Boeken 2015

December, maand van lijstjes, samenvattingen en opsommingen. Ik las in 2015 70 boeken uit, zoveel waren het er nog nooit, 'sinds de metingen begonnen', om het op z'n KNMI's te zeggen.

70 boeken en boekjes, dik (1162 blz.) en dun (4 blz.), gemiddeld (278 blz.). De scheiding tussen fictie en non-fictie is diffuus, maar van die 70 zijn 55 fictie (bellettrie) en 15 non-fictie. De meeste waren oorspronkelijk Nederlands, ik las 3 Engelstalige boeken en 9 vertaalde boeken. Verreweg het meeste was proza, ik las 2 poëzietitels. Dit jaar waren er geen boeken die ik terzijde legde omdat ze te bar waren.

2015 was voor mij een Voskuil-jaar, 20 jaar na het verschijnen van het eerste deel van Het Bureau herlas ik de hele serie, plus zijn 3 reisdagboeken.



Ik blader door de lijst met gelezen boeken, en zonder terug te kijken of en wat ik er direct na lezing van vond, noem ik voor de vuist weg als beste boeken:

Karl Ove Knausgård - Engelen vallen langzaam
Michel Houellebecq - Onderworpen
Chris de Stoop - Dit is mijn hof
Frans Pointl - De laatste kamer
Sander Kollaard - Stadium IV
J.J. Voskuil - Het Bureau 1: Meneer Beerta

Dit was het boekenjaar 2015, volgend jaar weer een boekenjaar!

Sinterklaas heeft net zulk haar als Oom Anne

Natuurlijk kwamen Sint en Piet vroeger ook bij ons thuis langs. Mijn broer en ik zaten in pyjama en zongen vol verwachting de liedjes. Daar werd op deur geklopt. Sint en Piet schreden de kamer binnen en Sint ging zitten, in mijn vaders stoel. Piet stond er naast, met een groot boek in zijn hand. Sint wilde liedjes horen een vroeg aan Piet of er over ons nog iets in Het Grote Boek stond. Over mijn broer en mij alleen maar fijne dingen, maar mijn vader.... Er volgde een achtervolging door de kamer, dat was best spannend, want in die tijd kon je nog door Sint en Piet worden meegenomen, in de zak, naar Spanje. Het liep goed af, die keer. Ik moest op schoot van Sint gaan zitten en een liedje zingen. Dat deed ik. Ik keek van boven in de mijter van de goedheiligman, en zei: Sinterklaas heeft net zulk haar als Oom Anne. Een kwartiertje later, Sint en Piet waren weer vertrokken, kwamen Oom Anne en Tante Annie koffie drinken. Oom Anne, U heeft hetzelfde haar als Sinterklaas! Het zou nog een paar jaar duren, dat heerlijke geloof.

Naïef

In 1989 viel de Berlijnse Muur. De meeste Oost-Europese landen bevrijdden zich dat jaar ook van het communisme. Twee jaar later zou de Sovjet-Unie ophouden te bestaan.

Ik weet nog dat ik in het voorjaar van 1990 voor het eerst een Trabant zag, in Bergen aan Zee.


(foto van internet)

Ik was ontroerd, en blij dat er nu vrij door heel Europa gereisd kon worden. Ik heb die mensen, een Duits echtpaar, de hand geschud en een beetje onhandig welkom geheten.

Ik dacht in die tijd oprecht dat de vrede was uitgebroken.

Ik herlas Het Bureau 7 - De dood van Maarten Koning

Precies 15 jaar na de eerste keer herlas ik het laatste deel van Het Bureau. Uit. Maarten is met de vut. Thuis loopt hij in de weg, de klusjes die hij doet bevallen Nicolien matig. Hij komt af en toe nog op het Bureau, om werkzaamheden af te ronden, maar ziet dat waar hij 25 jaar aan gewerkt heeft, stelselmatig wordt afgebroken. Hoewel hij zijn werk altijd als volkomen zinloos heeft bestempeld, gaat dit hem aan het hart. De (nieuwe) portier kent hem niet. Zijn aanwezigheid wordt eerst gedoogd, later zien zijn collega's hem liever gaan dan komen, en op het laatst wordt hij vijandig bejegend, zijn bureau en spullen zijn weg en de toegang tot een afscheid van een collega wordt hem geweigerd. Van de vrienden is Frans overleden en Klaas van hem vervreemd. Wat overblijft zijn doelloze wandelingen en fietstochtjes, soms met Nicolien, vaak alleen. Een overtollig mens.

Hij droomde dat hij werd uitgedragen. Van heel ver kwamen de laatste tonen van Nobody knows you when you are down and out uit de klarinet van Sidney Bechet, zoals hij die bij zijn leven honderden keren gehoord had. Daarna hoorde hij alleen nog het knerpen van de schoenen van de dragers op het grind en voelde hij het lichte deinen van zijn kist op hun schouders. Ze hielden stil. De kist werd neergezet. Er was het geluid van vele schoenen, een stilte en een zacht gemompel, waarna de voetstappen zich weer verwijderden. Hij duwde de deksel van zijn kist omhoog, richtte zich op en keek hen na. Ze liepen van hem weg over het pad naar de uitgang. Hij zocht naar bekenden, maar die achteraan liepen kende hij niet, en die vooraan waren kon hij niet meer zien. Terwijl hij langzaam de deksel weer liet zakken, werd hij wakker, overspoeld door een gevoel van oeverloze treurigheid.

Ook uit: het 3e en laatste deel van Voskuils vakantiedagboeken, die ongeveer dezelfde periode beslaan als Het Bureau. Als Maarten in het Bureau met vakantie ging, las ik daarover verder in de dagboeken.



Ook uit: de brieven die vriendin Frida Vogels schreef bij lezen en verschijnen van de afzonderlijke delen. Deze staan in het Voskuil Tiradenummer uit 2008.

Mijn voornemen om dit jaar Het Bureau te herlezen is gelukt, zonder moeite en met plezier. Maar nu weer even wat anders.

Hier woonden wij

Een bijzonder boek, een paar weken geleden was ik al bij de boekpresentatie. Nu heb ik het uit. Ik heb het met plezier (een wat ongemakkelijk woord, ik weet even geen beter) en aandacht gelezen. Den Haag had voor de Tweede Wereldoorlog na Amsterdam het grootste aantal Joodse inwoners. Veel woonden er in het centrum, in 'de Buurt'. Verder woonden ze eigenlijk door de hele stad, ook in het huis waar ik zelf later woonde. Maar er was ook een aanzienlijke concentratie in Scheveningen, op en rond de Harstenhoekweg. In dit boek worden de verhalen van deze families verteld. Waar kwamen ze vandaan, waarom gingen ze juist daar in Scheveningen wonen, wat deden ze voor hun beroep en hoe is het ze vergaan. En wat is er nog van over, materieel en in herinnering, in huizen, bij getuigen en nabestaanden, in Scheveningen en in Midden-Europa, waar veelal de wortels lagen. Indringende verhalen. Mooi boek mensen.

[..] Daar wij morgenochtend op transport naar Opper-Silezië moeten, is er kans dat deze kleine brief het laatste zal zijn wat jullie van mij horen. [...] En nu kinderen, goede gezondheid en verdienste gewenst. [...] Hartelijk gezoend van je Vader, schoonvader en opa. [...]
(Uit het afscheidsbriefje van Gerrit van Weezel aan zijn vrouw en (klein)kinderen, uit Westerbork, 8 augustus 1942)

P.S.: Ik heb dit boek ook gelezen om inspiratie op te doen voor verdere zoekmogelijkheden voor mijn eigen bescheiden projectje, de familie Raphalowiz. En ik heb er daarvan meerdere gevonden. Aan de slag!

11-11 11:00

Dag en uur van de wapenstilstand.

Verdun. Ik kampeerde er deze zomer in de buurt. Dit is slechts één van meerdere oorlogsbegraafplaatsen daar. Hier liggen 15.000 jonge mannen.



Ik fotografeerde een willekeurig graf, met een willekeurige naam. Zou er nog iemand zijn die van hem weet?



Doorgedraaid in een dolgedraaide wereld.

Dit is mijn hof

Dit vind ik dus een heel goed boek. Sterk geschreven. Het is een ontroerend, persoonlijk verhaal, over de ellendige teloorgang van de familieboerderij, in de Zaligempolder bij Antwerpen. In dezelfde serie als de aanliggende Prosperpolder (B) en de Hedwigepolder (NL). De onzinnige expansie van de Antwerpse haven. Eigenlijk nu al achterhaald. De 'compensatie' door middel van aangelegde nep-natuur, met op de tekentafels vastgestelde hoeveelheden water, land, beesten, planten, wandelpaden en uitlegborden. De optelsom van soorten en aantallen. De onzinnige regelgeving, de gebroken beloften. De heimwee, de verpaupering, de onteigeningen, de waanzin van dit alles. Blijkbaar niet te stoppen. Lees!