Misschien wat minder bekend dan het Boekenweekgeschenk is het Boekenweekessay. Dit jaar geschreven door Nelleke Noordervliet.
Ik vond het een leuk boekje, over hoe men door de eeuwen heen aankijkt tegen zoiets als 'de Nederlandse identiteit', of 'de Gouden Eeuw'. Een vondst is om dit als 'embedded' reporter te doen met gesprekken. Verhalen zijn veel interessanter dan jaartallen en feitenrelaas. De lezer gaat op bezoek bij Leidense wolwerkers, in Amsterdam bij Rembrandt op de Rozengracht, bij Willem van Focquenbroch, spreekt met de gebroeders Dirk en Gijsbert Karel van Hogendorp, Albert Verwey. Steeds wordt op een iets andere manier tegen die identiteit en de Gouden Eeuw aangekeken. Met de kennis van 'nu', tegenover de moraliteit van toen.
De slotconclusie: Ik heb gezien hoe het succes van de Gouden Eeuw tot toetssteen werd gemaakt van onze identiteit. En hoeveel moeite we daarmee hadden. Rond 1800 de schaamte dat de erfenis erdoorheen was gejaagd, maar ook de hoop op een nieuw elan. Rond 1900 de borstklopperij: we zijn beter dan toen, en nu rond 2000 hebben we eigenlijk geen contact meer met dat verleden, of het moest zijn dat we ons schamen voor de fouten en de succes onszelf niet meer toerekenen. Evenwichtig en open is dat niet.
64 blz, 2 euro 50. Daar hoef je het niet voor te laten.
