Het laatste stuk van het werkzame leven van Maarten Koning. Het boek zou ook kunnen heten: Maarten verliest. Een aantal 'medestanders', steunpunten buiten Het Bureau, overlijdt. De moeder van Nicolien, Frans Veen, Beerta. Balk gaat met vervroegd pensioen en Maarten wordt tegen wil en dank directeur. Rondom zijn opvolging ontstaat een onverkwikkelijke machtsstrijd tussen de afdelingen. Een triest boek. Maarten gaat op 1 juli 1987 met pensioen, op eigen verzoek zonder dat daar uitgebreid bij stilgestaan wordt. Alleen met zijn afdeling gaat hij 's avonds uit eten.
Van het eten in het restaurant herinnerde hij zich achteraf weinig meer. Ze zaten aan een lange tafel tussen de andere bezoekers. Het was er rumoerig, gelach, gepraat, Mexicaanse muziek, en naarmate het later werd en het daglicht dat door de ramen viel overging in de avondschemer, leek het of de wereld steeds kleiner werd. Hij zat in het midden, tegen de muur, tussen Nicolien en Tjitske en tegenover Eef, en praatte vooral met Eef, met het gevoel dat de mensen om hem heen nu hij hun baas niet meer was, een soort vrienden waren geworden, wat hem bij vlagen ongewoon gelukkig maakte.
Geleidelijk wegzakkend in een dromerige afwezigheid, keek hij van een grote afstand de tafel rond, langzaam drinkend van zijn glas, zich verbazend over zijn gevoelens, alsof hij zich nu pas ten volle realiseerde hoeveel sympathie hij had voor de mensen tussen wie hij al die jaren verkeerd had.
'Ik geloof dat ze toch wel op me gesteld waren,' zei hij toen hij heel laat en wat onzeker op zijn benen met Nicolien in het donker naar huis liep. Hij zei het aarzelend, met een stem die door emotie gewrongen klonk. Ze gaf niet dadelijk antwoord.
'Had jij niet die indruk?'
'Ik weet het niet,' zei ze.
Pas toen hij in bed lag, merkte hij hoe gespannen hij was, en hij sliep dan ook pas in toen de muggen kwamen en de merel begon te zingen.
Na lezing dacht ik: Wat vreselijk als je je zo naar je pensioen moet slepen.
Heel goed boek. Misschien wel samen met deel 1 het beste.
