Zoals (denk ik) iedereen leerde ik op school over het Eerste Stadhouderloze Tijdperk, Johan en Cornelis de Witt, het Rampjaar 1672 (het volk was redeloos, het land reddeloos en de regering radeloos) en uiteindelijke benoeming van Willem III als stadhouder en opperbevelhebber van het leger. En toen werden de gebroeders De Witt vermoord door 'het grauw' van Den Haag. Als geboren en getogen Hagenees ben ik honderden keren langs de Gevangenpoort en over de Plaats gelopen, waar het zich destijds heeft afgespeeld.
In dit boek wordt de hele gang van zaken diep uitgespit, aan de hand van overgeleverde beschrijvingen en andere archiefstukken. Uitgebreid wordt verteld over de staatkundige ontwikkelingen tijdens het Stadhouderloze Tijdperk, en hoe na het uitbreken van de oorlog met Engeland, Frankrijk, Keulen en Münster de positie van de Staatsgezinden (en vooral Johan de Witt) onhoudbaar werd.
De schrijver schetst portretten van alle bij de moord betrokken personen. Dit waren geen anonimi, maar met naam en toenaam bekenden. De conclusie moet zijn dat de moord op Cornelis de Witt een vooropgezet plan was, waarvan (om er maar eens twee te noemen) Cornelis Tromp en Willem III op de hoogte zijn geweest. De noodlottige aanwezigheid van Johan de Witt was misschien een onvoorziene toevalligheid, maar misschien ook door de omstandigheden uitgelokt. Prud'homme laat zien wat de onderlinge verhoudingen waren tussen complotteurs en eigenlijke daders. En waar ze stonden en wat ze precies deden, op 20 augustus 1672, op het Buitenhof en op de Plaats. Een soort schriftelijk Zapruderfilmpje.
De complotteurs, de eigenlijke moordenaars en mededaders zijn nooit vervolgd. Integendeel, ze werden beloond, kregen mooie posities en jaargelden toegewezen. Financieel zijn ze er allen beter van geworden. Cornelis Tromp (complotteur en ooggetuige) werd een paar jaar later opperbevelhebber van de Nederlandse vloot.
Vooral de minutieuze beschrijving van de moord en de dolle razernij en schending van de levenloze lichamen is (ook na ruim 340 jaar) nog steeds schokkend. Althans voor mij.
