Iemand/Een man die slaapt

"Op een dag als deze, wat later, wat eerder, ontdek je zonder verrassing dat er iets mis is, dat je, om het zonder omwegen te zeggen, niet weet hoe je moet leven, dat je dat nooit zult weten."
(Georges Perec - Een man die slaapt)



Ik las dat het mij onbekende theatergezelschap BOG. een voorstelling deed, Iemand die slaapt, naar een boek van Georges Perec. Interessant, want Perec was een bijzondere schrijver. Een jaar of vijf, zes, zeven geleden las ik 't Manco, een roman zonder de letter 'e' in de tekst, over iemand die iets kwijt is, maar niet weet wat.
Ik ben vorige week naar de voorstelling geweest. Het is een bewerking van Een man die slaapt, een roman in de tweede persoon enkelvoud. Geen 'ik' of 'hij', maar 'je'. En net als bij 't Manco is dat niet alleen maar een kunstje, maar is de vorm ook hier functioneel voor het verhaal omdat 'je' ook een voornaamwoord is dat gebruikt wordt juist om niet-persoonlijke, algemene opmerkingen te maken, functioneel omdat het boek gaat over een man (Perec schrijft homme, wat ook mens kan betekenen) die totaal onverschillig, niet-persoonlijk is. Die je-vorm maakt het allemaal eenzaam en op de lezer/toeschouwer betrokken, tegelijkertijd tijdloos en algemeen geldend.

Hij/zij (de titel van het de toneelbewerking is passender dan die van de vertaling) zit of valt bijna in slaap in een kamer, reageert niet op aanbellen van bekenden, heeft geen werk maar leeft van een toelage, hoort alleen de geluiden van de buurman (of -vrouw), dwaalt 's nachts door Parijs, zonder dat iets hem ook maar raakt, ontroert, beweegt of interesseert. Beelden en geluiden gaan langs (of: dwars door) hem heen. Onverschilligheid, onthechting: een gemoedstoestand die ik ook wel eens heb, die iedereen volgens mij wel eens heeft, maar gelukkig niet continu.

BOG. heeft de tekst flink ingekort en aangepast. Vier spelers dragen om beurten voor, zonder verdere interactie. Verder is er een drumster, die wisselende (zacht hard snel langzaam) drums en percussie doet, en een vierkant, verhoogd plankier dat kan draaien, langzaam en sneller, beide de buiten- en binnenwereld symboliserend.

Een fascinerende, hypnotiserende voorstelling. U bent te laat, de reeks is voorbij, maar voor deze gelegenheid is het boek van Perec herdrukt. Ik kocht het na afloop van de voorstelling, maar dat kan ook gewoon in de boekhandel.