Een nieuwe archiefrelease van John Lennon, dit keer samen met Yoko Ono, als John & Yoko. 9 cd's, 3 dvd's, een boek, een poster, postkaarten, replica tickets, stickers, in een fraaie doos met (afhankelijk in welke richting je de doos bekijkt) John of Yoko.
Deze release heeft een wat moeizame totstandkoming gekend. Dat begon ongeveer hier:
Laat ik het daarom eerst hebben over de olifant in de kamer, namelijk het in de nieuwe box ontbreken van het nummer Woman Is The Nigger Of The World. Een van de beste nummers van de lp Some Time In New York City, een goeie rocksong, puike zang van John, en een scherpe tekst die je laat nadenken. John koos dit nummer als lead-single bij de release van de lp in 1972, en nam het in 1975 op in de door hem samengestelde verzamel-lp Shaved Fish. Het nummer was controversieel, zeker. MAAR DAT WAS OOK DE BEDOELING!
John verdedigde de song meermalen, in interviews en op tv, letterlijk tot op de laatste dag, in een interview met RKO Radio, op 8 december 1980, een paar uur voor hij vermoord werd:
YOKO: [ ... ] “I mean, Woman is the Nigger of the World… ”
JOHN: “… which was pre-… that was banned, that was – Woman is the Nigger of the World – because of the word ‘nigger’. Now, I had Ebony and Jet both say they are not offended and we went down there with Dick Gregory, just in case there were any questions there. And the statement ‘woman is the nigger of the world’ was made by Yoko in 1967 or 8 to an English women’s magazine called Nova, which was a kind of Vogue, and she was on the cover and the title was ‘Woman is the Nigger of the World’. I immediately stole the title and wrote a song. It didn’t come until ’71. And, uh, there was all this hullabaloo about the word ‘nigger’ but the hullabaloo was from the white community, you know, not from the black community. ‘Cause they understood where it was comin’ from… ”
Ook bij verschillende na 1980 uitgekomen verzamel-lp's werd het nummer opgenomen, en ook live versies verschenen, op Live In New York City en Anthology. Tot 2020, bij de luxe editie van Gimme Some Truth, The Ultimate Mixes. Daar ontbreekt het nummer volgens mij voor het eerst. En nu dus weer, niet alleen de studio-versie, maar ook de twee versies van de One To One concerten die in deze archiefdoos zitten. Niet compleet. Het laat zich raden dat het te maken heeft met het N-woord. Kennelijk kan en mag dat onder geen enkele voorwaarde meer gebezigd worden. In het decembernummer van MOJO gaat Sean Lennon hierop in. Zijn verklaring:
Removing it was hard because it wasn't something I decided personally. It's something that everyone was advising. No one wanted to put it ou. I think it's an important song, but times have changed, and I'm not gonna bring more negativity to my parents than needed.
We kunnen natuurlijk niet weten wat John nu, in 2025, hier van gevonden zou hebben. Sean Lennon (op johnlennon.com):
Whatever you think John Lennon would think today is probably not it. He
was always changing his mind. He would probably surprise you because he
always surprised everybody.
De muziek:
cd1, cd2, cd3 bevatten de One To One concerten, het middagconcert en het avondconcert.
John & Yoko traden op 30 augustus 1972 twee keer op in Madison Square Garden, 's middags en 's avonds. Deze optredens staan op cd2 en cd3 in deze uitgave. Behalve Woman Is The Nigger Of The World dus (bij beide concerten het 4e nummer) en (opmerkelijk) Yoko's Sisters, Oh Sisters ('s middags het 5e, en 's avonds het 3e nummer. De tekst van dit nummer lijkt mij voor iedereen niet-aanstootgevend, deze editie bevat op andere plaatsen 3 versies van dit nummer. Een verklaring zou kunnen zijn dat de cd's vol zijn. Dat klopt, maar dat geldt dan niet voor blu-ray1, waar dit ook op staat. Enfin, er is altijd wat te mopperen, ook bij John & Yoko. Voor de completisten: de live versies van WITNOTW zijn beschikbaar op John Lennon Live in New York City uit 1986 (middagconcert) en op John Lennon Anthology cd2 uit 1998 (avondconcert), en Sisters, Oh Sisters (avondconcert) staat op de VHS-video Live in New York City uit 1992 (in mono). Dat waren cd2 en cd3, op cd1 staat een 'hybrid, best of' versie. Dus van de gespeelde nummers de beste keuze uit middag- of avondconcert. Geluidstechnisch zijn deze cd's veel beter dan wat we in 1986 hoorden op John Lennon Live in New York City. Twee (vrijwel) volledige concerten en een 'best of' zal voor sommigen teveel zijn. Voor mij niet natuurlijk, daarom kocht ik deze box.
cd4 New York City bevat een 're-imagined' versie van Some Time In New York City.
WITNOTW ontbreekt dus, New York City is nu de openingstrack, en John Sinclair en Sunday Bloody Sunday hebben een 'extended version'. Deze ultimate mixen klinken, net als bij vorige bo sets, geweldig. Hier en daar is wat van de studio chatter erbij gelaten, wat eigenlijk op een cd met Raw Sudio Mixes hoort. Ik klaag niet. Voor mij zijn de hoogtepunten van deze cd New York City, Angela en Sunday, Bloody Sunday.
cd5 The Evolution Documentary laat van elk nummer horen hoe een nummer zich heeft ontwikkeltd van een (home)demo of een oefentake, via allerlei tussenstappen in de studio, met commentaar en aanwijzingen van John & Yoko voor de studiomuzikanten, naar de eindversie. In de John Lennon archiefuitgaven vind ik dit vaak (en ook nu) een heel interessante plaat.
cd6 Studio Jam bevat losse rock 'n' roll classics en geïmproviseerde jams, tussen de reguliere takes van de plaatopname gespeeld. Ik was verrast door Jazz Freakout, John en Elephant's Memory als jazzband! Opmerkelijk is dat 9 van deze jams destijds werden verzameld en al gemixt, voor een onbekend gebleven project. Een extra lp, misschien in plaats van het wél uitgebrachte Live Jam (zie cd7, verderop)? Wie het weet mag het zeggen. Nu dan toch uitgebracht. Daarnaast ook vier Elements Mixes, in dit geval de orkestpartijen van Invisible Strings.
cd7 Live Jam heeft de nummers van (inderdaad) Live Jam, in feite een bonus-lp bij Sometime in New York City. Het zijn twee nummers (Cold Turkey en Don't Worry Kyoko) van een Unicef-optreden in Londen uit 1969, van John & Yoko/Plastic Ono Band with a cast of 1000's (o.a. George Harrison, Eric Clapton, Keith Moon, Billy Preston, Alan White, Jim Gordon, Klaus Voorman, Bobby Keys, Delaney & Bonnie, en weet ik veel wie nog meer). Deze versie klinkt veel beter dan de oorspronkelijke, duidelijker zang en bas viel mij op. Aan het eind is wel een minuutje weggeknipt, maar dat is geluid van het publiek, het optreden was al voorbij. Verder de nummers die John & Yoko deden met Frank Zappa/The Mothers of Invention, in juni 1971 als 'special guests'. Daar was nog wel wat over te doen. Overeengekomen was dat zowel Zappa als John & Yoko de nummers konden uitbrengen. Toen de nummers uitkwamen in 1972 op Live jam, was Zappa 'not amused'. John & Yoko en producer Phil Spector hadden een Zappa-compositie (King Kong) een andere naam (Jamrag) gegeven, flink wat galm op het geheel gezet en in Scumbag de zang van Mark Volman en Howard Kaylan ('Flo and Eddie') weggemixt, zodat alleen John overbleef. De mix van Zappa kwam uit in 1992, op Playground Psychotics en klinkt inderdaad heel anders. In 2022 werden de nummers opnieuw in Zappa's mix uitgebracht, op de uitgebreide 3lp editie van Fillmore East – June 1971 en tegelijkertijd op The Mothers 1971, een 8cd box.
In deze Power To The People box klinken ook deze nummers beter, de oorspronkelijke songtitels zijn hersteld en Flo and Eddie zijn weer (enigszins) hoorbaar.
cd8 Live Jam 2 Een aantal korte (3, 4 nummers) optredens voor verschillende doelen. Helaas mis ik hier de optredens in de Dick Cavett Show, en in de Mike Douglas Show (o.a. een optreden met Chuck Berry, een van John's helden). Een aantal van deze opnamen is ook te vinden op John Lennon Anthology, en in The Complete Lost Lennon Tapes.
cd9 Home Jam Akoestische, losse versies van (meest) rock 'n' roll klassiekers Buddy Holly, Little Richard, dat werk. Maar ook een paar 'on-affe' Lennon-composities. Gone From This Place is later nog wel eens opgepakt, maar nooit afgemaakt. Jammer. Grotendeels opgenomen in september, oktober 1971 in John's kamer in St. Regis Hotel New York. De laatste vier nummers zijn samen met protestzanger Phil Ochs, grotendeels vergeten nu.
De box bevat 3 blu-ray disks, met HD Stereo, HD 5.1 Surround en Dolby Atmos mixen.
brd1 bevat de nummers van cd1 - cd3, het geluid onder het menu zijn radiocommercials van John & Yoko voor de One To One concerten.
brd2 bevat de nummers van cd4 - cd6, het geluid onder het menu zijn radiocommercials voor Sometime in New York City.
brd3 bevat de nummers van cd7 - cd9, het geluid onder het menu is een telefoongesprek tussen John en manager Allen Klein.
Helaas is de extra ruimte op de blu-rays niet gebruikt om ontbrekende nummers van de One To One concerten op te nemen, vooraleerst natuurlijk Yoko's Sisters, Oh Sisters. Maar Elephant's Memory speelden hun (later in 1972 verschenen ) single Liberation Special. Stevie Wonder speelde 6 nummers, hij en Roberta Flack, Melanie en Sha Na Na hadden ook solo spots. Ik (rupsje nooitgenoeg) had dat er graag ook nog bij gehad.
Voor zover ik kon nagaan bevatten de schijfjes in deze box geen 'hidden tracks', zoals het geval was bij de
Mind Games box. Gelukkig maar.
Het boek uit de box.
Ongeveer net als bij de eerdere boxen: een fraai boek, hardcover, full colour, ruim 200 bladzijden. Foto's, interviews, songteksten, herinneringen van
betrokkenen, details over de bronnen en opnamen, wie speelt wat, voor elk nummer,
enzovoorts en enzoverder. Ook gedetailleerde omschrijvingen van de historische gebeurtenissen die John & Yoko inspireerden. Bij vorige archiefuitgaven was er daarnaast ook nog eens een groter, los te kopen boek. Nu niet. Maar uit doorgaans betrouwbare bron verneem ik dat zo'n boek er alsnog komt, begin 2026.
Verder nog dit:
Record Store Day Eerder dit jaar verscheen, ter gelegenheid van Record Store Day, al een 12-inch EP met vier nummers. Ik heb 'm niet, want ik doe geen vinyl meer.
MOJO sampler In het decembernummer van muziektijdschrift MOJO is er uitgebreide aandacht voor deze box, en bij dit nummer zit een gratis cd'tje met 9 nummers uit de box. Vijf live uitvoeringen, twee ultimate mixen, een evolution documentary en een home jam. Leuk voor de completist.
Ik kijk uit naar de volgende uitgave, Walls and Bridges, waarschijnlijk in 2027...
