30 juni 2011
De laatste NRC
Vandaag viel dan de laatste NRC Handelsblad in de bus. Na meer dan 25 jaar is dat toch wel vreemd. Ik heb het abonnement al maanden geleden opgezegd, maar het moest kennelijk doorlopen tot vandaag. Op mijn verzoek om de krant maar gewoon niet meer te bezorgen, of in plaats van bij ons, bij een Ronald McDonaldhuis, is helaas niet ingegaan. Ik heb al eens opgeschreven waarom we het abonnement opzegden. Dat geldt nog steeds. Helaas is er geen echt alternatief. Bijna allemaal ochtendbladen (elke avond oud nieuws). Ik heb ze de afgelopen tijd allemaal gehad: Het Parool is te Amsterdams, Trouw te christelijk en De Volkskrant te rommelig, met vette koppen. Het enige dat ik wel zal missen is de Boekenbijlage, nog steeds de beste van het land.
29 juni 2011
Voskuil in Den Haag 4
Uit zijn verhalen zijn de verschillende scholen in Den Haag bekend, waar J.J. Voskuil op heeft gezeten. Vooral de middelbareschooltijd is tamelijk versnipperd, door een aantal herhuisvestingen gedurende de Tweede Wereldoorlog.
Ten eerste de lagere school. Voskuil heeft het eerste jaar schoolgegaan op Mient 277, waarna de school verhuisde naar de Vlierboomstraat. Dit is de openbare lagere school die ook nu nog als openbare basisschool De vlierboom is gehuisvest Vlierboomstraat 366. Op deze school leert hij J.G. Bruggeman kennen, naar Voskuils zeggen zijn beste vriend, in Requiem voor een vriend opgevoerd als Jan Breugelman.
‘In de pauze kwam hij naar me toe. We zaten op school in de Vlierboomstraat, hij in de vijfde, ik in de zesde. [...] Hij was een sprietige jongen, houterig in zijn bewegingen en los gescharnierd, een sprinkhaan. ’ (RV, 7)
Andere scholen waar Voskuil op zat zijn de lagere school op de hoek van de Hyacinthstraat en de Zonnebloemstraat (7e klas), de Dalton-HBS op Aronskelkweg 1, het Lyceum Stokroosplein, de HBS aan de Populierstraat 109 en de Handelsdagschool aan de Waldeck Pyrmontkade 5.
‘In het voorjaar van ’39, ruim anderhalf jaar later, deden we allebei toelatingsexamen voor de Dalton-HBS. Hij kwam van de Vlierboomstraat, ik had eerst nog de zevende klas in de Zonnebloemstraat doorlopen. Na de vakantie troffen we elkaar in 1c, een jongensklas, waar nog meer jongens van de openbare scholen aan de Vlierboom- en Zonnebloemstraat waren geplaatst.’ (RV, 7)
‘Ik was woedend. “Ik wil geen lettervreter worden!” riep ik toen mijn vader zijn beslissing meedeelde. Later hoorde ik dat hij me daar weg had willen hebben omdat de directeur van de Dalton, De Groot, een vooraanstaand NSB-er was.’ (RV, 8)
Ten eerste de lagere school. Voskuil heeft het eerste jaar schoolgegaan op Mient 277, waarna de school verhuisde naar de Vlierboomstraat. Dit is de openbare lagere school die ook nu nog als openbare basisschool De vlierboom is gehuisvest Vlierboomstraat 366. Op deze school leert hij J.G. Bruggeman kennen, naar Voskuils zeggen zijn beste vriend, in Requiem voor een vriend opgevoerd als Jan Breugelman.
‘In de pauze kwam hij naar me toe. We zaten op school in de Vlierboomstraat, hij in de vijfde, ik in de zesde. [...] Hij was een sprietige jongen, houterig in zijn bewegingen en los gescharnierd, een sprinkhaan. ’ (RV, 7)
Andere scholen waar Voskuil op zat zijn de lagere school op de hoek van de Hyacinthstraat en de Zonnebloemstraat (7e klas), de Dalton-HBS op Aronskelkweg 1, het Lyceum Stokroosplein, de HBS aan de Populierstraat 109 en de Handelsdagschool aan de Waldeck Pyrmontkade 5.
‘In het voorjaar van ’39, ruim anderhalf jaar later, deden we allebei toelatingsexamen voor de Dalton-HBS. Hij kwam van de Vlierboomstraat, ik had eerst nog de zevende klas in de Zonnebloemstraat doorlopen. Na de vakantie troffen we elkaar in 1c, een jongensklas, waar nog meer jongens van de openbare scholen aan de Vlierboom- en Zonnebloemstraat waren geplaatst.’ (RV, 7)
Na het eerste jaar op de middelbare school werd Voskuil door zijn ouders overgeplaatst naar de gymnasium-afdeling van het Lyceum Stokroosplein.
‘Ik was woedend. “Ik wil geen lettervreter worden!” riep ik toen mijn vader zijn beslissing meedeelde. Later hoorde ik dat hij me daar weg had willen hebben omdat de directeur van de Dalton, De Groot, een vooraanstaand NSB-er was.’ (RV, 8)
27 juni 2011
Voskuil in Den Haag 3
In deze opsomming past ook het huis waar Voskuils vrouw Lousje Voskuil-Haspers heeft gewoond. In 1939 vestigt de familie Haspers zich vanuit Rotterdam in Den Haag, Amandelstraat 39 (= hoekhuis, 1e verdieping).
‘In de Amandelstraat zijn de winkels nog open. Langs de stoep zijn boompjes geplant, of de stoep is versmald, maar verder is weinig veranderd. Achter de ramen van het huis van L. staan planten, de ramen zijn vuil. In haar vroegere kamer is de wasbak tegen de zijmuur geplaatst, waar haar bed stond. Daarachter is een muur van witte tegels opgetrokken, ongetwijfeld een douchecel. Als we straks de macht gegrepen hebben, zal dat alles weer in zijn oude staat hersteld moeten worden.’ (OA, 427)
Meer Voskuil in Den Haag? Klik hieronder.
Vorige
Volgende
‘In de Amandelstraat zijn de winkels nog open. Langs de stoep zijn boompjes geplant, of de stoep is versmald, maar verder is weinig veranderd. Achter de ramen van het huis van L. staan planten, de ramen zijn vuil. In haar vroegere kamer is de wasbak tegen de zijmuur geplaatst, waar haar bed stond. Daarachter is een muur van witte tegels opgetrokken, ongetwijfeld een douchecel. Als we straks de macht gegrepen hebben, zal dat alles weer in zijn oude staat hersteld moeten worden.’ (OA, 427)
Meer Voskuil in Den Haag? Klik hieronder.
Vorige
Volgende
26 juni 2011
Dromen van Johanna
Zomer op het plein, een leuke Alkmaarse traditie waar ik al eerder (o.a. hier) over schreef. Dit seizoen werd geopend door Ernst Jansz + band. Met vier man werden door Jansz vertaalde Dylannummers gebracht. Dat is gedurfd, de teksten van Dylan zijn bijzonder, en worden vaak onvertaalbaar geacht. Naar mijn smaak evenwel waren het goede vertalingen, zo goed gedaan dat het altijd toch weer mooie poëzie werd. Dylannummers vertalen is bijna onmogelijk, Dylannummers spelen is ook een kunst apart. De uiteenzettingen duren niet zelden langer dan 10 minuten, en het is dan geen kwestie van couplet refrein couplet refrein, Dylans teksten bestaan vaak uit langere, niet altijd begrijpelijke stanza's. In gewoon Nederlands: lappen tekst. Krijg het maar eens gezongen. De band speelde prima en Ernst Jansz had de juiste rasperigheid in zijn stem. Het optreden duurde anderhalf uur en bestond uit twaalf nummers, min of meer chronologisch gebracht. Leuk was dat tussen de nummers Ernst Jansz wat vertelde over de achtergrond van het betreffende nummer, voor wie het bijvoorbeeld geschreven was, wat eventuele muzikale bronnen waren en iets over de omstandigheden. Ook vertelde hij over de moeilijkheden en overwegingen bij het vertalen.
Na afloop kocht ik de cd + bijbehorend boek van 230 pagina's, met een verslag van Jansz over "zijn twijfels, zijn enthousiasme en zijn zoektocht naar de beste interpretatie van de soms onbegrijpelijke en onvertaalbaar geachte teksten en achtergrondverhalen bij de liedjes."
Dat wordt de komende tijd dus weer lezen, luisteren en vergelijken, tussen de versies van Jansz en de originelen van His Bobness (daarvan mis ik er twee, geloof ik). Mooi project.
Nog even de gespeelde nummers: Zware regen, Corrina Corrina, Uit Spanje Spaanse laarsen, Voor Ramona, De Verlorenstraat, Als een vrouw, Dromen van Johanna, Droeve dame van het laagland, Liefde min nul, Huiswaarts, Iedere korrel zand, Het meisje van de Rode Rivier.
25 juni 2011
Voskuil in Den Haag 2
Op 24 september 1931 verhuist het gezin Voskuil naar Frambozenstraat 21.
‘Intussen was mijn vader redactiechef van de Vooruit geworden en waren we verhuisd van de Irisstraat naar een heel huis op de hoek van de Frambozenstraat en de Tomatenstraat’ (JH, 37)
noot: Voskuil vergist zich hier: Frambozenstraat 21 (waar het gezin blijkens archiefgegevens woonde) is gelegen op de hoek met de Meloenstraat.
‘Intussen was mijn vader redactiechef van de Vooruit geworden en waren we verhuisd van de Irisstraat naar een heel huis op de hoek van de Frambozenstraat en de Tomatenstraat’ (JH, 37)
noot: Voskuil vergist zich hier: Frambozenstraat 21 (waar het gezin blijkens archiefgegevens woonde) is gelegen op de hoek met de Meloenstraat.
Op 3 oktober 1934 verhuist de familie naar de Ananasstraat, nummer 66.
De Vooruit was de Haagse editie van het socialistische dagblad Het Volk, de redactie zat op de Prinsegracht.
‘De redactie bestond uit vijf mensen, mijn vader inbegrepen, en zetelde aan het eind van een smalle, steile trap in twee kamers en suite op de eerste etage van een huis op de hoek van de Prinsegracht en de Varkensmarkt. Op vrije middagen stepte ik soms langs de Loosduinseweg naar de stad en zocht mijn vader op. Ik mocht dan op de schrijfmachine van Carmiggelt tikken, die bij mijn vader werkte, waarna ik weer terugreed.’ (JH, 25)
noot: Ook hier vergist Voskuil zich; het pand van de Vooruit was op de hoek van de Prinsegracht en de Lange Lombardstraat.
Meer Voskuil in Den Haag? Klik hieronder.
Vorige
Volgende
‘De redactie bestond uit vijf mensen, mijn vader inbegrepen, en zetelde aan het eind van een smalle, steile trap in twee kamers en suite op de eerste etage van een huis op de hoek van de Prinsegracht en de Varkensmarkt. Op vrije middagen stepte ik soms langs de Loosduinseweg naar de stad en zocht mijn vader op. Ik mocht dan op de schrijfmachine van Carmiggelt tikken, die bij mijn vader werkte, waarna ik weer terugreed.’ (JH, 25)
noot: Ook hier vergist Voskuil zich; het pand van de Vooruit was op de hoek van de Prinsegracht en de Lange Lombardstraat.
Meer Voskuil in Den Haag? Klik hieronder.
Vorige
Volgende
23 juni 2011
Voskuil in Den Haag 1
Misschien is er geen betere locatie te bedenken om deze serie mee te beginnen dan het geboortehuis van J.J. Voskuil: Irisstraat 193.
‘Het huwelijk werd op 30 september 1925 ingezegend in de Grote Kerk in Zwolle en mijn ouders betrokken, na een wandelvakantie in Luxemburg een benedenhuis in de Irisstraat in Den Haag, waar ik op de dag af negen maanden later werd geboren.’ (JH, 32)
Volgens het Gemeentearchief Den Haag betrok het echtpaar Voskuil deze woning op 13 oktober 1925. J.J. Voskuil werd geboren op 1 juli 1926.
In het verhaal Alleen op de wereld roept Voskuil een van zijn vroegste herinneringen op, waarin hij als driejarige jongen alleen op een vliegende hollander op de stoep in de Irisstraat en het nabijgelegen Irisplein rondrijdt.
‘Duwend en trekkend draaide ik de hoek om, langs het huis van Zusje, om de hoek van de Anjelierstraat, om de elektriciteitszuil, de hoek weer om, het zonovergoten Irisplein, de Irisstraat, tot de hoek van de Goudsbloemlaan en weer terug. […]
Terwijl ik daar reed, drong voor het eerst in mijn leven het besef door dat ik alleen was. Ik begon zacht te zingen. Ik was tot in het diepst van mijn hart gelukkig, een woordeloos geluk, onbewust van de donkere wolken die zich in de kamer achter de dichte gordijnen boven mijn driejarige hoofd samenpakten.’ (JH, 13-14)
Irisplein Den Haag, 1930.
Meer Voskuil in Den Haag? Klik hieronder.
Vorige
Volgende
‘Het huwelijk werd op 30 september 1925 ingezegend in de Grote Kerk in Zwolle en mijn ouders betrokken, na een wandelvakantie in Luxemburg een benedenhuis in de Irisstraat in Den Haag, waar ik op de dag af negen maanden later werd geboren.’ (JH, 32)
Volgens het Gemeentearchief Den Haag betrok het echtpaar Voskuil deze woning op 13 oktober 1925. J.J. Voskuil werd geboren op 1 juli 1926.
In het verhaal Alleen op de wereld roept Voskuil een van zijn vroegste herinneringen op, waarin hij als driejarige jongen alleen op een vliegende hollander op de stoep in de Irisstraat en het nabijgelegen Irisplein rondrijdt.
‘Duwend en trekkend draaide ik de hoek om, langs het huis van Zusje, om de hoek van de Anjelierstraat, om de elektriciteitszuil, de hoek weer om, het zonovergoten Irisplein, de Irisstraat, tot de hoek van de Goudsbloemlaan en weer terug. […]
Terwijl ik daar reed, drong voor het eerst in mijn leven het besef door dat ik alleen was. Ik begon zacht te zingen. Ik was tot in het diepst van mijn hart gelukkig, een woordeloos geluk, onbewust van de donkere wolken die zich in de kamer achter de dichte gordijnen boven mijn driejarige hoofd samenpakten.’ (JH, 13-14)
Irisplein Den Haag, 1930.
Meer Voskuil in Den Haag? Klik hieronder.
Vorige
Volgende
Voskuil in Den Haag 0
Ik ga een serietje blogs over Voskuilplekken in Den Haag posten, de komende tijd. Dit is de nulde. Literair toerisme, of zoiets, dus er zal nu en dan een citaat vallen, met een afkorting en een paginanummer.
(BNI): J.J. Voskuil – Bij nader inzien (van Oorschot, 1963)
(HB): J.J. Voskuil – Het Bureau 1 - 7 (van Oorschot, 1996-2000)
(RV): J.J. Voskuil – Requiem voor een vriend (van Oorschot, 2002)
(OA): J.J. Voskuil – Onder andere (van Oorschot, 2007)
(BdH): J.J. Voskuil – Binnen de huid (van Oorschot, 2009)
(JH): J.J. Voskuil – Jeugdherinneringen (van Oorschot, 2010)
De geplaatste kleurenfoto's van de beschreven plekken zijn door mij gemaakt. De zwart-witfoto's (steeds uit de door Voskuil beschreven tijd) zijn overgenomen van de site van het Haags Gemeentearchief.
Meer Voskuil in Den Haag? Klik hieronder.
Volgende
(BNI): J.J. Voskuil – Bij nader inzien (van Oorschot, 1963)
(HB): J.J. Voskuil – Het Bureau 1 - 7 (van Oorschot, 1996-2000)
(RV): J.J. Voskuil – Requiem voor een vriend (van Oorschot, 2002)
(OA): J.J. Voskuil – Onder andere (van Oorschot, 2007)
(BdH): J.J. Voskuil – Binnen de huid (van Oorschot, 2009)
(JH): J.J. Voskuil – Jeugdherinneringen (van Oorschot, 2010)
De geplaatste kleurenfoto's van de beschreven plekken zijn door mij gemaakt. De zwart-witfoto's (steeds uit de door Voskuil beschreven tijd) zijn overgenomen van de site van het Haags Gemeentearchief.
Meer Voskuil in Den Haag? Klik hieronder.
Volgende
Abonneren op:
Posts (Atom)