King Lear, misschien de grootste tragedie van Shakespeare. Verrassend, want gespeeld door Het toneel speelt, een gezelschap dat eigenlijk alleen Nederlandse stukken brengt. Het verhaal is bekend, dus dat ga ik niet herhalen.
De voorsteling is een integrale opvoering, zonder weglatingen, met 12 spelers. Op het toneel: een houten open kamer, als 'kasteel' en later een 'bos' bestaande uit neerhangende stoffen cilinders. Wat mij opviel is dat het stuk bestaat uit een serie echt geweldige speelscènes met veel inhoud, vanaf de opening, waarin Lear zijn dochter Cordelia verstoot, tot en met de slotscène, met de dode Cordelia en het sterven van Lear (zie plaatje). Het is natuurlijk geen vrolijk stuk, over list en bedrog, verraad en liefdeloosheid, uitmondend in zielloosheid en waanzin. En het loopt slecht, heel slecht af.
Ik vond dat er goed gespeeld werd. Daan Schuurmans (Edmond) was naar mijn smaak soms iets te guitig (en veranderde dan bijna automatisch in een soort Prins Bernard), maar vooral Jules Croiset (Gloster) en Mark Rietman (Lear) waren ijzer- en ijzersterk. De laatse scène werd zo indringend gespeeld dat ik (hoewel ik wist hoe het afloopt) echt, echt ontroerd was. Hulde!
PS: Jammer dat als er een TOPstuk van Shakespeare (ja mensen: DE Shakespeare) gespeeld wordt door een TOPgezelschap als Het toneel speelt, dat dan toch de zaal niet helemaal vol is. Het stuk loopt nog een week of 3, ik zeg: zet de tv uit en grijp Uw kans op een onvergetelijke avond toneel.
Ik ontving een e-mail met dat zinnetje in de onderwerpregel.
Ben is overleden.
Een jaar of wat geleden kwam ik Ben tegen op internet, waar hij een blog volschreef. Nou ja, een blog, ik tel er een achttal, en misschien mis ik er dan nog een paar. Over van alles: over oude muziek, over boeken, over zijn jeugd in Limmen, over Dirkswoud, het dagelijks wel en wee, over schaken, en met en over zijn vriendin Alice. Vrijwel dagelijks.
Voorzover ik kan nagaan, is zijn laatste blogstuk van vorige week donderdag. Over Samuel Barber.
Ik meen dat Ben dit zijn mooiste stuk vond, in drie delen:
Ik sprak Ben voor het eerst persoonlijk bij de crematie van zijn vriendin Alice. Daarna dronken we nog een of twee keer een kop koffie, in Egmond. Ik vond Ben een aardige, lieve man.
Niet te vaak, maar wel met enige regelmaat hing hij in de mail, vaak net op het moment dat ik de pc wilde afsluiten, ver na twaalven. Met een opmerking over mijn eigen schrijfsels. Of over boeken die ik toch eens moest lezen. Om te beginnen: alles van Karel van het Reve! Ik ben er mee bezig, Ben.
Ben is overleden.
Ben was tamelijk nuchter over zijn eigen situatie. Ik heb niet lang meer. Dat was geen pose, helaas had hij gelijk. In mijn gedachten is hij nu weer bij zijn Alice, dat wel.
Wie op deze blogpagina linksboven in het zoekvak de term 'Brouwers' invult, krijgt meerdere pagina's voorgeschoteld waarop ik Jeroen Brouwers uitroep tot Nederlands beste levende schrijver (ook zijn er een of twee pagina's te vinden over Dolf Brouwers, volgens mij geen familie). Ik geloof dat alleen Jeroen Brouwers' laatste roman Bittere bloemen mij minder goed beviel.
Helaas is (wat mij betreft) Restletsels ook weer een minder geslaagd boek van Jeroen Brouwers.
Sinds 1996 verzamelt Brouwers zijn polemieken, persoonlijke aantekeningen, dagboeknotities, brieven en schrijversportretten, die niet in andere werken kunnen worden ingepast, in de serie Feuilletons, een 'periodiek verschijnende uitgave van werk van Jeroen Brouwers', zeg maar een privétijdschrift. Restletsels is in deze serie het negende deel.
Er staat een stuk in over Mandarijnen op zwavelzuur, wat mij betreft oude koek, waarvan de urgentie in 2012 mij dan ook he-le-maal ontgaat, Brouwers gaat weer eens los over de vernedering om genomineerd te worden voor Ako-, Libris- of Gouden Uilprijs, ik meen dat ook al eens eerder en beter gelezen te hebben, en we vernemen over de ziektegeschiedenis van zijn uitgevallen hand (tragisch natuurlijk, maar waarom zo zeurderig opgeschreven?). Het aardigst is (gelukkig) het stuk De wereldreus, een eerbetoon aan Brouwers' grote voorbeeld Harry Mulisch. Over de schrijver en het autobiografische in diens oeuvre. Over Harry en Jeroen. Over de vriendschap met Donner.
Niet lasteren. Niet liegen.
Polemiek moet in die zin betrouwbaar en waar zijn, dat alle schandelijkheden die de polemist zijn tegenstander in diens verwerpelijke tronie wrijft, met bewijzen en argumenten moet worden gestaafd.
(Jeroen Brouwers, in Drab, Drek, Bagger, opgenomen in Restletsels)
In twee stukken, Het Letterkundig Museum I en II (eerder verschenen als Restletsels 4 en 5 in De Brakke Hond, 2011) gaat Brouwers flink tekeer tegen het Letterkundig Museum, zijn collectie, aankoopbeleid, tentoonstellingen, (vrij persoonlijk) directeur Aad Meinderts, zijn media-optreden tijdens een literaire roadtrip waarbij rozen gelegd werden op 100 schrijversgraven, en vermeende wederrechtelijke publicatie van brieffragmenten.
Dit alles wordt met grote gebaren en veel aplomb gebracht, en is daardoor bij eerste lezing best overtuigend (hoewel ik zelf die literaire roadtrip destijds erg leuk vond om te volgen, en de bijbehorende tentoonstelling mooi om te zien). Maar ik las ook Aad Meinderts' verweer, Een scalpel voor Jeroen Brouwers. Eerlijk verdiend, maar wel in eigen nieren (zie noot), ook verschenen in De Brakke Hond, 2011. En hierin somt Meinderts een aantal fouten en onnauwkeurigheden in Brouwers' betoog op, en hij weerlegt hij naar mijn smaak op rustige, overtuigende wijze een aantal van Brouwers' argumenten, of levert een goede rechtvaardiging voor de handelswijze van het museum, bijv. inzake tentoonstellingen of het publiceren van brieffragmenten, waar Brouwers zo tegen gekant is. Ook wordt een door Brouwers onvolledig geciteerde brief nu in zijn geheel gepubliceerd, waardoor er een ander licht op handelswijze en reactie van het museum richting Brouwers komt te vallen.
Dit overtuigde mij dit meer dan het emotionele betoog van Brouwers. En daarmee zakt (ook volgens Brouwers' eigen maatstaven) voor mij dit Feuilletondeel door de hoeven. Jammer.
Ik hoop op een kwalitatieve revanche van Brouwers in een te verschijnen 'Feuilletons 10'. Of een nieuwe schitterende roman.
Noot: Niet te weerleggen feiten zijn het scalpel van de polemist [...] die niet moet worden kunnen befluimd omdat hij onzorgvuldig met feiten [...] is omgesprongen. [...] één vergissing [...] en de polemist kan het scalpel in eigen nieren stoten.
(Jeroen Brouwers, in Knack, 10 augustus 2011)
De afgelopen dagen heb ik de nieuw-uitgekomen, gerestaureerde versie van Magical Mystery Tour bekeken. Veel beter, in beeld en geluid, dan een eerdere dvd uit de jaren '90 of zo.
Behalve de film zijn er veel extra's, sommige verborgen als easter-egg, alleen te vinden door met de muis over het scherm te bewegen en te letten op een verborgen link.
Er zit zelfs (in een van de extra's) een tot nu toe nooit verschenen (maar wel officieel geregistreerde) Lennon/McCartney compositie in, Shirley's Wild Accordion. Dit is wel een van de exentriekere Beatles-composities, een door Lennon gecomponeerd accordeon(!)nummer.
Het wordt gespeeld door Shirley Evans, een toen redelijk bekende accordeoniste. Helaas wordt er op de dvd gedeeltelijk doorheen gesproken. Het nummer is op 12 oktober 1967 opgenomen, in 15 takes. Behalve door Shirley met haar accordeon wordt in de originele opname meegedaan door Paul, George en Ringo, terwijl John de rol van producer vervulde.
Ergens, ergens in de EMI-archieven liggen nog die 15 takes en 3 mono-mixen van dit weirde Lennon-nummer. Hoe bizar ook, ik wil dit graag eens horen, MET The Beatles. Het heeft nu lang genoeg geduurd.
Now they asked me to read a poem at the sorority sister's home
I got knocked down and my head was swimmin'
I wound up with the Dean of Women
Yippee, I'm a poet and I know it, hope I don't blow it
(Bob Dylan - I shall be free- No. 10)
Morgen wordt de Nobelprijs voor de literatuur weer toegekend. Nu Harry Mulisch is overleden wordt Bob Dylan genoemd als kanshebber. Reken er maar niet op, Dylan krijgt die prijs niet.
Begrijp me goed: ik vind Bob Dylan g e w e l d i g. Ik ben geen completist, maar heb wel een cd'tje of 25 van deze man. Samen met (wat mij betreft) Robert Johnson, Frank Sinatra, Elvis Presley, The Beatles en Prince zit hij boven op de Olympos van de popmuziek, het gekrioel van mindere goden in de diepgelegen dalen superieur overziend. Zijn carrière omspant inmiddels 50 jaar. De laatste jaren is hij kwalitatief weer goed op stoot, en vorig jaar zag ik nog een errug goed concert in Ahoy. En zijn songteksten zijn op de beste momenten ongeëvenaard. Als songteksten. Hoe graag en geïnteresseerd ik ze ook nalas en uitploos op lp-hoezen (er gaat toch niets boven lp-hoezen kijken tijdens het luisteren, helaas is dat verdwenen), het moest altijd MET de muziek erbij. De ultieme ervaring was dus weiswaar de tekst, maar dan wel gezongen met die nasale, bijtende, cynische stem van Bob, liefst met een jengelend orgeltje of een messcherpe gitaar. Popmuziek dus.
Begin jaren '70 verscheen Tarantula, een boek met allerlei teksten van Bob. Ik heb het niet, maar leende het ergens rond mijn eindexamen in de bibliotheek. Ik herinner me dat ik het vooral op mijn hoofd krabbend doornam. Ik kon er niet veel mee, en als ik het nu op internet terugzoek, kan ik er nog steeds niet veel mee.
the hospitable grave being advertised & given away in
whims & journals the housewife sits on. finding herself
financed, ruptured but never censored in & also never flush-
ing herself/ she denies her corpse the courage to crawl -
close his own door, the ability to die of bank robbery &
now catches the heels of old stars making scary movies on
her dirt & her face & not everybody can dig her now. she
is private property . . . bazookas in the nest & weapons of
ice & of weatherproof flinch & they twitter, make scars &
kill babies among lady shame good looks & her constant foe,
tom sawyer of the breakfast cereal causing all females pay-
ing no attention to this toilet massacre to be hereafter
called LONZO & must walk the streets of life forever with
lazy people having nothing to do but fight over women
. . . everybody knows by now war is caused by
money & greed & charity organizations/ the housewife is
not here. she is running for congress
Ik las dit boek naar aanleiding van dit interview in VPRO Boeken. Dit is ongeveer de tegenpool van Tonio van A.F.Th. van der Heijden, ook over een dode zoon. Niet beter of slechter, maar totaal anders. Korter, poëtischer, abstracter. De vorm die Grossman kiest is bijna die van een gedicht, zo poëtisch. Het boekje is 140 bladzijden, maar is zo indringend dat ik het alleen in porties van 20, 25 bladzijden per dag kon lezen.
Ik herinner me je nog
zoals je was zonder zijn niet-zijn
- je glimlach, onschuldig, optimistisch -
en ook mezelf zonder zijn niet-zijn
herinner ik me nog.
God zij dank heb ik geen kind verloren, toch grepen regels als deze mij aan, ze deden mij denken aan mijn broer, ook al weer 26 jaar niet meer bij ons.
Uit de tijd vallen is een boek vol gedachten en observaties van mensen die hun kind hebben verloren, een boek over rouw en afwezigheid. Een mooi, fijngeschreven boek.
50 jaar geleden kwam de eerste single van The Beatles uit. Love Me Do / P.S. I Love You.
Tamelijk eenvoudige nummers, rond 1958 al geschreven. Het had nogal wat moeite gekost om het op te nemen. Dat had te maken met onervarenheid. En er waren problemen met de drummers. The Beatles namen Love Me Do op in drie verschillende sessies, steeds met een andere drummer.
De eerste poging was op 6 juni 1962, met drummer Pete Best. Deze versie (die lang onvindbaar is geweest maar teruggevonden werd in 1994 en in 1995 alsnog uitkwam op Anthology 1, een 2cd (de 1e van 3) met out-takes, live versies en ander niet-uitgebracht materiaal) laat naar mijn smaak vooral horen waarom Pete Best uit de groep werd gezet, en vervangen door Ringo Starr. Op die dag werden ook opgenomen Besame Mucho, P.S. I Love You en Ask Me Why. De laatste twee opnames zijn nog steeds onvindbaar.
Op 4 september waren The Beatles weer in de EMI Studios in Londen, en namen Love Mo Do weer op, nu met de nieuwe drummer Ringo Starr. Ook deze sessie ging niet van een leien dakje. Het nummer werd in meer dan 18 takes opgenomen, en uiteindelijk werd na veel knip- en plakwerk in de tapes uit deze opnames de eerste Beatles-single geboren. Die dag werd ook How Do You Do It (ook pas uitgebracht op Anthology 1) opgenomen.
Nog niet tevreden zijnd met de drums namen The Beatles Love Me Do nog een keer op, 10 takes om precies te zijn, op 11 september, met sessiedrummer Andy White. Ringo kreeg een tamboerijn in zijn hand gedrukt. Aan deze tamboerijn is deze versie goed te herkennen. Op deze dag werd en ook opnames gemaakt van P.S. I Love you (de b-kant van de single) en Please Please Me (deze versie ook weer op Anthology 1).
Het grappige is dat de versie van Love Me Do die NU het best bekend is en altijd gedraaid wordt, NIET de versie is die op 5 oktober 1962 uitkwam. Voor de single werd in eerste instantie de versie met Ringo op drums gebruikt. Op de lp Please Please Me van begin 1963 staat de versie van 11 september met Ringo op tamboerijn. Alle heruitgaven van dit nummer hierna (te beginnen met de ep (extended play, plaatjes op singleformaat met 4 nummers) The Beatles Hits, 6 september 1963) zijn met de versie met Andy White. Om vergissingen te voorkomen werd de oorspronkelijke single-versie vernietigd en was deze daarmee jaren onvindbaar.
In de jaren '80 kwamen The Beatles op cd. De oorspronkelijke mastertape was vernietigd, om het toch op cd uit te kunnen brengen is toen een kopie gemaakt van een zo schoon mogelijk plaatje uit het bezit van een verzamelaar.
In 2009 werd het complete werk geremasterd op cd uitgebracht. Ook van de eerste single-versie van Love Me Do werd een nieuwe kopie gemaakt, van een nog net iets schoner plaatje, ook weer van een verzamelaar. Nu te beluisteren op Past Masters, een 2cd met nummers die niet op lp verschenen.
De drie versies van Love Me Do:
1. Met Pete Best
2. Met Ringo Starr op drums, de oorspronkelijke single-versie
3. Met Andy White, de lp-versie, en op latere singles
Bonus: In de jaren '60 hadden The Beatles jaren eigen radioprogramma's op de radio, waarin ze live optraden. Ook 9 keer met Love Me Do (nu beluisterbaar op de 2cd Live at the BBC de opname van 9 juli 1963 uit Pop Go The Beatles):
P.S.: De mondharmonica die John in dit nummer bespeelt had hij in 1960 gestolen uit een muziekwinkel in Arnhem, tijdens een tussenstop op weg naar Hamburg.
