22 oktober 2012

Een man moge veel weten: een vrouw begrijpt alles

(Brieven aan Josine M. 1959-1975)

Naar aanleiding van het gedoe rondom de biografie van Reve

In 1986 overleed mijn broer. Dat was een drama, waar ik maanden van ontregeld ben geweest. Somber stapte ik door het leven.

Toen (her)las ik Brieven aan Josine M. Dat boek, meer dan wat of wie dan ook, trok mij uit dat sombere dal. Stuk voor stuk zijn het schitterend geschreven brieven, met humor, vrolijk, verdrietig, boos, over alledaagse zaken, over het schrijven, over kunst, over de liefde, over de betekenis van religie, over alles. Het is Reve's mooiste, openhartigste en veelzijdigste brievenboek. Helaas is het niet meer leverbaar.

Dit is mijn exemplaar.



In 1994 kwam een 'zeer vermeerderde' uitgave uit, die de briefwisseling completeerde tot het overlijden van Josine Meijer in 1982. Geannoteerd door Nop Maas.



Ik heb alles (op dure, bibliofiele uitgeven na) van Reve in huis en gelezen. Hij is de schrijver die mij heeft laten lachen, genieten, nadenken, tandenknarsen. Hij heeft mij ontroerd en geƫrgerd. Hij heeft mij, meer dan welke andere schrijver ook: geraakt. En dan behoor ik niet eens tot de groep van zijn beste lezers, de Internationale Huisvrouwen. Ik bedoel maar. Daarover, over waarom Reve een groot schrijver is (of niet), daarover zouden we het maar weer eens moeten hebben. En niet over zijn drankrekeningen.

Het is jammer dat Reve's biografie met zoveel herrie omgeven is.