04 januari 2026
31 december 2025
Boeken 2025
Ongeveer 40 boeken (net als vorig jaar) waren bellettrie, de rest zakelijk beschrijvend werk. 48 van de boeken zijn oorspronkelijk Nederlands, 10 zijn vertaald, 4 las ik in het Engels. 3 boeken las ik voor de tweede keer, van Karl Ove Knausgård.
Bijzondere boeken die ik las:
Timothy Snyder - On Tyranny
Kar Ove Knausgård - De morgenster, De wolven van de eeuwigheid, Het derde rijk
10 december 2025
Ik las: De luimen van de leeuw

In 2023 las ik Alkibiades, de historische roman van Ilja Leonard Pfeijffer. Ik vond het een goed boek, interessant, en heb het met veel aandacht gelezen, inclusief de 170 bladzijden bijlagen en noten, die ook weer verwezen naar (meest Engelse) vertalingen van klassieke teksten. Het ging daarbij om verwijzingen naar specifieke versregels.
Nu, 2 jaar later, heeft Pfeijffer een en ander nog eens dunnetjes overgedaan. Hoewel, dunnetjes, dit boek telt 450 bladzijden. Het bevat de eerder vermelde bronnen en meer, in totaal165 stuks, nu in Nederlandse vertalingen door verschillende auteurs. Pfeijffer heeft dit samengesteld, en een flink aantal ook zelf vertaald. En zo las ik 165 grotere en kleinere fragmenten over het leven van Alkibiades, door verschillende auteurs. Ook hier zijn Thucydides, Diodorus Siculus en Plutarchus natuurlijk de grootste leveranciers.
Het boek leest niet gemakkelijk weg, het vergt inspanning. Maar dat geeft niet, ik heb het (weer) met belangstelling gelezen.
Maar: nu is het genoeg. Klaar met Alkibiades!
13 november 2025
Ik stelde een meetkundevraagje aan ChatGPT
Ik stelde een meetkundevraagje aan ChatGPT, met een bijhorend tekeningetje. Ik zag dit voorbeeld op internet, en wilde het zelf eens proberen.

Volgens mij is dit meetkunde 2e klas. Ik zou antwoorden: De schuine zijde is (Pythagoras) √(3²+4²) = 5. De zijde van het vierkant is √4 = 2. Het lijnstuk x is 5 - 2 = 3.
Drie stapjes. ChatGPT doet de eerste twee goed, en maakt dan een flinke omweg, om uiteindelijk (het moet gezegd) met het goede antwoord te komen.
ChatGPT zei:
Laten we dit nauwkeurig berekenen — het is subtieler dan het op het eerste gezicht lijkt.
1️⃣ Bekende gegevensDe lengte — de afstand langs de schuine zijde van de top van de driehoek tot het punt waar het vierkant begint.
Het vierkant verandert de helling; het staat onder een hoek van 90° op de schuine zijde. Daardoor ligt het beginpunt van het vierkant niet op dezelfde lijn als de driehoek wanneer je de projectie bekijkt.
3️⃣ Geometrisch verbandWe kunnen dit oplossen met behulp van gelijkenis van driehoeken.
De helling van de schuine zijde is:
tan θ = 3/4 ⇒ sin θ = 3/5, cos θ = 4/5.
De zijde van het vierkant is s = 2.
De hoogte van het vierkant, gemeten verticaal, is dus niet 2, maar 2·cos θ (de projectie op de hoogte van de driehoek), en de horizontale projectie is 2·sin θ.
De nieuwe kleine driehoek boven de vierkantvoet is vergelijkbaar met de oorspronkelijke driehoek (zelfde helling).
4️⃣ Vergelijking voor de kleinere driehoek
De driehoek boven het vierkant heeft rechthoekszijden evenwijdig aan die van de grote driehoek.
Laat x de lengte van zijn schuine zijde zijn.
De verhouding tussen driehoek en oorspronkelijke driehoek is gelijk aan de verhouding van hun hypotenusen: x/5 = hoogte/3 = basis/4.
De hoogte van de kleine driehoek is 3 − s sin θ, want de vierkantpunt “snijdt” een stukje af: hoogte kleine driehoek = 3 − 2 sin θ = 3 − 2 ⋅ 3/5 = 3 - 6/5 = 9/5.
De verhouding van de hoogten is dus: (9/5)/3 = 9/15 = 3/5. Daarom: x/5 = 3/5 ⇒ x = 3.
✅ Antwoord
x=3.
Einde antwoord ChatGPT
Pffffffffffffffffff. Als ik op de MULO zo zou hebben staan orakelen voor het bord zou mijn oude wiskundeleraar, de goede heer Quapp, een trekje nemen van zijn sigaartje, de ogen wat toeknijpen en (met een onmiskenbaar Indisch accent) zeggen: 'Je hebt je les goed geleerd jongen. Maar nou lieg ik!' En een drie of zo noteren in zijn oranje notitieboekje.
10 november 2025
Wolkers en zo 2
Ik had het eerder dit jaar ook al over Jan Wolkers. Inmiddels is zijn honderdste geboortedag gepasseerd. Ter gelegenheid daarvan verscheen weer een aantal boeken. Ik kocht er een paar, bij boekhandel Het Open Boek, in Den Burg op Texel. Zij hebben soms speciale uitgaven, of gesigneerde exemplaren. En het is altijd fijn om even op Texel te zijn.

Ten eerste het al eerder aangekondigde deel Dagboek 1973 uit de reeks dagboeken, dat daarmee de periode 1967 - 1974 vol maakt. Gelukkig is dit deel (naar mijn smaak) beter dan het eerder dit jaar verschenen Dagboek1968. Het zijn de bekende thema's uit Wolkers' leven: schrijven (De walgvogel), voetbal (Ajax), eten, neuken (Karina) en natuur (Amstelglorie). Verder is er de verfilming van Turks Fruit. Maar het is met meer aandacht en minder fragmentarisch beschreven allemaal. Met plezier gelezen.
Bij uitgeverij Het Tillenbeest verscheen Dagboek Texel 1979 - 1981. Wolkers kwam al jaren regelmatig op Texel om er vakantie te vieren, of te schrijven. Hij huurde dan een vakantiehuisje. Eind jaren '70 besefte Wolkers zich dat zijn leven in een volgende fase kwam. Zijn ouders waren overleden, en hij wilde (met Karina) een kind. En weg uit Amsterdam. In dit dagboekdeel (samengesteld door Wolkers-biograaf Onno Blom) staat dit proces. Jan en Karina kopen een schitterende oud-burgemeesterswoning op Texel, verhuizen hun hebben en houwen en Karina bevalt in 1981. Het opmerkelijke is dat de eigenlijke aankoop, en de eigenlijke verhuizing naar Texel kennelijk niet in het dagboek van Wolkers staan. In ieder geval niet in deze editie. Ook de geboorte van Tom en Bob staat er niet in, het dagboek eindigt als Karina voor de bevalling naar het ziekenhuis wordt gebracht. Onno Blom heeft kennelijk alleen de passages die echt verband houden met Texel in dit boekje opgenomen. Voetbal, schrijven en neuken komen dit keer niet of nauwelijks aan bod. Toch een fijn boekje.
Al eerder gezegd: ik zou graag zien dat alle dagboeken van Wolkers uitgebracht worden. maar ik realiseer me dat de belangstelling tanende is. En dat Wolkers' werk door de nieuwe preutsheid door velen weer als shockerend wordt gezien. Afwachten maar.
Bij Meulenhoff verscheen De vroege romans, een lijvige omnibus waarin (inderdaad) Wolkers' vroege romans (Kort Amerikaans t/m De kus) zijn opgenomen. Goede boeken, naar mijn smaak zijn beste, maar ik heb dit laten staan, want ik heb ze alle al.

Bij Van Oorschot verscheen Het tillenbeest. Een gedundrukte bloemlezing van zijn beste verhalen en essays. Ook deze verhalen en essays heb ik alle al, maar toch gekocht want de Gedundrukt-reeks is schitterend. De verhalen en essays die opgenomen zijn, zijn ongeveer het beste dat Wolkers schreef. Dominee met strooien hoed is hier mijn favoriete verhaal, Wolkers' beschrijving van een dagje naar het strand van het gezin Wolkers.
Al eerder (2024) aangeschaft maar nu gelezen: de theatertekst van Turks Fruit. Ik zag in 2019 het toneelstuk, maar vond de uitgave van de tekst, in combinatie met de roman en twee luister-cd's niet aantrekkelijk genoeg (lees: te duur) om te kopen. Inmiddels ligt het in de ramsj. Ik las de tekst terwijl ik ook naar een YouTube van de toneelvoorstelling keek. Minder dan het boek, beter dan de film.
04 november 2025
John & Yoko, Power To The People

Een nieuwe archiefrelease van John Lennon, dit keer samen met Yoko Ono, als John & Yoko. 9 cd's, 3 dvd's, een boek, een poster, postkaarten, replica tickets, stickers, in een fraaie doos met (afhankelijk in welke richting je de doos bekijkt) John of Yoko.

Deze release heeft een wat moeizame totstandkoming gekend. Dat begon ongeveer hier:

Laat ik het daarom eerst hebben over de olifant in de kamer, namelijk het in de nieuwe box ontbreken van het nummer Woman Is The Nigger Of The World. Een van de beste nummers van de lp Some Time In New York City, een goeie rocksong, puike zang van John, en een scherpe tekst die je laat nadenken. John koos dit nummer als lead-single bij de release van de lp in 1972, en nam het in 1975 op in de door hem samengestelde verzamel-lp Shaved Fish. Het nummer was controversieel, zeker. MAAR DAT WAS OOK DE BEDOELING!
John verdedigde de song meermalen, in interviews en op tv, letterlijk tot op de laatste dag, in een interview met RKO Radio, op 8 december 1980, een paar uur voor hij vermoord werd:
YOKO: [ ... ] “I mean, Woman is the Nigger of the World… ”
JOHN: “… which was pre-… that was banned, that was – Woman is the Nigger of the World – because of the word ‘nigger’. Now, I had Ebony and Jet both say they are not offended and we went down there with Dick Gregory, just in case there were any questions there. And the statement ‘woman is the nigger of the world’ was made by Yoko in 1967 or 8 to an English women’s magazine called Nova, which was a kind of Vogue, and she was on the cover and the title was ‘Woman is the Nigger of the World’. I immediately stole the title and wrote a song. It didn’t come until ’71. And, uh, there was all this hullabaloo about the word ‘nigger’ but the hullabaloo was from the white community, you know, not from the black community. ‘Cause they understood where it was comin’ from… ”
Ook bij verschillende na 1980 uitgekomen verzamel-lp's werd het nummer opgenomen, en ook live versies verschenen, op Live In New York City en Anthology. Tot 2020, bij de luxe editie van Gimme Some Truth, The Ultimate Mixes. Daar ontbreekt het nummer volgens mij voor het eerst. En nu dus weer, niet alleen de studio-versie, maar ook de twee versies van de One To One concerten die in deze archiefdoos zitten. Niet compleet. Het laat zich raden dat het te maken heeft met het N-woord. Kennelijk kan en mag dat onder geen enkele voorwaarde meer gebezigd worden. In het decembernummer van MOJO gaat Sean Lennon hierop in. Zijn verklaring:
Removing it was hard because it wasn't something I decided personally. It's something that everyone was advising. No one wanted to put it ou. I think it's an important song, but times have changed, and I'm not gonna bring more negativity to my parents than needed.
We kunnen natuurlijk niet weten wat John nu, in 2025, hier van gevonden zou hebben. Sean Lennon (op johnlennon.com):
Whatever you think John Lennon would think today is probably not it. He was always changing his mind. He would probably surprise you because he always surprised everybody.

17 september 2025
De platenkast van Paul McCartney

Ik kreeg dit boek afgelopen zomer voor mijn verjaardag. Een boek over de platenkast van Paul McCartney, en ik heb het met plezier gelezen.
Op de site van Paul McCartney stond (ik zie hem nu niet meer zo 1, 2, 3) deze foto van Paul, in 2018 gemaakt door dochter Mary.

Overigens is dit hoogstwaarschijnlijk, Yorick zegt het zelf ook, niet DE platenkast, maar EEN platenkast van Paul McCartney. De man bezit meerdere huizen, op verschillende continenten, hij zal overal een plaatje willen kunnen draaien.
Yorick van Norden heeft deze foto (in hoge resolutie) bestudeerd, en zo'n 250 lp's op de foto geïdentificeerd. Het boek bevat eigenlijk 26 biografieën van artiesten uit deze kast. Ik heb de verhalen met plezier gelezen, en daarbij de besproken lp's geluisterd. Ik had er zelf een paar, en de rest vond ik op Spotify. Ze zijn bijzonder divers.
Het boek is (net als Pauls platenkast) alfabetisch ingericht en begint met Fred Astaire, The Irvin Berlin Songbook. Niet echt verrassend, Paul houdt van het genre en schrijft zelf ook nummers in die trant. Denk aan When I'm Sixty-Four, of Honey Pie van The Beatles.
De volgende plaat is andere koek: Albert Ayler, Spirits. Bij deze 'piep-knor-muziek' moest ik even schakelen. Het verhaal is dat hij deze plaat rond de Sgt. Pepper-sessies tijdens een etentje enthousiast liet horen aan Beatles-producer George Martin. Ik had daar wel bij willen zijn voor George's reactie. Naar verluidt een opgetrokken wenkbrauw.
Andere, naar mijn idee opvallende platen zijn Karl Heinz Stockhausen, Gesang der Jünglinge en The Mothers of Invention, Freak Out!
Hoewel, opvallend? Bedacht moet worden dat Paul McCartney in hartje Londen woonde, en volop de avant garde in de muziek en andere kunstvormen 'opzoog', terwijl bijvoorbeeld John Lennon zich getrouwd en wel in Weybridge zat te vervelen.
Maar in de kast staat ook meer mainstream werk, van Badfinger, The Beach Boys, Mary Hopkin en Stevie Wonder, om maar eens wat namen te noemen.
Yorick vertelt aanstekelijk over deze artiesten, en de rol die ze in McCartney's muziek hebben gespeeld. En omgekeerd. Weer een aantal leuke beatleweetjes opgedaan.
Achterin is nog een lijst opgenomen van alle platen die Yorick wist te benoemen. Toch even extra gekeken bij John, George en Ringo. Van John alleen (samen met Yoko Ono) Double Fantasy, van George Dark Horse, Thirty Three & 1/3 en Brainwashed, van Ringo Sentimental Journey, Ringo, Ringo's Rotogravure en Ringo the 4th. Van Yoko Ono heeft Paul toch ook (minstens) een lp, Feeling The Space. Een slordige Beatlesverzameling, zeg ik. :-)



