Ik las deze twee versies van hetzelfde verhaal de afgelopen week naast elkaar. Het boek is in 1962 gepubliceerd, maar in 1979 door Wolkers uitgebreid herzien. De herziene versie kende ik al, maar de oorspronkelijke nog niet. De verschillen zijn beduidend. Het taalgebruik is gemoderniseerd, de handelingen worden in veel gevallen net anders beschreven, een flink aantal terzijdes is door Wolkers geschrapt, waardoor het verhaal meer vaart heeft gekregen. De hoofdstukindeling is grotendeels hetzelfde gebleven, behalve aan het eind, waar Wolkers het verhaal anders laat lopen en daardoor meer hoofdstukken nodig heeft.
De herziene versie is veel opzichten beter dan de oorspronkelijke, maar het taalgebruik is meer 1980 dan 1945. Daardoor gaat hier en daar wel iets van de oorspronkelijke sfeer verloren.
In grote lijnen is het verhaal hetzelfde. Typische Wolkers-elementen zijn het gereformeerde milieu, de (vooraankondigingen van) de dood van de oudere broer, en seks, hier voornamelijk als weermiddel tegen die dood. De gebeurtenissen volgen elkaar in een daverend tempo op. Het dramatische hoogtepunt is de letterlijk en figuurlijk keeldichtknijpend emotionele afscheidsscene met de stervende broer, tevens een scharnier in de roman. Mooi hoe Wolkers hier gas terugneemt en scherp de gebeurtenissen en innerlijke stormen van de hoofdpersoon beschrijft. Daarna gaan de handelingen weer in hoog tempo verder, bergafwaarts.
