Dae afgelopen weken was er aardig wat toneel op de Nederlandse televisie te zien, een aantal prachtige voorstellingen. Dit weekend keek ik naar (eerder opgenomen) De koopman van Venetië door De Theatercompagnie (inmiddels ook slachtoffer van onze cultuurvijandige regering), met schitterende rollen voor Jappe Claes (Antonio) en Pierre Bokma (Shylock).
Het stuk is vaak bestempeld als anti-semitisch, vanwege de bepaald ongunstige rol voor de jood Shylock, waarin veel vooroordelen tegen joden zichtbaar zijn. Toch is dit maar een kant van de zaak. Evengoed kan het stuk dan als anti-christelijk worden opgevat. Hun onderling zakendoen gebeurt onder het mom van naastenliefde, maar is in werkelijkheid hoogst speculatief en opportunistisch. En Shylock wordt uiteindelijk veroordeeld door juridische list en bedrog.
Het stuk gaat m.i. over onderling, wederzijds onbegrip en wantrouwen, een typisch modern vroeg-eenentwintigste eeuws thema, helaas.
Hath not a Jew eyes? Hath not a Jew hands, organs, dimensions, senses, affections, passions; fed with the same food, hurt with the same weapons, subject to the same diseases, heal'd by the same means, warm'd and cool'd by the same winter and summer as a Christian is? If you prick us, do we not bleed? If you tickle us, do we not laugh? If you poison us, do we not die? And if you wrong us, shall we not revenge? If we are like you in the rest, we will resemble you in that. If a Jew wrong a Christian, what is his humility? Revenge. If a Christian wrong a Jew, what should his sufferance be by Christian example? Why, revenge. The villainy you teach me, I will execute, and it shall go hard but I will better the instruction.
—Act III, scene I
