Jaaroverzicht

Ik las dit jaar 64 boeken uit, met een gemiddelde dikte van 240 pagina's per boek. Het beste boek was het laatstverschenen deel van de dagboeken van Frida Vogels. Ik heb een boek niet uit kunnen lezen, na twee manmoedige pogingen is het terzijde gelegd.

Ik ging dit jaar 26 keer naar een concert of theatervoorstelling (linkse hobby). De beste voorstelling was Innenschau. Of misschien toch Tirza.

De Avonden

Ik las weer De Avonden van Gerard Reve. Het beste is maar te verwijzen naar vorig jaar. Gelieve de 7 dan in een 8 te veranderen.
Waar ik na al die jaren nog niet uit ben, is de functie van de dromen in het verhaal. En waarom eindigt het zevende hoofdstuk niet met een droom? Mijn leraar Nederlands vroeg het mij al bij het eindexamen, en ik weet het antwoord niet. Nop Maas heeft het er ook niet over.

Leven met Reve

December is voor mij 'Reve-maand'. Zijn 'terecht veelgelezen prachtboek' De avonden speelt in de laatste dagen van december, ik herlees dat vaak tussen 22 en 31 december. Maar gisteren kocht ik nog een aardig tussendoortje, Leven met Reve door Ad Fransen, over het huwelijk van Gerard Reve en Hanny Michaelis. Of liever, een weergave van de gesprekken die ze voerden in 1996, toen Hanny bij Gerard op bezoek ging. Eerder schreef Fransen al Hoe Reve zijn verjaardag vierde, over zijn laatste, demente jaren. Dat vond ik een mooi portret. Leven met Reve beviel mij minder. Het gesprek bevat veel aardige anecdotes, maar er wordt flink wat afgekibbeld, bijna geruzied. Het liet mij vooral weer eens zien wat een moeilijke man Gerard Reve was voor zijn omgeving. Een gelukkig huwelijk was het natuurlijk niet, dat viel overigens al uitvoerig te lezen in het eerste deel van de Reve-biografie van Nop Maas.
Het gesprek tussen Reve en Michaelis valt ook te beluisteren op internet, op de VPROBoekensite (audiofragmenten rechts).

Memoires van een slecht mens, Deel 1 1940 - 1964

Theo Kars. Hoeveel boeken heb ik al van hem gelezen en waarom? Nu is er het eerste deel van zijn memoires. Theo Kars is een nauwkeurig schrijver, zijn zinnen zijn vaak wat ouwerwetserig, maar gedegen. Hij is volkomen overtuigd van zichzelf, zijn eigen gelijk en superioriteit. Van tijd tot tijd té uitleggerig. Een heel goede schrijver is hij naar mijn smaak dus niet. Maar toch lees ik deze memoires weer geïnteresseerd uit. Kars is namelijk een volstrekte non-conformist en heeft een paar bijzondere verhalen. Zo beraamde hij in de jaren 60 een zwendel met postwissels en later nog een met spaarbankboekjes, waarmee hij de PTT en de Rijkspostspaarbank voor zo'n kleine 200.000 gulden oplichtte. Met het geld richtte hij een literair tijdschrift op, Tegenstroom. Kars schreef daarover en over andere avonturen al eerder, in De vervalsers en in De huichelaars, redelijk goede boeken (hoewel ik Onze hoogmoed van mede-oplichter Boudewijn van Houten over hetzelfde onderwerp aanzienlijk beter vind). En zijn rationele beslissing om te kiezen voor een amorele levenswijze is in ieder geval fascinerend. In dit boek worden deze belevenissen vrij anecdotisch beschreven, zoals gezegd gaat het niet om de avonturen, maar om de lessen die Kars daar dan weer uit trekt, om de ontwikkeling van het individu. Ik zal deel 2 denk ik ook gaan lezen, als dat uitkomt. Kars' beste boek blijft echter De koorts van het verstand of Alice uit 1970, over een jeugdliefde (in deze memoires overigens dus ook weer beschreven).

Moderne apparaten, die het leven zouden kunnen veraangenamen deel 1: de e-reader

Af en toe geraak ik in een discussie over de moderne dingen des levens, zoals I-phones, I-pads en e-readers. En soms wordt me dan gevraagd: Zo'n e-reader, is dat niks voor jou, jij leest toch veel boeken? Het korte antwoord luidt dan: inderdaad, dat is niks voor mij WANT ik lees veel boeken. Op verzoek formuleer ik nu een wat langer antwoord.
Om te beginnen komt mijn weerzin voort uit mijn meer algemene levenshouding. Deze kan als volgt omschreven worden: Ik ben tegen elke verandering, alles moet altijd precies zo blijven als het is. Veel veranderingen zijn namelijk in wezen verslechteringen. Ik bijvoorbeeld de ov-chipkaart, waarmee na 20 jaar ontwikkelen en miljarden aan kosten, waarvan een groot deel ontraceerbaar, nu bijna evenveel mogelijkheden voor de reiziger openstaan als met een papieren kaartje. Maar goed, ik wil mij niet helemaal van de realiteit afsnijden, af en toe is er ook sprake van een verbetering, nieuwe functionaliteit of een toenemend gemak. Daar neem ik dan graag kennis van.
Nu de e-reader. Deze is (afgaande op de keren dat ik er een in mijn handen had) beter van kwaliteit en makkelijker in het gebruik dan een PC of laptop, da's helemaal niks. I-pad weet ik niet, ik heb nog nooit iets gelezen op zo'n ding. Ja, zo'n e-reader, dat leest inderdaad best prettig, het moet gezegd. Maar, een beetje model, dat verschillende formaten aankan en een beetje functionaliteit heeft kost snel 200 - 250 euro. En dan staat er nog niks op, althans niet iets wat ik zou hebben uitgekozen. Ik denk dan: voor dat geld kan ik 8 tot 10 boeken kopen. Op zo'n e-reader passen wel meerdere boeken, misschien wel honderd. Of duizend. Nou, boejuh. Het zijn geen mp3's. Verder is een e-reader een apparaat. Hoe je het ook wendt of keert: een apparaat gaat kapot. Als je geluk hebt is dat binnen een jaar, dan heb je garantie (denk ik). Maar vaak heb je pech, en gaat het apparaat pas na drie of vier jaar kapot. Het zal dan niet lonend zijn om te repareren, nieuwe kopen dan maar, weer 200 - 250 euro (8 - 10 boeken). En dan maar hopen dat de eerder aangeschafte e-boeken (als je daar nog een back-up van hebt) weer ingelezen kunnen worden in het nieuwe apparaat, en dat er geen standaard-wijziging is geweest, waardoor je met een betamaxding zit. Sommige formats zijn bezwaard met digitale rechten, die kunnen alleen gelezen worden op het oorspronkelijke apparaat. Uitlenen of overzetten is er dan niet zo maar bij. Amazon heeft het al gepresteerd om gekochte e-boeken bij een synchronisatie weer te wissen, wegens problemen met de rechten. Weg is je boek. Ik heb in mijn kast boeken staan die ik al 40 jaar heb, en die doen het nog steeds. Een elektronisch boek koop je vanaf de PC. Bij bol.com kun je dan de voorkant van het boek bekijken, maar niet bijvoorbeeld de eerste vijf bladzijden even lezen. Tja. Het kopen van een e-boek lijkt mij kortom een heel andere belevenis dan het kopen van een echt boek. Een e-boek koop je thuis, achter de pc, en voor een boek ga ik naar de boekhandel. Daar snuffel ik dan rond, kijk in de kasten en op de tafels, ik praat met de meneer van boekhandel Feijn en drink eventueel een espressootje. Ik blader wat in de boeken, lees de achterflap of de eerste bladzijde en besluit dan meestal om meer boeken te kopen dan ik van plan was. Heerlijk.
Dit kalenderjaar heb ik tot nu toe 60 boeken uitgelezen. Ik heb het eens nagegaan, van deze 60 boeken zijn er op dit moment 6 bij Selexyz leverbaar als e-boek. Dat betekent dat ik als e-lezer andere boeken moet gaan lezen dan ik tot nu toe deed.
Lees ik nu dan zulke gekke boeken? Ik weet het niet, het is meestal Nederlandse literatuur. Ik lees geen spannende boeken, of vlotte moderniteiten als Kluun, Harry Potter of Heleen van Royen. Daar zal het wel aan liggen.
Er is overigens onderzoek gedaan naar het lezen van teksten op een e-reader. Dat gaat langzamer dan uit een boek. Misschien zijn die 6 beschikbare e-boeken dan toch wel genoeg.

De zeven laatste zinnen

Buitenkansje. Nieuwsgierig naar verder werk van Dimitri Verhulst kwam ik dit tegen. Dit zijn zeven verhalen van Dimitri Verhulst, de partituren van, en een CD met Haydns Die sieben letzten Worte unseres Erlösers am Kreuze uitgevoerd door het Belgische Ensor strijkkwartet, en nog een CD met de verhalen voorgelezen door Verhulst. Het Ensor strijkkwartet wilde de muziek uit de traditioneel religieuze context halen en vroegen Verhulst aan die zeven zgn. kruiswoorden een eigentijdse, wereldse invulling te geven. Het zijn zeven korte (2 - 3 blz.) verhalen geworden, met de oorspronkelijke kruiswoorden als titels:

1. Vader, vergeef hen want ze weten niet wat zij doen
2. Voorwaar, ik zeg u, heden nog zult gij bij me zijn in ‘t paradijs
3. Vrouw, ziedaar uw zoon
4. Mijn god, mijn god, waarom hebt gij mij verlaten?
5. Ik heb dorst
6. Het is volbracht!
7. Vader, in uw handen beveel ik mijn geest

De verhalen zijn soms absurd en verrassend en lijken dan in stijl een beetje op De helaasheid der dingen. Het sterke vind ik dat ze de oorspronkelijke context niet ridiculiseren, maar als het ware hedendaagse momenten van bezinning beschrijven. Zo gaat bijvoorbeeld het eerste verhaal over een vader en zijn misbruikte dochter, het tweede over een illegale vluchteling, enzovoorts.
De op CD gezette muziek van Haydn kende ik niet, het is mooi en vrij statig, oorspronkelijk bedoeld voor op Goede Vrijdag, maar ook goed passend voor rustige winterdagen zo rond Kerstmis.

Winter

Kijk hier eens. Leuk he, winter! Jammer genoeg zijn er geen foto's van, maar mijn vader (die voor zijn werk de beschikking had over een Tempo bestelbusje) deed dat, toen ik jong was, ook. In mijn herinnering bond hij 4 of 5 sleeën achter de auto en reed er dan mee door de wijk. Het zal 1957/1958 geweest zijn, uit die tijd heb ik wel een andere sneeuwpretfoto.



Ik ben druk bezig met een sneeuwbal. We woonden in het hoekhuis achter mij, op de begane grond. Toen ik wat ouder was, hadden we geen slee meer nodig, met de jongens gingen we achter vrachtauto's hangen en gleden zo in etappes de Goeverneurlaan in Den Haag af. En weer terug. Daar moet ik nu toch even niet aan denken.