Gisteren was het Book Store Day. Een leuk initiatief, promotie voor de echte boekhandel (toch veel leuker dan die bolle blauwe man, waar je natuurlijk niets moet kopen), met alleen op die dag verkrijgbare exclusieve uitgaven, dagdeals en gesigneerde uitgaven.
Omdat ik (zoals elke zaterdag) een programma had, ging ik meteen om 10 uur even kijken, want ik had gelezen dat er een A.F.Th.-boekje bij zat. Het is een dun boekje (zeker voor A.F.Th.), een verdere bewerking van Schwantje's Fijne Vleeschwaren. De titel (want Thjum) verraadt al dat het een satellietboekje is van de immer uitdijende Tandeloze Tijd-reeks.
De tekst heeft al een lange geschiedenis. In 1992 verscheen er van A.F.Th. al een bibliofiel boekje, Schwantje's Fijne Vleeschwaren (De tandeloze tijd Apocrief). Helaas heb ik dat boekje niet, kan er dus niets over zeggen. In 2008 publiceerde A.F.Th. een kennelijk vrijwel geheel nieuwe versie in het tijdschrift Koud bloed, en werd dit verhaal opgenomen in de bundel Gentse lente (een ten onrechte misschien wat veronachtzaamde bundel, er staan geweldige verhalen in).
En nu is er dus deze Book Store Day uitgave. Vergeleken met de 2008-versie is het verhaal compleet herschreven, en er is een hoofdstukje vooraf aan toegevoegd, zodat het in plaats van 14 nu zo'n 60 (kleine) bladzijden beslaat. Met plezier gelezen.
En nog is het niet klaar, want volgens de laatste bladzijde zal deze novelle onderdeel gaan vormen van De grafdelver (De tandeloze tijd 9). Maar tegen die tijd kan het wel wéér een andere vorm hebben aangenomen.
(Overigens las ik op die laatste bladzijde ook dat deel 7 van De tandeloze tijd nu Nijdas Minnenijd gaat heten, en dat deel 8 en 9 van volgorde veranderd zijn t.o.v. de prognose uit 2016. Toch spijt dat ik het in 2016 bibliofiel verschenen deel 7 Kastanje a/d Zee niet gekocht heb.)
Net iets meer dan zestig jaar geleden (ik ben een week te laat) verhuisde ons gezin. Het staat me nog bij dat ik als kleuter met mijn vader het nieuwe huis ging bekijken. Leeg, een kale planken vloer. In 1976 ging ik het huis uit, maar ik kom er nog, mijn moeder (het ligt wat ingewikkelder, maar goed) woont er nog steeds.
We bespreken soms wat er zoal in de straat gebeurt, en duiden dat dan aan met namen van (vroegere) bewoners. Er woont verder niemand meer in de straat die deze namen nog kent, schat ik.
Kon je een beetje parkeren? Ik sta bij Alheni. (Alheni (Altijd Het Nieuwste) was een klein mode- en fourniturenwinkeltje, schuin aan de overkant.) Of bij Tempo, Stam, Mol, Gottlieb, Kennedy of Amersfoort, Koffieberg. Die zijn allemaal meer dan 30, 40 jaar weg, net als ik, maar je blijft het zo noemen.
Zou dat ook gelden voor de mensen die nu in 'het huis van Kennedy' wonen en naar mijn moeders huis kijken, over twintig jaar of zo?
Ik ben weer eens doende met het ordenen van foto's. Onder andere kwam ik deze twee tegen.
Een verjaardag. Ik zie een deel (!) van mijn ooms en tantes, en mijn grootouders. Mijn vader woonde nog thuis, het is bij mijn grootouders, zie ik. Ik was er nog niet, maar van latere verjaardagen weet ik: het was altijd een geweldig gesnater bij die gelegenheden. En er werd gezongen. Ik schreef er al eerder over.
Achterop de foto's staat: 2 mei 1950. Dat is dus de verjaardag van mijn vader. Net als vandaag.
Ik vond dit gekreukte en ingescheurde kaartje tussen de post. Excuses van PostNL. Nou ja, excuses, dat kaartje is kennelijk door de postbezorger, terwijl hij een stapel post in de linkerhand hield en zijn smartphone tussen oor en schouder geklemd had, met de rechterhand uit de linkerbroekzak opgediept. Het ziet er niet echt uit als welgemeende excuses, meer als: ok joh, sorry hoor!
Excuses voor verkeerd bezorgde post. Inderdaad, een brievenbuspakje voor de buren. Wat te doen? Even lezen. "We bezorgen deze post graag alsnog op het juiste adres. Wilt u ons hierbij helpen?"
PostNL geeft een paar suggesties. We konden PostNL helpen door de post:
"1. in de dichtstbijzijnde brievenbus op straat te doen."
Er is altijd een dichtstbijzijnde brievenbus. Maar die van de afgelopen 30 jaar is er sinds eind 2018 niet meer, we moeten nu wat verder lopen. Geen zin in.
"2. op te laten halen door ons. U kunt hiervoor contact opnemen met onze klantenservice op telefoonnummer 0900 0990 (45 eurocent per gesprek)."
Ik moet zeggen: ondanks die 45 cent een verleidelijke optie. Bellen en laten komen. Maar ja, dan moet er ook weer iemand thuis zijn om het pakje af te geven. Ik koos daarom voor:
"3. zelf te overhandigen aan de geadresseerde als het u uitkomt."
Dit is 'm dan. Het laatste bierglas uit Delft. Vanmorgen sneuvelde het één na laatste, bij het uitruimen van de vaatwasser.
Ik kocht deze glazen voor mijn afstudeerfeest, lang geleden (zie profielfoto). Ik studeerde begin jaren 80 af, en het was gebruikelijk dat er dan een feest kwam, voor vrienden, huisgenoten, de vakgroep, en familie. De vader van mijn vriendin (nu echtgenote) stelde zijn huis beschikbaar maar zou zelf niet aanwezig zijn. Voedsel en drank werden ingeslagen, met de DAF van vriend K. (U kent hem van deze post.)
Er moesten nog wel extra bierglazen komen. Ik kocht er twaalf. De portemonnees waren dun in die tijd, K. wilde er wel zes van mij overnemen. Oorspronkelijk stond er nog een merknaam op, dat is in die ruim dertig jaar weggewassen. Met die zes, vijf, vier, drie, twee, één glazen doe ik dus al jaren. Het zijn pilsglazen, en ik drink niet veel pils, eigenlijk alleen als we Chinees halen. Zoals gisteren. En nu dan, voor de foto. Proost!
In 1973 gingen we met de klas, onder leiding van de leraar Nederlands, naar de film. Turks fruit. Geweldige muziek van Toots, en een 'iconische' fietsscène door Amsterdam. Verder was het goed beschouwd niet echt een goede film. Wel een enorme kaskraker. Het boek las ik niet voor mijn lijst, ik had geloof ik al genoeg. Dat lezen kwam pas een jaar of tien later, op 9 maart 1983. Een heel goed boek. Een exuberante liefdesverklaring, met een geweldige vaart en passie, een doorlopende genotsvolle jubelzang. (Zoals meestal: veel beter dan de film, die tamelijk een-dimensionaal is.) Ook als Olga de ik-figuur uit het boek heeft verlaten is het verhaal ijzersterk geschreven. Zó voel je je als je vrouw je verlaat. Denk ik. Down and out.
En nu is er dan en toneelbewerking. Toevallig had ik de film een paar maanden geleden nog eens gezien, en niet toevallig las ik heb boek weer eens, in de week voor de voorstelling.
De toneelbewerking is natuurlijk een stilering van het boek. Het toneel laat een verloop zien van het atelier naar het huis van de ouders van Olga. De hoofdpersoon heet nu Erik. Verder zijn er natuurlijk Olga, en de vader en moeder van Olga. Het aardige is dat Olga nu een duidelijker rol heeft. Ze figureert nadrukkelijk in de herinneringen van Erik, praat en fantaseert mee, en heeft soms ook een weerwoord. Overigens is het daarmee niet een soort #Metoo-correcte bewerking geworden. De tekst is nog steeds flink expliciet. Voor zover ik kon zien verlieten twee mensen (na een minuut of twintig) de zaal.
Ik vond het een prima voorstelling, met overtuigend spel van ieder. Erik en Olga hebben de onstuimig-jeugdige verliefdheid, geilheid die je bij Turks fruit verwacht. 'Ma' gelukkig minder karikaturaal dan Tonny Huurdeman, en 'Pappie' zingt gelukkig nog steeds luidkeels Tietekont. Aan het eind gaat Olga weer dood, ik was toch ontroerd. Vooraf floot ik de hele dag Turks fruit van Toots Thielemans, na afloop humde ik Moon River.
P.S.: Jammer dat de toneeltekst van Sophie Kassies niet los te koop is.
Ter gelegenheid van de vijftigste verjaardag van de beroemde John & Yoko Bed-In For Peace, in het Amsterdamse Hilton Hotel, was er van 22 t.e.m. 31 maart een speciaal programma in het hotel. Een fototentoonstelling, een kunstwerk in wording, een vredestulp, een bezoekje aan (jawel!) Room 902 (tegenwoordig 702) en op zondag daarnaast nog een lezing, een interview met Mark Lewisohn en een vertoning op groot scherm van een aflevering van Andere tijden: In bed met John en Yoko. Ik las dat er in totaal zo'n 7000 man zijn langsgekomen. Ik ook, op de laatste dag.
Op het parkeerterrein trof ik de huidige voorzitter van de Nederlandse Beatles Fanclub, toevallig ook de eigenaar van de winkel waar ik cd's koop. Na buiten de grote billboards te hebben bekeken liepen we naar binnen. De deur van het hotel werd keurig voor ons opengezwaaid door een portier die vertelde dat we met de lift naar de John & Yoko Honeymoon Suite konden. Aansluiten bij die mensen daar aan de rechterkant. Dat was een flinke rij. Eerst maar eens rondkijken.
In de lobby was een mooie fototentoonstelling 'Wat gebeurde er in Room 902'. Destijds was die Bed-In een evenement dat alle voorpagina's haalde, elke dag waren er tientallen journalisten en fotografen op bezoek. De tentoonstelling liet werk zien van een aantal van hen, de bekendste (zeker in de jaren 70) Claude Vanheye. Veel bekende foto's, maar zeker ook veel die ik niet eerder zag. En op groot formaat.
Om een uur of twaalf begon het programma in een van de zalen in het hotel. Ook daar liep het helemaal vol.
Eerst was er een lezing door Har van Fulpen, de voorzitter van de fanclub in de jaren 60. Dat was een leuk verhaal. Har kon er in eerste instantie zelf niet bij zijn, destijds, omdat behalve Paul en Linda, en John en Yoko, ook hijzelf net getrouwd was. In zijn plaats ging iemand anders, namelijk Frits Ubels, de voorzitter van de Joost den Draaijer Fanclub. Later in de week kwam het toch nog goed en kon hij, zoals hij het zei, plaats nemen 'vlak naast de wriemelende tenen van John'.
Ik was vooral gekomen voor het interview van Gijs Groenteman met Mark Lewisohn. Lewisohn wordt algemeen gezien als dé Beatles-expert, hij is al sinds 2005 bezig met de definitieve biografie The Beatles: All These Years, waarvan tot nu toe alleen het eerste deel (1714 pagina's) is verschenen, en dat drie (misschien vier) van dat soort delen zal beslaan. Deel 2 zal de periode 1963 - 1966 bevatten, een logische keuze: de jaren van Beatlemania en live-optredens over de hele wereld.
Gijs Groenteman bleek een bonafide Beatlesfan, die goede vragen stelde. Lewisohn vertelde dat hij, bijna 50 jaar na het uit elkaar vallen van The Beatles, nog regelmatig op nieuwe feiten stuit, tot nieuwe inzichten komt. Afgelopen januari heeft hij voor het eerst alle bewaarde opnamen van de Get Back-sessies (ruim 97 uur) beluisterd, steeds precies 50 jaar nadat ze gemaakt zijn. Hij was zeer verrast door wat hij hoorde, de sessies verliepen over het algemeen in een goede sfeer. De overlevering (door The Beatles voor een deel zelf gevoed, nadat de plaat eindelijk uitkwam toen de groep met ruzies en rechtszaken uit elkaar was gegaan, en door de montage van Let It Be) is dat het miserable sessions waren, met continu geruzie. De tapes laten anders horen, de sfeer was redelijk goed, alleen: er was geen plan.
Ik ben benieuwd naar de heruitgave van plaat en film (opnieuw gemonteerd door Peter Jackson), die volgend jaar verwacht worden. Voor mij nieuw was de mededeling dat er in principe nog de wil was om verder te gaan met een volgende lp en single, ná Abbey Road. Besproken in een vergadering en opgenomen door John. De band klapte echt uit elkaar nadat John's nieuwe song Cold Turkey als voorgestelde single door de andere Beatles geweigerd werd, en John daarna besloot het zelf op te nemen.
Lewisohn vertelde uitgebreid over idee, achtergrond en bedoeling van de Bed-In. Het idee was afkomstig van Yoko, als combinatie van twee eerdere ideeën in de traditie van de Fluxus-stroming waar Yoko bij hoorde: Hair Peace (een Lennon-woordgrap) en Bed Peace. Het idee is vaak verkeerd begrepen en daarom geridiculiseerd. Het was niet de bedoeling dat John en Yoko in het openbaar de liefde zouden bedrijven, noch was de inzet dat door een week in bed te gaan liggen de oorlog in Vietnam beëindigd zou worden. Het concept was meer: vrede werd tot dan altijd bereikt door oorlog te voeren, de Bed-In moest mensen uitnodigen om na te denken hoe de vrede op een andere manier te bereiken. Laat je haar groeien, of ga in bed liggen bijvoorbeeld. De mogelijkheden die jij ziet in je gedachten toe te laten: Give Peace A Chance. Yoko had als artiest een beperkt bereik, maar alles wat John deed kwam in die tijd op de voorpagina. In plaats van Vietnam en Biafra een week lang vrede op de voorpagina, dat was het idee. John en Yoko spraken in bed een week lang 10 uur per dag met de pers over hun ideeën. Ik herinner me dat het inderdaad dag in dag uit in de krant stond.
Lewisohn opperde de mogelijkheid om op 31 mei, 50 jaar na de opname van Give Peace A Chance, vrede weer trending te maken via een social media actie. Het lied zou dan wereldwijd gezongen kunnen worden, door kinderen, vluchtelingen, politiek leiders. Of het vrede brengt? Wie weet, waarom laten we de mogelijkheid niet toe in onze gedachten? Imagine. Give Peace A Chance. Mooi toch?
Foto: Ramón Dorenbos
In afwachting van de film die we konden kijken liet ik mijn exemplaren van 'Recording Sessions' en 'Tune In' van een handtekening voorzien. Grappig was dat Mark Lewisohn mij herkende van Twitter. Ik zet 'm inderdaad wel eens cc, niet voor niets, zo bleek nu. We hadden een kort gesprek, dat ik afsloot met "I am looking forward to the next two volumes, please bear in mind that I'll be 65 later this year." Lewisohn lachte. "I'll keep that in mind."
Vervolgens keken we nog eens naar "In bed met John en Yoko", dat eerder bij Andere tijden op tv was geweest. Leuk om nu op groot scherm te zien, met een inleiding van John van Galen. Voor mij opmerkelijk was dat Henk 'Privé' van der Meijden, die er toen elke dag bij was geweest, een heldere, niet sensatie-beluste kijk op de gang van zaken bleek te hebben. Maar misschien zegt dat meer iets over mijn (voor)oordelen.
Bij de lift stond nu een nóg langere rij. Ik keek nog maar eens rond in de lobby. Ik werd aangesproken door een man die ik herkende als Claude Vanhye. Wat of ik er van vond. En ik moest zeker de BBC-documentaire over hem en de Bed-In bekijken, in de Black Box, ook in het Hilton. Die bleek ik al gezien te hebben, inderdaad op de BBC.
Na een tijdje toch maar in de rij bij de lift gaan staan, het duurde uiteindelijk niet al te lang, in plukjes van 10, 12 mochten we naar boven.
Met slofjes over onze schoenen mochten we naar binnen. OK, het is dezelfde kamer. Toen 902, na de renovatie 702. Maar natuurlijk heeft het interieur volstrekt niets meer van doen met 1969. Het is nu naar ontwerp en aanwijzingen van Yoko Ono heringericht. Een groot bed met een John&Yoko-sprei, en Hair Peace en Bed Peace stickers op het raam. Maar: voor de die-hard fans leuk om er even te zijn en het te zien. Als de portemonnee diep genoeg is kun je de kamer ook huren, natuurlijk. Ik hoorde een medewerkster 1500 - 3000 euro zeggen. Per nacht.
(Op 14 april 1969 namen John en Paul samen The Ballad of John and Yoko op. Op 30 mei, toen de voorgaande single Get Back nog op 1 stond, werd dit als volgende Beatles-single uitgebracht. De volgende nummer 1.)
Concertgebouw
Een paar dagen later was er nog een muzikaal eerbetoon vanwege die 50e verjaardag van de Bed-In For Peace, Remember Love, in het Concertgebouw. Door onder andere Yorick van Norden, Maaike Ouboter, Marike Jager, Bertolf en Roel van Velzen. Tussen de nummers door spraken Gijs Groenteman en Mark Lewisohn weer. Het gesprek verliep min of meer langs dezelfde lijn als een paar dagen eerder in het Hilton. Het concert was goed, vond ik. En dat vond Mark Lewisohn kennelijk ook, ik zeg hem geregeld in de maat met de hand op de stoelzitting tikken.
Setlist: If I fell (mooi, met juiste wisselende stemmen), Revolution (over contrast gesproken), Across The Universe, Julia (Nederlands gezongen), I've Got A Feeling, Oh, My Love, Don't Let Me Down, The Ballad Of John And Yoko, Love (Bertolf en Marike Jager, steengoed), I Want You (She's So Heavy) (goede versie, inclusief noodrem-einde), Come Together, Cold Turkey, Give Peace A Chance (met publieksparticipatie, gefilmd door Lewisohn, die het naar Yoko wilde mailen), Isolation, Beautiful Boy (Nederlands gezongen), #9 Dream, Instant Karma (We All Shine On), Imagine (alle zangers een couplet). Ik kende alle nummers. :-)
Een mooie muzikale avond, hoewel ik het passend had gevonden als er ook iets van Yoko bij had gezeten. Nota bene de titel van de avond, Remember Love, kwam niet voorbij. Dat was een nummer geweest geknipt voor Marike Jager, dunkt mij.
O ja, bij de garderobe krijg je een nummertje. Er hangen ook bordjes met nummers, zodat je weet waar je na afloop een beetje moet staan om je jas terug te krijgen. Ik zag een bordje met 001-305 en een bordje met 307-534. Ik had nummer 306.
(Op 20 oktober (US)/ 7 november (UK) 1969 kwam de derde, experimentele lp Wedding Album van John & Yoko uit. Op kant 2 staat Amsterdam, een collage van geluiden, interviews en (jawel) muziekfragmenten, opgenomen in het Hilton Hotel. De lp bereikte in de Verenigde Staten de 178e plaats. Voor geïnteresseerden: de plaat is onlangs opnieuw uitgebracht.)
