The Beatles in het souterrain

OK. Gisteren was het 50 jaar geleden dat de Beatles op het dak optraden, vandaag is het 50 jaar geleden dat ze in het souterrain zaten. Het souterrain van Apple, 3 Savile Row, waar ze hun eigen studio hadden. De allerlaatste dag van het moeizame, moeizame Get Back project.
Er waren nog een paar laatste nummers die niet geschikt waren geweest om op het dak te spelen en die toch op de plaat en in de film moesten: twee pianosongs en een akoestisch nummer. Die waren deze dag aan de beurt. Weer met Billy Preston. Two Of Us, The Long And Winding Road en Let It Be kwamen in de film en op de lp terecht. Ook was er nog een jam-versie van Lady Madonna. Die werd nog wel gemixt voor de lp, maar sneuvelde uiteindelijk.

Ik heb geen passende internetvideo's van alleen de drie deze dag opgenomen nummers gevonden. Daarom maar de hele Let It Be film (zolang de link blijft werken). Behalve de sessie van 31 januari 1969 zit er meer in, ook weer het dak, en daarvoor de sessies in Twickenham Filmstudios, met een minder goede atmosfeer tussen de vier Beatles, en een weekje Apple, weer wat gezelliger. 80 minuten.

The Beatles op het dak

Vandaag 50 jaar geleden traden The Beatles voor het laatst op voor een publiek. Dat waren overigens toevallige voorbijgangers, The Beatles speelden (met Billy Preston) live op het dak van hun Applegebouw, 3 Savile Row, Londen. Vanaf de straat waren ze niet zichtbaar, maar wel goed hoorbaar. Het verkeer in de omgeving kwam tot stilstand. Na bijna drie kwartier maakte de politie een eind aan het optreden. Het was overigens niet echt bedoeld als 'echt' concert, maar voor gebruik in de film en lp Get Back. Daarom werd bijvoorbeeld Get Back drie keer gespeeld, en I've Got A Feeling en Don't Let Me down elk twee keer. Verder werden nog gespeeld Dig A Pony, One After 909 en God Save The Queen. Van de 42 minuten optreden zijn er bijna 22 op internet beschikbaar. Uiteindelijk kwamen film en lp, beide met een andere titel: Let It Be, ruim een jaar later uit. The Beatles waren toen al uit elkaar.

Aan het eind bedankt John iedereen: I'd like to say thank you on behalf of the group and ourselves, and I hope we've passed the audition.

In een parallel universum: The Beatles Live At The Roundhouse 1968

Onderstaand blogpostje was bedoeld voor 15 december jongstleden. Door van alles bleef het hangen en vergat ik het. Bijna. Een betere datum dan 15 december jongstleden komt voorlopig niet. Daarom post ik het nu maar.

The Beatles: Live At The Roundhouse 1968

Op 29 augustus 1966 speelden The Beatles voor het laatst voor een betalend publiek, in Candlestick Park, San Francisco. Ze hadden genoeg van beatlemania, genoeg van steeds dezelfde nummers spelen voor een publiek dat door het gegil nauwelijks iets kon horen, genoeg ook van jezelf niet kunnen horen spelen, ze wilden muzikaal verder.
The Beatles werden een studioband en maakten een serie fantastische lp's. Ze zouden nog één keer live spelen, op 30 januari 1969, onzichtbaar voor publiek, maar des te beter hoorbaar, vanaf het dak van het Apple-gebouw, 3 Savile Row, Londen.

Maar als de geschiedenis net iets anders was gelopen zou vandaag 50 jaar geleden, 15 december 1968, het eerste van drie optredens zijn geweest in het Londense The Roundhouse, een theater in Londen waar ook bijvoorbeeld Pink Floyd, The Rolling Stones en The Doors optraden.

Tijdens de opnamen van wat de witte dubbel-lp zou worden, in de zomer en het najaar van 1968, waren er spanningen binnen de groep. Het leek Paul een goed idee om het oude groepsgevoel terug te vinden door als band weer te gaan optreden. Het plan was: drie concerten in Londen, met nummers van de net opgenomen witte dubbel-lp, met gastoptredens van Apple-artiesten Mary Hopkin en Jackie Lomax. Het geheel zou worden gefilmd voor een tv-special. Ook werd er gedacht aan een Amerikaanse tournee van 10 concerten in het voorjaar of de zomer. The Roundhouse werd gereserveerd, er ging begin november een persbericht uit, via de fanclub werden kaarten verspreid.





Maar het ging niet door. George vertrok naar Amerika om met Bob Dylan en The Band te spelen, John speelde met o.a. Eric Clapton en The Stones in hun Rock And Roll Circus. De plannen en data verschoven. Er was nu sprake van een live-lp met geheel nieuwe nummers, van een optreden in The Roundhouse, of The Cavern, ergens half januari, of zelfs op de Queen Elisabeth II.

Op 2 januari 1969 begonnen de filmopnamen van The Beatles, repeterend voor een lp, concert, of wat dan ook. Sessies in een kille, te grote filmstudio, met een slechte atmosfeer. Er waren gewoon niet genoeg nummers en er werd eindeloos gejamd. George had er genoeg van en liep een keer kwaad weg. Op 20 januari verhuisde men van de film- naar de Apple-studio. Eind januari was men er he-le-maal klaar mee. De gemaakte film- en geluidsopnamen verdwenen in de spreekwoordelijke bureaula. In april verscheen nog wel een single, Get Back. De film en lp Get Back werden voorlopig aangekondigd voor augustus, vervolgens november, december, 'het nieuwe jaar'. Op 10 april 1970 verschenen lp en film na eindeloos re-mixen en monteren alsnog, met een nieuwe titel: Let It Be. The Beatles waren toen al uit elkaar.

Maar ergens is een parallel universum, waar het optreden in The Roundhouse wél doorging, en waar ik niet de lp Let It Be in de kast heb staan, maar The Beatles Live At The Roundhouse 1968. Of zoiets.

De liefde blijft

Het was verdrietig.
Het was mooi.
Het is goed.

Mijn goede, lieve schoonvader "Heer B.", 1931 - 2019.

We zijn hier voor Robbie

Misschien heb ik niet goed opgelet, in ieder geval was het voor mij al een tijdje geleden dat ik een stuk zag van de Grande Dame van de Nederlandse toneelschrijverij Maria Goos. Ik heb het stuk dit weekeinde twee keer gezien en een keer gehoord, doordat ik zo onnadenkend was zaterdag geen 'vertaler' (lees: gehoorapparaat) mee de zaal in te nemen. Gelukkig (voor mij) was er zondag plaats en kon ik nog eens aanschuiven. Zaterdag vertelde Maria Goos in de foyer als inleiding over de totstandkoming van het stuk, een schurende samenwerking met Eric de Vroedt, o.a. bekend van het schitterende The Nation, dat ik eind 2017 zag. 'Robbie' kan, net als The Nation, in Den Haag gesitueerd gedacht worden, maar dan niet in de Schilderswijk, maar ergens 'op het zand'. Een familie, 3 generaties, komt bij elkaar om de zelfmoord van een van hen, Robbie, een jaar eerder, te herdenken. Een familie, dat is een 'vintage Goos' situatie (Oud geld, Avenier, La Famiglia). Er is een 'officiële' aanleiding voor het samenkomen, maar er zijn ook verborgen agenda's, verschillende opvattingen door de generaties heen, er is oud zeer en er zijn nieuwe liefdes. Mooi verwoord (letterlijk) in de dialogen, die op een natuurlijke wijze onlogisch langs elkaar heen gaan, met onder- en boven water steken. Dat is Maria Goos zeer toevertrouwd. Tragisch, af en toe hilarisch. De slotscène, met Mark Rietman en Stefan de Walle, vond ik magistraal, ontroerend. Gaat dat zien!

Boeken 2018

Dit jaar las ik welgeteld 1 boek meer (44) dan vorig jaar. Wel weer minder bladzijden (12098, vorig jaar 14322). Heeft de ontlezing toegeslagen? Geen idee, het is er gewoon minder van gekomen.



Hier een verdeling naar dikte. Vooral veel minder dunnere (tot 300 blz.) gelezen, en dit jaar heb ik ook geen A.F.Th. van der Heijden-boek van ruim 1600 blz. gelezen, maar een van 'slechts' 365 blz. Dat scheelt.

Dat waren de getallen.

De beste boeken die ik las vond ik (in de volgorde waarin ik ze las): Laurent Binet - HhhH, gekocht naar aanleiding van de geweldige VPRO-serie (naar het boek weer). Het boek is misschien nóg beter. Ilja Leonard Pfeijffer - Brieven uit Genua, een soort auto-biografie in brieven. Schitterend, bij vlagen hilarisch ook. Peter Frankopan - The Silk Roads, over internationale (handels)betrekkingen. Nu eens niet vanuit Europees gezichtspunt, maar vanuit het midden van de wereld. Boeiend en origineel. Jan Brokken - De rechtvaardigen.

Dit was het boekenjaar 2018, volgend jaar weer een boekenjaar!

50 jaar The Beatles (de 'witte dubbel-lp')

En toen was het 50 jaar geleden dat The Beatles (de 'witte dubbel-lp') uitkwam. En net als bij 50 jaar Pepper hoort daar een heruitgave in meerdere configuraties bij. Ik kocht weer de Anniversary Super Deluxe Edition, dit keer met 7 schijfjes, 6 cd's en een blu-ray disc.
Er zit een geweldig boek bij, 164 bladzijden met heel veel informatie over All Things White Album eigenlijk. De ontwikkelingen en invloeden tussen Pepper en White Album, de invloed van White Album op latere artiesten (The Smiths, Radiohead, om maar wat te noemen), afbeeldingen van oorspronkelijke lyric sheets, opnamedetails van elk nummer (veel welkome aanvullingen op The Complete Beatles Recording Sessions uit 1988 van Mark Lewisohn, nog steeds een geweldig boek maar inmiddels aan een update toe, wat Lewisohn zelf overigens beaamt), The Mad Day Out, het idee en ontwerp van hoes en toebehoren, en een hoofdstuk over de ontvangst van de plaat na uitkomen.

cd 1-2: new stereo mix
Giles Martin (Son of ...) heeft weer een remix gedaan. Bij Pepper was het doel de superieur geachte mono-mix in stereo te brengen door vanuit de oorspronkelijke sessietapes zonder mix-down de lp opnieuw te mixen, met een fantastisch resultaat. Bij White Album speelt dit niet, of minder. De 2lp is muzikaal simpeler, omdat The Beatles weer terug wilden naar band-muziek, zonder al te veel extra instrumenten en geluidseffecten.
Giles Martin wilde nu The Beatles meer hedendaags laten klinken, zodat als het nummer op Spotify langskomt na Ed Sheeran, men niet zou denken 'wat is dit ineens een ouderwets liedje'. Ik zou dat overigens niet aanbevelen, deze muziek verdient het vanaf lp of cd gespeeld te worden op een fatsoenlijke installatie, en beluisterd via fatsoenlijke geluidsboxen, niet gestreamd als mp3's.
Vergeleken met vorige (her)uitgaven (ook die van 2009) is het geluid superieur. Helder, duidelijker scheiding van instrumenten en vocalen. Bas en drums kunnen nu bovendien luider dan in de jaren 60, toen ze geknepen werden om de naald niet uit de groef te laten springen. Hier en daar kleine verschuivingen in de balans tussen de instrumenten. Luister naar While My Guitar Gently Weeps. Wat een bas, wat een drums, wat een Clapton-solo. Luister naar Long, Long, Long, relatief onbekend maar wát een zang van George, wat een drums en percussie van Ringo. Luister naar Goodnight. Minder galm op het Hollywood-koor, wat een helderheid. Luister gewoon naar alle 30 songs.

cd 3: Esher demos
Op 15 en 20 februari 1968 arriveerden The Beatles plus aanhang in twee plukjes in Rishikesh, India, om zich te bekwamen in Transcendente Meditatie, bij de Maharishi Mahesh Yogi. Ringo had het op 1 maart al weer bekeken, Paul ergens eind maart, maar John en George beleven tot 12 april. Behalve mediteren schreven John, Paul en George een hele reeks nieuwe songs.

Waarschijnlijk op 24 mei kwamen The Beatles samen bij George thuis, in Esher, om op de nieuwe 4-sporenmachine van George demo's op te nemen van die songs, voor de nieuw op te nemen lp. Deze opnames zijn bekend geworden als de Esher demos. Op bootlegs circuleren ze al jaren, vaak in een wat mindere kwaliteit. Op Anthology 3, de derde 2cd uit een reeks van drie met onuitgebrachte opnames werden er zeven uitgebracht, in 1996. Nu zijn ze alle 27 beschikbaar, op een aparte cd. In mooie kwaliteit, stereo. Overigens is Giles Martin er niet helemaal van overtuigd dat ál deze nummers bij George thuis zijn opgenomen.



Het is bijzonder om naar te luisteren. Zoals Billboard schrijft: This is Beatles songwriting at Ground Zero. Dit zijn The Beatles kaal, unplugged, met niet meer dan zang en gitaar. In veel gevallen zijn de nummers duidelijk niet af. Bijvoorbeeld van John's Happiness Is A Warm Gun, dat uit drie verschillende stukken bestaat, is hier alleen het middelste 'I Need A Fix'-gedeelte aanwezig.

De tracklist verschilt op punten met die van de witte dubbel-lp.
Van de Harrison-compositie Not Guilty werden tijdens de albumsessies op 7, 8, 9 en 12 augustus maar liefst 102 takes opgenomen. Het nummer bleef onuitgebracht, tot George een soloversie uitbracht op zijn lp George Harrison, in 1979. Het nummer Circles moest zelfs wachten tot Gone Troppo uit 1982.
Het experimentele What's The New Mary Jane van John werd in 4 takes opgenomen en gemixt, maar haalde de eindstreep niet. Een jaar later liet John het nummer remixen, om het uit te brengen als Plastic Ono Band single. Ook dat gebeurde niet. De Beatlesversie kwam uit op Anthology 3.
De Lennon-songs Mean Mr Mustard en Polythene Pam werden niet opgenomen voor The Beatles, maar kwamen een jaar later uit op Abbey Road, als deel van de medley op kant 2.
Het nummer Junk van Paul werd bij mijn weten nooit door The Beatles opgenomen. Het kwam uit op Pauls eerste solo-lp McCartney, in 1970.
Ook Child of Nature werd niet opgenomen. Begin 1969 namen The Beatles een lossere versie met iets gewijzigde tekst op, tijdens de Get Back sessies. In 1971 schreef John een geheel nieuwe tekst op de melodie, dit werd Jealous Guy op de lp Imagine.



Ten slotte is er Sour Milk Sea, George's reclameboodschap voor Transcendente Meditatie. The Beatles namen het niet op, maar George gaf het aan Apple-artiest Jackie Lomax. Die nam het op met George, Paul, Ringo, Nicky Hopkins en Eric Clapton als begeleiders. Een sterrenproductie, die toch niet ver kwam omdat de single op Apple Records gelijk uit kwam met Hey Jude van The Beatles en Those Were the Days van Mary Hopkin.



Omgekeerd is er van een aantal op de 2lp uitgebrachte nummers geen Esher demo. Die nummers waren er nog niet in mei, of nog niet af genoeg.
Wild Honey Pie, Don't Pass Me By, Why Don't We Do It in the Road?, I Will, Birthday, Helter Skelter, Long, Long, Long, Savoy Truffle en natuurlijk Revolution 9.

cd 4-5-6: sessions
Geweldig ook om naar te luisteren zijn de 2 cd's met outtakes. Revolution 1 (take 18), een lange versie, die als een Siamese tweeling zou worden opgeknipt in Revolution 1 en Revolution 9.



Een prachtige, onlangs herontdekte akoestische While My Guitar Gently Weeps (take 2), het buitenissige, experimentele What's The New Mary Jane, een zeer vroege versie van Let It Be, Back In The USSR en Birthday instrumentaal, versies van The Inner Light, Lady Madonna en Across The Universe (die strikt genomen niet bij deze sessies hoorden), en nog veel, veel meer.



blu-ray
Deze kan ik nog steeds niet afspelen. Hierop staan de originele stereo- en mono-mixen (heb ik) en 5.1 mixen voor twee verschillende systemen. Heb ik niet, zo'n 5.1-systeem.

Prachtig, prachtig, prachtig. Ik hoop komend jaar: Abbey Road.