While My Guitar Gently Weeps

While My Guitar Gently Weeps..., Een ode aan George Harrison, The Beatles en de muziek van de jaren '60, '70, '80 door Harry Sacksioni, daar wilde ik wel bij zijn. Oorspronkelijk inderdaad begonnen als een ode aan Harrison, bij gelegenheid van diens 10e sterfdag, is het in het tweede seizoen (nog steeds volle zalen, ook gisteren, ik kon een week of twee geleden nog maar net een kaartje kopen) breder van opzet geworden.

Ik vond het meesterlijk. Sacksioni weet op een of andere manier alle partijen tegelijk op een gitaar te spelen. Een spectaculair voorbeeld gisteren was een nummer van The Shadows, ik dacht Shazam, waar baslijn, ritme- en solopartijen tegelijk werden gespeeld.

Meestal vind ik interpretaties door anderen van Beatlesmuziek maar niks, maar hier zaten erg goede stukken tussen.

Het mooist was dat misschien wat minder bekende meesterwerk van John Lennon, In My Life. Rustig, verstild gespeeld, met mooie flageoletten. Brok in keel. En gelukkig ontbrak ook Harry's eigen Meta Sequoia niet.



Puntje van kritiek: Sacksioni vertelde tussen de nummers een en ander over de achtergronden van de gespeelde nummers, de anekdotes over de Beatles waren volgens mij helaas niet altijd even accuraat. Maar dat mocht mijn pret niet echt drukken. Een mooie muziekavond.

23

Ik was net bij de Bruna, om een krant te kopen. Voor mij was een vrouw van ongeveer mijn leeftijd aan de beurt.

"Goedemiddag mevrouw, wat mag het zijn?"

"Ik wil graag een lot, voor de geluksloterij van volgende week."

"Een lot. En welk eindcijfer wilt U dan?"

De vrouw keek niet begrijpend. "Eindcijfer?"

"Ja, het eindcijfer. Dat mag U zelf kiezen."

Onbegrip.

"U mag zelf kiezen, dat ligt tussen nul en negen", hielp de verkoopster.

Nadenkend tuurde de vrouw voor zich uit, op haar onderlip bijtend.

"Doet U dan maar...." Ze pauzeerde even. "Doet U dan maar 23."

Ik vraag me op zo'n moment af: Waarom? Waarom kiest deze vrouw nu voor 'eindcijfer 23'?

Vandaag is het zeventig jaar geleden 8

Vandaag is het zeventig jaar geleden dat Henri Raphalowiz in Auschwitz is vergast.
Henri was 46 jaar, en het laatste gezinslid van de familie Raphalowiz dat nog in leven was, na hun deportatie een maand eerder.

Naschrift: Na de oorlog is door 1 persoon bij het Rode Kruis navraag gedaan naar het lot van de familie Raphalowiz, namelijk door de bovenbuurman van nummer 162, de heer A.A.M. Molleman. Op 25 juni 1946 is hem schriftelijk meegedeeld dat Henri Raphalowiz was overleden. Geen verzoeken om informatie zijn gedaan door overige familieleden. Hun allen is waarschijnlijk het zelfde lot beschoren geweest.
De overlijdensakten van het gezin Raphalowiz zijn op 20 oktober 1950 officieel (maar met een pro forma datum) ingeschreven in de registers van de Burgerlijke Stand 's-Gravenhage.

(Hiermee is deze korte serie voltooid. Lees eventueel de vorige afleveringen via de navigatie hieronder)

(vorige)

Laatste zomernacht

Gisteren was de laatste zomernacht en, daarop attent gemaakt via Twitter,



herlas ik Laatste zomernacht van Maarten 't Hart. Een mooi boekje, ook na inmiddels drie keer of zo lezen.

Murder Ballads

Een muziektheatervoorstelling van Vincent van Warmerdam met acterende musici en musicerende acteurs (Peter Blok op basgitaar!), verrassend.

Het is een voorstelling met nummers over moord en liefde, met theatrale elementen. Titel ontleend aan de cd van Nick Cave. Veel andere Americana, maar ook Schubert en zelfs Abba, in een Tom Waits-achtige versie van Does Your Mother Know? Op toneel wordt dat bepaald onheilspellend.
De voorstelling eindigde met de laatste 25 minuten van een ter dood veroordeelde. Maar ik heb ook gelachen, sommige nummers waren bepaald komisch.
Het theaterseizoen is weer begonnen!

TV kijken

Vandaag overleed Ger Smit, stemacteur, bekend vooral van De Fabeltjeskrant. Al googelend zag ik dat hij ook in Mik en Mak speelde. Dat wist ik niet, maar de serie herinner ik me nog. Het was een soort onderserie (spin off zeggen we nu) van Pipo de Clown. Thuis hadden we geen tv, dat kwam pas later, en kleuren-tv ergens tijdens militaire dienst of tijdens mijn studie geloof ik. In onze straat had alleen mevrouw De Bruin (vorig jaar overleden) een tv. En daar kwam op woensdagen om vijf uur 's middags dan een hele straat babyboomers kijken. Martin, Ido, Dikkie, Frits, Fransje, Marli en haar zusje, André (die kwam uit België, en sprak Vlaams, een wonderlijke taal, en niet gewoon Laakkwartiers), Sonja en haar zusje en een meisje van schuin aan de overkant wier naam ik echt niet meer weet. En mijn broer en ik. Huiskamer vol, schoenen uit en netjes op het kleed blijven zitten. Waar keken we naar: De verrekijker, Okkie Trooy, Pipo, Swiebertje, Het huisje op de vier windstreken, Dappere Dodo. Op zaterdag was er ook een uurtje kinder-tv, maar dan mochten we niet komen geloof ik. Te veel gedoe, waarschijnlijk.

A passage through the fog

Uit de vakantiekoffer. Dit boek kocht ik in Ohrid, het is geschreven door de eigenaar/beheerder van Cultura365, waar de Den Doolaard-tentoonstelling waar ik eerder over schreef was. Ik vond de eigenaar sympathiek, wilde hem wel een beetje steunen door wat dingen te kopen (o.a. zijn boekje over Den Doolaard), en was wel nieuwsgierig naar 'zijn eigen boek'.
Helaas, ik ben niet echt onder de indruk. Een reis door Europa, als verbeelding van een innerlijke reis van de protagonist. Het zijn geen onaardige beschrijvingen, maar wat naïef en te uitleggerig. Show, don't tell zou ik zeggen. Het boek is oorspronkelijk Macedonisch, het Engels van deze vertaling lijkt hier en daar te rammelen. Nou ja, het boek was niet duur, en de schrijver/galeriehouder is met mijn aankoop toch een beetje gesteund.

De joodse messias

Dit is weer een tamelijk ontregelend boek van Grunberg. Alles, maar dan ook werkelijk alles in dit boek is het tegendeel van wat je verwacht. Er komt weer geen normaal mens in voor, om Reve (uit zijn verband gerukt) te citeren. Maar zet je over de bizarriteiten heen (de hoofdpersoon, kleinzoon van een SS-er, werpt zich op als trooster van de joden en eindigt als dictator, en net als Hitler, met 1 teelbal, in een bunker, in Israel) en dan is het een bijzonder boek, over troost en lijden, nihilisme, en (zelf)vernietiging. In het boek komen allerlei beelden, parallellen en spiegelbeelden voor van de werkelijkheid. Hitler, Mein Kampf, Kierkegaard, het passeert voor wie het herkent allemaal in verwrongen vorm de revue. Vrouwen, homo's, joden, moslims: het is geen fijn leesboek.
Door alle wreedheden (gefrituurde voeten), absurditeiten (een slechtziende kaasboer die een besnijdenis uitvoert) en snoeiharde uitspraken (Zoals sommige vrouwen vragen om verkrachting, zo vragen sommige joden kennelijk om een pogrom) een bij vlagen ongemakkelijk lezend boek, dat tegelijk heel grappig is.

Een absurd boek dat weldegelijk over iets wezenlijks gaat, een kijk op de mensheid. Een gruwelijk humoristisch boek om over na te denken.

Ohrid en A. den Doolaard, 2012

A. den Doolaard kwam meerdere keren in Macedonië. Hij beschouwde Joegoslavië als zijn tweede vaderland. Mede door zijn boeken werden veel Nederlanders nieuwsgierig naar die streken en kwamen en komen ze er bovengemiddeld veel met vakantie. Zo bezien heeft Den Doolaard betekenis (gehad) voor Joegoslavië, Macedonië en Ohrid.
En daarom staat er in Ohrid, vrijwel aan de waterkant, sinds 2006 een monument ter ere van hem.





En dat is niet het enige. In het oude centrum is een galerie, Cultura 365, opgericht door de schrijver en fotograaf Misho Yuzmeski. In die galerie is een permanente tentoonstelling over leven en werk van A. den Doolaard. Een ruimte gevuld met foto's, boeken en een levensbeschrijving.





Yuzmeski heeft ook een boekje geschreven, Our Dutch Friend A. Den Doolaard, met een biografie, bibliografie, artikelen over de betekenis van Den Doolaard voor Macedonië en verkorte inhouden van zijn Balkanromans. Een leuk leesbaar werk. Het is verkrijgbaar in het Macedonisch en in het Engels.



Ik heb Yuzmeski gesuggereerd een Nederlandse versie te maken, die zou nog wat aantrekkelijker zijn voor de langskomende belangstellenden. Hoewel Yuzmeski uitstekend Nederlands spreekt, lijkt dat hem vooralsnog te moeilijk. 

Ik kwam er 's ochtends langs, en in het gastenboek zag ik dat ik die dag bepaald niet de eerste Nederlander was. Er is nog steeds belangstelling voor A. den Doolaard, in Ohrid, in 2012.

A. den Doolaard en Ohrid, 2012

Alles waar hij om vroeg was rust. En indien hij die ergens zou kunnen vinden, dan was het aan het rimpelende bergmeer diep onder het oude slaperige stadje Ochrid, gelukkig nog niet door de toeristen ontdekt (...).

Dat schreef A. den Doolaard in 1939 in De bruiloft der zeven zigeuners over Ohrid (A. den Doolaard schrijft: Ochrid), een stadje in het zuiden van Macedonië. Inmiddels is het 2012 en is het stadje wél ontdekt door de toeristen. Ironisch genoeg zijn dat juist ook veel Nederlandse toeristen, die door de jaren heen het door Den Doolaard beschreven Balkan-landschap met eigen ogen wilden bekijken. Ook ik kwam er tijdens mijn vakantie, ook om te kijken of er nog wat van het door Den Doolaard beschreven stadje terug te vinden was.

De bruiloft speelt zich af in en rond Ohrid, A. den Doolaard beschrijft een aantal duidelijke herkenningspunten die nu nog aanwezig zijn.

Lopend vanaf het busstation richting haven kwam ik vanzelf op het oude marktplein, waar de hoofdpersoon Branko Turkse koffie dronk 'onder het wortelgewelf van een eeuwenoude metersdikke plataan'. Die plataan staat er nog steeds, en is inmiddels ongeveer 1100 jaar oud. Onder het wortelgewelf zitten nog steeds oude mannen en is een klein marktstalletje.



Branko leidt daarna een zekere professor Cigogne naar een oude kerk, Sveti Sofia, de Kerk van de Heilige Wijsheid.



Ten tijde van het schrijven van het boek was de kerk gesloten, na jaren in gebruik te zijn geweest als moskee en als paardenstal. De fresco's waren grotendeels bedekt met gips. Na de Tweede Wereldoorlog zijn de fresco's vrij gemaakt en te bezichtigen. Helaas mocht in de kerk niet gefotografeerd worden, zodat ik de door Den Doolaard beschreven fresco's van Maria, Christus en Johannes de Doper niet kan laten zien. Google is your friend! A. den Doolaard was behalve schrijver ook journalist, hij wilde zijn lezers ook exotische gebruiken en dingen laten zien, vandaar zijn beschrijvingen van deze fresco's, in een Renaissance-achtige stijl geschilderd, zo'n twee eeuwen voor de Italiaanse Renaissance.



Nog even keek hij naar een brede band aan de westzijde van de kerk, waar boven de zuilenbogen van het zijportaal met baksteen in een laag kalk een Griekse inscriptie was aangebracht.

Een andere belangrijke scène speelt zich af bij 'het kerkje op de klip', waar Branko zijn geliefde Doesjka ontmoet. Dit 'kerkje op de klip' is Sveti Jovan, net buiten Ohrid. De beschrijving van A. den Doolaard is nog steeds zeer wel herkenbaar.



In de stille eenzaamheid tussen aarde en hemel was de kerk hier komen te staan als een symbool der goddelijke schepping en bestiering. Op deze zeldzame plek, waar aarde en water, zon en wind elkander op vredige wijze ontmoetten, gaven de oerelementen elkander de hand tot een geheimzinnige rondedans, waarvan de kerk het denkend en besturend middelpunt scheen (...).

Ik denk dat er sinds A. den Doolaard wat restauratie is gepleegd. Een door hem genoemd 'armoedig grauw houten deurtje' vond ik terug als metalen toegangshek.



Daarachter ligt nog steeds 'het vreemdste en vredigste kerkhof dat hij ooit gezien had.' Er zijn geen 'twee graven in de schaduw van vijf oude olijfbomen', maar nog slechts een.



Het 'brokkelige walletje' is nu een nieuw opgemetseld muurtje, en het open poortje met de houten vlonder, waarop Doesjka lag te lezen is al jaren verdwenen.



De atmosfeer rond het kerkje is nog dezelfde. Jammer dat het gesloten was, ik kon niet binnen kijken.

Maar:
Een prachtige plek om een atheïst te bekeren, dacht hij, of iemand, die aan het bestaan der ziel twijfelt!

Buiten Ohrid, vrijwel op de Albanese grens ligt een prachtig klooster uit de 10e eeuw, Sveti Naum. Branko leidt hier weer professor Cigogne rond, gaat met Doesjka zwemmen in het meer, en geniet van het uitzicht van de nieuwgebouwde toren, volgens Den Doolaard een bouwkundig monstrum. 'Sindsdien was er boven de middeleeuwse gebouwen uit een betonnen kolos gegroeid, die met zijn verbrede bovenbouw op een watertoren leek.'

Sveti Naum is een belangrijke toeristische attractie van Macedonië geworden, de toegangsweg is vol met souvenir- en eetkraampjes, en het is er erg druk. In het klooster zelf is het ook in 2012 heerlijk stil. De eeuwenoude kapel heeft werkelijk prachtig geschildere fresco's waar ik zeer van onder de indruk was. De betonnen toren was nergens te bekennen. Ik sprak een monnik aan, die mij vertelde dat deze in de jaren vijftiger jaren was afgebroken.



Het was leuk om elementen uit Den Doolaards boeken tijdens mijn vakantie te zien en te herkennen.

Kunst tot de nacht

Gisteren was de opening van het culturele seizoen in Alkmaar. 21 instellingen lieten zien wat er te gebeuren staat. Bij Theater De Vest waren er speciale aanbiedingen. Zelf keek ik verder rond bij Boekhandel Feijn, die een Turks cultureel programma had. Kunst, buikdansen (foto's helaas mislukt :-)), muziek, poëzie, voordrachten van Murat Isik (foto), drankjes en Turks fruit. Murat Isik las voor uit Verloren grond. Dat lijkt me wel een goed boek.

Bij Provadja werd Over Canto vertoond, en zat Kees Wieringa op een schuit in de gracht in zijn eentje Canto Ostinado te spelen (foto).

Bij Kunststelling bezocht ik Phart Fair 2012. Physical Art, om te proeven, ruiken, horen, voelen, zien. Bijzonder en afwisselend. Onverstoorbaar zat bij de ingang een trio muziek/geluid te maken, à la Pink Floyd, ten tijde van Syd. Met vloeistofdia's.

En nog veel meer. Boeken, muziek en theater. Ik heb er weer zin in.

Struga Poetry Evenings 2012

We verbleven tijdens onze vakantie in Struga, Macedonië. In de laatste week werd in en rond ons hotel ook nog een poëzie-festival gehouden, Struga Poetry Evenings. Niet zo maar een lokaal dingetje, dit jaar kennelijk al voor de 51e keer, met meer dan 150 deelnemende dichters uit vele landen. Ik lees dat het festival zich ontwikkeld heeft tot een podium van vooral Mediterrane dichtkunst. We keken nog even bij een openluchtgebeuren, waar zo'n 25 - 30 dichters werk voorlazen op de Bridge of poetry, over de Drim-rivier. Er waren dichters uit o.m. voormalig Joegoslavië, Polen, Italië, Frankrijk, Spanje, Egypte, Syrië (!) en nog andere landen, die ik me nu niet meer herinner. O ja, Canada, maar dat was eigenlijk een geëmigreerde Oostblokker.





Het gebeuren werd uitgezonden op televisie, en rondom de brug, langs de oevers van de rivier en op straat, zaten honderden mensen te kijken en luisteren. Wij zaten er ook bij, maar doordat de gedichten werden voorgedragen in (bijv.) het Macedonisch, Grieks of Pools ontging een en ander ons soms. Toch een prima avond, lekker buiten luisteren.

American Pastoral

Ook in de vakantiekoffer, een Philip Roth die ik nog had liggen.

Dit is een van de betere Roth-boeken die ik las. De vorm is bijzonder; het verhaal is geschreven door Roths alter ego Zuckerman, die gevraagd wordt een biografie van de vader van een oud-klasgenoot te schrijven. Dat gaat niet lukken, in plaats daarvan wordt het een (fictieve) biografie van de broer van de oud-klasgenoot, 'Swede' Levov. Dat verhaal lezen we. Een doorsnee Amerikaan, correcte vrouw, kind. En dan begint het. De dochter raakt onder invloed van radicale tegenstanders van de Vietnamoorlog. Er is een bomaanslag, en de dochter verdwijnt. En vervolgens komt er een kaleidoscopische biografie vol onderlinge verwijzingen, van Swede, zijn vrouw (ooit Miss New Jersey 1949) en hun dochter Merry. Het gaat ook over hun woonplaats Newark, de handschoenenfabriek van de vader van 'Swede', en over een mysterieuze vriendin van de dochter die ook betrokken lijkt bij de bomaanslag. Na vijf jaar vindt Swede zijn dochter terug. Ze blijkt betrokken te zijn bij nog een aanslag. Swede blijft in haar onschuld geloven, hij vindt dat zijn dochter gemanipuleerd wordt door duistere krachten en houdt hun ontmoeting geheim. Tijdens de slotscène (een etentje met familie en vrienden) ondekt Swede dat zijn vrouw een relatie heeft met hun architect, en wordt verteld dat Swede een affaire heeft gehad met de stottertherapeute van Merry. Zij blijkt Merry na de aanslag een paar dagen verstopt te hebben. Het pastorale Amerikaanse leven blijkt een dun vernislaagje te zijn. Verder wordt Swede's vader door een alcoholiste met een vork belaagd. Wat een verhaal! Alles duikelt en buitelt over elkaar heen. Het wordt nooit meer zoals het ooit leek te zijn. Aan het eind worden de onbeantwoorde vragen ook nog eens gesteld. 'And what is wrong with their lives? What on earth is less reprehensible than the life of the Levovs?' Eén vraag wordt niet nog eens gesteld. Wie is Rita Cohen? En bestaat zij wel? Een duister boek.

Tussen Alkmaar en Beverwijk

Tussen Alkmaar en Beverwijk liggen de A9 en de A22. Ik rijd dat traject 4 keer in de week, naar en van mijn werk. Volgende week is het weer zo ver.
Vandaag reed ik er ook, en ik maakte kennis met de nieuwe snelheidsregels. Leest U even mee? Als ik het goed gezien en onthouden heb, hebben we ter plaatse nu de volgende situatie. Komend vanaf de provinciale weg geldt de eerste 2 km een maximum snelheid van 100 km/h. Daarna een stuk van 5 km, waarop we 130 mogen, tenzij de spitsstrook open is, want dan geldt hier ook een snelheid van 100 km/h. Daarna een stuk van 3 km, waarop we overdag tussen 6 en 19 uur 120 mogen, en daarbuiten 130, ook weer: tenzij de spitsstrook open is, want dan is het 100 km/h. Daarna volgt een stuk van 2 km, waarop weer 120 mag worden gereden, hier is geen spitsstrook meer. Vervolgens een stuk van 4 km waarop weer tussen 6 en 19 uur 120 gereden mag, daarbuiten 130, en tenslotte 2 km waar 100 mag worden gereden.
Wat een onzin, elke 3 km een ander regime. Vooral ook omdat de snelweg zo vol is dat vandaag om 1/2 12 's ochtends de spitsstrook open was (kennelijk voor de lunchspits), en ook daar waar geen spitsstrook ligt niet harder dan 90 - 100 km/hr gereden kon worden. Voor dit traject een prima snelheid, zuinig in verbruik. Voor mij verandert er dus gewoon niets. 's nachts, als de spitsstrook dicht is, mag er op 12 km 130 gereden worden in plaats van 120. Dan zou er een tijdwinst van bijna een halve minuut te boeken zijn. Symboolpolitiek.

Maria

We maakten ook nog een trip(je) naar Albanië. Vanuit Macedonië is dan Lin het eerste dorp dat je tegenkomt. Er is maar een weg naartoe, en je moet langs dezelfde weg terug als je weer weg wilt. Tot vorig jaar reed er 1 x per dag een trein, die je in 6 uur naar het 120 km verder gelegen Tirana bracht. Nu is er alleen die weg.
Ik liep wat rond in het stille dorpsstraatje. Er waren een paar piepkleine winkeltjes, die verlaten leken. Tussen twee wat achteraf gelegen huizen was een erf, dat afliep naar het Meer van Ohrid. In de zon stond tegen een op de kant getrokken bootje een oude vrouw geleund, en een jongere vrouw was bezig graan uit te spreiden op een kleedje.
Het voordeel van veel Albaniërs is dat het niet uitmaakt of je Engels of Nederlands tegen ze spreekt, verstaan doen ze het niet. En ik versta geen Albanees. Dus ik sprak gewoon Nederlands en zij gewoon Albanees. Met handen en voeten stelden we ons aan elkaar voor. De vrouw heette Maria, ze is 78 jaar en ze heeft 5 dochters, een daarvan is de vrouw die met het graan bezig was. Ze wilde graag op de foto, en dronk een bekertje jus d'orange dat ik haar aanbood. Toen we alles gezegd hadden wat er te zeggen viel ging ik weer verder. Een hand schudden wilde ze niet, maar ze zwaaide me wel vrolijk uit.
Een geslaagd menselijk contact, om met J.J. Voskuil te spreken.

A. den Doolaard - Omnibus

De vakantie was dit jaar naar Macedonië, een mooie aanleiding om tijdens die vakantie wat van A. den Doolaard te lezen. Deze 'omnibus' bevat Den Doolaards bekendste romans: De druivenplukkers (1931), Oriënt-Express (1934) en De bruiloft der zeven zigeuners (1939). Hoewel, bekend? Den Doolaard was tientallen jaren zeer geliefd en veelgelezen, maar werd nooit tot 'de echte literatuur' gerekend en is nu bijna vergeten.

De druivenplukkers speelt zich af in Frankrijk, de twee andere romans in Macedonië. Voor de moderne lezer zijn het misschien wat wijdlopige verhalen, met veel terzijdes, beschrijvingen en uitgebreide monologen. Den Doolaard was ook journalist, en wilde in zijn verhalen vooral ook vertellen over situaties en gewoonten die hij aantrof in de landen waar hij rondzwierf. Op deze manier liet hij in de jaren '30, '40 van de vorige eeuw Nederland wel kennismaken met verre landen en andere gebruiken. Oriënt-Express vertelt de geschiedenis van de Macedonische vrijheidsstrijd, tegen de Turken, later tegen de Serven. In een tijd dat 'Macedonië' een verboden begrip was in Joegoslavië werd dit boek daar en in veel andere Balkanlanden verboden. De bruiloft der zeven zigeuners is een liefdesgeschiedenis die zich afspeelt in en rond Ohrid (Den Doolaard schrijft: Ochrid), destijds 'een oud slaperig stadje (...), gelukkig nog niet door toeristen ontdekt,' niet ver van ons vakantieadres. Het boek bevat een aantal aardige beschrijvingen van Grieks-Orthodoxe kerken, destijds gesloten of in gebruik als moskee, nu weer open voor bezoek en bezichtiging. Leuk om Den Doolaards beschrijvingen te vergelijken met onze eigen indrukken in 2012. Ik kom daar nog over te schrijven. Met plezier gelezen, dit boek.