The Beatles: All These Years. Deel 1: Tune In

Over The Beatles is al veel geschreven. Heel veel. En ik heb er ook al veel over gelezen. Ook heel veel. Verreweg de meeste van die boeken zijn op z'n best 'wel aardig'. Steeds wordt ongeveer hetzelfde verhaal naverteld. Min of meer zoals het al honderden keren is verteld. Een paar foto's erbij, en klaar is je Beatle-boek. De wat betere schrijvers doen zelf onderzoek, interviewen een paar betrokkenen en schrijven dan een inderdaad wat beter boek. Het bekendste voorbeeld is de geautoriseerde biografie The Beatles, van Hunter Davies. Die trok een paar maanden op met John, Paul, George en Ringo, sprak met familie en vrienden en schreef een redelijk goed boek. Maar er zijn tekortkomingen. Ten eerste omdat het boek in 1968 uitkwam en dus niet het volledige verhaal vertelt. Ten tweede omdat het door The Beatles geautoriseerd is. The Beatles zijn door de jaren heen, behalve in muziek maken, ook erg goed geweest in het bewaken van hun imago. Bepaalde zaken zijn op aanwijzing uit de tekst van de Hunter Davies-biografie geschrapt. En ten derde omdat ook toen al de herinneringen aan de vroege jaren begonnen te vervagen. Niet onbegrijpelijk, gezien het meer dan turbulente leven dat ze leidden. Zo dateert Davis de dag dat John en Paul elkaar ontmoetten op 15 juni 1956.

En dan is er Mark Lewisohn. De wellicht grootste Beatles-expert ter wereld. In 1978 deed hij mee aan een quiz en werd Beatle Brain of Britain. Hij werd door EMI in de jaren '80 uitgenodigd om in de Abbey Road Studios alle sessietapes en studiodocumentatie te beluisteren en door te nemen en schreef daar een fantastisch, zeer gedetailleerd boek over. In een volgend boek behandelde hij ook, dag voor dag, wat The Beatles buiten de studio deden. Optreden, platen maken, films maken, foto-sessies, interviews geven. Hij schreef nog meer boeken, o.a. The Beatles' London. Alles zeer gedetailleerd en nauwkeurig. The Beatles zelf deden meermalen een beroep op hem om details in boeken, cd's en dvd's kloppend te krijgen.

Oorspronkelijk was het idee een boek te schrijven over 1963, The Beatles' annus mirabilis, het jaar waarin in Engeland de beatlemania compleet was. Maar het dijde uit, en besloten werd er een complete biografie van te maken. Uitgangspunt was om de verhalen niet na te vertellen, maar alles from scratch opnieuw uit te zoeken en na te gaan (Lewisohn is per slot van rekening een professioneel historicus). Gebaseerd op zo'n 30 jaar gegevens verzamelen, honderden interviews met direct betrokkenen, van Liverpool tot in Nieuw Zeeland, jarenlang spitten in de archieven en 10 jaar schrijven, is dat boek er nu. 2 banden, 1714 bladzijden, 2,5 kilo. Meer gedetailleerd en beter gedocumenteerd dan dit bestaat niet. Er is ook een verkorte versie, van (toch ook nog) zo'n 900 bladzijden.

O ja, zoals in de titel vermeld: dit is dan nog maar alleen deel 1 (deel 2 en 3 zijn aangekondigd, maar onbekend is wanneer deze verschijnen, dat kan zo maar weer 10 jaar duren). Deel 1 dus, dat loopt tot en met 31 december 1962. The Beatles hadden net een plaatje (Love me do) in de top 20 en traden die dag voor het allerlaatst op in de Star-Club, Hamburg. De wereld wist nog van niets.

Vandaag werd dit bezorgd. Ik ga het nu lezen.

Hear That Voice Again

Ik zou willen dat meer artiesten dit deden. Een concert opnemen, dat doen veel artiesten. Maar dat dan als cd of mp3 uitbrengen, dat zie je maar weinig. Faithless had ook zoiets, bij hun laatste concert in Ahoy, in 2010.

En nu (weer, ook in 2004 kocht ik al zo'n 2cd) Peter Gabriel, het concert laatst in Ziggo Dome. Goede kwaliteitsopname, professioneel gemixt, echte cd's, dat is toch fijner dan veel bootlegs. Ik kreeg er ook nog een 24-bits/96kHz download 'gratis' bij. Daar moet ik dan nog wel even de juiste afspeelapparatuur bij kopen.

Vandaag is het ook precies 50 jaar geleden dat ...

de tweede lp van The Beatles, With The Beatles, verscheen. Op 20 november verschenen de eerste exemplaren in de winkels, maar 22 november was de officiële release.



Deze lp is misschien een beetje vergeten, maar dat is onterecht. De lp daarvoor, Please Please Me, was deels geïnspireerd op hoe manager Brian Epstein dacht dat de groep in de smaak zou kunnen vallen bij platenmaatschappijen, en de lp er na, A Hard Day's Night, laat onze vier helden al in een volgende carrièrestap zien.

With The Beatles is van die vroege lp's misschien nog het meest zoals de groep klonk tijdens de urenlange optredens in The Cavern in Liverpool en in The Star Club in Hamburg. Eigen nummers en covers, in dit geval meest Tamla-Motown-nummers.

Vooral in Engeland, waar de Beatlemania al was losgebarsten, verkocht de lp geweldig. Hij kwam binnen op 1 en bleef daar bijna een half jaar staan. De plaat verkocht zo snel, dat hij ook in de singlescharts stond.

Verplichte afspeeltip: even niets van de buren aantrekken, opzetten die plaat en het geluid op 10.

Mijn Kennedy-moment

Vandaag is het vijftig jaar geleden dat president John F. Kennedy in Dallas werd vermoord. Sindsdien hebben we het over het "Kennedy-moment". Waar was je en wat deed je toen je hoorde dat Kennedy was vermoord.

Welnu. Op 22 november 1963 was ik negen jaar oud. Die dag was de vijfde verjaardag van mijn broer. Ik herinner me dat er na schooltijd verjaardagsvisite was, met wat tantes (de bijbehorende ooms waren aan het werk), neefjes en nichtjes en de opa's en oma's. De opa's en oma's bleven ook eten. Na het eten zal mijn vader die opa's en oma's naar huis hebben gebracht, dat weet ik niet meer, en ging mijn broer naar bed. En ik herinner me dat mijn vader daarna onder andere naar Bonanza wilde kijken (een western-serie die in de jaren 60 werd uitgezonden), maar dat alles na de moord (in Nederland: vroeg in de avond) anders was. Ik herinner mij een steeds door pauzes onderbroken programma, zwart-wit natuurlijk, waarin de ernstige situatie besproken werd, en telefonisch contact met Amerika werd gezocht. Maar is dat ook zo, of is dat achteraf geconstrueerd, verzonnen of verkeerd onthouden? Ik meen mij ook een geëmotioneerde televisie-omroepster te herinneren. Maar misschien was dat de dag er na. Ik weet dat niet meer.

Ik heb bij Beeld en Geluid in Hilversum nagezocht welke programma's voor die dag gepland waren en welke daadwerkelijk zijn uitgezonden.

Hieronder de voorkant van de Vara Radio TV Gids van die week, die wij thuis ook hadden, met daarop een jonge Hedy d'Ancona, en een stuk van de bladzijde met de programma's voor 22 november.





De herinnering dat mijn vader naar Bonanza wilde kijken klopt, het stond gepland voor 10 uur (afl.: The Ride), met daarvoor o.a het NTS-journaal, Brandpunt, een showprogramma en een documentaire over de bouw van de IJ-tunnel.

Maar het liep anders. Om 12.31 uur plaatselijke tijd in Dallas (19.31 uur in Nederland) werd Kennedy neergeschoten, om 13 uur (20 uur in Nederland) werd in het ziekenhuis vastgesteld dat hij was overleden en om 13.33 uur (20.33 uur in Nederland) werd dat nieuws bekendgemaakt.

De programmering werd omgegooid. Hieronder het logboek van de NTS waarin het werkelijk uitgezondene staat.



Mijn herinnering blijkt goed te kloppen: Tot 20.29 werd de gewone programmering gevolgd, met de aantekening dat het door Fred Emmer gepresenteerde journaal van 8 uur opende met de mededeling dat President Kennedy was beschoten en gewond geraakt, maar dat er nog geen verdere details bekend waren.

Om 20.29 begon Brandpunt. Er was op dat moment alleen een nog onbevestigd bericht dat president Kennedy inmiddels was overleden. Om 20.35 kwam een tweede bericht binnen op de telex, van Reuter, waardoor het nieuws definitief bevestigd werd. Vanaf 20.46 uur waren er opeenvolgende uitzendingen waarin het binnenkomende nieuws werd gebracht, afgewisseld door pauzes. Zo herinner ik het mij ook.

Bedacht moet worden dat de communicatie toen veel moeizamer was dan nu. Er waren voor het trans-Atlantische verkeer sinds een jaar 3 communicatiesatellieten beschikbaar, waarvan Telstar de bekendste was. Door een samenloop van omstandigheden stonden die op deze avond allemaal uit. Dus de nieuwsvoorziening ging per telex en lijntelefoon. Beelden waren er niet. Pas rond middernacht was Telstar weer beschikbaar, en kwamen er beelden door, maar de uitzending was toen al afgelopen.

De eerste beelden uit Dallas werden pas de volgende ochtend uitgezonden, om 9.03 uur.



Daar heb ik geen herinnering aan. Maar het zal ander beeld geweest zijn dan (pas op: schokkende beelden) het Zapruder-filmpje, dat jaren in een kluis werd opgeborgen en pas in 1969 in een rechtszaak werd afgespeeld, en eerst midden jaren '70 op tv vertoond werd.

Verdere logboeken laten zien dat het hiermee niet afgelopen was, en dat later die ochtend de uitzending hervat werd met meer nieuws, beelden van een herdenking in Amsterdam op de Dam met toespraak van burgemeester Van Hall, enzovoorts en enzoverder.

Maar wij gingen die zaterdag, zoals elk weekeinde, naar de markt en daarna koffie drinken bij opa en oma. Met mijn vader liep ik nog voor een boodschap naar een houthandel, Ten Cate, die als ik het mij goed herinner ongeveer in de Joubertstraat of Smitstraat of in ieder geval: daar in de buurt was. In de Schalkburgerstraat, bij de Julianakerk, kwam mijn vader een collega tegen, meneer Meurs, met wie hij een tijdje over het nieuws sprak. 's avonds bracht de Haagsche Courant als opening een paginagrote foto van Kennedy, met als kop: Kennedy vermoord.

Dat is wat ik mij herinner en daarover teruggevonden heb over 22 november 1963, de dag dat John F. Kennedy vermoord werd.

P.S. Eerder deze week zag ik een programma van Coen Verbraak met interviews en herinneringen aan die dag, onder andere met Ad van Liempt. Deze betoogde dat de Nederlandse berichtgeving op televisie die dag veel trager was geweest dan in andere landen, als voorbeeld werd de Britse tv genoemd. Dat lijkt eigenlijk wel mee te vallen. Volgens historicus Mark Lewisohn (even scrollen naar SOME NEWS JUST IN . . .) was de primeur van de aanslag die dag voor Granada TV, een regionale zender uit noord-west Engeland. Zij brachten het nieuws, dat op dat moment niet veel meer was dan de mededeling dat Kennedy beschoten was en gewond, even voor 19 uur plaatselijke tijd. De BBC zond om 19.05 uur tussen twee programma's door een News Flash uit, ook weer niet veel meer bevattende dan een eerste mededeling. Dus net iets later dan het Nederlandse journaal. De gewone programmering werd in Engeland afgebroken om 19.26 uur plaatselijke tijd met de mededeling dat Kennedy's toestand kritiek was. Toen kwam een niet-officiële mededeling per telefoon dat de president was overleden, daarna 19 minuten pauze, waarna om 19.45 plaatselijke tijd de aangepaste programmering begon, overigens ook een programma met nieuwsberichten en pauzes. Welgeteld dus 1 minuut eerder dan in Nederland. Ook voor Engeland ligt Amerika aan de andere kant van de oceaan.

Ik vind: dat valt dus wel mee, met dat verschil. Andere tijden, terug naar de onze.

Micha Wertheim - Voor je het weet

Ik zag deze voorstelling. Ik ga het gewoon zeggen. Geniaal. Niet een mitrailleurvuur van grappen en grollen, maar een heel knap inelkaar zittende meta-voorstelling over het maken van voorstellingen. Micha 'schrijft de voorstelling' live op het toneel, op de laptop, ook reagerend op wat er in de zaal gebeurt. Verder veel over het vaderschap en zijn kinderen, maar dan weer op een totaal ongewone Micha-manier. En allerlei verdere gedachtesprongen en interacties met het publiek. Niet uit te leggen, niet na te vertellen. Niet te snel naar de jassen lopen: ook de toegift, een spel van Micha met de webcam is werkelijk bijzonder.

GAAT DAT ZIEN!

The Beatles: On Air - Live at the BBC Volume 2

Bijna 20 jaar na Live at the BBC is er tamelijk plotseling een Volume 2. 2 cd's met meer BBC-opnames, destijds live opgenomen voor radioprogramma's. Aardig vind ik dat geprobeerd is de sfeer van die radioprogramma's over te brengen door stukjes dialoog tussendoor, waarin onze helden aangekondigd of geinterviewd worden, of brieven met verzoekjes van fans voorlezen, of anderszins de clown uithangen.

De muziek: niet zo gepolijst als de EMI-opnames, want live, met vrijwel geen overdubs, en wat pittiger opgenomen omdat men niet beducht hoefde te zijn voor uit de groef springende pick-upnaalden. Veel eigen nummers, maar ook een aantal die ze nooit zelf opnamen voor EMI, net als op Live at the BBC. Ik hoor vooral ook hoe goed The Beatles live speelden, niet overspoeld door de bij concerten gebruikelijke Beatle-mania. PLAY LOUD!

Er is altijd wat te mopperen: Op de cd's staan ook 4 wat langere (8 min) interviews. Niet de gebruikelijke clownerieën, maar redelijks serieus, door Brian Matthew (John: Brian Bathtube), maar ik had ze liever op een bonus-cd gehad. In dat halve uur hadden nog wel zo'n 10 andere nummers kunnen staan, bijv. I Should Have Known Better, I'm Happy Just To Dance With You en The Night Before, die er nu niet op staan, en die verder nooit ergens live werden gespeeld, behalve nu juist bij de BBC.

Completisten: van de nauwelijks meer verkrijgbare ep Baby It's You (waarop ook BBC-opnames staan), staan I'll Follow The Sun en Boys op deze 2cd.



Maar de opname van Devil In Her Heart is een andere dan die op de ep. Dus die ep blijft een 'noodzakelijke aanschaf'. Lend Me Your Comb ten slotte is dezelfde opname als op Anthology 1.

Alsof het nog niet genoeg was, ik kocht deze 2cd samen met Live at the BBC in een verzameldoosje.



Live at the BBC is namelijk ook opnieuw uitgebracht. Met een hoesje in grijstinten, aardiger dan de bruine blob uit 1994. Maar ook de nummers klinken in veel gevallen frisser, omdat waar mogelijk schonere kopieën zijn gebruikt, die sinds 1994 teruggevonden zijn. Hier en daar is wat gesleuteld aan de dialogen tussen de nummers, een of twee cross-fades zijn verwijderd, en From Us To You (disc 1, track 2) heeft nu een dj-voice-over. De schone versie staat nu op disc 2, track 36. Ik vind deze versie superieur aan de uitgave uit 1994. Thumbs Up!





Voor wie dit nog niet genoeg is, in het bootleg-circuit is daar Unsurpassed Broadcasts, met vrijwel alle beschikbare Beatles radioshows, in chronologische volgorde, op 12 cd's. Google Is Your Friend.

14 november 1959

Soms wil je de tijd terugdraaien. Naar 14 november 1959. Of liefst nog eerder. Voor een dag, meer hoeft niet.

Alles was voorbij. We reden in de Volkswagen Kever 'met brilletje' naar een oom en tante in de Wapenveldestraat, om daar een paar maanden te gaan logeren. Ik herinner me een enorme plas water, op de Soestdijksekade, waar we doorheen reden. Maar volgens het KNMI regende het die dag niet of nauwelijks, dus misschien vergis ik me. Dat is eigenlijk alles wat ik nog weet. 14 november 1959.