Waarom hoor ik nooit twee Beatle-plaatjes na elkaar in de Top2000?

Het is weer Top2000-tijd. In mijn Twitter-tijdlijn kwam het bericht voorbij dat de Top2000 vroeger 'een beetje gemanipuleerd werd'. De tweep die hiernaar linkte voegde er (wellicht met een knipoog) aan toe: Uiteraard wordt de #top2000 nog altijd gemanipuleerd. Want als je echt door stemming 2000 liedjes achter elkaar zet, dan is het onmogelijk dat nooit eens 2 of 3 nummers van dezelfde artiest precies achter elkaar staan.

Tja, waarom hoor ik nooit twee Beatle-plaatjes na elkaar in de Top2000?

Ik vroeg mij af hoe dat dan zit, qua kansrekening. 

Dit jaar staan er 31 Beatle-plaatjes in de Top2000, de hoogste op nummer 59, Let It Be. (Voor mij is dit eigenlijk dé aanwijzing dat er met de lijst gerommeld is, anders zou dit bandje plaats 1 tot en met 217 moeten bezetten. :-)) De twee Beatle-nummers die het dichtst bij elkaar staan zijn Lucy In The Sky With Diamonds op 1186 en Michelle op 1188. Net níét na elkaar, dus.

Neem nu eens aan dat de plaatsen in de Top2000 niet door aantallen stemmen worden bepaald, maar door toeval. Met kansrekening kan daaraan dan gerekend worden. Hoe groot is de kans dat er twee nummers van dezelfde artiest direct na elkaar komen? Of: hoe groot is de kans dat dit niet gebeurt, zelfs met 31 nummers in de Top2000?

Nu even rekenen dan maar: stel dat er twee nummers van dezelfde artiest in de lijst staan. Bij de plaats (bijvoorbeeld 59) voor de eerste plaat horen dan 2 plekjes voor de tweede, namelijk 1 hoger (58) en 1 lager (60). De kans dat het tweede plaatje op een van die plaatsen staat is 2/1999 (aantal geschikte plaatsen / aantal beschikbare plaatsen), ofwel 0,002 (afgerond). De kans dat dit niet zo is, is dan 0,998 (afgerond). Dit klopt niet helemaal, omdat het eerste plaatje ook op 1 kan staan, of op 2000, met maar 1 bruikbare buurplaats.

Stel vervolgens dat er drie nummers van die artiest in de lijst staan. De kans dat het derde plaatje naast een van de twee eerste komt is dan 0,998x2x2/1998 (kans dat het de DERDE plaat is x aantal geschikte plaatsen / aantal beschikbare plaatsen). Die kans is 0,003, de kans dat het niet zo is: 0,997 (99,7%) (afgerond).

Ook dit klopt niet helemaal, weer vanwege nummer 1 en 2000, maar ook omdat als twee plaatjes 2 plekken van elkaar verwijderd zijn, bijvoorbeeld 7 en 9, er niet 4, maar slechts 3 geschikte buurplaatsen zijn, 6, 8 en 10. Dit soort overwegingen geldt ook voor grotere aantallen plaatjes. Het gaat om een relatief gering aantal mogelijkheden, waarbij de kansen dus nog wat kleiner zijn. Ik laat dit maar even buiten beschouwing. 

Dit jaar staan er 31 Beatle-nummers in de Top2000. Stel dat er 30 zodanig geplaatst zijn dat er niet minstens twee opeenvolgend zijn (de kans daarop is 0,970) , dan is de kans dat dit bij de 31e wél het geval is 0,970x2x30/1970. (buurplaatsen x aantal al geplaatste nummers / aantal nog beschikbare plaatsen). Die kans is 0,031. Vrijwel zeker is dus dat dit niet het geval is: 0,969 (afgerond).

Dus als er 31 nummers min of meer willekeurig verdeeld in de Top2000 staan, is er 96,9 % kans dat er geen twee van die nummers direct na elkaar komen.

Volgens mij heeft Queen de meeste noteringen, namelijk 45 dit jaar. Die kans is dan nog steeds 95,6% .

De kans op 2 plaatjes van dezelfde artiest na elkaar is inderdaad niet nul, maar wel (heel) klein.

Terzijde: In de lijst van dit jaar staat Doe Maar op plaats 709 en 710, met Smoorverliefd en Belle Hélène, Supertramp op 1012 en 1013, met Crime Of The Century en Breakfast In America en Bruno Mars op 1806 en 1807, met Just The Way You Are en Locked Out Of Heaven. 

Boeken 2021

Een vol kalenderjaar gepensioneerd en het hele jaar door corona-maatregelen, waardoor ik meer aan huis gebonden was en meer tijd had om te lezen.

Ik blader door mijn lijstjes: goede boeken die ik dit jaar las zijn bijvoorbeeld Moby Dick van Herman Melville, Donau van Claudio Magris, Nescio van Lieneke Frerichs, The Lyrics van Paul McCartney, De morgenster van Karl Ove Knausgård, Philip Roth van Blake Bailey en Alles voor het moederland van Michel Krielaars. 

Ik las ook boeken die mij minder bevielen. Die noem ik hier maar niet. Nou vooruit, eentje dan: De meeste mensen deugen van Rutger Bregman. ECHT GEEN GOED BOEK, maar de schrijver zal van deze opmerking niet wakker liggen. Ik herinner mij niet dat er dit jaar een boek was dat ik halverwege definitief heb dichtgeslagen.

Wat getallen (tja, bèta): 

De grafiek laat zien: een paar boeken meer (61) dan vorig jaar. 

Voor mijn gevoel was 2021 een 'dikkeboekenjaar'. De voorgaande 31 jaar (1990 - 2020) was de gemiddelde boekdikte 248, zeg: 250 bladzijden. Wat is dan een 'dik boek'? Ik zeg: meer dan 500 blz., het dubbele. 

Het gemiddelde door mij dit jaar gelezen boek telde 281 blz., 13 boeken waren dikker dan 500 blz., inderdaad meer dan ooit. Voor wat het waard is.

Het dikste boek dat ik las was De Amerikaanse romans, deel 2 van Vladimir Nabokov, 1003 blz. Dat bevat wel drie romans, maar in 'mijn systematiek' telt het als een. Het dunste boek(je) is Het Bureau van J.J. Voskuil, in het kort naverteld door Emma Ringelding (16 blz.).

De boeken zijn als volgt in te delen: 45 bellettrie, 16 meer informatief proza, 49 Nederlands of vertaald, 11 Engelstalig, 1 Duits. 15 boeken las ik voor de tweede of derde keer. Dat doe ik wel meer, en misschien wel steeds vaker. Ik geloof dat Karel van het Reve en J.M.A. Biesheuvel op het laatst alleen nog hun favoriete boeken herlazen. Er is wat voor te zeggen.

Dit was het boekenjaar 2021, volgend jaar weer een boekenjaar!

Paul McCartney - The Lyrics

Ik zeg het maar meteen: dit is een GEWELDIG boek. Het zijn twee werkelijk prachtig uitgegeven, gebonden stoeptegels in een cassette. Geen (auto)biografie, maar tekst en uitleg over een keuze van 154 uit de door McCartney geschreven songs (ik las ergens dat dat er zo'n 700 zijn, inmiddels). Gebaseerd op 24 gesprekken met Paul Muldoon, totaal 50 uur, gedaan tussen 2015 en 2020.

Ik kocht de Engelstalige versie, omdat ik vertalingen vaak tekort vind schieten (ook hier weer meteen: de Nederlandse vertaling heet De Lyrics. Dat doet pijn.) en ik Engels goed kan lezen.

In totaal ruim 900 bladzijden (XXXII plus 874) met voor elk gekozen nummer een vermelding op welke lp (UK/US) en/of single het nummer voor het eerst verscheen, de tekst zelf, een verhaal over de inspiratie, de totstandkoming, en verdere associaties en verhalen, anekdotes. Aangevuld met schitterende foto's (veel hier voor het eerst gepubliceerd), de oorspronkelijke handschriften, hoesjes en platenlabels.

Opgenomen zijn nummers uit Macca's hele schrijversleven, van 1956 tot nu. Ze staan op alfabet, van All My Loving tot Your Mother Should Know. Een gouden greep, als je van voor naar achter leest zigzag je zo door de carrière op een leuke, verrassende, afwisselende manier. En makkelijk zoeken, ik weet ook even niet precies wanneer House Of Wax nou ook weer uitkwam. Maar het staat hier gewoon onder H.

Wat moet ik er verder over zeggen, het is werkelijk smullen voor de liefhebber. Al lezend viel het mij op dat er twee grote drama's in Pauls leven zijn, waar hij in dit boek meerdere keren op terugkomt. Het overlijden van zijn moeder in 1956, toen hij veertien was, en de breuk met zijn beste vriend John Lennon in 1969, en de nare periode die daarop volgde, tot ongeveer 1973. 

Hier als voorbeeld twee bladzijden, uit het stuk over Here Today. De foto rechts, genomen op 9 december 1980, is nu al veelbesproken. Is dat Paul of niet...

Mach Schau!

Dit is, met permissie, niet een boek voor iedereen. En (denk ik) ook niet voor iedere Beatlesfan. Maar wel voor mij. 

The Beatles Mach Schau in Hamburg, ondanks de 'Duitsige' titel is het een Engelstalig boek. Het Hamburg-hoofdstuk in de geschiedenis van The Beatles is (vind ik) fascinerend. Als complete nobody's (matig bekend in Liverpool, met een net aangenomen drummer die geen podiumervaring had) gingen ze er in 1960 naartoe. Na 5 (soms maandenlange) verblijven, waarin ze avond na avond, uren en urenlang rock 'n' roll speelden waren ze in 1962 klaar om de wereld te veroveren. En zo geschiedde.

In dit boek (ruim 500 bladzijden, qua afmetingen: het vroegere telefoonboek van Amsterdam) wordt dat in detail uit de doeken gedaan. Hoe zijn ze daar terecht gekomen? Hoe ontstond precies die beat-Liverpool-rock-scene in Hamburg? Hoe zaten de contracten in elkaar? Wat waren de omstandigheden waarin ze leefden en speelden? Waren The Beatles eigenlijk slechts sessie-muzikanten op de eigen nummers (The Saints en Cry For A Shadow), die ze in 1961 voor Bert Kaempfert opnamen? (spoiler: ja) Wie spelen er mee op die nummers en welke instrumenten speelden ze? Wat zijn nou eigenlijk die 'Star-Club tapes'? Hoe verging het Stuart Sutcliffe (de 'vijfde' Beatle), Pete Best en Tony Sheridan?

Het boek staat ook nog eens tjokvol met foto's en facsimile's van posters, platenhoezen, contracten, rekeningen en brieven.

Eerste advertentie en eerste contract (of wat er van over is)

Ik weet er best wel wat van, maar hier staat het allemaal, ik las en zag veel nieuwe details. Echt een euh.. Fundgrube. 

Ik heb wel een paar opmerkingen: veel foto's zijn ingekleurd. Dat is zorgvuldig gedaan en wordt steeds keurig vermeld. Maar ik ben daar geen voorstander van, geschiedvervalsing is een te groot woord, maar ik zie toch liever het oorspronkelijke zwart-wit. En het boek is merkbaar geschreven door een fan. Er zitten her en der in het boek terzijdes en doublures die beter vermeden hadden kunnen worden.

Maar: ik heb het met veel plezier gelezen, een geweldig boek toch. Ik vermoed dat ik nog vele keren terug zal keren naar dit boek om dit of dat weer eens na te kijken.

Piefje

 Kijk, een piefje. 

Dit hoort in mijn espresso-apparaat, maar bij het uitelkaar halen en schoonmaken is het weggeraakt. Lengte ongeveer 1 cm. Vandaag heb ik een nieuwe gekocht. De winkelmevrouw wist precies wat ik bedoelde. Ik noemde het merk van het apparaat en zei dat ik zo'n piefje wilde, dat daar bij het zeefje zit, ergens. Meteen duidelijk. Mooi woord, piefje. Opmerkelijk genoeg is er niet het woord pief voor een wat groter onderdeel. Overigens is de officiële benaming: 'waterstop'. Zegt Google nu net, ik kende dat woord niet. Ik hou het op piefje. Ik ga 'm even monteren, voor ik weer wat kwijt raak.

51 jaar Let It Be

And still they lead me back

To the long winding road

You left me standing here

A long, long time ago

De laatste Beatles-lp. Deze collectie stond natuurlijk gepland voor 2020, bij de 50e verjaardag. Maar er kwam iets tussen. Nu dan. Er zijn weer allerlei formats beschikbaar. En ik kocht weer de Super Deluxe Edition, met zes schijfjes.

cd1: Let It Be, de nieuwe stereo mix

Dit is een plaat 'met issues', zoals we tegenwoordig zeggen. Een verzameling studio- en live opnames uit januari 1969, aangevuld met een overgebleven nummer uit 1968 en een later nummer uit 1970. Geproduceerd door George Martin, Glyn Johns en uiteindelijk Phil Spector. John Lennon toonde zich in 1970 tevreden over het resultaat, Paul McCartney was woedend over wat met The Long And Winding Road was gedaan.

De nieuwe mix. Zoals bij alle eerdere boxen laten de verschillen zich goed horen, maar dan moet je wel luisteren op een fatsoenlijke installatie. Niet via je mobiel tijdens een wandeling naar de buurtsuper. 

De nieuwe mix laat weer meer laag horen dan bij 2009 remasters, en vaak duidelijker instrumenten. De Phil Spector geluidssoep helder gemaakt. De ironie is dat ik vind dat juist de door Spector toegevoegde koren en orkesten veel duidelijker zijn geworden, maar vooral ook: mooier, ruimtelijker. Niet heel makkelijk, want dat stond allemaal op 1 spoor. Giles Martin speelde dit af in Abbey Road en nam het op verschillende plaatsen in de studio weer op. Een soort stereo krijg je dan. 

De nummers die het meest van deze remix profiteren zijn (n.b.!) The Long And Winding Road, Let It Be en vooral Across The Universe, wat mij betreft een geweldige versie die mij, na al die jaren (jawel, daar ga ik!) ontroert zo prachtig. Tot slot: ook in deze remix (net als bij Abbey Road) komt het geweldige spel van Billy Preston eindelijk goed tot zijn recht. De Vijfde Beatle!

Het extra materiaal

En dan de 'extra nummers', wat opmerkingen vooraf. Vrijwel alles wat hieronder staat was al beschikbaar in het bootleg-circuit. In januari 1969 stonden er vrijwel continu camera's en microfoons op The Beatles gericht, vanwege de opnames van wat de film Let It Be zou worden. Hier een overzicht van die zgn. Nagra-tapes. Ik geloof dat ik ook nog ergens een bestand op een hard disk heb staan. Maar beluisteren duurt dus letterlijk een maand. Wie doet dat nou? Juist: Mark Lewisohn. Hij luisterde in januari 2019, 50 jaar na dato, steeds naar de corresponderende opnames van die dag. Hier zijn opgeluchte tweet na afloop.

@TheBeatles did it and now I’ve done it. An exhausting but exhilarating month’s work comes to an end. Finally I know how it was – and how I’ve been wrong in all my past writings. We’ve ALL had it wrong. Roll on Peter Jackson’s film and my Volume 3. #Twickenham #SavileRow #Jan69 pic.twitter.com/XhX2DrtCUU

— Mark Lewisohn (@marklewisohn) January 31, 2019

Maar goed, hier hebben we 4 extra cd's. Ook mooi, toch. Jammer vind ik dat de ruimte op de cd's niet echt gebruikt wordt, het zijn korte plaatjes, en dat er vooral eigen composities op staan, terwijl The Beatles deze maand juist ook veel teruggrepen naar oude rock 'n' roll nummers. Het zal een kwestie van copyright zijn.

cd2: Get Back - Apple Sessions

Als ik goed tel, zijn zes van deze veertien tracks geheel of gedeeltelijk eerder verschenen op Let It Be... Naked uit 2003, of op het bonusplaatje daarbij, Fly on the Wall. Het wordt voor een eenvoudige fan wel ingewikkeld om de administratie bij te houden met al die verschillende releases. 

Op deze cd een handvol alternate takes van nummers die op de uiteindelijke plaat terecht zouden komen, hier en daar aangevuld met flarden van gesprekken of (soms heel oude) nummertjes, zoals Wake Up Little Suzie van The Everly Brothers, en Fancy My Chances With You, een Lennon-McCartney nummer uit 1958(!). In feite is One After 909, dat wél op Let It Be kwam, ook zo'n nummer, ongeveer uit 1957, en eerder opgenomen, maar niet uitgebracht (tot 1996, op Anthology 3) in 1963.

Persoonlijk hoogtepunt? De hier gepresenteerde versie van The Long And Winding Road, zonder Spector-orkest en -koor (waar we natuurlijk wél aan gewend zijn) is fantastich. Maar officieel al eerder uitgebracht op Let It Be... Naked, in 2003.

cd3: Get Back - Rehearsals and Apple Jams

Op dit plaatje staan (van de dertien) vier tracks die geheel of gedeeltelijk eerder verschenen op Let It Be... Naked, Fly on the Wall of Anthology 3. Het aardige van dit plaatje is dat er vooral nummers op staan die pas later, op Abbey Road, of op All Things Must Pass en Imagine zouden verschijnen. Er was in die maand, die altijd wordt afgeschilderd als een lusteloze, miserabele bedoening, nog genoeg nieuw materiaal voorhanden. Alleen konden The Beatles maar niet goed besluiten wat ze aan het doen waren. Oefenen voor een optreden? Een film maken? Of een plaat opnemen? Fijn is hier Without A Song, door Billy, John en Ringo. Billy zou dit nummer in 1971 zelf opnemen en uitbrengen op zijn eigen lp, maar het is een ouwetje uit 1929 waarvan (ik heb even gegoogled) 230 coverversies bestaan.

cd4: Get Back - 1969 Glyn Johns mix

Dit is de lp die The Beatles op een gegeven moment ongeveer voor ogen hadden. Nieuwe nummers, geen overdubs, geen productie, mét eventuele valse starts, studiogeluiden en conversatie. Zoals John zei: The Beatles, "warts and all". Uit de in januari gemaakte opnamen maakte engineer/producer Glyn Johns vier keer een selectie. Dit is de derde, die lang als definitief gold, en die in deze vorm ook als de nieuwe Beatles-lp werd aangekondigd. Dat ging niet door. De meeste nummers kwamen een jaar later in een of andere vorm, soms van een andere opname, in ieder geval door Phil Spector wél geproduceerd, op Let It Be terecht, Don't Let Me Down werd een de b-kant van de single Get Back, Teddy Boy kwam (door Paul opnieuw opgenomen) uiteindelijk terecht op zijn eerste solo-lp McCartney, het nummer Rocker bleef in de archieven. Tot nu dan. Het is een lekkere, wat rommelige plaat, ik vind het wel charmant. Het schijnt dat voor sommige nummers mixen uit 1970 zijn gebruikt, met bijv. de stereokanalen verwisseld. De Japanse versie heeft dan weer wel de goede 1969-mix, maar bij sommige nummers een mindere kwaliteit geluid. Ik ben blij met de betere geluidskwaliteit. 

Ergens, in een parallel heelal is deze lp in de zomer van 1969 uitgekomen, vóór Abbey Road. Maar wij leven in dit heelal. Deze lp komt uit in 2021.

Aardig is de hoes uit 1969, een re-make van de hoes van de eerste lp, Please Please Me uit 1963. Zelfde plek, zelfde fotograaf, meer haar en snor.

Net iets andere foto's uit dezelfde sessies werden in 1973 gebruikt voor 1962-1966 en 1967-1970, de rode en blauwe dubbel-lp's.

cd5: Let It Be ep

Dit is een vreemde eend in de bijt, of eigenlijk: een vreemd eendje. Er staat maar 13 minuutnogwat muziek op dit plaatje. Twee verdere Glyn Johns mixen, uit 1970, toen de 1969 mix (cd4) niet meer overeenkwam met de inhoud van de definitieve Let It Be film. Deze twee tracks hadden wat mij betreft wel als 'bonustracks' bij cd4 gekund. En twee nieuwe mixen van de singleversies van Don't Let Me Down en Let It Be. Fijn, maar waarom dan niet die van Get Back en You Know My Name (Look Up The Number), dan was het 'compleet' geweest. Enfin, altijd wat te mopperen. Op dit plaatje had zo mooi de Glyn Johns mix van het rooftop optreden gekund. Maar ik begrijp dat de master tapes daarvan zoek zijn. George Martin mixte een paar dagen later ook een aantal nummers. Het zal te maken hebben met de Disney-rechten op de te verschijnen Peter Jackson-film Get Back, waar het optreden naar verluidt in zijn geheel in te zien zal zijn, voor het eerst.

blu-ray disc 

Bevat 2 surround-mixen en een 96kHz/24bit High Res Stereo mix. Zoals eerder gezegd: ik heb een blu-ray speler, die dat aankan, maar ik heb verder geen 5.1 geluidset, of een bioscoop. Misschien ooit. 

Er zit ook weer een schitterend boek van 100 bladzijden bij, tjokvol achtergronden, foto's, facsimile's en opnamedetails van ieder nummer. Zelf vind ik vooral dat laatste interessant, deze sessies zijn in een aantal gevallen slecht of niet gedocumenteerd, door audio en film te vergelijken heeft men veel onbekende info alsnog vast kunnen stellen. uitgebreide en in sommige gevallen verbeterde informatie ten opzichte van het onvolprezen The Complete Beatles Recording Sessions van Mark Lewisohn, zoals al vaker gezegd nog steeds een geweldig boek maar inmiddels aan een update toe.

Nog een boek

Ongeveer gelijk met deze editie kwam er ook nog een mooi boek uit, The Beatles:Get Back.

Een prachtig coffee table book van 240 bladzijden, vol met foto's en stills uit de films, en vooral veel uitgeschreven dialogen. Met een voorwoord van Peter Jackson, en een inleiding door Hanif Kureishi. Met heel veel plezier en aandacht bekeken, gelezen en genoten.

P.S.: 

Over een week de première van de Peter Jackson-film The Beatles: Get Back, 3 x 2 uur op Disney+. Ook is er een bioscoopversie van 100 minuten, en er zijn geruchten over een 12-uur versie op dvd/blu-ray. Laat maar komen!

P.P.S.: 

Bij de eerste edities van de lp Let It Be, in 1970, zat ook een Get Back boek. Dat is allang niet meer leverbaar, en nu een collector's item. Op het moment dat ik dit schrijf is een pdf-versie van dat boek hier te downloaden.

Eerste hulp bij klassieke muziek

Ik kocht dit boek eind 2019, toen het net uit was. Je zag het her en der in de boekhandels, op stapeltjes. Ik kom uit een omgeving waar klassieke muziek niet aanwezig was. Popmuziek overigens ook niet, mijn ouders luisterden naar 'lichte muziek'. Toen ik zelf een radiootje had, en later een 'stereo-installatie', luisterde en kocht ik popmuziek. Pas veel later af en toe ook een klassieke lp of cd. Maar: er is veel, zoooo veel. Waar te beginnen. Dit boek leek mij een aardige handreiking.

Bij mij verdween het boek in eerste instantie ook weer op een stapel, namelijk die van 'te lezen boeken'. Ergens halverwege vorig jaar begon ik te lezen. En nu is het uit.

Dit boek is in ieder geval geen leerboek klassieke muziek. Het zijn korte stukken, waarin steeds een stuk, componist of genre op een vrolijke manier besproken wordt. 147 stukjes van een of twee bladzijden. Voor mijn gevoel staat het allemaal een beetje willekeurig doorelkaar, het eerste stukje gaat over Debussy, het tweede over de Matthäus Passion en het derde over Louis Andriessen, je gaat dus wel een beetje aan de diepe kant het zwembad in. Het leuke is dat er ook een door de auteur samengestelde Spotify speellijst bij hoort, waarin op volgorde de besproken muziek gepresenteerd wordt. Maar dan heb je wel 1148 nummers, bijna 103 uur muziek. Ik heb het parallel aan het boek allemaal beluisterd. 

De lijst liet mij mooie dingen horen, maar ook minder mooie, vervelende stukken. Zoals ergens in het boek staat: iedereen heeft zijn eigen oren. Symbolisch eindigen het boek en de speellijst met 4'33" van John Cage.

En nu? Verder luisteren dan maar. 

Voermans sluit af met een stappenplan, daar ga ik voorlopig nog wel wat in grasduinen.