Donald Trump is nu iets meer dan een half jaar de 47e President van de Verenigde Staten. Ik hoef denk ik niet te te zeggen dat het een bijzonder half jaar is geweest, met elke dag tientallen besluiten en maatregelen die de democratie, wetgeving en het federale bestuur ondermijnen, vrije berichtgeving en journalistiek inperken, sociale bescherming en burgerrechten ontmantelen, de superrijken bevoordelen, wetenschap, milieu, gezondheidszorg en onderwijs afbreken, en een agressieve nationalistische buitenlandse politiek voeren, die destabiliserend werkt op politiek en economisch gebied en buitengewoon gevaarlijk is. Het staat allemaal in de krant en we zien het op tv. Kirsten Verdel vat het bijna dagelijks samen.
Het afgelopen jaar las ik drie boeken van Frank Schaper over Donald Trump.
In het eerste deel behandelde hij de rolmodellen voor Trump, de personen die hem beïnvloed hebben, en hem hebben gemaakt wie hij is, een super-narcist, een sekteleider, een dictator.
In het tweede deel wordt de ontwikkeling van Trump belicht aan de hand van persoonlijkheidskenmerken, die in de loop van zijn leven veranderd zijn, zoals Schaper beschrijft: van Imagobewuste Pragmaticus en Dominante Manipulator naar Wraakzuchtige Psychopaat en Gewelddadige Vernietiger.
En nu las ik het onlangs verschenen derde deel.
In dit derde deel zoomt Schaper vooral in op het leiderschap van Trump, vooral tijdens het eerste presidentschap, tussen 2017 en 2021. Hoe was het mogelijk dat Trump de Republikeinse partij overnam, en dat miljoenen Amerikanen in hem geloven en op hem stemden. Het valt volgens Schaper allemaal onder 'sektegedrag', veroorzaakt door niet aflatende leugens, propaganda, brainwashing, corruptie, zelfverheerlijking, repressie en censuur. Ook in dit deel daarvoor weer een overstelpende hoeveelheid bewijzen. Veel aandacht voor Trumps beleid met betrekking tot Covid. Dat was door Trumps ontkenning van de werkelijkheid, door misdadig eigenbelang, door haat jegens Democratische politici, oorzaak van TIENDUIZENDEN onnodige sterfgevallen in de VS. Het laatste stuk van dit deel gaat over 6 januari 2021, de bestorming van het Capitool door duizenden betogers. Dit was geen uit de hand gelopen demonstratie, maar vooraf gepland en georkestreerd, met een gehersenspoelde betogersmeute van verschillende pluimage, en tientallen direct betrokkenen (ook in de Senaat), die wisten wat er stond te gebeuren en daarin een rol hadden. Frank Schaper baseert zich hier op honderden bronnen: internet, kranten, tijdschriften, televisiejournalen, documentaires, onderzoeksrapporten en reconstructies. Geen demonstratie, maar een staatsgreep.
Donald Trump zou wegens hoogverraad in de gevangenis horen, maar hij is president. De meer dan 1500 voor de bestorming van het Capitool gearresteerde en vervolgde personen hebben op de dag van Trumps inauguratie, 20 januari 2025, gratie of strafvermindering gekregen, waardoor ze direct vrij kwamen.
Donald Trump is de zittende president, Frank Schaper zegt dat hij het bij deze drie boeken houdt, ik vind het een fenomenale prestatie. De geschiedenis zal oordelen over Trump, ik zeg nu al (hoewel: al?): Donald Trump is een gevaarlijke fascistische dictator. Een wereld zonder hem zou een betere zijn.
PS: Ook dit deel is 'als boek' weer bijzonder geslaagd naar mijn smaak, met een uitstekende kwaliteit papier, en aantrekkelijk vormgegeven met honderden illustraties die het betoog verduidelijken. Een sieraad in de boekenkast. Hoewel, sieraad? De meeste boekenkasten staan (in dit geval: gelukkig) bij mij niet in de woonkamer.
Schaper gebruikt zoals gezegd in zijn boeken vele, vele bronnen. Over een boek was hij dermate lovend dat ik het heb aangeschaft.
Isabel Wilkerson beschrijft in dit boek hoe de Verenigde Staten in hun geschiedenis mede bepaald zijn door een verborgen, onuitgesproken kaste-systeem, een 'rangorde' bij mensen. Ik denk dat dit ook buiten de VS geldt, ook hier. Ik ga dit boek snel lezen.
