The Analogues speelden de witte dubbel-lp

The Analogues hebben een missie. Ze willen alle latere Beatle-lp's (vanaf Revolver), die The Beatles zelf nooit live gespeeld hebben, live brengen, integraal, met alles erop en eraan, met dezelfde instrumenten die tijdens de opnamen gebruikt zijn. Na Magical Mystery Tour en Sgt. Pepper is het nu dan de beurt aan The Beatles, zoals de witte dubbel-lp officieel heet. The White Album. Qua instrumentatie en geluid misschien niet zo grensverleggend als Pepper, maar wel: een dubbel-lp, en heel erg divers. Er staat van alles op: liefdesliedjes, vrolijke pop, rock, country, hard-rock, blues en Revolution 9. 30 nummers. Tijdens de voorbereiding moest gitarist Jan van der Meij om gezondheidsredenen afhaken, maar als plaatsvervanger trad aan Felix Maginn, van Moke, en een gastzanger wiens naam mij helaas is ontschoten voor de rauwere McCartneynummers op de tweede lp. Verder waren er natuurlijk de benodigde strijkers en blazers en een extra percussionist. En precies de juiste instrumenten. 'Anders is het niks', zoals bandleider Bart van Poppel ergens ín een documentaire zegt. Check het geweldige Beatles Gear.



Eerder deze week ging de (volledig uitverkochte) tournee van start. Alkmaar. Ik zat op rij 2. Ja, ik ken alle nummers van haver tot gort. Maar de live uitvoering deed me weer eens beseffen hoe geweldig goed en veelzijdig The Beatles eigenlijk waren. Het genieten zit 'm voor mij in de muziek, en hier vooral ook in de voortdurende constatering dat het allemaal, altijd en overal klopt, tot in de kleinste details (OK, het was een try-out, ik hoorde een, twee kleine onvolkomen dingetjes die ongetwijfeld weggepoetst zullen worden). Een tuba op de achtergrond, die ene maat blokfluit, wat extra slagen op een tweede hi-hat, een dubbel uitgevoerde pianoriedel, de gitaar en de citers in een mellotron, het is er allemaal. Ik hoorde de plaat eigenlijk weer zoals toen ik hem de eerste keer in zijn geheel hoorde, op 1 januari 1969, op de verjaardag van een oom. En de instrumenten. Ik ben niet goed in namen van gitaren, maar ik zie dat het de goede zijn.



Wél met naam herkende ik de Gibson Les Paul van George, met de originele goudfinish (hoewel The Beatles zelf in 1968 hun instrumenten weer blank schuurden, voor een 'beter geluid'), door Eric Clapton gebruikt op While My Guitar Gently Weeps, en John's Epiphone.
Fijn. Her en der tussen de nummers waren er korte video's met experts Andy Babiuk en Mark Lewisohn, over het speciale van deze dubbel-lp.



Veel bezoekers zullen net als ik nieuwsgierig geweest zijn naar het voorlaatste nummer, Revolution 9. Niet echt een 'tune', en zeker geen 'song', maar een experimentele collage, een soundscape van flarden muziek, samples, gesprekken, geluidseffecten. John, George en Yoko Ono. Ook George Martin komt voorbij, misschien tegen wil en dank. Acht minuten en tweeëntwintig seconden. Niet na te spelen. Maar het hoort erbij, en dus was het erbij. Eerlijkheidshalve werd gemeld dat de Analogues-versie bij deze try-out nog niet af was, de originele Beatles-versie werd gespeeld, maar er werd iets heel bijzonders van gemaakt. Ik zeg even niet hoe (ik vond het zo bijzonder dat ik de verrassing, verbazing niet wil wegnemen voor eventuele lezers die nog gaan), maar ik neem mijn hoed diep af voor de gevonden oplossing. Ten slotte weer op aarde, met het hemelse Good Night, een stervertolking door Felix.
Wat vond ik het beste? Alle nummers zijn natuurlijk goed, maar als ik moet kiezen: Back In The USSR, Birthday, Savoy Truffle. Lekkere binnenkomers. I Will, Mother Nature's Son. En toch ook: Revolution 9, dit keer.




In de toegiften I Want To Hold Your Hand, I Call Your Name, Eight Days A Week en All You Need Is Love. Misschien vergeet ik er nog een.
Later dit jaar de cd en de dvd. En hopelijk volgend jaar weer een Beatle-lp. Ik schat: Abbey Road.

Gidsland

Gisteren Gidsland in het plaatselijk theater, van Mug Met De Gouden Tand. Ik ging kijken, of beter: ik ging wéér kijken, want ik zag het eerder vorig jaar november in Den Haag. Dat stuk, zo, daar word je me toch even een spiegel voorgehouden. Het zijn drie verhalen, die ook met elkaar te maken hebben. Het kabinet vergadert over een humaan (of is het: menswaardig?) asielbeleid, en hoe dat te verkopen. Door een hard geformuleerd uitzetbeleid, waarvan men weet dat het in de praktijk onwerkbaar is. Politiek voor de bühne. De televisiedame wil een interviewprogramma met één gast, zonder publiek, maar moet omroepbonzen overtuigen die het te elitair vinden, maar ook geen standpunt durven innemen. De boze, wanhopige Groningse wil nou eindelijk wel eens geld zien voor haar door aardbevingen beschadigde huis, ze zit met een om aandacht vragende puberdochter, en een vluchteling. Ze ziet het Groningen dat ze kent in rap tempo veranderen. Drie keer belangen, die alle ergens anders tegenaan botsen. Het komt allemaal bij elkaar in een talkshow, met meerdere gasten, een filmpje van de dag, en waar de zanger van zomerhit Holadiejee! de zaken mag analyseren. Komt het U ook bekend voor? Actuele onderwerpen, wervelend spel, snelle rol- en decorwisselingen. Het was wéér goed. Vier uitstekende acteurs, het beste vond ik Anniek Pheifer, als een heel overtuigende Groningse. Mooi ontroerend lied aan het eind. Nog een week of drie te zien.

Twee lege bladen

Vanmiddag bij mijn moeder, een kopje thee drinken. We eten er een oliebol bij.
Mijn moeder is oud, ze kent niet veel mensen meer.
"Vroeger was het toch veel gezelliger, allemaal."
Het is een andere tijd, misschien heeft ze gelijk.
Ik zie de verjaardagskalender en sla het blad om, van december naar januari.
Twee lege bladen.

Boeken 2017

Dit jaar las ik minder boeken (43) dan vorig jaar (65). En minder bladzijden (14322, vorig jaar 15615). Gemiddeld waren de boeken wel dikker, 333 blz. tegenover 240 vorig jaar. Ik las dan ook 10 boeken van meer dan 500 blz., waaronder 4 met meer dan 1000 blz. Het dikste boek was Kwaadschiks van A.F.Th. van der Heijden, bijna 1300 blz. Dat tikt aan. Ik heb al eerder gezegd dat ik de scheiding fictie - non-fictie onduidelijk vind. In ieder geval: alles wat ik dit jaar las noem ik: bellettrie. Het was mijn voornemen om dit jaar 104 boeken (gemiddeld 2 per week) weg te doen, in verband met dichtslibbende boekenkasten. Dat is niet helemaal gelukt, het zijn er 83 geworden, waarbij ik aanteken, dat de complete Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog van Dr. L. de Jong (inclusief Epiloog, Register, Aanvullingen en Reacties, en vrijwel helemaal gelezen) hier als 1 titel wordt geteld. Die 83 boeken zijn weggegeven aan vrienden (eerst vragen of ze het wel willen), in verschillende ruilboekenkastjes gezet, naar een kringloopwinkel gebracht of in de papiercontainer gemikt. Ik kocht of kreeg dit jaar dan wel weer 38 boeken, maar netto is het dus wel minder geworden, het aantal boeken. Komend jaar wil ik er weer een behoorlijk aantal wegdoen.

De beste boeken die ik las vond ik: Goudzand en de eerste twee delen Verhaal van een leven van Paustovski, Kwaadschiks van A.F.Th. van der Heijden en De wereld waar ik buiten sta van Hanny Michaelis. Het leukste, onderhoudendste boek is Lingua van Gaston Dorren. Ik herinner mij niet aan een boek te zijn begonnen dat zo slecht was dat ik het niet uitlas.

Dit was het boekenjaar 2017, volgend jaar weer een boekenjaar!

The Nation

Voor mijn verjaardag kreeg ik kaarten voor een toneelvoorstelling voor The Nation, door Het Nationale Theater. Ik heb mij er lang op kunnen verheugen (ik ben in het begin van de zomer jarig), en gisteren was het zover. De afgelopen tijd waren er al veel sterren aan deze voorstelling uitgedeeld in de kranten. NRC sprak van "De theatergebeurtenis van het jaar". Ik zeg: terecht. Wat een G R A N D I O O S stuk is dit. De inhoud, de vorm, het spel, het was allemaal even indrukwekkend. Ik ga het niet allemaal navertellen, het duurt maar liefst 5 uur of zo (applaus dit keer ook voor het theaterrestaurant, dat (letterlijk: tussen de bedrijven door) zorgde voor een voorafje, een maaltijd en een nagerecht voor ongeveer een zaal vol mensen!), het zijn zes delen, alle in een verschillend tv-format gespeeld. Politie-serie, talkshow, documentaire, reality-serie. Het is volgens de regisseur een 'ode aan Den Haag', maar geen lofzang. Een jongetje in de Schilderswijk wordt vermist. Wat is er gebeurd op het politiebureau? En dan gaat het al snel over bevolkingsgroepen, identiteit, radicalisering, beeldvorming, politiek, menselijk gedrag. Het gaat over hier en nu. We hadden fantastische plaatsen, op het toneel, en de spelers zaten soms in de zaal. Een caleidoscoop van beelden en situaties. En vooral: stof tot nadenken. HEEL GOED! Ik lees dat dit stuk in Den Haag al heeft geleid tot de vorming van The Real Nation, door wijkbewoners, met hún antwoord, hun eigen verhaal. Bijzonder is dat. De voorstelling speelt nog de komende weken en een paar dagen in augustus, doe uzelf een plezier. Het meeste is uitverkocht, maar hier en daar zijn nog tickets te koop. Ik vond dit het beste wat ik dit jaar zag in het theater.

Het litteken van de dood

Ergens midden 2016 hoorde ik dat de langverwachte Wolkers-biografie van Onno Blom dit najaar zou verschijnen, tien jaar na het overlijden van Jan Wolkers. Eindelijk! Ik besloot het voorraadje boekenbonnen dat ik nog had hieraan te spenderen en bestelde vroeg deze zomer alvast de luxe editie in cassette, met daarin de biografie in een grotere, gebonden uitgave, een gebonden beeldboek met leven en werk van Jan Wolkers aan de hand van foto’s, portretten, kunstwerken en egodocumenten, en een facsimiledruk van een zelfportret van Jan Wolkers uit 1945. Een gelimiteerde uitgave, ik heb nummer 0647 van 2000 exemplaren.
Er was bij het verschijnen heel veel aandacht voor op radio, tv en in de krant. Geen echt juichende, maar over het algemeen wel positieve besprekingen, in de kranten die ik las. Onno Blom reisde door het land om te spreken en te signeren, ik zag hem in Oegstgeest, in Oud-Poelgeest, het hart van Wolkers-land kun je stellen.



En: op 19 oktober promoveerde Onno Blom op dit boek, zijn proefschrift: Het litteken van de dood.

En toen was er gedoe. Ik hoorde Onno Blom op een zaterdag in de Nieuwsshow (zie dit stukje op Tzum). In NRC werd gemeld dat het proefschrift in eerste instantie was afgewezen, waarna Blom het bewerkte en het door een anders samengestelde promotiecommissie werd goedgekeurd. Zie hier, hier, hier, hier en hier.
Als eenvoudig natuurkundig ingenieur moet ik maar geloven wat er staat, promotor Willem Otterspeer betoogt dat er meerdere mogelijke soorten wetenschappelijke biografie bestaan. OK. Hoe dan ook, een fraaie figuur is het niet, er blijft nu, terecht of niet, iets aan deze promotie kleven. Jammer. Zeg maar: Het litteken van Onno Blom.

Jan Wolkers zei over zijn werk en zijn leven: Niemand is dichter bij de waarheid gebleven dan ik. Mijn leven en werk zijn één. Onno Blom heeft zijn promotie-onderwerp omschreven als een onderzoek naar deze uitspraak. Met de boeken, de interviews, en met dat enorme archief tot zijn beschikking.
Als Wolkers-lezer en -liefhebber ben ik blij dat hij voor deze vorm gekozen heeft. En niet dat hij Wolkers academisch heeft willen duiden als 'de literaire exponent van de Nederlandse kerkverlaters na de Tweede Wereldoorlog, met een ruimere seksuele moraal en een kritisch engagement'. Of zoiets. Dat zou ook niet bij de anti-intellectualist (Hè bah!) Wolkers passen.

Het boek! Inclusief noten (waarbij ik meteen aanteken, dat ik die noten ook allemaal doorgenomen heb, waarover straks meer) en register 1115 bladzijden, een kloeke pil. Over leven en het werk, niet alleen van de schrijver, maar ook van de beeldhouwer en schilder. Ik meen mij overigens een interview met Onno Blom te herinneren, misschien bijna 10 jaar geleden, waarin hij zei dat de biografie zo'n 300, 400 bladzijden zou gaan tellen. Ergens is er iets gebeurd, dus.
Blom heeft gekozen voor een biografie vanuit het werk van Wolkers, gepubliceerd of vanuit het archief, ruim citerend, vergelijkend, vertellend.
Hij verantwoordt zijn keuze om de biografie in deze vorm te schrijven in de Proloog. "Jazeker, de ideale biografie is goed geschreven, liefst reportageachtig van opzet, is geen opzoekboek en maakt duidelijk dat een leven alleen in samenhang te begrijpen is. Het bronnenonderzoek van een ideale biografie is deugdelijk, en in het geval dat er orale bronnen zijn gebruikt, is wederhoor toegepast en kan elke bewering naar een bron herleid worden". Dat zijn de basisvoorwaarden volgens Blom. Het komt mij voor dat aan die laatste voorwaarde niet altijd voldaan is. In een flink aantal gevallen worden gebeurtenissen verteld aan de hand van gesprekken, gevoerd met Karina Wolkers. Ook over gebeurtenissen uit de periode waarin zij nog niet in het leven van Jan Wolkers was gekomen. Goed beschouwd zijn dit dus herinneringen aan wat Jan Wolkers haar ooit verteld heeft, wat hij verkoos te vertellen uit weer zijn herinneringen. Het geheugen is een onbetrouwbare leidsman. Als ik nog even verder mag mopperen: het uitgebreide notenapparaat is niet eenduidig. Er wordt geregeld verwezen naar gepubliceerd werk. Maar niet consequent naar bijvoorbeeld de eerste, of de laatste druk. Soms de eerste, soms een latere, soms een later verschenen verzamelbundel waarin de betreffende tekst is opgenomen. En soms gaat het echt mis. Kort Amerikaans is verschenen in 1962, en in 1979 verscheen een herziene versie. Op pagina 144/145 in de biografie wordt een scène die alleen in de herziene versie voorkomt (het wordt er nadrukkelijk bij verteld), toegelicht. De bijbehorende noot wijst echter naar de oorspronkelijke versie. Omdat ik die noten ook allemaal las en naploos, gaf dat soms verwarring.

Genoeg gemopperd, er valt in dit boek veel, heel veel te genieten. Het leven van Jan Wolkers wordt beschreven door nauwkeurig gekozen fragmenten, uit het gepubliceerde werk, maar ook ruimhartig uit niet-gepubliceerde archiefstukken. Hierdoor is eigenlijk een heel dik, nieuw Wolkersboek gemaakt. Vaak in overeenstemming met het echte leven, of met het beeld dat we van heem hadden, maar soms ook niet. Hij was meer dan die aardige natuur-opa die over het spuugbeestje vertelde. Wat mij betreft maken die verschillen Wolkers voor mij een vollediger mens.

Wolkers heeft (uit schaamte, piëteit?) bijvoorbeeld nooit geschreven over het werken voor de Duitsers (nou ja, het leveren van kruidenierswaren), waartoe zijn vader zich in de oorlog genoodzaakt zag. Zijn broer Gerrit vertrok in de oorlog naar Frankrijk, Wolkers schreef dat hij wilde proberen naar Engeland te ontsnappen, maar Gerrit werkte in werkelijkheid mee (wellicht uit geldgebrek, de familie was bepaald arm geworden na het verloop van vader Wolkers' winkel in Oegstgeest) aan de bouw van de eerste bunkers van de Atlantikwall.
Bij verschijnen van het boek was er enige verontwaardiging over het stiekem opnemen van gesprekken met een cassetterecorder, wat Wolkers kennelijk deed om 'aan materiaal voor zijn boeken te komen'. Ik vind dat niet zo heel erg bezwaarlijk. Uitgebreid wordt ook verteld over het seksleven van Jan Wolkers. Grotendeels was dat bekend. Onno Blom schrijft er over zonder een moreel oordeel te vellen. En zo hoort dat ook. Maar, als ik lees dat Wolkers, nog niet lang met Karina getrouwd en met kinderen van geen jaar oud, het als eind-vijftiger aanlegt met een 17-jarig meisje, dan is dat inderdaad iets wat ik liever niet te weten was gekomen en waarover ik in ieder geval wél een oordeel heb.

Indringend en ontroerend vond ik de stukken over het overlijden van Gerrit in 1944, en over het fatale ongeluk van Jans dochter Eva in 1951. IJzingwekkend. Herlees Kort Amerikaans, herlees Een roos van vlees!

Min of meer parallel aan het lezen van de biografie keek ik in de bijgeleverde beeldbiografie, zo'n 270 bladzijden met documenten, foto's en beeldend werk. Veel was bij mij al bekend van tentoonstellingen, en uit bijvoorbeeld Werkkleding en uit Mars Zwart & Titaan Wit, maar altijd fijn om weer te bekijken.

Mooie boeken, veel details, met veel plezier gelezen.

P.S.: Ik hoop dat het verkoopsucces van deze biografie uitgeverij De Bezige Bij doet besluiten om de reeks Dagboeken van Wolkers vanaf komend jaar weer voort te zetten. Ik mis in ieder geval nog 1968 en 1973, maar ook daarna hield Wolkers nog dagboek, deze biografie bewijst dat.

De naturalisatie van Henri Raphalowiz, die uiteindelijk niet doorging

Al een paar jaar weet ik dat Henri Raphalowiz in 1932 een verzoekschrift stuurde aan de Tweede Kamer, waarin hij vroeg 'om vaststelling eener regeling krachtens welke zij, die in Nederland zijn geboren en niet in het bezit zijn eener nationaliteit, kosteloos danwel tegen verminderde kosten kunnen worden genaturaliseerd; (..)’. Met dat verzoek is niet veel meer gedaan dan een ter inzagelegging.

Begin vorige week ontdekte ik dat Henri, die zijn naam toen nog als Raphalowitz (met tz) spelde, al twee keer eerder een verzoekschrift met ongeveer dezelfde strekking had ingediend, in 1922 aan HM de Koningin en in 1923 aan de Tweede Kamer der Staten-Generaal. De bijbehorende dossiers heb ik vrijdag j.l. meteen opgevraagd en gefotografeerd. Ik ben dit alles nu aan het lezen en zal deze pagina daaraan aanpassen.

Ook al bekend was, dat Henri, die waarschijnlijk als “Vreemdeling” werd aangemerkt, in 1935 een verzoek indient om tot Nederlander te worden genaturaliseerd. Dat verzoek is niet gehonoreerd.

Maar: uit de dossierstukken die ik nu ter beschikking heb blijkt dat Henri ook al veel eerder (waarschijnlijk in 1922) een verzoek had ingediend om tot Nederlander genaturaliseerd te worden. Daar moet ik achteraan, in het Nationaal Archief. Ik zou eigenlijk meteen morgen willen gaan, maar het zal januari 2018 moeten worden.

Twee verzoeken om tot Nederlander genaturaliseerd te worden, en drie verzoekschriften met een handtekeningenactie om de procedure voor in Nederland geboren statelozen te vereenvoudigen en/of goedkoper te maken. Het is Henri jammer genoeg niet gelukt.