OK, ik geef toe: dit boek trok mijn aandacht omdat Frida Vogels het Voorwoord schreef. Maar: ik las het boek daarna in een ruk uit. Het is geen literatuur, het is het verhaal van iemand die zelfs niet schrijven kan. Het is het levensverhaal van Levie de Lange. Geboren en getogen in Amsterdam, jood, straat- en straatarm. Hij onderhoudt een gezin met 15 kinderen, maar hoe! 's nachts scharrelt hij eten voor het gezin bij elkaar door het afval van de groentemarkt te verzamelen. Dan komt de oorlog. Deportatie naar Auschwitz. Vrouw en kinderen in de ene rij op het perron, Levie in de andere. Hij ziet ze nooit meer terug. Werken in de mijnen. Als de Russen naderen is er de mars, onder onvoorstelbare omstandigheden naar het westen, naar Buchenwald, en naar Nederland. Een ONVOORSTELBAAR verhaal. Ik heb zulke verhalen meer gelezen. Dat moet ook. Ik zeg: LEES dit boek, deze week. Of dit jaar. Gek genoeg: ondanks de ongelofelijke tragiek is het eigenlijk geen somber boek, maar een boek dat getuigt van een drang tot overleven. Indrukwekkend, en dan druk ik me zwak uit. Verpletterend komt meer in de buurt.
