Vandaag werd bij SPUI 25 in Amsterdam Het zwijgen, het zevende en laatste deel van de dagboeken van J.J. Voskuil gepresenteerd. Het boek zal overmorgen, 1 juli, de honderdste geboortedag van Voskuil, in de winkels liggen. Het was een leuk programma waarin ook over het hele werk en leven van Voskuil gesproken werd.
Arjen Fortuin was moderator, praatte het geheel aan elkaar en interviewde de gasten.
Kees Hulst en Esther Scheldwacht lazen tussen de andere onderdelen 4 fragmenten uit het laatste deel voor, gesprekken, zeg maar kibbelpartijen of gerust: ruzies tussen Han en Lousje. Hilarisch.
Bezorgers Detlev van Heest en Mirjam Lucassen vertelden o.a. over de opgaven waar zij voor stonden. Detlev van Heest vertelt over de gaten in de dagboeken. Voor een deel zijn dat periodes waarin Voskuil niet kón schrijven, omdat hij in een crisis verkeerde (bijvoorbeeld na de weigering van Geert van Oorschot om Binnen de huid te publiceren). Voskuil heeft na zijn pensionering zijn dagboek overgetypt, Lousje Voskuil heeft daaruit delen die haar niet bevielen (ruzies, negatieve typeringen van Lousjes ouders), weggeknipt. Dit zeer tot verdriet van Voskuil, die vond dat daarmee de sjeu uit zijn dagboeken weg was, en dat ze volgens hem niet publicabel meer waren.
Volgens Van Heest heeft hij daarom het overgebleven dagboek geplunderd met de publicatie van Requiem voor een vriend en Onder andere. In de nu gerestaureerde dagboeken zijn de originele passages te lezen, zonder Lousje's censuur.
Maar de bezorgers hebben in veel gevallen, met toestemming van Lousje, die inmiddels erge spijt had van haar censuur, de weggeknipte passages kunnen reconstrueren aan de hand van de originele dagboekschriften die in veel (maar niet alle) gevallen bewaard zijn. (Voskuil heeft zelf de oudste originele schriften weggegooid, uit de beginjaren, maar ook latere, wellicht omdat daar geschreven werd over een buitenechtelijke affaire. !36 originele schriften (van 150) zijn bewaard gebleven.)
Gerbrand Bakker las daarna een stuk voor met een verslag van de verjaardagsvisite die hij met zijn man bracht aan Lousje, op 25 december 2025. Lousje is inmiddels opgenomen in een verzorgingshuis. Ik hoop dat dit stuk nog eens ergens gepubliceerd wordt.
Er waren nog wat vragen uit het publiek, die veelal draaiden om het raadsel waarom Voskuil en zijn vrouw bij elkaar zijn gebleven. Daar wist en weet niemand het antwoord op. Volgens Gerbrand Bakker, die het laatste deel al las, wordt het daarin nog erger dan al uit de eerdere delen bleek. Ik ben benieuwd.
Ten slotte werden het eerste en tweede exemplaar van Het zwijgen uitgereikt aan Kees Hulst en Esther Scheldwacht.
Na afloop was er nog een drankje, en gelegenheid om het boek alvast te kopen. Ik sprak nog even met Detlev van Heest, ook over zijn eigen boeken. Nieuwtje: in oktober verschijnt zijn volgende boek, Dit was het.
O ja, dit was dus het laatste dagboekdeel, maar komt nog meer, in ieder geval een boek met brieven van Voskuil aan zijn vader Klaas Voskuil. Ook daar ben ik benieuwd naar, maar eerst dit deel maar eens lezen. Inclusief register 1157 bladzijden.
