Vasili Grossman - Leven en lot

Ik kocht dit boek vorig jaar, na een 'liefdesverklaring' door Maarten van Rossem in NRC ('Grossman lezen betekent 900 pagina's lang gruwelen').

Eigenlijk heb ik hier niet veel aan toe te voegen. Het boek gaat over het leven en lot van mensen in verschillende omstandigheden. In Stalingrad, in een wetenschapsinstituut onder Stalin na 1937, in het hoofdkwartier van generaal Paulus, op de drempel van de gaskamer. Het gaat over macht, dwang en innerlijke vrijheid. Het is een MAGISTRAAL boek. Het wordt om allerlei redenen vaak vergeleken met Oorlog en vrede van Tolstoj, ook Grossman verwijst hier in het boek regelmatig naar. Oorlog en vrede heb ik tot nu toe niet uit kunnen lezen, maar dit boek wel. Met gemak. Bijna 900 pagina's, en daarna tientallen pagina's met personenregisters, stambomen, kaarten, een korte biografie van de schrijver en een brief die Grossman schreef aan Chroesjtsjov, nadat het boek in typoscript door de KGB in beslag was genoemen.

Noot voor de vertaler: In het boek wordt een paar keer verwezen naar een beroemde natuurkundige. Deze heette Lorentz, en niet Lorenz.

Examentijd!

Morgen beginnen de eindexamens van de middelbare scholen. Ook mijn jongste dochter doet mee, best spannend.

Heel, heel lang geleden deed ik ook eindexamen. MULO-B, wie kent dat schooltype nog? Als ik het mij goed herinner: de eerste dag in de Hoge Prins Willemstraat in Scheveningen, algebra, meetkunde en natuurkunde, en de tweede en derde dag op het IJsvogelplein de overige vakken, Nederlands opstel, Nederlands tekstverklaren, en vertalen en tekstverklaren Frans, Duits en Engels. Twee weken later in een school aan de Mient nog eens een mondeling examen in deze vakken plus geschiedenis en biologie, en aan het eind van de dag kreeg je al dan niet je diploma mee. Ik slaagde en fietste opgetogen naar huis om het aan mijn ouders te laten zien.

Goed. Tafels uit elkaar! U heeft 1 3/4 uur. Gebruik van pc, tablet of rekenmachine is NIET toegestaan (want die bestonden nog niet). Gebruik van een rekenliniaal is ook NIET toegestaan. Wel mag U eventueel gebruik maken van een logaritmetafel.
Wie betrapt wordt op overtreden van deze regels wordt van verdere deelname aan het examen uitgesloten. Veel succes!

50books - vraag 18

Vraag 18:
Welke door literatuur geïnspireerde tatoeage zou jij graag willen hebben?

Geen!

#50books is een initiatief van Peter Pellenaars. Iedere zondagochtend, voorlopig 50 weken lang stelt hij een vraag met betrekking tot boeken. De blogs die we daarover schrijven verzamelt hij op zijn weblog, daar is dan een overzicht te vinden van de reacties op deze en eerdere vragen.

50books - vraag 17

Vraag 17:
Hoe behandel jij je boeken?

Een boek is voor mij in de eerste plaats om te lezen, het is een gebruiksartikel. Ik verzamel geen bijzondere uitgaven of drukken, ik ben geen bibliofiel. Maar ik ben wel netjes op mijn boeken, zoals ik ook min of meer netjes ben op andere spullen.
Dus:
Alleen in 'noodgevallen' een tweedehands boek kopen, meestal zijn ze niet echt fris. Bij nieuwgekochte boeken: niet het bovenste boek kopen van een stapel, maar ergens halverwege een net, niet doorgebladerd exemplaar pakken. Prijsstickers zelf verwijderen, niet door de winkelmevrouw, want dan krijg je van die vervelende nagelkrassen en -indeukingen. Netjes lezen, niet openknakken, gladstrijken of hoekjes omvouwen. Bladwijzer gebruiken. In een boek wordt niet geschreven, dat heeft de schrijver al gedaan. Ik noteer opvallende zaken in een opschrijfboekje, maar doe er meestal verder niets meer mee. Geen pindakaasboterhammen eten tijdens het lezen. Gelezen boeken in de kast. Schrijvers op alfabet, per schrijver chronologisch.
Op de franse titelpagina rechtsboven noteer ik mijn naam, en de datum van aanschaf of verkrijging. Met zacht potlood.
Ik leen geen boeken uit, en ik leen geen boeken van anderen.

#50books is een initiatief van Peter Pellenaars. Iedere zondagochtend, voorlopig 50 weken lang stelt hij een vraag met betrekking tot boeken. De blogs die we daarover schrijven verzamelt hij op zijn weblog, daar is dan een overzicht te vinden van de reacties op deze en eerdere vragen.

Onnoemelijk geluk

Ik berichtte er al eerder over, die serie Literaire Juweeltjes bevat soms inderdaad een, euhhh, literair juweeltje. Dat geldt wat mij betreft hier slechts gedeeltelijk.

Twee verhalen van Jeroen Brouwers, die beide al eerder verschenen, maar nu niet meer of minder gemakkelijk verrkrijgbaar zijn.
De vervulling is een verhaal uit 1994. De schrijver kruipt in de huid van een bi-sexuele vrouw, torn between two lovers, die een brief schrijft waarin ze haar geliefde uitlegt dat er nog iemand is van wie ze houdt. Ik vind het minder geslaagd. Ik had niet het idee dat ik een echte Brouwers zat te lezen.

Het verhaal Onnoemelijk geluk verscheen eerder in een gelimiteerde uitgave als bde. Dit korte verhaal is wel een vintage Brouwers, zoals ik eerder schreef: met associaties, herinneringen, vervloekingen, gedachten over heden, verleden, dood en vergankelijkheid. En vol met mooie zinnen, zoals eigenlijk alleen Jeroen Brouwers dat kan.

De nieuwe titel, Onnoemelijk geluk, is veel beter dan de oude, bde.

4 mei

Vrijheid is niet alleen een zegen.
Vrijheid is moeilijk en soms ook pijnlijk; ze is het leven zelf.
(Vasili Grossman)

Vandaag, 4 mei, is de Nationale Herdenking. Officieel herdenken we in Nederland tegenwoordig de Nederlandse slachtoffers die sinds het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog in oorlogssituaties en bij vredesoperaties zijn omgekomen. Voor mij is het nog steeds en vooral de Dodenherdenking, waarbij de slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog herdacht worden.
Persoonlijk heb ik de oorlog niet meegemaakt, van mijn familie is voor zover ik weet alleen een oom door de oorlogshandelingen omgekomen, in een konvooi op de Atlantische Oceaan, door de Duitsers getorpedeerd, en is een oud-tante omgekomen bij het bombardement op Breskens.

Ik denk vandaag weer aan de familie Raphalowiz.

En ik denk ook weer aan mijn vader. In de oorlog wist hij zich te onttrekken aan de Arbeitseinsatz (een verhaal, hij stapte in Utrecht gewoon uit de trein en nam de trein terug naar Den Haag) en dook onder (dwz: hij ging op een ander adres wonen, bij zijn broer in de Haagse Boerenstraat). Op een dag fietste hij in Den Haag op de Brouwersgracht, en Duitse soldaten wilden hem aanhouden voor controle. Mijn vader spurtte er vandoor, over het Om en Bij. Rechtsaf de Hobbemastraat in, en daar kon hij een huis binnenvluchten bij iemand die hem binnenliet, een andere jas aantrekken en via achtertuinen wegkomen.

Dat klinkt als een jongensboek (en mijn vader was toen jonger dan mijn zoon nu is), maar er werd wél met scherp op hem geschoten. Gelukkig liep het goed af. De rest van de oorlog zat mijn vader elders ondergedoken, bij een oom.

Op 4 mei moest mijn vader altijd huilen.

5 x Kees van Kooten

Ter gelegenheid van de voorbije Boekenweek waren 6 titels van Kees van Kooten goedkoop herdrukt. Ik kocht er vijf, want de zesde (Koot graaft zich autobio) had ik al.
Bovenstaande titels had ik overigens grotendeels ook al eens gelezen, her of der. Van Kooten kan leuk, onderhoudend, ontroerend, melancholiek en scherp observerend schrijven. Hij wordt onderschat. Welke is het best, hoor ik U vragen. Ik denk Hedonia. Of Veertig. Of ...