Ik kreeg dit boek in 2008. Daarna ondernam ik twee pogingen (1, 2) om het te lezen. En ik strandde twee keer. Drie keer is scheepsrecht, ik nam mij voor om het nog één keer te proberen.
Ik ben op 7 juli begonnen, en las de laatste bladzijde op 15 september. Tussendoor en daarnaast las ik ook nog wat andere boeken, o.a. Paul McCartney, The Life, 853 bladzijden, dus vandaar dat het wat langer duurde. 1606 bladzijden, inclusief noten, aantekeningen, landkaarten, register en nawoord. OK, het register heb ik niet gelezen. De rest wel.
Waarom lukte het dit keer wel? Ik denk omdat ik mij realiseerde dat dit niet een boek is dat je in drie dagen uitleest. Ik had geen (bewuste of onbewuste) termijn, ik wilde het alleen wel dit jaar uitlezen. Dat is gelukt, eigenlijk moeiteloos. Vorige keren liep ik ook stuk op de vele personages met (voor mij) ingewikkelde Russische namen. Voornaam, patroniem, familienaam. Wie is nou ook weer wie en bij welke familie hoort hij of zij. dat is best ingewikkeld, vond ik. Ik heb dit keer foto's gemaakt van de bladzijden met Dramatis Personae en geprint, zodat ik niet steeds hoefde te bladeren. Dat hielp, en na enige tijd had ik ze niet meer nodig.
Het klinkt allemaal misschien verschrikkelijk, maar dat is het niet. Ik heb het boek gestaag, met interesse en plezier gelezen. Ik ga het hier niet navertellen. Oorlog en vrede. Mij spraken de oorlogsscènes het meest aan. De slagen bij Austerlitz en bij Borodino, de inname en het branden van Moskou. Ik heb het geleerd met geschiedenis, Tolstoj weet het uitgebreid en zeer beeldend te beschrijven. Maar ook het leven van arm en rijk, in Sint-Petersburg, in Moskou, het zijn geweldige stukken.
Opvallend vond ik dat de overtocht van de rivier de Berezina, bij ons zo bekend van de schoolplaat, er tamelijk beknopt vanaf komt. Terzijde.
Alsof het verhaal nog niet mooi genoeg was voegde Tolstoj er ook nog eens twee epilogen bij. De eerste is het verdere verhaal van de hoofdpersonen, zeven jaar later, en de tweede epiloog gaat over hoe geschiedenis geschreven wordt. Volgens Tolstoj vaak op een verkeerde manier. Dit voegt naar mijn idee niets toe aan het verhaal. Hoe Tolstoj denkt over de geschiedenis blijkt al overduidelijk in de eigenlijke roman. De geschiedenis wordt volgens Tolstoj niet bepaald door geniale individuen, maar door de toevallige samenloop van ontelbare omstandigheden.
Napoleon is een machteloos persoon.
Omdat ik toch bezig was, keek ik na het boek uitgelezen te hebben ook nog in een paar avonden de (opgenomen, de uitzendingen waren toen ik het boek las) BBC-serie War & Peace, die op BBCFirst werd uitgezonden. Dat viel niet mee. Zoals bijna altijd: het boek was beter. Veel beter.
