Nieuwe dingen bij de TU Delft

Gisteren woonde ik in Delft een promotieplechtigheid op de TU Delft bij, in de aula (foto). Een oud-collega verdedigde daar proefschrift en stellingen. Dat ging prima. Er was veel belangstelling, natuurlijk ook vanuit het bedrijf waar we werken. Zo'n promotie is een mooie academische plechtigheid met vaste rituelen. Ook nu weer. Een uur lang wordt de promovendus bevraagd over proefschrift en stellingen. Na precies een uur is dat afgelopen en besluit de commissie na beraad de promovendus de titel doctor te verlenen. Het sein dat het uur voorbij is wordt gegeven door de pedel. Het is mij al vaker opgevallen, bij eerdere gelegenheden die ik bijwoonde, maar in Delft is daar sinds een aantal jaren een mal nieuwigheidje bij gekomen. Ook gisteren weer. Na een uur ondervragen wandelt de pedel de zaal binnen, tikt met de staf op de vloer en zegt: 'Hora Est!' Wat is dit toch voor nieuwerwetse malligheid. In de jaren 80 werd er tenminste nog waarde gehecht aan de traditie. De TU Delft komt voort uit de Koninklijke Academie ter Opleiding van Burgerlijke Ingenieurs, later de Polytechnische School, weer later de Technische Ho(o)geschool. Instituten zonder een Latijnse onderwijsgeschiedenis, sinds 1905 met een academische status. Dat 'Hora Est' is onzin. Zelf meegemaakt: het uur ondervragen werd midden jaren 80 aan de TH besloten met 'Het is tijd'. Mooi was dat. Moet weer terug.

Iets schuiner, weer

Vandaag woei het behoorlijk, hier in Noord-Holland. In IJmuiden bij vlagen orkaankracht, las ik ergens. Het goede nieuws is dat onze boom nog steeds staat. Geplant in 1990, we dachten dat het een witte meidoorn was, maar in de lente bleek het een roze. Ook mooi. Hij is in de loop der jaren steeds schuiner gaan staan. In 2007 was de hoek 60°. Om er nog onderdoor te kunnen lopen heb ik al veel takken moeten verwijderen. Als hij ooit valt zal dat van het huis af, de tuin in, zijn, dus we laten hem maar staan. 's zomers kun je er fijn onder zitten. En het is een vogelboom. Ook vanmiddag in de storm zaten de koolmezen er geduldig beter weer af te wachten. Hij staat wel weer iets schuiner, denken wij. Deze week eens proberen te meten, als het droog is.

Een avond met A.F.Th. van der Heijden

Afgelopen maandag was er dan (na twee maanden uitstel wegens ziekte) de 'avond met A.F.Th. van der Heijden' in het Compagnietheater in Amsterdam. Een avond naar aanleiding van het feuilleton President Tsaar op Obama Beach, dat vanaf eind juni in 60 afleveringen dagelijks in NRC verscheen. Hier staat aflevering 1. Dat feuilleton volgen was overigens geen sinecure. Het was zomer, vakantietijd, dus het was voor mij bijvoorbeeld ook een tijdje in Portugal op mijn mobiel via brakke hotel-wifi proberen de dagelijkse portie binnen te halen. En daarnaast postte Marc van Oostendorp, taalkundige, elke dag ook nog eens een blog over de aflevering van die dag (President Tsaar op Obama Beach op de voet gevolgd, hier staat aflevering 1) op de site Neerlandistiek. Ook die las ik.

Het feuilleton is ook in een gelimiteerde oplage in boekvorm uitgegeven, alleen voor bezoekers van deze 'avond met A.F.Th.'



Maandag was die avond dus. Het boek hadden we eerder opgestuurd gekregen (en ik had het in die vorm nog eens gelezen). Er was een stand van De Bezige Bij, waar ik mijn AFTh-collectie verder kon aanvullen, vorige week was o.a. een nieuw deel van De tandeloze tijd verschenen, deel 6, Kwaadschiks (eindelijk, het boek was eerder aangekondigd voor verleden jaar, toen kwam De ochtendgave er tussendoor). Daarnaast twee dunnere boekjes en een aan AFTh gewijde aflevering van Revisor. Gelukkig kon ik pinnen.



De avond bestond uit een gesprek tussen AFTh en Arjen Fortuin, literatuurcritcus bij NRC. Behandeld werden o.a. de totstandkoming van het feuilleton, de noodzaak van een actuele gebeurtenis (bijv. in MX17, Kwaadschiks, Advocaat van de hanen), de vervorming van de werkelijkheid in AFTh's romans, enz.

Bijzonder was de overhandiging van een kunstwerk. Oorlogscorrespondent Joris Hentenaar verloor een vriend bij de ramp met de MH17, en werkte na de crash in Oekraïne. Hij wilde iets meenemen voor de ouders van zijn vriend. Kunstenaar Bas Meeuws maakte van meegenomen zonnebloemen een kunstwerk. De oplage is 300. Er waren 298 slachtoffers, na lezing van het feuilleton besloten ze nummer 299 aan AFTh te geven.


(verkleinde weergave van afbeelding op site van Bas Meeuws)

Er was gelegenheid tot stellen van vragen. Natuurlijk weer over waarom zijn boeken toch zo dik zijn. En waarom hij niet een boek als De Avonden schrijft. ('De Avonden bestaat al. Ik hoef dat niet nog eens te schrijven.') En over die andere cyclus. Volgend jaar hoopt AFTh verder te gaan met Homo Duplex. Enzovoorts.

Aan begin en eind las AFTh twee stukken uit President Tsaar voor, afleveringen 15 en 58.

Na afloop was er nog een borrel ('op eigen kosten' bezwoer ons Arjen Fortuin) en signeren, waarbij was afgesproken dat wij eventueel nog wat konden zeggen of vragen, en dat AFTh dan zou 'terugpraten'. Ik vroeg hem mijn juist aangeschafte deel 6 van De tandeloze tijd, Kwaadschiks te signeren en stelde de omgekeerde-dikke-boeken-vraag, hoe hij het had ervaren om uit een omvangrijk verhaal (het nog niet gepubliceerde MX17) 60 vrij los staande, korte stukken te snijden als afleveringen, die tezamen een boekje van iets meer dan 200 blz. opleverden. Niet makkelijk, spannend en leerzaam.



Ik vroeg AFTh ook om mijn meegebrachte exemplaar van De slag om de Blauwbrug, de proloog van De tandeloze tijd, te signeren. Ik vertelde dat ik in de trein op weg naar Amsterdam er weer in was gaan lezen, na ruim 30 jaar. 'Juist, om er weer een beetje in te komen', begreep hij.

AFTh vertelde tijdens het vraaggesprek dat hij 'bewust digibeet' was gebleven. Dat kun je merken, tijdens en na het gesprek en bij het signeren kwam hij op mij over als een bescheiden, vriendelijke, hoffelijke man. Kom er maar eens om, op de social media. Maar nu ga ik lezen!

The Analogues speelden Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band

Gisteren speelden The Analogues in Alkmaar het volledige Beatles-album Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band. Het was, evenals vorig jaar, toen ze Magical Mystery Tour speelden, weer geweldig! Ik heb het vorige keer al gezegd, dit is niet zomaar een Beatlecoverband. Met z'n vijven spelen ze zo'n beetje alle instrumenten, en wel bij elk nummer precies dezelfde vintage drums, gitaren, orgels, mellotrons, harmoniums, fluitjes en percussiedingetjes die The Beatles zelf ook gebruikten bij de opnamen van dat specifieke nummer. Ik denk dat ze het standaardwerk Beatles Gear uit hun hoofd kennen. (Overigens een heel leuk boek, voor de wat fanatiekere liefhebber.)



Pepper is een ambitieuzere plaat dan Magical Mystery Tour, er wordt veel meer gedaan met instrumenten en geluid. Het podium stond dan ook vol. Daarnaast nog een strijkers- en een blazerssectie (deed Paul McCartney dat ook maar bij zijn live-uitvoeringen van Beatlenummers), een percussionist, een Indiase tabla-speler (Within You Without You), een harpiste (She's Leaving Home). Verder waren de koperblazers op klarinetles gegaan (When I'm Sixty Four), en leerden de gitarist en een van de violisten de sitar en de dilruba spelen.
En nog zou het Pepper-geluid met deze inspanningen niet volmaakt zijn. Daarom werden ook orgelgeluiden gesampled (Being For The Benefit of Mr. Kite!) en werden de orkestcrescendo's uit A Day In The Life vooraf opgenomen zodat ook dat 'mee kon lopen', natuurlijk in de Abbey Road Studios (weliswaar in Studio 2, terwijl de oorspronkelijke orkestopname in Studio 1 was :-)). Het resultaat was er naar, geweldig klonk het. Om nog maar eens een detail te noemen: de overgang tussen Good Morning Good Morning naar Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band (Reprise)  ging prima.

Even dacht ik dat de vreemde geluiden in de eindgroef vergeten waren (ik zei als grap tegen een vriend met wie ik het optreden bezocht dat ze kennelijk een Amerikaanse lp, waar dat niet op stond, hadden geluisterd), maar helemaal aan het eind van het concert, na de toegiften, kwam ook dat voorbij.

Voor en na Sgt. Pepper werden nog 10, 15 andere Beatlenummers gespeeld. En er was een filmpje over Abbey Road, met een kort interview met Geoff Emerick, jarenlang geluidstechicus bij The Beatles en later McCartney, die herinneringen ophaalde aan de sessies, het creatieve proces en de fouten die (soms) gemaakt werden en (soms) zo goed bevielen dat ze niet weggepoetst werden. Leuke (voor mij onbekende) anekdote over Within You Without You, dat juist voor Indiase spelers niet goed na te spelen valt.

De zaal was uitverkocht, het was een feest.

Na afloop kocht ik de dvd van de show van vorig jaar, vanmorgen gekeken, een fijne afterparty.



The Analogues spelen deze show dit hele seizoen, zie de speellijst. Wat mij betreft een onverbiddelijke tip, net als vorig jaar zeg ik: A splendid time is guaranteed for all!

Als het goed is gaat het project (live spelen van de latere Beatle-lp's) nog een paar jaar door. Nog te gaan: Revolver, The Beatles (White Album), Abbey Road en Let It Be. Tot volgend jaar!

Twentstraat, jaren 20

Vandaag is mijn moeder jarig. 97, dank U. In 1919 werd ze geboren in de Haagse Twentstraat. Een doodgewone straat in het centrum van de stad. Die straat bestaat al lang niet meer. In de jaren 60 gesaneerd. Er is wel weer een Twentstraat, maar die ligt net even anders dan de originele. Op de site Haagse Beeldbank vond ik bovenstaand fotootje. Een groepje kinderen in de Twentstraat, jaren 20. Toch eens aan mijn moeder laten zien. Misschien staat ze er wel op, als kleuter of jong meisje. Of een van haar broers of zusters. Dat zou leuk zijn.

Update: Mijn moeder vindt het een leuke foto, maar ze staat er niet op. Ook niet een van haar broers of zussen.

Joseph Roth - Joden op drift

2014 was het Joseph Roth-jaar, de schrijver was toen 75 jaar dood. Ik had toen nog niets van hem gelezen. Nieuwsgierig geworden door de publiciteit kocht ik een boekje. Ik denk dat het Vlucht zonder einde was. Dat beviel me goed. In de tijd erna kocht ik er meerdere, zie onderstaande foto. Ik vind Roth een prachtige schrijver. Zeer fijn geschreven laat hij het Midden-Europa van eind 19e, begin 20e eeuw zien. Oostenrijk-Hongarije, Wenen, de joodse gemeenschap, het verdwijnen van de oude wereld. De beste vond ik Job en Radetzkymars.



Vorige week kocht ik Joden op drift, een boekje dat net uit is. Het is niet, zoals bovenvermelde boeken, fictie, maar journalistiek werk dat in de jaren 20 verscheen, en in 1927 gebundeld werd in Juden auf Wanderschaft. In deze vertaling werd een aantal stukken bijgevoegd, die Roth in 1937 schreef voor een geplande heruitgave.



Het is een mooi, maar ook schrijnend boekje. Ik heb het met plezier en aandacht gelezen. Het bestaat uit een aantal hoofdstukken (Oost-Europese joden in het Westen, De joodse sjtetl, De getto's in het Westen, Een jood gaat naar Amerika, De situatie van de joden in Sovjet-Rusland, De joden in Duitsland), die weer bestaan uit schetsen van een of twee pagina's. Het boek laat vooral de Oost-Europese jood zien. Die woont in Galicië. Hij idealiseert het Westen. Maar daar wordt de jood weer gezien als indringer, niet-productief, verspreider van ziekte, lui. Roth vertelt hoe de joden in Galicië wonen en werken in de sjtetl, hij gaat op bezoek bij een rabbi, vertelt over begrafenissen en muzikanten. Hoe anders is de Oost-Europese jood dan de West-Europese, spiritueler, de oost-Europese jood woont in zichzelf, de West-Europese in een land. Ze weten niet van elkaar, of begrijpen elkaar niet. Roth schrijft verder over de getto's, het joodse leven in Wenen, Parijs en Berlijn. Altijd in een achtergestelde positie. Minder rechten, gebukt gaand onder anti-semitisme. Veel joden zijn geëmigreerd naar de VS, en zijn daar succesvol geworden. De achterblijvers wachten op nieuws, brieven, geld, en proberen de benodigde papieren te verkrijgen. De bureaucratie. Het enige land waar de joden het (althans in theorie) goed hebben is de Sovjet-Unie (Roth schreef dit in de idealistische beginjaren van de Sovjet-Unie, toen Stalin nog niet volledig aan de macht was). Er werd toen nog naar gestreefd de joodse bevolking te vormen tot een nationale minderheid, uiteindelijk tot een volk met een eigen land.

In 1937 is de situatie in de Sovjet-Unie en vooral in Duitsland verslechterd. Anti-semitisme steekt de kop weer op. Roth schrijft aanvullende stukken voor een herdruk. Hij oordeelt hard, ook over het meegaan van de joden met het nazi-regime. Geen ruggengraat. En over de politiek van niet-inmenging van de andere Europese landen.

Er kan geen Europese en ook geen Europees-christelijke moraal bestaan zolang het principe van 'niet-inmenging' gehandhaafd blijft.

Het zou allemaal nog veel erger worden, weten we nu. Roth maakte dat niet meer mee, hij stierf in 1939 in Parijs. De wereld in dit boekje bestaat niet meer.

Ik heb nog een tip voor Sir Paul McCartney

Ik heb nog een tip voor Sir Paul McCartney. Hij wil in interviews graag betogen (en dat deed hij wéér in Eight Days A Week) dat het plan, idee destijds was dat The Beatles pas naar Amerika zouden gaan als ze daar doorgebroken waren. Ik wil aannemen dat Paul zich dat zo herinnert, hij heeft in zijn leven, en zeker in de Beatlemania-jaren, krankzinnig veel meegemaakt. Na 50 jaar is dat misschien niet meer allemaal even scherp. Maar het contract voor het legendarische optreden in de Ed Sullivan show op 9 februari 1964 werd getekend op 11 november 1963. De Amerikaanse doorbraak-single I Want To Hold Your Hand kwam daar pas uit op 13 januari 1964. Dus ja, ze waren in februari doorgebroken, maar op 11 november was dat nog volslagen onduidelijk. In de persconferentie bij vertrek naar de US zegt John dat ook zo, hij geeft toe dat ze geen idee hebben en dat het een onzeker avontuur is. Maar die persconferentie zit niet in de film. Tip: Niet meer zo zeggen, dus.