Zoals al eerder gemeld: dit jaar viert Harry Mulisch zijn tachtigste verjaardag. Een van de cadeaus is een stapeltje speciaal voor hem geschreven boeken. Deze week las ik er weer een van, MIM door A.F.Th. van der Heijden.
Van de verschenen eerbetonen is dit boek het minst een pastiche van Mulisch' werk (eigenlijk zelfs in het geheel niet) en misschien juist daardoor het meest geslaagd. De overeenkomst zit slechts in het beeld van de doorstoken globe (zie ook: Het schervengericht) dat eerder door Mulisch gebruikt werd in De versierde mens. Via deze doorstoken globe wordt de handeling van Californië (in Schervengericht) naar de Randstad Holland (in MIM) verplaatst. MIM is onderdeel van de Homo Duplex reeks, waarin eerder drie boeken verschenen, nl. De Movo Tapes, Drijfzand koloniseren en Het schervengericht. Het eerste boek viel mij tegen (maar misschien moet ik het herlezen, een aantal details is mij inmiddels duidelijker geworden), het tweede was gelukkig beter en de laatste ronduit briljant. MIM zit naar mijn smaak ergens tussen die laatste twee in. De schrijver beoogt in deze Homo Duplexreeks de ondergang van de beschaving 'as we know it' met de rauwe hedendaagse en nabij-toekomstige extremen en banaliteiten te verbeelden als een serie modern vormgegeven Griekse tragedies. In MIM herkennen we een omwerking van Koning Oidipous, zowel in de personen, als in de achtergrond van rivaliserende staten/steden en voetbalsupportersgroepen, alsook in de plaats van handeling, het Knooppunt Hellegatsplein. De hoofdpersoon Movo komt er (evenals Koning Oidipous 2500 jaar geleden) via allerlei omwegen achter dat hij andere ouders heeft dan tot nu toe gedacht, en dat hij zijn vader heeft vermoord en met zijn moeder is getrouwd. Na de zelfmoord van de moeder beneemt hij zich (net als in de klassieke versie) van zijn ogen. De manier waarop A.F.Th. dit alles vormgeeft is onnavolgbaar. Stilistisch is het allemaal in orde, hoewel de dialogen net als in De Movo Tapes naar mijn smaak af en toe mank gaan aan een overdaad aan bijdehandterigheid. A.F.Th. is een meester in de minutieuze beschrijving en in het oproepen van een snijdende stille spanning, die vervolgens doorbroken wordt door luid kabaal en geschetter in expliciete beschrijvingen van geweld, seks en drugsgebruik. MIM is geen boek voor al te tere zieltjes. A.F.Th. ontpopt zich als een geweldige thrillerschrijver, met een ongeëvenaarde gave voor een duizelingwekkende plot, die zich hier als boekje van 190 pagina's goed los laat lezen, maar die ook onderdeel is van een voor ons nog niet te overzien groter geheel in de totale reeks. MIM heeft in de reeks een sleutelplaats tussen de al verschenen delen (ook hier is Apollo weer de verteller van de tragische gebeurtenissen) en de delen die hopelijk nog volgen en die (voor ons) in een nabije toekomst (nl. ca. 2023) zullen spelen. Een aantal vragen uit episodes in de eerder verschenen delen valt hier op de plaats, andere open eindes blijven voorlopig bestaan. Ik verwacht dat de handelingen in de tot nu toe verschenen delen de preludes zullen blijken van een door de verteller (Apollo) te ontketenen 'wereldstaking' in het slotdeel van de reeks. Maar (Van der Heijden kennende) daar moeten we nog even op wachten.
Met nog twee boeken te gaan staat het nu overigens nog steeds 3-1 voor Mulisch.
