Het eeuwige vuur

Onlangs las ik Het eeuwige vuur, van Daan Dekker. Het is een geschiedenis van Hoogovens, later Corus en Tata Steel, in IJmuiden.

Ik zeg een geschiedenis, want dit verhaal kun je op vele manieren vertellen, en dat is ook gedaan. Ik heb er zelf gewerkt, en heb veel van die verhalen al gelezen, in eerdere boeken, jubileumuitgaven, en andere publicaties. Dit boek is niet technisch, en is geschreven aan de hand van verslagen en dagboeken van de eerste directieleden, gesprekken met werknemers, maar ook met omwonenden en activisten. 

De aanwezigheid van het staalbedrijf in de IJmond is niet vanzelfsprekend, en Dekker laat zien dat dit eigenlijk altijd zo geweest is. Bij de oprichting waren er al protesten, men verzette zich tegen de komst van hoogovens-installaties, vreesde voor aantasting van het duingebied.

Het boek deelt de geschiedenis op in twee delen. Van de oprichting in 1918 tot de inbedrijfstelling van de breedbandwalserijen in 1953, een periode van opbouw, oorlog en wederopbouw; en de periode daarna: expansie, fusies en uiteindelijk de overname door het Indiase Tata Steel. Misschien omdat ik in die laatste periode er zelf ook werkte vond ik juist de eerste periode het interessantst. De overwegingen om een hoogovens- en staalbedrijf te starten, de eerste bedrijfsjaren, het is geschiedenis maar wordt levendig beschreven. 

Het tweede deel is voor mij bekender terrein. Ruim 100 jaar geschiedenis in 350 bladzijden, soms worden er grote stappen genomen. Goed vind ik dat ook ruim aandacht gegeven wordt aan milieuzaken, en aan de zorgen en bezwaren van omwonenden. 

De laatste jaren is het bedrijf vaak negatief in het nieuws, zwarte sneeuw, de grootste CO2-uitstoot in Nederland. Het staat allemaal ook in dit boek. Dat is goed, en ik weet het, maar ik weet ook dat er heel veel verbeterd is, en vooral dat er hard aan gewerkt wordt om dat verder te verminderen, te verbeteren, en ik weet ook dat het ingewikkelde processen zijn die jaren vergen, jaren van onderzoek, jaren voor de implementatie. Op bladzijde 278 wordt een onderzoeksproject van (toen) Hoogovens en British Steel genoemd, waarin in EGKS-verband onderzocht wordt hoe bij het hoogovenproces kooks te vervangen door gemalen kolen. Daar heeft uw (inmiddels gepensioneerde) blogger nog aan meegewerkt, kort na indiensttreding. Nu werkt men bij Tata Steel aan heel andere processen om de productie te vergroenen. Daar is heel veel geld voor nodig, van Tata Steel en van de overheid. Juist deze week was er het bericht dat er over die overheidssteun bijna overeenstemming is bereikt. 

Ik hoop dat het lukt. En ik las het boek met aandacht en plezier.

Wolkers en zo

Onlangs verscheen, na enige jaren stilte, weer een dagboekdeel van Jan Wolkers. Het zal te maken hebben met het feit dat Wolkers in oktober 100 jaar geleden geboren werd. 1974, 1969, 1972, 1976, 1975, 1970, 1971. Die Wolkers-dagboeken verschenen tot nu toe in een door mij niet helemaal begrepen volgorde. En nu dus 1968. Ik hou wel van het wat bonkige proza van Wolkers. En ik lees graag dagboeken. Die van Wolkers zijn leuk, een mix van beeldhouwen, schilderen, schrijven, natuur en leven met Karina. Helaas is 1968 voor mij wat minder geslaagd. Wolkers had het kennelijk erg druk, bezig met opdrachten (PTT), demonstreren (Vietnam), voetbal (Ajax), schrijven (Turks Fruit) en neuken (Karina). Het dagboek is daardoor (op een paar uitzonderingen na, die gaan over problemen met zoon Eric) fragmentarisch, soms losse zinnen, zonder enig verder verband of uitwerking. Jammer, maar ik ben als liefhebber toch blij dat het er is. Voor dit najaar staat er nóg een deel gepland, 1973. Ik ben toch weer benieuwd. Daarmee is dan de periode 1968 - 1976 compleet. Maar er is meer. Of dat ooit verschijnt is wellicht vooral een commerciële afweging. In Werkkleding staat een fragment van het dagboek van 1967, en in Amstelglorie. De volkstuin van Jan Wolkers staan ook nog fragmenten uit 1977 t/m 1981. Wat mij betreft integraal uitgeven.

Gisteren was ik in Leiden in museum De Lakenhal. Daar is t/m 14 september een wat kleinere tentoonstelling Natuurlijk Wolkers - Een eeuw verwondering van een aantal 'natuurlijke werken' van Wolkers, uit de eigen collectie van het museum. 

Blikvanger was (natuurlijk) het Grote gele doek, het laatste grote schilderij dat Wolkers voltooide, en dat in het atelier stond bij zijn overlijden. Een schitterend werk, geïnspireerd door het geel van de bladeren van de tulpenboom uit Wolkers' achtertuin, die overigens weer een stekje was van de tulpenboom van Boerhaave, uit de Hortus Botanicus in Leiden. (Niet te verwarren met de tulpenboom van Boerhaave in de tuin van kasteel Oud-Poelgeest in Oegstgeest, die ook een belangrijke plek in neemt in Wolkers' leven en werk). Onno Blom schreef er een informatief boekje over, Het laatste gele blad, dat eerder verscheen maar nu in een nieuwe gelimiteerde editie beschikbaar is. 

 

Voor de completisten: er is ook een nieuwe (goedkope pocket-) editie verschenen van De junival, opmerkelijk genoeg nu als Junival. Deze heb ik niet aangeschaft.

Dit najaar verschijnt bij uitgeverij Van Oorschot een gedundrukte bundel verhalen, Het tillenbeest, samengesteld door Onno Blom. En bij Meulenhoff een dikke 'omnibus' met Wolkers; vroege romans, van Kort Amerikaans tot en met De kus.