Churchill en andere zaken

Diederik van Vleuten maakt tegenwoordig voorstellingen waarin hij het grote gebeuren in verband brengt met de geschiedenissen van leden van zijn familie. Indië, de Eerste Wereldoorlog, en nu dus Churchill. Hij vertelt over Churchill, en doet hem angstig goed na (Blood, toil, tears and sweat). Hij heeft dan ook verbazingwekkend veel over en van Churchill gelezen. Maar het bijzondere ontstaat door de verbanden die hij al associërend weet te leggen met zijn eigen familie en zijn eigen leven. (Over associaties gesproken :-), John Lennon (geboren 9 oktober 1940) heette voluit John Winston Lennon. Inderdaad vernoemd naar. Klasgenoten konden (zo gaat het verhaal) John totaal over de rooie krijgen als ze hem Winnie noemden. Winnie Lennon. Winnie! Winnie! Maar Paul McCartney herinnert zich dat John als jongen van 16, 17 een serie boeken van Churchill had. En las.) Tot zover mijn associatie. De associaties van Diederik lopen van zijn oom Dick, die de gevangengenomen Churchill in Zuid-Afrika zou hebben bewaakt en 1946 op de Haagse Kneuterdijk tijdens een rijtoer bij hem in de auto stapt, via de verzetsgeschiedenis van zijn grootvader, naar de begraafplaats van Margraten, waar Diederik het graf een 23-jarige soldaat uit Ohio aantreft. Nooit ouder geworden dan 23. Net als Diederiks zus, ook nooit ouder geworden dan 23. Diederik vertelt over haar ziekte, maar ook over herinneringen aan haar als jong meisje. Mooi. Hoe hij heeft moeten leren zijn zusje opnieuw als mens te zien, en niet als ziektebeeld. Dat knoop ik in mijn oren. Mooie avond.

50boeken - vraag 19: Hoe ga je om met voetnoten in een tekst?

Hoe ga je om met voetnoten?

Ik onderscheid om te beginnen voetnoten en eindnoten. Voetnoten staan onderaan de bladzijde, eindnoten staan aan het einde van het hoofdstuk, of aan het eind van het boek (extra bladwijzer nodig). Er zijn meerdelige uitgaven waar de eindnoten aan het eind van het laatste deel staan. Dat is het onhandigst.

Ik heb het liefst voetnoten. Dat scheelt bladeren. Als de voetnoten extra informatie bevatten, die verduidelijken, aanvullen, dan lees ik die gewoon mee. Soms zijn het (zoals in veel gevallen in de onlangs gelezen biografie van Van Oorschot) korte verwijzingen naar bijv. een vindplaats in een brief. Daar kan ik verder niet veel mee, die sla ik 'scannend' over.

Soms kan het (tegen de voorkeur van een schrijver) postuum mis gaan: op 21 maart 1930 schrijft E. du Perron aan H. Mayer (uit: E. du Perron - Brieven, deel 2, 1978):

(...)Wil je dan maar die 7 dln Byron Poëzie voor fl.35. bestellen - onder voorwaarde dat de aanteekeningen niet aan den voet van de blz. staan! Zeg dit er vooral bij. Van alle akeligheden is dàt voor mij wel het ergste.(...)

Hieronder de bladzijde waarop dit gedrukt staat....
(Klik op afbeelding voor grotere weergave)



#50boeken (eigenlijk: #50books) wordt dit jaar gedaan door Hendrik-Jan de Wit. Iedere zondag stelt hij een vraag met betrekking tot boeken. De blogs die we daarover schrijven verzamelt hij op zijn weblog, waar dus een overzicht te vinden is van alle reacties op deze vragen.

Macbeth

Ik zag gisteravond de moderne Macbeth van het Zuidelijk Toneel. Eigenlijk daartoe aangespoord door Ruud Ketelaar, die het eerder zag en er enthousiast over schreef. Het is een Shakespeare-jaar, dus na Kings Of War nu deze gruwelijke tragedie.
Een moderne Macbeth, heel anders dan de versie die ik ooit in Londen zag. De heksen en demonen uit de Shakespeare-versie zijn vervangen door de schimmige heersers van informatiekanalen en economische grootmachten. Zij beheersen het land, de wereld en zijn gebaat bij oorlog, vernietiging en bewapening. Macbeth is hun marionet. In de oorlog waarin hij generaal is verliest hij zijn eigen zoon (à la Commandant der Strijdkrachten Peter van Uhm), hij reageert met het uitmoorden van een dorp. Macbeth heeft hier geen ambitie, dat is niet zijn drijfveer. Integendeel, hij is uit de oorlog teruggekomen met PTSS en houdt de koning verantwoordelijk voor de dood van zijn zoon. Hij wil daarom niets meer met hem te maken hebben. Lady Macbeth (ijzersterke rol van Saskia Temmink) doodt Koning Duncan hier niet uit machtswellust, maar om haar man uit de oorlog terug te winnen. Macbeth wordt bezocht door de gruwelijkste PTSS-beelden en vermoordt in zijn waanzin McDuff. Lady Macbeth overleeft, maar heeft alles verloren.

Bepaald andere koek dan bij Shakespearehimself. Mooi sober decor, sterke visuele, en geluidseffecten, goede rollen. Vaste laatste zin bij toneelbezoekverslag: helaas was de zaal maar voor een derde gevuld.

Dijk

Een boek "over het IJkwezen". Zo wordt het wel omschreven. Onzin! Ik vermoed dat dat weer bedacht is door een non-fictielezer. Het is wel meer dan dat. Ik heb het gelezen en naar mijn smaak gaat het over in hoeverre mensen elkaar kennen, ook als ze 45 jaar elkaars collega zijn geweest. Niet echt, lijkt de boodschap hier. De voorbereiding voor de afscheidsspeech voor collega Karl (Karl! Niet Karel. Vier letters!) Dijk is aanleiding voor terugkijken. En dan wordt iets ontdekt dat misschien bepalend zal zijn voor de laatste werkdag.

Het decor is natuurlijk wél het IJkwezen, het werk, het veranderde werk, de directrice die waarschijnlijk nog nooit heeft gekalibreerd of gejusteerd. Mooie beschrijvingen van bezoeken aan kleine winkeliers, om hun weegschalen te ijken. Een verdwenen wereld. Weegschalen, puntzakken, de schuifdeur naar achteren.
Als ik bij mijn moeder naar buiten kijk zie ik aan de overkant de hoeken van de slager, de melkboer, het mode- en fourniturenwinkeltje (AlHeNi, Altijd Het Nieuwste), de groenteboer, nog een melkboer en nog een groenteboer. De bakker, kapper, drogist en sigarenboer zaten aan 'onze' kant. Nu is er een Albert Heijn, een eind verderop.

Van den Brink vertelt ook aardige verhalen over de meter, hoe die tot stand kwam en waarom deze eigenlijk 0,22 mm te kort is. En dat er op gezette tijden een medewerker met een grijs windjack uit Delft de Nederlandse kilo naar Frankrijk bracht om deze met het origineel te vergelijken.
Van dat grijze windjack weet ik niet, maar toen ik als student in Delft rondliep was daar nog de legendarische Prof. Dipl.-Ing. J.B. Westerdijk (pdf). Deze was bijna met emeritaat, en gaf naast 'het gewone werk' eens per jaar een college Natuurkunde Uit De Oude Doos. De zaal zat dan stampvol, want hij had veel mooie verhalen. In ieder geval was hij de man die in de jaren 50 de Nederlandse, in Delft bewaarde kopie van de standaardmeter naar Sèvres bracht, ter vergelijking. In een kist in het bagagerek in de trein.

O ja, het boek. Boek vrijwel in een adem uitgelezen.

Mercuriusovergang

Vandaag was er een zgn. Mercuriusovergang, dat wil zeggen dat de planeet Mercurius precies tussen aarde en zon door beweegt. Zie de afbeelding, afkomstig van hemel.waarnemen.com. Ik heb er niets van gemerkt, ik werkte en Mercurius nam maar 0,0040% van het zonlicht weg. Het gebeurt zo'n 13 keer per eeuw lees ik.

Mijn goede vader was vaak in de weer met kijkers en telescopen. Jaren is hij bezig geweest in de avonduren met het bouwen van een Newtontelescoop. Behuizing maken, verven, spiegels en lenzen slijpen, een statief verzinnen, the works. Ook had hij een kleinere amateurtelescoop, gewoon gekocht in de winkel, nu in mijn bezit.

Ik weet nog dat hij daarmee op een of andere manier ook een afbeelding van de zon op een groot vel papier wist te verkrijgen, zodat we in mijn kamertje in het Haagse Laakkwartier de Mercuriusovergang konden bekijken. Dat moet (afgaande op deze lijst en mijn globale herinnering, ik zat op de middelbare school) 9 mei 1970 of 10 november 1973 geweest zijn. Volgens het KNMI was het in 1973 op 10 november bewolkt. Het zal dus 9 mei 1970 geweest zijn, vandaag precies 46 jaar geleden.

Geert van Oorschot, uitgever

'Het is lang geleden dat ik een dik boek, een boek van meer dan 500 pagina's, ter hand heb genomen en met enkele korte onderbrekingen om wat te eten en wat te drinken, heb uitgelezen.'

Geert van Oorschot schreef dit in 1981 in Tirade, als aanbeveling voor het toen juist verschenen zesde deel Brieven van E. du Perron. Het geldt wat mij betreft ook voor De Biografie Van De Man Zelf. Wat een goed boek. Nu is GvO een dankbaar onderwerp voor een biograaf, want hij leefde zijn leven constant met windkracht 11, of zo.

Fortuin beschrijft het allemaal. De jeugd, het idealisme, de schrijversambities, fietsende boekverkoper, leerjaren bij Querido, de eigen uitgeverij, zelfbenoemd erfgenaam van Forum, verstrengeling van politiek en literatuur, al die Verzamelde Werken, Multatuli, de Russische Bibliotheek, Reve en Hermans, de ruzies, R.J. Peskens, de huwelijken, de zoons, de tragedies. Dat dat allemaal in een leven past.

Onneerlegbaar.

Vergeet hen niet

Open Joodse Huizen is een programma van kleinschalige, particuliere herdenkingsbijeenkomsten, waarin herinneringen aan gebeurtenissen en mensen worden opgehaald. In Alkmaar vandaag in tien huizen. De komende dagen ook nog in andere plaatsen. Ik raad U aan eens te gaan luisteren.

Vanmiddag luisterde ik in de Alkmaarse binnenstad naar twee verhalen. In hun vroegere huis op de Bierkade hoorde ik het verhaal van Isaak en Rosette Prins-Vlessing, en op Luttik-Oudorp over Abraham en Juliette Drukker-Cohen.

Er was (gelukkig) een flinke belangstelling.