Een stapel schriften en los papier

Begin dit jaar overleed mijn schoonvader. Ik heb nu een deel van zijn nalatenschap onder mijn hoede. Onderdeel daarvan is een doos met schoolspullen van zijn vader, uit de jaren 10 van de vorige eeuw. Het is een stapeltje cahiers, een lesboekje en wat losse papieren.



K. (Kornelis) Bulthuis volgde een opleiding tot machine-teekenaar, waarschijnlijk op de ambachtsschool of een avond-vakschool in Groningen.
De cahiers bevatten handgeschreven dictaten van gevolgde lessen. De cahiers gaan over Stoomketels, Stoom-machines deel II, Machine-elementen, Natuurkunde en Werktuigbouw. Achterin aantekeningen over de 'hulpvakken' algebra, meetkunde, boekhouden, Nederlands.

Wat mij opvalt is de nauwkeurigheid, de volledigheid van schrijven, een lopend betoog in volzinnen in een volkomen leesbaar handschrift. Had ik het maar zo gedaan tijdens mijn studie. Haarscherpe tekeningen ook.



Bladzijden uit de paragraaf: Bepaling der resulteerdende excentriciteit en de daarbij behoorende voorloophoek, cahier Stoommachines Deel II.

Ik vond één lesboekje, Leiddraad (!) voor de kennis van bouwmaterialen, met gegevens over herkomst, vervaardiging en bewerking van tientallen materialen (metalen, houtsoorten, steen, glas, verf), en een hoofdstuk over Eerste hulpverleening bij plotselinge ongelukken in de werkplaats.





De losse papieren zijn voornamelijk klad-algebrasommen, maar ook ongeveer 100 bladzijden manuscript van een verhaal Zeemansleven, gebaseerd op het leven van weer een generatie eerder, Kornelis' vader Jan Bulthuis, zeeman. Ik weet nog dat hij me die liet lezen, zo'n 35, 40 jaar geleden.

Kornelis Bulthuis heeft na zijn opleiding zo'n 40 jaar gewerkt bij Machinefabriek Reineveld in Delft, inderdaad als machine-teekenaar.

Boeken, boeken, boeken

Vandaag hebben E. en ik de boekenkasten van mijn schoonvader uitgeruimd.

Dat was nog een klusje. Ik denk dat we praten over zo'n 35 meter boekenplank. Alles bekeken. Ik kon en wilde niet alles meenemen, dus ik heb me beperkt. Toch nog 3 dozen. Tien bandjes Russische Bibliotheek, die kon ik niet laten staan. Der Zauberberg, die had ik al op mijn lijstje staan, nu dan in het Duits. Paustovski in Privé Domein. Een 'volleedige logarithmentafel' uit begin 20e eeuw, waarschijnlijk nog van E.'s grootvader. En nog meer.

Nog veel meer is afgevoerd, deels naar de kringloop, deels naar de papierbak. Tja. (We hebben het dan wel over een paar meter echt goedkope pockets, die de kringloop ook niet wilde.) 

Van lesboekjes uit de jaren 30 tot Musch van Jean-Marc van Tol dat mijn schoonvader nog aan het lezen was. Een leven met boeken is door mijn handen gegaan.
Een van de boekenkasten was een stalen designkast uit de jaren vijftig. Deze ligt nu gedemonteerd in de garage, bestemd voor mijn zoon, die hem graag wilde.

Bij een nalatenschap hoort iets geheimzinnigs. In de boekenkast stond ook een blikken trommel, ongeveer 20 x 15 x 10. Er zit wat in, het klinkt als een bundeltje papieren of zo. Het trommeltje zit op slot en er is geen sleutel bekend. Nu staat het bij ons. Wat zit er in? Daar komen we alleen achter als E. het wil laten openmaken. Nu even niet.

Dat was Feijn

Vandaag, 24 augustus, sloot boekhandel Feijn in Alkmaar voor het laatst de deuren. Vanaf 4 uur was er een afsluitborrel, waar het flink druk was. Ik schat toch ruim honderd man. Er was muziek, hapjes en drankjes, er waren cadeaus en herinneringen, er was nog een keer de schaterlach van eigenaar Michael van Buizen. Maar ook weemoed en begrijpelijke emotie. Wat jammer dat dit kennelijk niet meer gaat, een zelfstandige boekhandel in deze stad met meer dan 100.000 inwoners. Volgens mij zijn er nu alleen nog wat AKO's, en een Libris-boekhandel.

Feijn was de grootste boekhandel in Alkmaar, en voor mij ook de beste. Ruim gesorteerd, en ze verkochten boeken. Geen andere onzin, geen Alkmaar-parafernalia. Je kon er een kop koffie drinken en alvast wat lezen in een gevonden boek, er waren soms boekpresentaties, poëziemiddagen, en ze organiseerden leesclubs. Michael had vaak een persoonlijke tip, want hij wist wat ik las. Die tips volgde ik overigens niet altijd op. Gaf niks. Maar ik ben blij dat hij mij bijvoorbeeld op het spoor van Valeria Luiselli heeft gezet, wat een schrijfster. Vandaag kocht ik nog een allerlaatste boek, Wittgenstein op de luchthaven, van Husch Josten. Geen tip, maar van de laatste uitverkooptafel geraapt. Ik ben benieuwd.







Goed, het was toch een gezellige afsluiter. Ik memoreerde dat ik destijds daags na de opening al een kijkje kwam nemen, en dat het eerste boek dat ik er kocht Leeftocht was, van Adriaan van Dis. Leeftocht, een metafoor voor wat boeken voor mij zijn.

16 augustus

Op 16 augustus 1960 reden vijf toen nog volslagen onbekende Beatles door Nederland. John, Paul, George, Stu en Pete waren in een met mensen en apparatuur volgestouwd busje op weg van Liverpool naar Hamburg, waar ze tot eind 1962 meerdere langdurende engagementen zouden hebben. Onderweg stopten ze in Oosterbeek bij Arnhem, waar hun toenmalige manager Allan Williams een bezoek aan de erebegraafplaats van de geallieerde slachtoffers van de Slag om Arnhem wilde brengen. Er is toen een redelijk bekend geworden foto van het gezelschap gemaakt. Op de foto van links naar rechts: manager Allan Williams, zijn vrouw Beryl Williams-Chang, calypsozanger Harold Philips, in Liverpool beter bekend als Lord Woodbine, die wel als promotor en mentor van The Beatles fungeerde, Stuart Sutcliffe, toen de bassist, Paul McCartney, George Harrison en Pete Best, toen de drummer.

Niet op de foto staan Barry Chang, de broer van Beryl, die de foto maakte, Herr Steiner, een verder totaal onbekend gebleven Oostenrijker die onderweg in Londen was opgepikt en die in Hamburg als tolk zou fungeren, en John Lennon, die naar verluidt niet uit de bus wilde komen omdat hij niet tegen al die graven van leeftijdgenoten kon.


(1960)

Onlangs was ik in de buurt en maakte ik een paar foto's, op verschillende afstanden, even snel met mijn mobieltje. Het enige waar ik op lette was dat het Cross of Sacrifice boven de E van LIVETH stond, zoals op de foto uit 1960. De naden in de treden kreeg ik niet 'passend', waar ik ook ging staan. Misschien zijn ze een keer vervangen. Een van de foto's wist ik min of meer zodanig te draaien en bij te snijden dat ik ongeveer hetzelfde beeld kreeg.


(origineel)


(gedraaid en bijgesneden)

Uit de container

Op vrijdag koop ik een krant bij de AKO. Ik was wat later dan normaal, om vijf voor zes liep ik de winkel in. Alle kranten weg. Ik vroeg of ze echt op waren, of alleen maar opgeruimd.

- Nee hoor, we hebben ze nog.

Achter in de winkel stond de papiercontainer. Deksel omhoog, de krant lag bovenop.

- Dat is dan drie euro veertig. Prettige avond.

Buitenland is geen land

Tussen de bedrijven door las ik dit aardige boekje (55 blz). Een gelegenheidsuitgave bij de verschijning van de zevende ('opnieuw gezette en herziene'; van dat 'herziene' word ik een beetje onrustig*) druk van het Verzameld proza en nagelaten werk.

Lieneke Frerichs, die de biografie van Nescio schrijft (overigens: echt al heel lang, in ieder geval in mijn beleving) bundelt hier twee stukken uit die biografie: over een fietstocht die Grönloh/Nescio en twee dochters in 1932 door Noord-Frankrijk ondernamen, en over een vakantie met zijn vrouw in de Ardèche, in 1934.
De tekst bestaat uit briefpassages waarin duidelijk de schrijver Nescio herkenbaar is, aangevuld met toelichtingen. Daarbij ook foto's en ansichtkaarten uit het familiearchief. Leuk om te lezen en te kijken, en ik leerde dat een stuk in Insula Dei vrijwel letterlijk is gebaseerd op een paar van deze briefpassages.

Wanneer komt die biografie nou?

* update: Menno Hartman van Uitgeverij Van Oorschot mailde dat van herziening geen sprake is. Een niet-terechte omschrijving dus. Gelukkig maar.

Yesterday

Het kon natuurlijk niet uitblijven, ik ben naar 'de nieuwe Beatlesfilm' Yesterday gegaan. U heeft al gelezen waar het verhaal over gaat. Een jonge, totaal niet succesvolle muzikant, Jack Malik, is na een wereldwijde storing de enige die zich The Beatles en hun muziek nog herinnert. De enige die zich de muziek van The Beatles nog herinnert? Inderdaad, een onwaarschijnlijk scenario (eigenlijk nog gekker dan een verhaal waarin het kwaad vernietigd kan worden door een ring in het vuur van een berg te werpen door een soort kabouters) maar het werkt.

Niet toevallig (vermoed ik) is dit ook ongeveer het verhaal van het Beatlesnummer Yesterday. Paul McCartney werd ergens in 1965 (misschien 1964) wakker met de melodie in zijn hoofd. Maar wie had het geschreven? Niemand kon het hem vertellen, ook producer George Martin niet. Het nummer verscheen op de lp Help!

Regisseur Danny Boyle noemt de film zijn love letter to The Beatles. Het is een romantische komedie, ik heb met plezier en ontroering gekeken. Jack Malik herinnert zich als enige nog nummers als Yesterday, The Long And Winding Road en Here Comes The Sun, brengt het als eigen werk en krijgt daar een ongelooflijk succes mee. Ik vond het grappig om een wereld te zien zoals die zou zijn geweest zonder The Beatles. Het vliegveld van Liverpool heet daar gewoon Liverpool International Airport, Penny Lane is een doodgewone straat waar niets is gebeurd, en niemand heeft ook ooit van Oasis gehoord. In de scènes en dialogen zaten meerdere verwijzingen verstopt voor de oplettende Beatlesfan (I nearly got all the words right, too).

De muziek in de film wordt dus niet door The Beatles gespeeld, maar door Jack Malik himself. Goeie, passende punkversie van Help!

Een Beatlesfilm zonder Beatles. Behalve dan de 'cameo' die niet in de aftiteling staat, een geweldige, (ja daar ga ik:) ontroerende vondst, de sleutel naar waar de film werkelijk over gaat.

Een prima afsluiting van de (voor mij bewogen) zomervakantie.

Do you have a picture of “when I’m 64″?
No, no. I hope we’re a nice old couple living off the coast of Ireland or something like that — looking at our scrapbook of madness.