Wat een vraag, weer. Ik neig ertoe Ruud Ketelaar (die geen lijstje kan of wil geven), gelijk te geven. Wie ben ik om te zeggen welke boeken jij, U, laat staan: iedereen, moet lezen.
De mensen vragen mij ook weleens: Foxx, welke Beatle-lp moet ik beslist kopen. Weet ik veel. Luister zelf maar en kies. Of niet. Zo zeg ik hier dan ook: lees zelf maar en kies. Of niet.
Om toch een soort van antwoord te geven interpreteer ik de vraag als:
Welke 10 boeken betekenen voor mij het meest? Wat vond ik goede, waardevolle boeken. Welke heb ik met veel plezier of interesse gelezen, herlees of raadpleeg ik (misschien met regelmaat), of aan welke boeken heb ik misschien 'iets gehad'.
Nog steeds een moeilijke vraag. Welke boeken las ik ooit. Sinds 1 januari 1990 houd ik dat bij in mijn boekenschrift. De teller staat hier momenteel op 1798 (inclusief herlezingen), maar ook vóór 1990 las ik al vele boeken. Welke, welke, welke. Ik ga dat niet allemaal doornemen en nalezen. Recent gelezen boeken waar ik enthousiast over ben (bijv. Mijn strijd van Karl Ove Knausgård) laat ik buiten beschouwing. Eerst maar eens zien of ik over vijf jaar nog steeds enthousiast ben. Aldus wikkend en wegend denk ik vandaag dat het de volgende 10 boeken (alfabetisch op naam auteur) zijn.
J.M.A. Biesheuvel - In de bovenkooi
In 1972 kwam dit boek uit. Onze leraar Nederlands (helaas weet ik zijn naam niet meer) kocht een doos vol en gaf iedereen een exemplaar. Dit móésten we lezen. Man, wat een verhalen. Vrolijke gekte. Ik las het ademloos. De heer Mellenberg, Tanker cleaning, Brommer op zee, Oculare Biesheuvel. Fantastisch. In meerdere betekenissen. Dat boek is zoekgeraakt. Maar ik heb andere bundels van Bies, en zijn Verzameld Werk, in drie banden. Dat moet eigenlijk allemaal in deze lijst. Maar in ieder geval: In de bovenkooi.
Vasili Grossman - Leven en lot
Ik citeer mijzelf: Het boek gaat over het leven en lot van mensen in verschillende omstandigheden. In Stalingrad, in een wetenschapsinstituut onder Stalin na 1937, in het hoofdkwartier van generaal Paulus, op de drempel van de gaskamer. Het gaat over macht, dwang en innerlijke vrijheid. Het is een MAGISTRAAL boek. 900 pagina's, ik las het ademloos uit.
A.F.Th. van der Heijden - Tonio
Misschien wel het indringendste boek dat ik ooit las. Ik kon het niet wegleggen. AFTh is een generatiegenoot die af en toe langs komt om een verhaal te vertellen. Dit is zijn meest persoonlijke verhaal. Het boek over de dood van zijn zoon. Maar ook over het leven, de herinneringen, de verwachtingen, de onbeantwoorde vragen, het zelfverwijt en het peilloze verdriet. Ik heb ook een zoon, even oud. Misschien daarom.
Mark Lewisohn - The COMPLETE Beatles recording sessions (The official story of the Abbey Road years)
Lezers van deze blog weten dat ik graag een beatlesplaatje mag opzetten. Maar de interesse gaat verder, veel verder. Mark Lewisohn is de nummer 1 expert on all things Beatle. Platenmaatschappij EMI nodigde hem uit alle sessietapes te komen beluisteren een daar een boek over te schrijven. Dit is dat boek. Sinds de publicatie in 1988 zijn er nieuwe gegevens boven water gekomen, en heeft Lewisohn meer gepubliceerd, maar dit boek is en blijft voor mij onmisbaar. Alle sessies vanaf de auditie op 6 juni 1962 tot en met de laatste mix door Phil Spector op 2 april 1970. Hoe vaak dit niet uit de kast gehaald wordt.
Multatuli - Max Havelaar, of de koffi-veilingen der Nederlandsche Handel-Maatschappy
Pleijdooi.
Nescio - De uitvreter, Titaantjes, Dichtertje
Mooie, licht ironische, romantische, maar sober geschreven verhalen. Over idealen, de grootsheid van de natuur, over weemoed, verlangen en plicht. Jongens waren we, maar aardige jongens. Al zeg ik t zelf. We zijn nu veel wijzer, stakkerig wijs zijn we, behalve Bavink, die mal geworden is. Ik las ook: Mene tekel, Boven het dal en het Natuurdagboek. Ik las alles van Nescio.
Gerard Reve - Brieven aan Josine M.
Dit is een heel fijn boek. Ik heb twee edities. De eerste bevat brieven van 1959 tot 1975, dit boek is door de auteur voor mij gesigneerd na afloop van zijn vierde Albert Verwey-lezing in de Leidse Pieterskerk, op 22 november 1985. Er is later nog een aangevulde editie met brieven tot 1982 verschenen. Die heb ik dus ook. Bij Reve denkt men vaak aan De Avonden, ook een boek dat ik vaak herlees. Maar het is niet echt zijn beste (vond Reve overigens zelf ook). Het is weliswaar het archetype Reve-boek, maar Op weg naar het einde is superieur. Minder bekend, maar prachtig en tot schande van wie daar over gaat niet meer leverbaar zijn de brievenboeken. Ik vind Brieven aan Josine M. de top. Hier kan en durft Reve zich echt te laten zien. Mooi, vol Reve-humor, ontroerend. Tijdens dagen van groot verdriet gaf dit boek mij troost en liet mij weer lachen. Ik betreur het dit de schrijver nooit te hebben laten weten.
Joseph Roth - Job
Ik ontdekte deze Roth (er is ook nog: Philip, die ken ik al langer) pas in het Roth-jaar 2014, maar werd toen ook zo gegrepen door zijn boeken, dat ik er meteen vijf of zo op rij las. Ik kies Job. Zeg maar: gebaseerd op het Bijbel-boek with the same name. Mendel Singer treft de ene ramp na de andere. Vrouw en kinderen overlijden, er is een geestelijk gehandicapt kind dat hij achter moet laten, een dochter verdwijnt in het gesticht, en nog meer. Singer verliest het vertrouwen in God. Dan, op een dag, staat een verloren zoon voor de deur. Prachtige, beeldende zinnen. Het boek gaat over een overgang in het leven. Inzicht door ervaring. Een mooie beschrijving van het Joodse leven in Oostenrijk-Hongarije. Beide verdwenen.
Max Velthuijs - Kikker in de kou
Een paar kinderboeken zijn mij altijd bijgebleven. Mijn eerste eigen boek was Pietje Bell gaat vliegen. Ik las het misschen wel tientallen keren, maar vooral omdat ik geen andere boeken had. Écht in deze lijst hoort een Kikker-boek. Ze zijn allemaal goed, maar Kikker in de kou is mijn favoriet. Ik heb het mijn kinderen vaak mogen voorlezen. Kikker met zijn vrienden Haas, Eend en Varkentje. Een mooi verhaal over vriendschap en hulpvaardigheid. Prachtige tekeningen. Ontroerend mooi. Mijn kinderen zijn nu te oud om dit boek te lezen, denken ze. Ik niet. Ik kijk het af en toe gewoon weer even in.
J.J. Voskuil - Bij nader inzien
Voskuil is misschien het bekendst vanwege Het Bureau (ook goed, ik herlas alle delen vorig jaar) maar dit vind ik zijn beste. Ik las het minstens vier keer, en zag de film van Frans Weisz (die overigens anders is, maar ook prachtig) ook een keer of vier. Het boek gaat over vriendschap, waarachtigheid, het bepalen van de eigen waarden, rekenschap geven van het eigen handelen. Decor is het studentenleven in Amsterdam ca. 1950. Frida Vogels schreef ergens dat de meest treffende zin uit het boek volgens haar is: 'Als je werkelijk schreef zoals het moet', zei Maarten, (...) 'zou je geen vriend meer overhouden'. Zeker ook in dat opzicht: Voskuil schrijft hier werkelijk zoals het moet.
Dit zijn ze dan, voor vandaag. 10 boeken. Maar waar is Hermans, waar is Wolkers, waar is Updike, waar is Macbeth, waar is Gorter, waar is Couperus, waar is ...? Die staan ook allemaal in deze lijst, maar ik laat ze vandaag niet zien. Allemaal te koop of te leen, in boekhandel (weg met die bolle blauwe man) of bibliotheek.
#50boeken (eigenlijk: #50books) wordt dit jaar gedaan door Hendrik-Jan de Wit. Iedere zondag stelt hij een vraag met betrekking tot boeken. De blogs die we daarover schrijven verzamelt hij op zijn weblog, waar dus een overzicht te vinden is van alle reacties op deze vragen.
