50books - vraag 16

Vraag 16:
Welk boek kreeg je bijna niet uitgelezen omdat het je de stuipen op het lijf joeg?

Weer een moeilijke vraag, want ik lees eigenlijk nooit spannende boeken. Ik meen dat het Karel van het Reve was, die ergens schreef dat die zogenaamd spannende boeken dat in de meeste gevallen nu juist niet zijn. Eenvoudige, voorspelbare, een-dimensionale verhalen, waarnaar je na lezing nooit meer benieuwd bent hoe het ook weer was, zo luidde zijn argument ongeveer.

In 2006 las ik Hokwerda's kind, van Oek de Jong.



De Proloog van dat boek is ijzingwekkend. De vader die zijn dochter over de rietkraag in de plaatselijke vaart gooit. En weer. En weer. Tot het kind vrijwel uitgeput is en niet meer kan. Duister. Ik herinner me dat ik het boek toen bijna niet verder kon lezen, misschien ook omdat ik zelf jonge kinderen had, die op die leeftijd volkomen afhankelijk zijn van hun ouders.

Na die Proloog ging het verder wel, hoewel het een duister boek over vernedering, verraad, grensoverschrijdend gedrag en geweld blijft.

Brrr!

#50books is een initiatief van Peter Pellenaars. Iedere zondagochtend, voorlopig 50 weken lang stelt hij een vraag met betrekking tot boeken. De blogs die we daarover schrijven verzamelt hij op zijn weblog, daar is dan een overzicht te vinden van de reacties op deze en eerdere vragen.

Even kijken bij 't landje

Ik ben zaterdag even wezen kijken bij 't landje. Een persoonlijke herinnering schreef ik eerder, en is te lezen in De Leunstoel.



Het is nu een wat anoniem parkje, Schoonoord geheten. In deze omgeving stonden vanaf de Middeleeuwen een aantal buitens en kastelen, voor de edelen uit het nabij gelegen Den Haag. In de 14e eeuw lag hier waarschijnlijk Dirksveld, een bezit van Dirc de Blote (Blote betekent hier zoiets als laf, bevreesd, vgl. bloodaard). Vlakbij ligt nog steeds de Laan te Blotinghe. Het huis Dirksveld werd op last van graaf Albrecht afgebroken wegens Dirks betrokkenheid bij de moord op Aleid van Poelgeest in 1392. Op deze plek verscheen een nieuw buiten, dat in de 17e eeuw nog in bezit is geweest van Cornelis Tromp, en toen werd aangeduid als Trompenburg (niet te verwarren met Trompenburg in 's Graveland, ook een bezit van Cornelis). In de 19e eeuw was het nog enige tijd een kostschool, voordat het in 1874 werd afgebroken. Het bijbehorende koetshuis is pas in 1952 of zo afgebroken, toen de Burgemeester Elsenlaan werd aangelegd. Toen ik hier speelde in 1959 was het verwilderd en lagen er nog resten van die bebouwing.

Ook waren er toen 2 mysterieuze betonblokken met een deksel. In onze verbeelding bunkers met dode Duitsers. Ik heb er een teruggevonden.



Waarschijnlijk gewoon riolering, ook uit de tijd van de aanleg Burgemeester Elsenlaan. In 1959 was het hoger, meer dan mijn eigen lengte, maar ik was toen kleiner, en het ligt nu in een daaromheen opgeworpen heuvel(tje).

Goed, hier was het dus. In 1959 plukte ik hier bloemen voor mijn moeder.

Schuldgevoel

De mens kan niet zonder dingen die hij niet nodig heeft.

Dit is het Essay van de Maand van de Filosofie, of zoiets. Over morele en economische schuld en het inlossen daarvan, over verlangens en verspilling.

Heel herkenbaar beschrijft Simon wat er gebeurde toen hij als tiener een drie jaar oude walkman doorverkocht aan zijn broer. Een ongemakkelijk gevoel. Herkenbaar, ik had zo'n zelfde gevoel toen ik ooit een platenspeler verkocht aan MIJN broer, jaren geleden. Het is een eerlijke deal, hield ik mezelf voor, en toch was er iets gebeurd, tussen mij en mijn broer. Er was een soort schaamtevol besef gekomen over een handeling waarover we niet 100 procent zeker waren dat het een goede handeling was. Althans dat neem ik aan, want ik heb het mijn broer nooit gevraagd.

Het heeft met schuld te maken, moreel en economisch. Vanuit deze herinnering stapt Simon een tijd terug in de geschiedenis, en wel naar Eva, die van de boom van kennis eet. Simon argumenteert (ongeveer aan de hand van Heidegger) dat deze gebeurtenis niet een morele les over seksualiteit inhoudt, maar gaat over het schuldgevoel dat met (overtollig, want er bestond geen behoefte aan) bezit samenhangt. Een intrinsiek menselijke eigenschap, die niet opgeheven kan worden: het menselijk tekort. Sinds Adam en Eva heeft de mens kennelijk behoefte aan dingen die hij niet nodig heeft. Het is de wijze waarop de mens bestaat. Daarmee kan hij zich onderscheiden. Nog een paar schoenen, weer een boek, een nieuwe mobiele telefoon.

Volgt een verhandeling over economie, niet in de verengde betekenis van geld en winstmaximalisatie waaarover je in de krant leest, maar meer de oorspronkelijke betekenis: huishouden. De betekenis van het spel der verlangens, en het belang van het spel in het algemeen.

Interessant was nog het hoofdstuk over werk, over: passie, het nieuwe hobby (als in: mijn passie is: Beatleplaatjes sparen ;-)) Wat willen we en waarom willen we het precies. Over de onzin van 'authentieke mensen', bewuste keuzes, het zogenaamde nut van het in kaart brengen van je competenties. Ook de juiste keuze loopt altijd op ontevredenheid uit.

Vooral dit hoofdstuk wil ik nog eens goed doornemen, want juist vanmiddag hoorde ik dat ook in het bedrijf waar ik werk binnenkort weer eens aan de gang gegaan wordt met het in kaart brengen van de competenties. Goed beslagen ten ijs komen.

Ik heb het boekje helemaal gelezen, maar ik heb het nog niet uit.

50books - vraag 15

Vraag 15:
Wat is het boekfragment dat je het meest (letterlijk) is bijgebleven?

Behalve de zin: "Behalve den man, die de Sarphatistraat de mooiste plek van Europa vond, heb ik nooit een wonderlijker kerel gekend dan den uitvreter." ken ik eigenlijk geen letterlijke boekcitaten meer. Hier en daar een flard, dat wel. Vroeger kende ik van De uitvreter de eerste alinea. Maar dat is niet meer op afroep bereikbaar in mijn hoofd.

Op de MULO moesten we voor het mondeling eindexamen gedichten (in ieder geval voor Nederlands en Engels (Flanders Fields), misschien ook Frans (helemaal weg) en Duits (ik meen: Erlkönig, maar daar weet ik nog maar een of twee zinnen van) kennen. Onlangs had ik een etentje met een aantal oud-klasgenoten en na 43 jaar gingen we los in het restaurant, hardop en unisono:

De tuinman en de dood

Een Perzisch Edelman:

Van morgen ijlt mijn tuinman, wit van schrik,
Mijn woning in: 'Heer, Heer, één ogenblik!

Ginds, in de rooshof, snoeide ik loot na loot,
Toen keek ik achter mij. Daar stond de Dood.

Ik schrok, en haastte mij langs de andere kant,
Maar zag nog juist de dreiging van zijn hand.

Meester, uw paard, en laat mij spoorslags gaan,
Voor de avond nog bereik ik Ispahaan!' -

Van middag - lang reeds was hij heengespoed -
Heb ik in 't cederpark de Dood ontmoet.

'Waarom,' zo vraag ik, want hij wacht en zwijgt,
'Hebt gij van morgen vroeg mijn knecht gedreigd?'

Glimlachend antwoordt hij: 'Geen dreiging was 't,
Waarvoor uw tuinman vlood. Ik was verrast,

Toen 'k 's morgens hier nog stil aan 't werk zag staan,
Die 'k 's avonds halen moest in Ispahaan.'

(P.N. van Eyck)

Kennelijk is dat er hard ingestampt.

#50books is een initiatief van Peter Pellenaars. Iedere zondagochtend, voorlopig 50 weken lang stelt hij een vraag met betrekking tot boeken. De blogs die we daarover schrijven verzamelt hij op zijn weblog, daar is dan een overzicht te vinden van de reacties op deze en eerdere vragen.

Dit zijn de namen

Een goed boek, maar niet zijn beste. Voor mij blijven dat toch Joe Speedboot en Ga niet naar zee.
In Dit zijn de namen ligt het er naar mijn smaak allemaal net even wat te dik bovenop. Twee verhalen, die afwisselend verteld worden en aan het eind bij elkaar komen. Het gemeenschappelijke is: zoeken naar (de oorsprong van) geloof, religiositeit, het (willen) behoren tot een groep. De Bijbelse associaties (alleen de titel al) worden al te breed uitgemeten. En dus gaat het over een tocht door de steppe, op weg naar een betere toekomst, en over een innerlijke zoektocht, over geloof, oosterse wijsheden en het geven van betekenis aan voorwerpen en gebeurtenissen. Dat zijn interessante onderwerpen, maar hier wordt het naar mijn smaak te nadrukkelijk gesuggereerd en daarna nog eens verteld. Het verhaal van commissaris van politie Pontus Beg is wel boeiend, maar de tocht van de vluchtelingen is mij te schematisch verteld, blijft voor mij daardoor te symbolisch zonder dat ik een band krijg met de (naamloze) personages. Het einde van het boek is voor mij helaas wel een gevalletje 'olifant met een grote snuit'.

Mijn slappe komedie

Raymonde de Kuyper, René van 't Hof, Leny Breederveld en Aat Ceelen. Allemaal acteurs die ik graag zie (Van 't Hof en Breederveld vorig jaar nog in gezelschap Carver), en nu zijn ze twee stellen (gescheiden en van nieuwe partner voorzien) die in een restaurant op een tafeltje wachten. Dit voor overleg over de boedelscheiding, voor wie is de caravan. Maar dat komt er nauwelijks van, het wordt vooral elkaar over en weer becommentariëren. Een 'slappe komedie', maar zeker geen slapstick. Heerlijk vileine dialogen, vooral tussen de gescheiden Ben en Louise (Ceelen en De Kuyper). Wat heb ik gelachen.

50books - vraag 14

Vraag 14:
Welk boek heeft jou verliefd doen worden op een stad of land?



Dit is tot nu toe misschien wel de moeilijkste vraag. Verliefd, verliefd, dat kan ik niet zeggen. Vorig jaar waren we met vakantie in Macedonië. Dat was voor mij de aanleiding om rond die tijd een paar romans van A. den Doolaard te lezen. Den Doolaard trok door de Balkan, vóór de Tweede Wereldoorlog, en gebruikte dat in een aantal romans. Macedonië is een schitterend land, waar we in de kennissenkring al vaak lovend over hebben gesproken. Maar dat gevoel komt niet per sé door de boeken van Den Doolaard. Eenmaal daar vond ik het wel leuk om na te gaan of er nog iets van de beschrijvingen, van de sfeer in Den Doolaards boeken terug te vinden zou zijn. Ik schreef daarover twee blogstukjes, hier en hier.

#50books is een initiatief van Peter Pellenaars. Iedere zondagochtend, voorlopig 50 weken lang stelt hij een vraag met betrekking tot boeken. De blogs die we daarover schrijven verzamelt hij op zijn weblog, daar is dan een overzicht te vinden van de reacties op deze en eerdere vragen.