Dit jaar zijn we verhuisd, dat betekende op boekengebied dat er weer boeken de deur uit moesten. Dit jaar zo'n 200 boeken (na vorig jaar een grote klap van 1500). Ik heb spijt van drie weggedane titels, eentje daarvan heb ik voor een euro weer terug kunnen kopen van de kringloop. Ik hoop dat al die andere boeken nieuwe lezers zullen bereiken.
Ik heb gelukkig nog meer dan genoeg boeken, inmiddels staan ze op hun nieuwe plek. Ze zijn mij dierbaar, op een of andere manier.
Dit jaar heb ik 50 boeken gelezen of herlezen. OK, vergeleken met vorige jaren is dat minder, er was privé nogal wat aan de hand. Maar ik las eindelijk Het achterhuis van Anne Frank, en De naam van de roos, van Umberto Eco. Ik (her)las weer verder in Marcel Proust - Op zoek naar de verloren tijd (deel 3, De kant van Guermantes) en in Karl Ove Knausgård - Mijn strijd (deel 3, Zoon, en deel 4, Nacht).
Ik las natuurlijk ook nieuwe boeken. Het beste boek dat ik las was Alkibiades van Ilja Leonard Pfeijffer. Dat was ook het dikste boek. Daarnaast las ik bijvoorbeeld ook Lichtend water van Konstantin Paustovski, een nieuwe bundel van J.M.A. Biesheuvel en 2 delen van de dagboekreeks van J.J. Voskuil. Het bijzonderste boek was denk ik Zinga, van Frida Vogels. Het boek dat mij het minst beviel was Op Pieterpad van Wim Huijser.
Het overgrote deel (43) is bellettrie, zeven boeken bevatten meer zakelijk beschrijvend werk. 37 boeken zijn oorspronkelijk Nederlands, 13 zijn vertaald. Ik las dit jaar geen boek (uit) in een vreemde taal. Negen boeken las ik voor de tweede of derde keer. Verder was er geen boek bij dat ik, bijvoorbeeld omdat het slecht beviel, niet uitlas.
Nu lezend, dus nog niet uit: A.F.Th. van der Heijden - Zogkoorts en Thomas Mann - Der Zauberberg.
Op de stapel: J.J. Voskuil - Martelaarschap, Hanny Michaelis - Verst verleden (nieuwe editie), Adriaan van Dis - Naar zachtheid en een warm omhelzen, Frits van Oostrom - De Reyneart, Arnon Grunberg - Waarheidsliefde en biefstuk.
Nog niet gekocht maar wel steeds van plan : Vernietigen van Houellebecq en een boek van Nobelprijswinnaar Jon Fosse, bijvoorbeeld Een schitterend wit.
Dit was het boekenjaar 2023, volgend jaar weer een boekenjaar!
Vorig jaar ontdekte ik bij toeval hoe de film heette die ik als 8, 9-jarig jongetje zag in het Haagse gebouw voor Kunsten en Wetenschappen. It's a Wonderful Life van Frank Capra. Een kerstklassieker.
Dit jaar werd de film vertoond in het Filmhuis Alkmaar. Om de cirkel maar weer eens rond te maken ging ik kijken.
Hij werd nu niet vertoond voor 2000 man, maar voor zo'n 60 bezoekers, een klein zaaltje. De film is van net na de oorlog, en dat zie je natuurlijk. Maar het is nog steeds een goede film. Het verhaal kent u, of u moet het maar opzoeken. Lekker sentimenteel, met een goeiige sukkel als hoofdpersoon, en natuurlijk een soort Scrooge als vijand. Het loopt goed af, en zo hoort het ook, zeker met Kerstmis. Ik was verbaasd, hoewel ik de film na die ene keer in 1963 nooit meer had gezien kwam een flink aantal scènes toch bekend voor. Zoals ik al schreef is die film mij altijd bijgebleven. O ja, o ja! Wat mij nog even verbaasde was dat ik mij kennelijk James Stewart niet herinnerde. Maar dat is natuurlijk omdat hij voor mij in 1963 een volslagen onbekende was.
Fijn deze film na al die jaren weer gezien te hebben. En zoals ik in het vorige blogje schreef: een gaatje in het geheugen is gedicht.
Overigens, eerder deze week liet Paul McCartney weten (tussen neus en lippen, zoals wel vaker bij hem) dat een musical-versie van het verhaal mogelijk tóch gerealiseerd gaat worden. McCartney schreef met scenarioschrijver Lee Hall aan de musical en had in 2020 naar eigen zeggen 22 nummers voor de musical gereed. Maar het project kwam tot stilstand, wellicht door corona. Wellicht komt het er toch nog eens van.
Het opruimen van de inboedel van ouders is een bitterzoete zaak. Spulletjes en meubels, door de ouders met zorg gekozen en beheerd, worden voor een laatste keer nog eens bekeken en beoordeeld en daarna (veelal) van de hand gedaan. 'Niet nodig, niet mijn smaak, ik heb al een bank'.
Zo vergaat het mij nu ook. Foto's, persoonlijke papieren en administratie zijn al naar mijn huis overgebracht. Dat moet allemaal eens uitgezocht. En tja, de spullen. Ik heb een afspraak met de Haagse weggeefwinkel, ze mogen (bijna) alles hebben. Wat niet bruikbaar is, wordt daarna weggedaan.
Ik wil eigenlijk maar een paar kleine dingetjes uit mijn ouders' inboedel. Een oud tinnen kruikje, het horloge van mijn 'oud-vader' (de vader van de opa van mijn opa), de dradenteller van mijn opa (hij was stoffeerder) en 'het schilderijtje van mijn vader'.
Boven de eettafel bij mijn ouders hing dit schilderijtje. 45 bij 35 centimeter, op een dunne houten plaat geschilderd. Natuurlijk niet echt bijzonder, behalve voor mij. Mijn vader maakte dit in 1953, voor mij (ik ben geboren in 1954) is het er dus altijd geweest.
Op de achterkant staat 'Kerkje in Fex, met de Piz Tremoggia, Zwitserland'. Op internet vond ik zowaar een fotootje met bijna hetzelfde perspectief.
Het schilderijtje heb ik gisteren meegenomen naar huis. Ik denk dat ik het boven de eettafel ga ophangen.
Onlangs, midden in onze verhuizing, dus toen alle spullen in dozen zaten, en er nog veel meer gebeurde om ons heen, kwam er nieuw 'Beatlesproduct' uit. Verwacht werd min of meer (na Sgt. Pepper, The Beatles, Abbey Road, Let It Be en Revolver) een archiefdoos van Rubber Soul. Maar het was een daverende verrassing: eindelijk 'de nieuwe Beatles-single' Now And Then, ooit bedoeld voor Anthology 3, en ook nog eens nieuwe versies van 1962-1966 en 1967-1970, oftewel de 'rode en blauwe dubbel-lp's'. U kent mij, ik heb het aangeschaft, alles in cd-vorm.
De geschiedenis van Now And Then is inmiddels al vele malen verteld. Oorspronkelijk een demo van John, uit 1977, 1978 of zo. Volgens Eight Arms To Hold You, een lijvig boekwerk (718 p.) met alle bekende solo-opnames van John, Paul, George en Ringo tot begin 2000, is er slechts 1 versie van het nummer bekend.
Begin jaren 90 werd het door Yoko Ono met twee andere demo's, Free As A Bird en Real Love, aan Paul, George en Ringo gegeven, om er Beatle-nummers van te maken, als bonus tracks voor het Anthology-project. Vanwege de matige kwaliteit (het was een lo-fi mono cassette met zang, piano, een 60 Hz brom en heel in de verte een tv die aanstond) lukte het in 1995 niet om van dit nummer iets presentabels te maken (Free As A Bird en Real Love werden wél uitgebracht). George wilde er om die reden niet verder mee, en het nummer bleef onafgemaakt en onuitgebracht.
De originele demo:
(Deze link is verouderingsgevoelig, Apple (de Beatles-platenmaatschappij moet je er tegenwoordig bij zeggen) laat sinds midden 2023 alle
YouTube-filmpjes waarin dit opduikt verwijderen. Maar op 21-12-2023
werkte het.)
Vooral Paul is door de jaren heen steeds gemotiveerd gebleven om het nummer tóch af te maken, af en toe werd het door hem genoemd in interviews. Na nog eens bijna 30 jaar is dat nu gelukt, dankzij de techniek die Peter Jackson voor het Get Back-project ontwikkelde. De erven-Lennon stelden een nieuwe, schonere kopie van de demo ter beschikking. Hierdoor kon, met artficial machine learning, nu wel een goede scheiding gemaakt worden tussen zang, piano en tv, zodat er fatsoenlijk gemixt kon worden.
Een documentaire van 12 minuten vertelt dit verhaal. Na 7 minuten hoor je ineens Johns stem, kristalhelder. Wow!
En op 2 november 2023 kwam Now And Then dan uit.
Het nummer is iets versneld ten opzichte van John's demo, de structuur is veranderd doordat de I don't wanna lose you delen eruit geknipt zijn, het is nu veel meer een eenheid. Goede
ingreep. In 1995 speelden Paul en George gitaar, Ringo deed
percussie, en de backing vocals werden opgenomen. In 2021 speelde Paul
de pianopartij van John opnieuw in, verbeterde zijn baspartij, deed als eerbetoon aan George een slide guitar solo in diens stijl, en vulde de tekst nog iets aan. Ringo drumde nu, en Giles Martin schreef een strijkarrangement in de stijl waarin zijn
vader George dat in de jaren 60 deed voor The Beatles en mixte passende vocalen uit Eleanor Rigby en Because in het nummer. Ik ben geen musicoloog, maar ik hoor akkoorden en akkoordwisselingen die ik 'typisch Beatles' zou noemen. En dan dat einde. De video die Peter Jackson erbij gemaakt heeft is prachtig, met oude en nieuwe beelden in elkaar overlopend. Bijzonder.
Naar mijn smaak is het uiteindelijk het beste van de drie Threetles-nummers geworden. Het is melancholiek, nostalgisch en, jawel, het emotioneert. Zeker met de video erbij. Zoals alle goede muziek krijgt het (althans voor deze luisteraar) een andere betekenis. Ik denk dat John het schreef met Yoko in gedachten, en Paul heeft eens gezegd dat John's laatste woorden tegen hem waren Think of me every now and then, old friend. Misschien (onbewust) daardoor is Paul steeds met idee blijven zitten dit af te maken. Ik zie het als een laatste groet van Paul en Ringo (beide tachtigers nu) aan John en George, en aan The Beatles. Ik zie het als een laatste groet van The Beatles aan ons. Luister en kijk nog eens, zo was het. En ik op mijn beurt denk ook weer aan van alles en iedereen. En aan die tijd dat ongeveer om de vier maanden er een nieuwe Beatle-single uitkwam. Nu en dan.
Het is natuurlijk in allerlei formats uitgebracht, streaming, als download, als cassette, als single, in verschillende kleuren, in 7' en 10'-formaat, als cd-single, en als bonus-track op de nieuwe versie van 1967-1970, de blauwe dubbel-lp. Dat laatste is natuurlijk misplaatst, het nummer hoort daar niet, maar op een nieuw samengestelde Anthology 3. Ik denk dat die er ook nog wel gaat komen. In ieder geval stonden The Beatles in Groot-Brittannië op 10 november weer eens op nummer 1in de hitparade.
P.S. Als de geïsoleerde tv-track van die demo opgepoetst aan Mark Lewisohn gegeven wordt, kan hij misschien uitvogelen wanneer op welke dag precies en hoe laat de demo is opgenomen. :-)
Ik kreeg een uitnodiging voor de boekpresentatie, op 30 november in het Joods Museum in Amsterdam. Een mooie bijeenkomst, met onder andere een boeiend verhaal van Bart Wallet (UvA) over Joods Amsterdam, en dan de Oostjoden in het bijzonder, en Jiddisje zang van Shura Lipovsky. En de overhandiging van het eerste exemplaar, natuurlijk.
De Jiddisje cultuurvereniging Anski * werd in 1921 opgericht door een aantal 'Oostjoden', meest ambachtslieden, om in hun behoefte aan een gezamenlijke Jiddisje cultuur te voorzien. Er werd een bibliotheek opgebouwd, men speelde toneel, men hield voordrachten over culturele, politieke en wetenschappelijke onderwerpen, en vooral ook, zo is mijn indruk: men kwam bij elkaar en praatte met elkaar. De vereniging heeft bestaan tot 1979. Ariane Zwiers vertelt het historische verhaal, niet makkelijk, omdat tijdens de oorlog een groot deel van de leden werd vermoord en het complete archief is vernietigd. Maar er zijn herinneringen opgeschreven, na de oorlog, en een aantal bijzondere foto's is wel bewaard. In het boek staan ook biografische schetsen van leven en lot van een aantal leden.
Ik heb het boek met interesse en aandacht gelezen, ook omdat een aantal van de familie Rafalowicz en aanverwanten prominente leden van de vereniging waren. Izak Rafalowitch (door mij op www.familieraphalowiz.nl aangeduid als Icek Rafalowicz, de Nederlands-Jiddisj-Pools-Russisch-Duitse spellingvarianten zijn talrijk) bijvoorbeeld was na de oorlog voorzitter.
Ik heb in dit boek veel bijzonderheden gelezen over het hoe en waarom van deze vereniging, die ik eigenlijk alleen van naam kende. En ook over de Rafalowiczen (hoe dan ook gespeld).
(En stiekem ben ik er ook een beetje trots op dat ik in het boek wordt genoemd, en ook bij de 'geraadpleegde bronnen'. :-) Maar, zeg ik er meteen bij, dat is ook dankzij de hulp van veel mensen, die ik heb ondervonden.)
*) De officiële naam was: Jiddisje arbeter koeltoer kraiz oifn nomn foen Sch. An-Ski in Amsterdam, een eerbetoon aan de Russische schrijver Sch. An-Ski, pseudoniem van Schlomo (Sjloime) Rapoport (1863 - 1920), lid van de joodse socialistische Bund. Hij schreef toneelstukken, en publiceerde over literatuur, politiek en (als etnograaf) over het joodse leven in Rusland en de joodse folklore.
Vandaag 100 jaar geleden werd Gerard (Kornelis van het) Reve geboren. Hij behoorde, met Willem Frederik Hermans en Harry Mulisch, tot 'De Grote Drie'. Nu, in 2023, lijkt hij een beetje de vergetelheid in te glijden. Hij heeft dat overigens zelf voorspeld, in een interview uit 1982.
"Na mijn dood word ik op de scholen tien jaar vrijwillig gelezen en daarna nog eens tien jaar verplicht. Dan noemen ze een straat naar me. En dan ben ik helemaal vergeten. Niemand weet toch meer wie Tweede van der Helst was?"
Ik vond en vind Reve uniek. Ik denk dat ik vrijwel alles van hem gelezen en meermaals herlezen heb, de romans, de verhalen, de brieven.
In 1986 overleed, veel te jong, mijn broer. Een zware slag. Voor zijn vrouw, voor mijn ouders, maar ook voor mij. Ik ben er een tijd flink door ontregeld geweest. Reve heeft mij toen echt geholpen. Ik las zijn boeken, zeg maar: op zoek naar duiding en zin van het leven. Naar mijn idee doet Reve dit ook altijd, op een stilistisch onovertroffen, onderkoeld ironische manier. Reve heeft mij troost geboden en weer laten lachen. Dat blijft mij altijd bij.
Een kort (16 blz totaal, 7 blz tekst) onlangs gepubliceerd verhaal uit 1976, over het leven van een Italiaanse buurman, meer een schets, een klein, ontroerend portret van een gewone man: Het verhaal van Vincenzo.
De laatste zin: "Zodat Lampo (de hond) nu alleen op het heuveltje ligt om over Vincenzo's huis te waken, en binnenkort weet niemand daar meer van."
Misschien geldt dit wel voor iedereen. Alleen dankzij dit verhaal is Vincenzo er nog.
Verder een bijzonder, in eigen beheer door Frida Vogels uitgegeven boek van 178 blz: Zinga.
"Een kleine 10 jaar geleden liet Frida Vogels in haar woonplaats Bologna in eigen beheer een boek drukken waarin haar halfzus Zinga centraal staat. Zoals de ondertitel aangeeft, bevat het ‘herinneringen, brieven en gesprekken’ met deze vrouw die de trait d’union werd tussen de betrokkenen bij het eerste en het tweede huwelijk van Frida’s vader. Het boek bevat veel informatie over het leven en de betrekkingen van Frida Vogels, onder anderen met haar broer Kees. Het boek heeft een andere toon dan Frida’s fameuze De harde kern en is veel directer. De oplage van het boek bedroeg ongeveer vijftig exemplaren. Daarvan zijn nu de laatste 25 beschikbaar voor de echte liefhebber van Frida Vogels en haar werk."
Ik heb een van die 25 exemplaren weten aan te schaffen, het is een prachtig boek. Voor de liefhebbers van De harde kern en van Vogels' dagboeken inderdaad een prachtige aanvulling, die ik met veel aandacht en plezier heb gelezen. Er is een probleem: kleine oplage en vrijwel meteen uitverkocht.
Herinneringen, brieven en gesprekken inderdaad, maar ook dagboeknotities, deels al verschenen, voor een aanzienlijk deel (nog) niet.
Het boek bevat precieze beschrijvingen van gesprekken, gevoelens en misverstanden. In wezen gaat het in haar (dag)boeken,
en ook hier weer, over de onmogelijkheid je eigen, diepste gevoelens over jezelf en de ander te delen met vrienden, familie of zelfs: partner.
Het verhaal van Vincenzo is op dit moment nog wel te bestellen, Zinga was in een uur uitverkocht.
Ik hoop dat op een gegeven moment de gestaakte publicatie van Vogels' dagboeken weer wordt voortgezet.
.jpg)