Precies 15 jaar na de eerste keer herlas ik het laatste deel van Het Bureau. Uit. Maarten is met de vut. Thuis loopt hij in de weg, de klusjes die hij doet bevallen Nicolien matig. Hij komt af en toe nog op het Bureau, om werkzaamheden af te ronden, maar ziet dat waar hij 25 jaar aan gewerkt heeft, stelselmatig wordt afgebroken. Hoewel hij zijn werk altijd als volkomen zinloos heeft bestempeld, gaat dit hem aan het hart. De (nieuwe) portier kent hem niet. Zijn aanwezigheid wordt eerst gedoogd, later zien zijn collega's hem liever gaan dan komen, en op het laatst wordt hij vijandig bejegend, zijn bureau en spullen zijn weg en de toegang tot een afscheid van een collega wordt hem geweigerd. Van de vrienden is Frans overleden en Klaas van hem vervreemd. Wat overblijft zijn doelloze wandelingen en fietstochtjes, soms met Nicolien, vaak alleen. Een overtollig mens.
Hij droomde dat hij werd uitgedragen. Van heel ver kwamen de laatste tonen van Nobody knows you when you are down and out uit de klarinet van Sidney Bechet, zoals hij die bij zijn leven honderden keren gehoord had. Daarna hoorde hij alleen nog het knerpen van de schoenen van de dragers op het grind en voelde hij het lichte deinen van zijn kist op hun schouders. Ze hielden stil. De kist werd neergezet. Er was het geluid van vele schoenen, een stilte en een zacht gemompel, waarna de voetstappen zich weer verwijderden. Hij duwde de deksel van zijn kist omhoog, richtte zich op en keek hen na. Ze liepen van hem weg over het pad naar de uitgang. Hij zocht naar bekenden, maar die achteraan liepen kende hij niet, en die vooraan waren kon hij niet meer zien. Terwijl hij langzaam de deksel weer liet zakken, werd hij wakker, overspoeld door een gevoel van oeverloze treurigheid.
Ook uit: het 3e en laatste deel van Voskuils vakantiedagboeken, die ongeveer dezelfde periode beslaan als Het Bureau. Als Maarten in het Bureau met vakantie ging, las ik daarover verder in de dagboeken.
Ook uit: de brieven die vriendin Frida Vogels schreef bij lezen en verschijnen van de afzonderlijke delen. Deze staan in het Voskuil Tiradenummer uit 2008.
Mijn voornemen om dit jaar Het Bureau te herlezen is gelukt, zonder moeite en met plezier. Maar nu weer even wat anders.
