Deze week ontving ik van de VPRO drie dvd's met daarop de zes afleveringen van de film Bij nader inzien van Frans Weisz uit 1991. Ik had de film destijds op tv gezien, en bij de herhaling (1997?) weer. En nu weer. Er is veel kritiek geweest op het scenario van Leon de Winter en Jan Blokker, die het oorspronkelijke boek van J.J. Voskuil als uitgangspunt namen en er een heel nieuwe draai aan gaven. Ik begrijp die kritiek, maar deel deze niet. Er is een heel ander, maar verwant kunstwerk onstaan. Het boek van Voskuil telt ruim 1200 pagina's, en heeft geen echte verhaallijn, maar is een zeer gedetailleerde weergave van voornamelijk gesprekken tussen een aantal vrienden in hun studententijd, over literatuur, vriendschap en morele standpunten. Door het totaal van die gesprekken illustreert Voskuil "het menschelijk tekort", la condition humaine, d.w.z. de onmogelijkheid van echte vriendschap. Zijn boek was destijds ook bedoeld als laatste brief aan de vriendenclub, om dat te illustreren. Moeilijk te verfilmen dus. Vanwege de eis van verfimbaarheid (drama) is hier gekozen voor het belichten van een sleutelpassage uit het boek door de verschillende hoofdpersonen, in elke aflevering is dat er een. Ook is er dramatische wending veertig jaar later, rond 1990, als de personen weer bijelkaar gebracht worden door het overlijden van Maarten Koning. Ook dan worden de verschillende visies weer tegenoverelkaar geplaatst. Het zal de laatste keer zijn dat ze elkaar spreken.
Ik vind het een meesterlijk boek en een meesterlijke film. Eigenlijk alles is goed. Er zijn dan ook meerdere Gouden Kalveren mee in de wacht gesleept. Het verhaal, de verschillende personen als contrasten, de acteurs (een sterbezetting met oa. Coen Flinck, Annet Nieuwenhuizen, Willem Nijholt, Rijk de Gooyer, Porgy Franssen, Loes Wouterson, Jeroen Willems, Rik Launspach, Erik van der Donk). Ook de filmmuziek van Theo Nijland is erg mooi, en gelukkig ook op CD verkrijgbaar.
Ik heb vannacht tot drie uur zitten kijken, en toen was het uit. Ik wil het boek weer gaan lezen.
