Ik las: Jean-Marc van Tol - Musch

Naar aanleiding van het enthousiaste betoog van Jean-Marc van Tol bij VPRO Boeken vroeg (en kreeg) ik dit boek voor mijn verjaardag. Een historische roman. Ik ben altijd een beetje beducht voor het genre, want er is de kans dat de hoofdpersoon als een soort Forrest Gump of Allan Karlsson getuige is van allerlei losstaande historische gebeurtenissen. De moord op Oranje, de Slag bij Nieuwpoort, een tocht met de VOC naar Batavia, ik noem maar wat. Dan wordt het snel een avonturenboek.

Gelukkig is dit boek dat niet. Het is het eerste deel van een voorziene Johan de Witt trilogie, maar in dit deel speelt De Witt een relatief bescheiden rol. Het is meer het verhaal van Cornelis Musch, griffier der Staten-Generaal, de machtigste man van de Republiek. Van Tol (tekenaar van Fokke & Sukke, maar nu vooral historisch letterkundige) vertelt het verhaal, gebaseerd op bewaard gebleven archiefstukken, vanuit een flink aantal gezichtspunten. De Witt en Musch dus, maar ook Jacob Cats (Musch' schoonvader), graaf Willem Frederik (stadhouder van Friesland, neef van Willem II), een postbode uit Hamburg, en vele anderen. Waargebeurd, in de vorm van een roman.

Het is 1650, De Opstand is net afgelopen. De Republiek zit met een enorm leger, waar ze nu wel vanaf willen, maar o.a. Willem II wil dat niet, hij wil op het slagveld roem vergaren. Hij pleegt een staatsgreep, belegert Amsterdam en zet zes vooraanstaande regenten vast in slot Loevestein. Uiteindelijk mislukt de staatsgreep, de dictatoriale houding van Willem II zal bijdragen aan de totstandkoming van het (eerste) Stadhouderloze Tijdperk, na het overlijden van Willem II. Cornelis Musch, een door en door corrupte ras-intrigant, roert om eigen redenen ook duchtig mee in de pot, maar verliest uiteindelijk en pleegt zelfmoord. Althans, zo lezen we in het eerste hoofdstuk. Ik verklap niets ergs als ik zeg dat in 1650 ook Willem II (onverwacht) overlijdt, en dat we de opmaat zien van de geweldige carrière van De Witt. Weten we van school, toch? Maar het boek is meer dan dit, veel meer. Het is een boeiend verhaal, ik moest er 'even inkomen', maar na een bladzijde of 40, 50 gaat het marcheren. Toch weer een en ander geleerd over de Vaderlandse Geschiedenis. Aardig is dat Van Tol hier en daar in het verhaal elementen brengt die vooruitwijzen naar wat komen gaat. Bijvoorbeeld een wandeling door Den Haag langs Buitenhof, Gevangenpoort en Groene Zoodje, de ontmoeting met Johan Kievit. Dat komt nog aan de orde, in deel 3. Voor mij (geboren en getogen in Den Haag) zijn de vele stadsbeschrijvingen ook leuk om te lezen en te herkennen.

Veel achtergrondinformatie over de personen en gebeurtenissen is overigens na te lezen via de links op https://www.johandewitt.nl/.

Ik ben nu al benieuwd naar delen 2 (Buat, de schoonzoon van Cats) en 3 (Willem, III de stadhouder of Tichelaar, de barbier?), die in 2020 en 2022 verschijnen. In dat laatste jaar is het precies 350 jaar na de moord op Johan de Witt.

Point of Trivia: Cornelis Musch woonde op de Kneuterdijk in Huis te Brunswijk, ook Huis van Musch genoemd. Later woonde in een nieuw gebouwd huis op deze plek Johan de Witt, en nu nog staat dát huis ook bekend als het Johan de Witthuis. Het pand is nu eigendom van de Staat, hier werd in 2017 onderhandeld over de totstandkoming van kabinet Rutte III. Uitgerekend hier lanceerde Sybrand Buma zijn plan om op scholen het Wilhelmus te laten zingen. Het Wilhelmus. In het John de Witthuis. Heeft die man geen Vaderlandsche Geschiedenis gehad dan?

We gingen naar Breskens

Onlangs ging ik weer naar Breskens. Mijn moeder kwam er vandaan, ik kom er ongeveer een, twee keer per jaar, om wat te kijken of koffie te drinken met familie die er nog woont. Dit keer was anders. Ik ging er naartoe met mijn kinderen, om ze te vertellen over de familie die ze door omstandigheden niet kennen. Om foto's te laten zien en verhalen te vertellen, om straten en huizen te bekijken. Het was prachtig weer. We wandelden naar het Spuiplein, waar vroeger de garage van mijn oom (later doorgezet door een neef) was. Ik wist het van het vorige bezoek: afgebroken, nu komt er een gebouw met appartementen. Maar ik zag in gedachten weer die garage, ernaast is nu een supermarkt, maar toen ik vier was, was er een ruime kade naar de haven, waar ik leerde fietsen op mijn neef zijn fiets en bijna de haven inreed. We lunchten bij Café Centraal en ik liet ze foto's zien, en vertelde hoe hun opa en oma elkaar hadden leren kennen. Op de Boulevard bekeken we het huis van mijn grootouders. Terug op het Spuiplein dronken we wat, ik vertelde verder over de familie en liet nog meer foto's zien. Met de auto reden we naar de De Hullustraat, deze is rond 1947, 1948 bij de wederopbouw volledig door mijn vader behangen. Via de Golepoldersedijk waar mijn vader in een kamp met bouwvakkers zat, gingen we naar 't Killetje, waar ruim honderd jaar familie van mij heeft gewoond. Nu is het vrijwel onherkenbaar, maar het voorouderlijk huis staat er nog. Er zaten toeristen in de tuin. In 1947 liepen mijn ouders hier door de velden, toen ze weer op de weg kwamen zagen ze een bord dat er een niet-geruimd mijnenveld was. Ik liet nog een geluidsopname horen, waarop mijn vader, moeder en ik (2 jaar oud) te horen zijn. Een Fisherman's Friend-moment. Daarna zijn we twee grote pannen mossels gaan eten, met een lekkere wijn. Met mijn kinderen in Breskens: een van de mooiste dagen uit mijn leven.

J.J. Voskuil - Kladboek 1955-1956

Ik las dat dit boekje bij de Hof van Jan zou verschijnen. Leuk, een Voskuil-uitgave. Er zijn er meer, ik probeer altijd ze te kopen. Ook deze, hoewel ik vermoedde dat het om een tekst zou gaan die eerder in Tirade was gepubliceerd, en die ik al had. Maar een boek is nooit weg, natuurlijk. En inderdaad, het was de Tirade-tekst.

Voor de verandering dan nu maar eerst het zoet en dan het zuur. Het boekje is fraai vormgegeven, gebonden in blauw linnen met een geel stofomslag, 2-kleuren binnendruk, fijn papier en letter Spectrum. Ik heb nummer 8 van een oplage van 80. De teksten zijn vintage Voskuil: rake observaties, existentiële twijfel en een ruzie met Lousje over het fornuis. Ik schreef er dus al eerder over.

Maar nu het zuur. Ik vind, dat zo'n bibliofiel boekje puntgaaf moet zijn, zeker ook omdat ze niet echt goedkoop zijn. Er vielen mij tijdens het lezen een paar dingen op, ik heb het even snel vergeleken met de tekst in Tirade (die gepubliceerd werd in 2007, en dus door Voskuil persoonlijk goedgekeurd zal zijn, de Ausgabe letzter Hand). En inderdaad, helaas zitten in het nu verschenen boekje een paar eigenaardigheden.

Voskuil schreef bij de tekst in Tirade een korte inleiding, van zeven regels. In het boekje is deze inleiding ná de hoofdtekst geplaatst.

In Tirade lees ik in die inleiding: "Dit zijn de eerste bladzijden van een keuze uit mijn dagboek over de jaren 1955 - 1956."
In het boekje lees ik: "Dit zijn de eerste bladzijden van een keuze uit mijn dagboek over de jaren 1955 - 1957."

In Tirade lees ik: "Het fragment eindigt met mijn laatste schooldag. Gezien het karakter van het dagboek, dat eigenlijk geen dagboek genoemd kan worden, noem ik het Kladboek."
In het boekje lees ik: "Het fragment eindigt aan de vooravond van mijn eerste werkdag. Gezien het karakter van het dagboek, dat eigenlijk geen dagboek genoemd kan worden, noem ik het Kladboek 1955-1957."

Er is geknoeid met jaartallen, cursivering en er is een zin veranderd.

Op 17 december 1955 noteert Voskuil uitgebreid een droom die hij had. In het boekje is de droom ineens cursief gezet.

Ik weet het niet, maar ik vind het apart, deze tekstaanpassingen. Vooral met die veranderde zin en het duidelijk foute jaartal 1957.

Ten slotte: woordafbrekingen aan het eind van een regel. Die zijn soms flink eigenzinnig, zal ik maar zeggen. Ik zag onder andere: o-verkant. Waarom toch?

Enfin, door deze wat mij betreft storende dingen heen lezend heb ik toch weer genoten van Voskuil. Ik hoop dat er nog eens een ruimere keuze uit Voskuils dagboeken gepubliceerd kan worden, wat mij betreft gewoon weer bij Van Oorschot.

Ooit leek het zo ver weg

Ik was 12 toen ik voor het eerst Sgt. Pepper hoorde. In mijn herinnering werd de complete nieuwe Beatles-lp op of rond het verschijnen op 1 juni 1967 op de radio gedraaid, misschien Radio Veronica, dat weet ik niet meer. Een opvallend nummer is When I'm Sixty-Four, voornamelijk geschreven door Paul. Het is een wat vaudeville-, music hall-achtig nummer. The Beatles namen het op in december 1966, maar het is veel ouder. Paul schreef het al in 1957, wellicht geïnspireerd door de muziek die hij thuis hoorde, vader Jim McCartney speelde en componeerde wel nummers in die stijl. Naar verluidt speelden The Beatles het met een piano in The Cavern, Liverpool, als de stoppen in de versterkers er weer eens uit waren gevlogen.

I could be handy, mending a fuse
When your lights have gone

In 1966 werd Pauls vader 64, reden om het nummer af te stoffen en de tekst bij te werken. The Beatles namen het in twee takes op, deden nog een aantal overdubs, er werden drie klarinetten toegevoegd en de band werd versneld om Pauls stem jonger te laten klinken. Leuk nummer.

When I'm Sixty-Four, 64. Ooit, die zomer, nog op school in Den Haag, leek het zo ver weg, je dacht er gewoon niet aan.

Vandaag is het zover.



(Apple Corps en The Beatles halen alles weg van YouTube wat met hun opnamen geknutseld is. Dit zijn The Analogues.)

Twee dingen

We zijn weer wezen kamperen, dit keer in Sint Maartenszee, nog geen half uur van huis. We hadden een klein plekje, zonder stroom of water, in een duinpannetje. Mooi man. (Dat zonder stroom was wel een beetje een gedoe, we wilden mobiel bereikbaar blijven in verband met de wat kwakkelende gezondheid van onze ouders. Bij de receptie mochten de telefoontjes af en toe aan de lader.) De camping lag tegen het natuurgebied het Zwanenwater (voor 2 euro p.p. heb je een prachtige wandeling), en natuurlijk vlak bij strand en zee. De eerste tien dagen waren koud en waaierig, de tweede tien waren warm. Zoals te verwachten in Nederland. Prima vakantie, veel gewandeld.
Een kampeervakantie kan overigens wat mij betreft niet zonder de twee volgende dingen: het Zwitsers zakmes en de cafetière. Beide sinds 1983 in bezit. Het Zwitsers zakmes is een mes, priem, kurkentrekker, flesopener, blikopener, schroevendraaier, nagelvijl. Die zou ik ook allemaal in de tas kunnen stoppen, ik neem gewoon dit mes mee. De cafetière, door E. aangeduid als 'jouw koffieding', daarmee begint en eindigt de dag. 3 eetlepels koffie, pannetje heet water opgieten, even laten staan, filter naar beneden en ik heb 3 kopjes koffie. Dan op een steen of stoeltje gaan zitten en kijken hoe de ochtend, middag of avond vordert. Fijn is dat.

Groeten uit Grolloo 2

Op het podium staat een Ludwig-drumstel met ster. En toen kwam Ringo. Met zijn All Starr Band.



De All Starr Band, ik vind het een goed bedacht concept. Ringo is een fantastische drummer, maar zijn repertoire bekende nummers is misschien wat beperkt. Hij nodigt bekende namen uit de popwereld uit om mee te spelen, en heeft dan een band en een leuk afwisselend repertoire. Zo kwamen al grote namen in eerdere edities langs: Todd Rundgren, Gary Brooker, Jack Bruce, Peter Frampton, Sheila E., Dr. John, Billy Preston, zwager Joe Walsh, afijn, ga zo maar door. In deze editie (alweer de dertiende, sinds 1989) zijn dat Colin Hay (Men At Work), Graham Gouldman (10cc), Steve Lukather (Toto), Gregg Rolie (Santana), Warren Ham (speelde met Toto) en Gregg Bissonette (speelde met Toto). Voor mij het vierde Ringo-concert, de eerste was 1992 in Keulen.

Genoeg! De band kwam op en speelde een bekend rock 'n' roll-riff. Iets later stond onze held op het podium. De tent ontplofte. RINGOOOOOOO! Matchbox, een Carl Perkins-nummer, door The Beatles in 1964 opgenomen en uitgebracht op de Long Tall Sally EP. Daarna door met Ringo's eerste (Europese) solo-single. Ik maakte met mijn mobieltje een filmpje van aanvaardbare kwaliteit.



Achter de drums nu, want tijd voor de All Starrs. 10cc, Toto, Santana en Men At Work komen voorbij. Ringo drumt alle stijlen zo gemakkelijk, vooral bij Rosanna (Toto) zie je dat hij de ware Super Dude Of Backbeat is.

Vervolgens 3 Ringo-nummers, een nummer 'from my time with that other band.... Rory Storm and The Hurricanes', de eerste eigen compositie ('from more than one hundred I wrote during The Beatles' :-) ) die ook opgenomen werd, en het feest was compleet met, jawel, Yellow Submarine. 'If you don't know the words to this next song, you're here for the wrong band'.

Ringo ging zich daarna even omkleden en maakte plaats voor 'the song that 10cc will forever be remembered for'. Mooie uitvoering.



Ik was verbaasd daarna You're Sixteen te horen, ik meen dat er ooit gezegd was dat Ringo dit nummer niet meer zou zingen. De man wordt volgende maand 78, en daarnaast MeToo en zo. Maar hij zong het wel, en de hele tent zong mee. Een van zijn grootste hits.

Hierna volgde het enige nummer dat niet iedereen mee zal hebben kunnen zingen, Anthem. Ik kende het wel, maar ook ik moest even nakijken op welke Ringo-cd dit ook weer stond. Deze dus. Ik had dit nummer graag ingeruild gezien voor een ander. Bijvoorbeeld (het was immers een bluesfestival) Ringo's eerste USA-single: Beaucoups Of Blues. Daarna weer drie keer de All Starr Band, met (hoera!) een van mijn favoriete Santana-nummers, Oye Como Va.

Nog een handvol Ringo-nummers, met de onverbiddelijke afsluiter With A Little Help From My Friends.

En weg was Ringo. De band speelde nog een sing-along-versie van Give Peace A Chance van John Lennons Plastic Ono Band.

Misschien was deze Starr-band wel de beste die IK zag. Het was mooi, het voldeed aan de verwachting, ik heb vrijwel het hele concert meegezongen. Sorry.

Maar ook: weemoedigheid. Ringo wordt 78, hij komt niet vaak in Europa, 'and I realize you're not coming back anymore'.

Setlist:
Matchbox (Ringo)
It Don't Come Easy (Ringo)
Dreadlock Holiday (10cc)
Evil Ways (Santana)
Rosanna (Toto)
Down Under (Men At Work)
Boys (Ringo)
Don't Pass Me By (Ringo)
Yellow Submarine (Ringo)
I'm Not In Love (10cc)
Black Magic Woman/Gypsy Queen (Santana)
You're Sixteen (You're Beautiful And You're Mine) (Ringo)
Anthem (Ringo)
Who Can It Be Now? (Men At Work)
The Things We Do For Love (10cc)
Oye Como Va (Santana)
I Wanna Be Your Man (Ringo)
Hold the line (Toto)
Photograph (Ringo)
Act Naturally (Ringo)
With A Little Help From My Friends (Ringo)
Give Peace A Chance (Plastic Ono Band)

Groeten uit Grolloo 1

Vooraf: Oplettende lezertjes zullen zeggen, het is toch Groeten uit Grollo, met één o? Klopt, zo heet de lp, en zo heette het dorp in de jaren 60. Maar nu heet het Grolloo. Vandaar.

Ik ging dus naar Grolloo, bekend van Cuby + Blizzards, waar sinds een paar jaar het Holland International Blues festival wordt gehouden. Dit was de derde editie. Ik kan het prima horen, maar ik ben geen échte bluesliefhebber. Ik ging voor Ringo Starr And His All Starr Band. Maar een wat kleiner festival (dus geen PinkPop of Lowlands) heeft vaak een lekker sfeertje, en het is dan goed toeven met vrienden, met een hapje of drankje, en luisteren naar de muziek. Ik wilde het hele vrijdagprogramma wel zien en vertrok om een uur of half twee van huis. Onderweg hoorde ik steeds alarmerender berichten over stremmingen op de Afsluitdijk, dus ik besloot via Enkhuizen en Lelystad te reizen. Ik was niet de enige, zodat ik pas om half vijf het festivalterrein betrad. De vriend met wie ik afgesproken had, was nog meer vertraagd en kwam een uur later.

Ik was net op tijd voor de tweede act, King Solomon Hicks, voor mij totaal onbekend. Ik luisterde buiten, met een biertje. Een soort jazz/blues fusion. Nummers die goed klonken, maar waarvan ik de meeste niet kende. En Have You Ever Loved A Woman en Let's Just Kiss And Say Goodbye. Leuk.

Daarna was het de beurt aan Walter Trout. Een oude rot, hij speelde in Canned Heat, en (lees ik) bij John Mayall's Bluesbreakers. Het klonk (in vergelijking met King Solomon Hicks) allemaal wat doorleefder, echter. Ik herkende overigens geen enkel nummer. Maar: prima muziek. Ik nam nog een biertje en at een sateetje.

Als voorlaatste was er Jeff Beck (Yardbirds, Jeff Beck Group, en een lange, lange solocarrière), tijd voor ons om de tent (de grootste festivaltent in Europa, capaciteit 13.500 man) in te gaan en 'de posities in te nemen'. We kwamen tot ongeveer 20 rijen vanaf het podium, dichterbij ging niet. Jeff Beck had een sterke band (drums, bass, cello), en speelt zelf natuurlijk KRANKZINNIG GOED GITAAR.



Het was technisch perfect, maar toch leek het niet erg geïnspireerd. Wat mij betreft was er ook vrijwel geen band met het publiek. Beck zei boe noch bah, ik heb hem alleen kort de namen van de bandleden horen noemen, af en toe was er een kort knikje, daardoor bleef het wat steriel. Tot zanger Jimmy Hall het podium op kwam. Wat een stem, wat een soul. Superstition van Stevie Wonder was een hoogtepunt.



Ik ben geen kenner van Beck's werk, maar hoorde ook Little Wing (van Jimi Hendrix) en Cause We've Ended As Lovers (van Syreeta, maar ik heb het op Beck's lp Blow by Blow). Aan het eind was er (als tip of the hat naar de volgende act) een geweldige uitvoering van A Day In The Life, zodat het toch nog allemaal meer dan goed kwam.

Pauze, sommigen hadden genoeg gehoord, of gingen wat te eten of drinken halen, wij schoven verder naar voren. Vijfde, zesde rij, precies midden voor het podium, waarop ondertussen een Ludwig-drumstel met ster geplaatst werd.