De afgelopen dagen heb ik de film Bij nader inzien van Frans Weisz weer bekeken. Ik schreef daar al eerder over, op 7 oktober 2007. Wederom was ik getroffen, en soms zelfs ontroerd door sommige scenes. Vorig jaar was ik nog lyrisch over deze film, ik ben er nu toch (wellicht doordat ik er weer meer over heb gelezen in Tirade 424) iets genuanceerder over gaan denken. Ik zie nu beter Voskuils bezwaren tegen de film. De 'oude scenes' laten in de film door hun beknoptheid minder dan het boek de ontwikkelingen in de vriendschap zien. Daardoor is het meer een nostalgisch beeld geworden, een foto, waarnaar de vrienden na 40 jaar met enig heimwee terugkijken. En volgens Voskuil is het juist daarom mogelijk dat ze weer bij elkaar komen; in het boek BNI zou dit onmogelijk zijn. Volgens Voskuil een essentieel verschil tussen film en boek, die daardoor niets meer met elkaar te maken hebben.
Ondertussen biedt dit opnieuw bekijken mij weer stof tot nadenken. Hoe zit het nu met de opvatting van Maarten Koning/J.J. Voskuil over zelfmoord? In de film en in het boek verwerpt Maarten (toch te zien als alter ego van Voskuil) de mogelijkheid van zelfmoord. Dat is volgens hem een vlucht, een niet onder ogen willen zien van uiterste consequenties. Hij verschilt daarin van mening met Paul Dehoes, die de mogelijkheid tot zelfmoord zelfs essentieel vindt. Daar staat dan tegenover dat zowel Maarten Koning (in de film) als J.J. Voskuil hun leven vrijwillig beëindigden. Ik ben er nog niet uit.
