van  microfiches. Ik noemde de naam: Manhave. Het antwoord was: dat is helemaal geen Zeeuwse naam. 

De eerste Manhave in het huidige Nederland was Andreas Manhave, die zich in 1702 in Cadzand vestigde. Hij was geboren in Izegem, Vlaanderen, wat toen tot de Spaanse Nederlanden behoorde. Een Spanjaard dus! Familie heeft daarna, ruim 300 jaar,  altijd in Zeeland gewoond. Acht generaties voor mij. En toch 'geen Zeeuwse naam'. 

Ik vrees dat het voor landgenoten met een 'migratieachtergrond' nog wel even zal duren, voordat ze die achtergrond kwijt zijn.

Ik wist niet dat ik het in mij had

Deze maand logeerden we twee weken bij onze zoon plus gezin, die voor een paar maanden hun intrek hadden genomen in een AirBnB in Nerja, Zuid-Spanje. Dat was natuurlijk erg leuk, we hebben genoten, dank u. Behalve fijn optrekken met het gezin, en vooral de kleindochter, die we door de afstanden (ze wonen in Gotenburg) niet vaak zien was er voor mij ineens ook de mogelijkheid om via het aanwezige Disney+ te kijken naar twee 'achterstallige' Beatles-films.

Het Beatles-bedrijf Apple heeft kennelijk een contract gesloten met Disney. In 2021 leidde dat al tot Get Back, een ge-wel-di-ge  documentaire van bijna 8 uur die Peter Jackson (Lord Of The Rings) samenstelde uit zo'n 60 uur film en 120 uur audiomateriaal van Michael Lindsay-Hogg die in januari 1969 The Beatles volgde bij hun repetities voor  een live-concert, nee, een lp, nee toch een filmproject. (Uiteindelijk werd het dat alle drie: Let It Be.)

Helaas werd die oorspronkelijke film Let It Be buiten alle releases gehouden. Z De reputatie was slecht, vooral John en George zijn altijd negatief geweest. Dat zal gekleurd zijn door wat er na die opnames binnen de groep gebeurde, want Get Back liet zien dat het allemaal niet zo miserabel was.

Zelf zag ik hem in de jaren 70 een keer of drie, en ik heb ergens nog een VHS-band van bedenkelijke kwaliteit. Maar ik heb geen VHS-speler meer. Enfin, lang verhaal kort: In mei verscheen LIB op Disney+, en nu kon ik weer kijken. 

 

Ik heb met plezier gekeken. Beeld- en geluidskwaliteit waren prima, en het was inderdaad allemaal zo somber nog niet. Gelukkig was de film ook nog eens in het oorspronkelijke 4:3 formaat, dus niet aan boven- en onderkant afgesneden. Ik hoop nog steeds op een release op dvd of Blu-ray.

Dan was er nog de net verschenen documentaire Beatles '64, over de stormachtige verovering van Amerika, in 1964. Destijds werd er gefilmd door de Maysles brothers, gerenommeerde documentairefilmers. Die documentaire verscheen hetzelfde jaar als What's Happening! The Beatles in the U.S.A. In de jaren '90 en '00 bracht Apple een iets andere selectie van het beeldmateriaal, met aanvullend bonusspul. The Beatles: The First U.S. Visit. Die heb ik, op twee dvd's. 

En nu heeft Martin Scorsese weer een andere edit mogen maken.

 

OK, er zaten scènes in die ik niet eerder gezien had. OK, het geluid is mooi gerestaureerd, nu in stereo. En OK, er zaten min of meer relevante interviewfragmenten met onze vier helden bij. Maar ook interviews met mensen die er destijds op een of andere manier bij waren, als fan. Ik kan goed zonder deze soms emotionele ontboezemingen. Het aardigste hiervan was het verhaal van Jack Douglas, toen een beginnend muzikant, later engineer bij Imagine, en producer van John Lennons laatste lp Double Fantasy.  

Het duurde mij allemaal net iets te lang, en ik had het min of meer allemaal al gezien. Niet erg enthousiast over een Beatles-product, ik wist niet dat ik het in mij had.