Vandaag is het zeventig jaar geleden 2

Vandaag is het zeventig jaar geleden dat vanaf station Den Haag Staatsspoor en Utrecht Centraal Station drie treinen vertrokken, met daarin ca. 1400 personen. Het betrof hier het eerste transport van Joden vanuit Den Haag naar Westerbork. Daaronder de familie Raphalowiz. Zij waren de dag ervoor rechtstreeks naar het station gebracht, of in de loop van de nacht of in de vroege ochtend per HTM vanuit de Scheveningse gevangenis. In de loop van de dag zullen zij aangekomen zijn in het Drentse Hooghalen, en van daar naar het Polizeiliches Durchgangslager Westerbork zijn afgemarcheerd, een paar kilometer verderop.

(vorige | volgende)

Vandaag is het zeventig jaar geleden 1

Vandaag is het zeventig jaar geleden dat de familie Raphalowiz (Henri, Josephine en hun zoon Marcel), wonende Allard Piersonlaan 160 in Den Haag *) gehoor gaven aan een oproep zich "voor een eventuele deelname aan een, onder politietoezicht staande, werkverruiming in Duitschland voor persoonsonderzoek en geneeskundige keuring naar het doorgangskamp Westerbork, station Hooghalen (te) begeven". Aangehecht aan deze oproep was een lijst met noodzakelijke reisbehoeften en een reisvergunning met vervoersbiljetten om met de voorgeschreven trein van het station Den Haag Staatsspoor naar station Hooghalen 'kosteloos te kunnen reizen'. Aan die oproep is verder weinig gehoor gegeven, en dus werden de joden daarna door de politie van huis opgehaald. De familie Raphalowiz begaf zich wellicht per tram (daarvoor werd een ontheffing van het verbod voor Joden om met openbaar vervoer te reizen gegeven) naar het toenmalige station Den Haag Staatsspoor.

*) Op dit adres woonde ik van 1959 tot 1976.

(volgende)

Higgs

In een steeds grijzer wordend verleden studeerde ik natuurkunde. Dat was toen nog een makkelijke studie, je had alleen (ik chargeer, mensen) het proton (spreek uit: prootoon), het neutron (spreek uit: nuitroon) en het elektron (spreek uit: electron).
Inmiddels is dat veel ingewikkelder geworden, protonen en neutronen zijn geen elementaire deeltjes meer, nu zijn er quarks, elektronen en neutrino's in verschillende soorten en maten (fermionen), en ook nog een verzameling bosonen (U weet wel).
Enfin, natuurkundigen hebben een heel theoretisch bouwwerk van mogelijke en noodzakelijke deeltjes (bijna vijftig) ontworpen, daarvan was het bestaan van de meeste al aangetoond, alleen van het Higgs-deeltje nog niet. U heeft het op het Journaal gezien, vorige maand was het zover en Govert Schilling heeft er meteen een boekje over gemaakt. En: het is weer een prima boekje. Met duidelijke, aansprekende voorbeelden en analogieën wordt duidelijk gemaakt wat dat nu allemaal voor deeltjes zijn en wat de plaats hierin is van het nieuw-ontdekte Higgs-deeltje. Een leuk wegleesboekje over de elementaire deeltjesfysica, uniek!
Komend najaar zijn er in de familie weer relatief veel verjaardagen, die zie ik nu weer met vertrouwen tegemoet. "Jij hebt toch natuurkunde gestudeerd? Dat Higgs-deeltje, hoe zit dat nu?" Laat maar komen, die vragen.

Weer even terug in Breskens

Deze week liep ik weer eens over de Golepoldersedijk, net buiten Breskens. En wat ik al wist zag ik nu met eigen ogen. Het kamp was verdwenen, en bungalowhuisjes zijn er voor in de plaats gekomen. Maar goed ook, het was een verpauperde zooi.

Toch was dit een voor mij speciaal plekje: hier hebben mijn vader en moeder elkaar ontmoet. Na de oorlog moest Breskens herbouwd worden, vanwege een allesvernietigend bombardement. Mijn vader werkte aan de herbouw mee en was gehuisvest in dit kamp, bestaande uit een serie Romneyloodsen. Mijn moeder werkte er als kantinehulp. Onderstaande foto is van 1948.



Na de herbouwwerkzaamheden fungeerde het kamp nog jaren als woonoord voor Molukkers, als camping en recreatieterrein. In 2006 stond het leeg en gingen mijn vader en ik er nog eens naartoe.



Deze week zag ik dit. Vakantiebungalows.



Dit is de golfslag der geschiedenis, denk ik. Gelukkig heb ik de foto's nog, en de verhalen, in mijn hoofd.

Het Zwin

Gisteren reden we naar West-Zeeuwsch-Vlaanderen. Familiebezoek, en wat rondkijken in de buurt. Uiteindelijk belandden we bij het zuidwestelijkste puntje van Nederland, het Zwin.
Daar hebben we gezeten. Naarmate de tijd verstreek werden water, zand en lucht stil en van zilver. Mooi daar.

Hopelijk gaat het straks bij God beter

Dit is pas "een kleintje Voskuil". Klein in omvang (16 bladzijden) en in oplage (100 exemplaren). Een mooi bibliofiel boekje, door De Hof van Jan, een samenwerkingsverband van vier margedrukkers uit Haarlem. De inhoud bestaat uit vier brieven, die Voskuil schreef aan zijn vriend Henk (Romijn) Meijer, die met zijn vrouw eind jaren vijftig een aantal jaren in Australië woonde. Uit het nawoord van Gerben Wynia (en ook uit de tekst van de vierde brief) valt op te maken, dat er meer brieven zijn geweest, deze zijn helaas niet bewaard gebleven.

Opvallend aan deze brieven is de andere toon van Voskuil, in vergelijking met met name Bij nader inzien en Het Bureau. Ontspannen, anekdotisch, gespeend van persoonlijke, hoogstaande morele opvattingen. Leuk om te lezen, ook omdat in die anekdotes dan toch weer personages uit Bij Nader Inzien en Het Bureau opduiken.

Henk Romijn (Henny) Meijer maakte kennis met Han Voskuil via zijn broer Rein (in Bij nader inzien: Hans), die met Voskuil bevriend was. Meijer hielp Voskuil met het vinden van een uitgever voor Bij nader inzien. Ze onderhielden jaren een op den duur korzeliger wordende vriendschap, die in 1997 in onmin eindigde. In het Henk Romijn Meijer-nummer van De Parelduiker schreef Gerben Wynia hierover een zeer interessant artikel: Een vechtvriendschap (De Parelduiker 2011 3/4, p. 135 - 151).

Het boekje sluit af met een aantal biografische aantekeningen over genoemde personen. Ik voeg daar aan toe:
Met 'Lou' wordt bedoeld Loe van Oyen, ook een van de vrienden van Voskuil (in Bij nader inzien en in Het Bureau: Klaas, in Frida Vogels' De harde kern: Huub, in haar Dagboek: Loe). Loe van Oyen hielp bij de financiering van de publicatie van Bij nader inzien.
Hein Eersel studeerde in de jaren vijftig net als Voskuil Nederlands aan de Gemeentelijke Universiteit van Amsterdam. Kennelijk was hij in 1957 ook werkzaam bij Meertens. Misschien stond hij model voor de Surinamers Stanley King en/of Iersel in Bij nader inzien.

Canto Ostinato

In de onvolprezen serie Zomer op het plein in Alkmaar waren we gisteravond bij een uitvoering van Canto Ostinato.
En dan wel door Kees Wieringa en Polo de Haas, die zo'n 15 jaar geleden de (denk ik) bekendste versie op cd uitbrachten.
Het was anderhalf uur luisteren naar en je laten meevoeren door die thema's en variaties. Muisstil (op het carillon na, dat af en toe een stukje meepingelde).



Na afloop mijn cd nog even door de heren laten signeren. Een mooie avond.